Lege-araudiari eta AZK arauei buruzko informazio orokorra aurkezpenaren amaieran aurki daiteke.
Ai, ai, ze eguna!
Orain jarraitzen dugu.
Hurrengo argizagarrira iristen gara.
Orain, hurrengo txandan Ekialde Ertaineko gatazkan zentratuko gara eta Japonian bizi den kazetaritzako beste erraldoi bati
gure eztabaidagarriak diren galderak egiteko aukera izango dugu.
Eta gure Kla.TVko AEBetako Dan kazetari bikainak elkarrizketatuko du.
Japonia, AEBak eta guk hemen Suitzan – beraz, oraingoan bi gizon horien artean 15 orduko ordu-diferentzia dago,
eta haien eta guk hemen Suitzan gaudenon artean zazpi eta zortzi orduko ordu-diferentzia dago.
Zure zerbitzu baliotsuen truke eskerrak ematen dizkizugu eta norena den biografia begiratzen dugu?
James Corbettek
James, behar zaitugu!
James Corbett Kanadan jaio eta hazi zen.
Bere ikasketak Dublinen (Irlandan) dagoen Trinity College-n amaitu zituen, Filosofiako Master titulua eskuratuta.
Japonera joan ondoren, James Corbettek 2007an "The Corbett Report" webgunea sortu zuen politikaren,
gizartearen, historiaren eta ekonomiaren azterketa kritiko eta independienterako plataforma gisa.
Garai hartan, ingeles irakasle gisa zuen lanarekin batera webgunea kudeatzen zuen.
Lau urte inguru geroago, denbora osoko ikerketa kazetari bihurtu zen.
Ordutik, kazetaritza-lanagatik sari ugari jaso ditu eta unibertsitate askotan, TEDxGorningen eta Kanadako
Herritarren Inkesta Nazional bezalako ikerketa-batzorde independenteen aurrean hizlari eskatu izan da.
Urteetan zehar, James Corbettek dokumental ugari argitaratu ditu, hala nola "9/11: The Suspects", "A Century of Enslavement:
The History of the Federal Reserve" eta "Who is Bill Gates?"
Bere sakoneko ikerketa bere webgunean eta kanal ugaritan dago eskuragarri, ehunka
podcast-episode, elkarrizketa eta bestelako formatuetan.
Soilik bere sare sozialen kanaletan 300.000 jarraitzaile baino gehiago ditu.
2018an, urteko "Fake News Awards" sari negatiboa jarri zuen martxan, hedabide nagusietan
zabaldutako albiste okerrenak dokumentatzeko.
James Corbettek gaur hitz egingo du "Ekialde Ertaineko gatazka eta banku zentral digitaleko
dirua: beldurrezko egoera absolutua!" gaiaz.
James Corbett, berriro gurekin izateagatik, eskerrik asko.
Ez dago arazorik.
Gaur Ekialde Ertaineko gerra eta CBDBak eztabaidatuko ditugu.
Beraz, zuk prest bazaude eta gure entzuleek prest badaude, zuzenean puntura joango gara.
Ikusle maiteak, prest al zaudete?
Hasteko, honekin has gaitezen: Urriaren 7a Israelerako 9/11 gisa deskribatu duzu .
Nola liteke? Nola egokitzen dira bi gauza hauek elkarrekin?
Ba, jakina, ez naiz ni bakarra esaldi hori erabili duena.
Egiazki, hedabide nagusiek esaldi hau erabili zuten urriaren 7ko erasoen ondoren berehala.
Eta, noski, esaldi hau erabiltzen dute ikusgarri eta eskala handiko terrorismo-eraso bati lotuta, baina hori ez zen guri
esaten ziguten bezala, eta terrorismoaren aurkako, ziurrenik inoiz amaituko ez den gerra etengabe bat justifikatzen du.
Konparazioa oso modu desberdinean erabiltzen dut, nire lanarekin ezagutzen dutenek dakiten bezala, irailaren 11ko faltsu-bandera
terrorismo-erasoak hainbat ikuspegitatik aztertu ditudala, tartean diru-ibilbidea eta
irailaren 11n martxan zeuden gerra-jokoak aztertzea.
Eta, halaber, irailaren 11ko gertakarietan inplikatuta zeuden susmagarri eta pertsona batzuen azterketa, baita Al-CIAda
(Al-Qaedarekin ere ezaguna) izenekoarekin modu aktiboan lankidetzan aritu ziren
inteligentzia-pertsonal eta -agentzien azterketa ere, zeinek hainbat modutan gertakari horiek sortu baitzituzten.
Beraz, urriaren 7a Israelerako irailaren 11a izan zela esaten dudanean, testuinguru honetan esan nahi dut: antolatutako edo
eragindako bandera faltsuko ekitaldi bat izan zela, jada aurretik erabakita zegoen agenda
militar eta politikoa justifikatzeko erabili zena.
Gerra inoiz amaituko ez dela esaten duzunean, nik Israelek Gazan asmo zehatzak dituela ikusten dut.
Ikusten al duzu Gazako gerra hau amaitzeko aukerarik?
Nola amaituko da? Amaitu beharko litzateke?
Esan nahi dudana da amaigabea dela: inguruan etsaiak izaten jarraitzen badute, etengabe AEBetako Ogasun Publikoa
harrapatuko dutela arma-bidalketak martxan mantentzeko.
Baina Gazari buruz ari garenez, egoera honi amaiera bat ikusten al diozu?
Zoritxarrez, ikusten dut nola amaitu daitekeen.
Eta, zoritxarrez, gehien alternatibak ez dira atseginak.
Haiek Gazako Zerrendatik palestinar herria desagerraraztea barne hartzen dute.
Israeldar parlamentuko ministro ugarik hori aipatu dute, Gazako Zerrendaren suntsipena
edo palestinarren herriaren ezabatzea aipatzen.
Eta, zoritxarrez, jende hori, noski, baztertuta geratzen da: "Ai, eskuin muturreko
mutiko talde muturreko batzuk besterik ez dira."
Ez dute Israelgo gobernuaren gehiengoa ordezkatzen.
Baina interesgarria da ohartzea Netanyahuren koalizio politikoa une honetan hain zuzen ere halako pertsonen mende dagoela.
Beraz, honek benetan Gaza Zerrendako garbiketa etnikoan amaitu daitekeela pentsatzea ez da
fenomeno txikia Israelgo politikaren esparruan.
Eta, noski, badago Mendebaldeko Bankaren gaia, non urteetan zehar Israelgo klase politikoaren zati handi baten
politika irekia eta bateratua izan den legez kanpoko asentamenduak jarraitu eta zabaltzea.
Hau Mendebaldeko Erriban gertatzen ari da.
Joan den astean bertan, Nazioarteko Auzitegi Internazionalak epaia preliminar batean erabaki zuen Israelek okupatutako
Palestinarren lurraldeen okupazioa legez kanpokoa dela.
Honek berriro ere baieztatzen du hau okupazio ilegal bat dela eta Israelek ahalegin guztiak egin behar
dituela bere ekintzak ahalik eta azkarren amaitzeko.
Baina zer itxura du horrek?
Eta, zoritxarrez, esan bezala, aukera asko ikusten ditut.
Imajinatu dezaket nola amaitu daitekeen modu asko, batez ere Gazako Zerrendan.
Adibidez, honek amaitu daiteke palestinarren herriaren suntsipen osoarekin, edo, gutxienez, Gazako Zerrendan palestinarren
biziraupen jarraituari eutsi ezin izateko nahikoa pertsona kanporatzearekin, edo, gutxienez, Gazako
Zerrendan israeldarrek asentamendu berriak sortzeko bide eta eremu berriak irekitzearekin.
Baina militar ikuspegia dirudien edozein gauza, adibidez Hamasek benetan Israelgo gobernuaren aurka gerra bat daramala, bi indar
benetan elkar borrokan ari direla eta emaitza edozein aldetara jo dezakeela, txertatutako narrazio faltsutzat jotzen dut.
Han gertatzen ari dena ez da gerra.
Orain bertan gertatzen ari den sarraski bat da, sarraski handi bat.
Eta Gazako Zerrendatik harago Mendebaldeko Bankara begiratzean, Jerusalemen, Golango
Goi-lurraldean eta leku hauetako bakoitzean ikusten ditugu.
Beraz, extrapolatu genezake eta esan helburua Israelgo palestinar guztiak desagerraraztea izan daitekeela, ezta?
Esan dudan bezala, hau ez da extrapolazioa edo teoria.
Hau zerbait da, gutxienez Israelgo Parlamentuko zenbait kidek modu aktibo eta irekian eztabaidatu dutena.
Eta hori egiten dutenean, ministro hauek agertu eta adierazpen horiek egiten dituztenean, Netanyahuk normalean aurrera
egingo du eta honelako adierazpen bat egingo du: "Ai, hori gehiegizkoa da, ai, ideia hori ez dugu onartzen."
Baina, esan bezala, Netanyahuren gobernua elkarrekin eusten duen koalizio politikoa halako
adierazpenak egiten dituzten ministroen menpe dago.
Eta asko daude.
Une honetan hau dokumentatzen ari naiz hurrengo podcast atalerako.
Orain datu hauek aztertzen ari naiz eta esan dezaket dokumentatutako froga ugari daudela, Israelgo hainbat politikarik
palestinar herria suntsitzera deitu dutela adierazten dutenak.
Beraz, hau ez da jende gutxi batzuek bakarrik adierazitako ideia marjinala. Botere-postuetan dauden pertsonek adierazten dute.
Eta hori, esan dudan bezala, gatazka hau amaitutzat emateko gutxienez modu bat da, nahiz eta modu okerrenean.
Bai. Ba, Netanyahuk bere adierazpenak arinduko ditu entzuten ari denaren arabera.
Esan nahi dudana da: ideia hori gutxietsi nahiko du, baina beste egun batean Gazako herritarrak
Amalekekin parekatuko ditu, suntsitu beharrekoak direlako.
Bai. Eta, noski, honek ere lotura du Israelen barne-politikarekin eta politika-zikloekin.
Eta Netanyahuren ibilbidean dokumentatutako eredu bat dago, non hauteskunde politiko gogorretan palestinarren
aurkako politika erasokorrenen inguruan adierazpen erronkatsu eta zorrotzenak egin dituen.
Funtsean eskuineko alderdiko botoak lortzen saiatuko da, eta horiek mantenduko dute karguan.
Baina, gainera, dena Netanyahuri leporatzeko arriskua ere badago.
Ziur aski, indar nagusi bat da Israelgo politikan. Eta hamarkadetan hala izan da.
Baina ez da indar bakarra.
Eta arriskua dugu pentsatzeko, Naftali Bennett edo Jeffrey Epstein-en konfiantzazko lagun izan zen Ehud Barak bezalako
buru hotzago duen Israelgo lehen ministro bat edo beste norbait agintean jarriz gero, dena ondo egongo litzatekeela.
Baina uste dut hori gezurrezko narrazio bat dela, elkarrizketa honetan landatu dena.
Israelgo Estatuaren sorreratik hona Israelgo politikaren bihotzean egon den galdera oinarrizkoa da, hain zuzen ere,
Israelgo Estatuaren sorrera eragin zuten terrorismo-erasoak.
Badakigu hori.
Berriro ere: hauek ez dira konspirazio-teoriak. Hau da dokumentatutako historia.
Adibidez, 1946an King David Hotelean egindako erasoa, garaian historiako handiena izan zena eta munduaren kontzientzia astindu
zuena, dozenaka, ehunka pertsona hil eta askoz gehiago zaurituz.
Erabat lotsagabea zen erasoa.
Palestina britainiarrak kanporatzeko zuten planaren barruan, geroago Israelgo agintari politiko bihurtuko zirenek
egindako helburu zehatzeko terrorismo-eraso bat izan zen.
Eta, zoritxarrez, oso arrakastatsua izan zen.
Hasieratik, beraz, Israelgo estatuaren oinarriak terrorismoan eta palestinarren aurkako indarkerian oinarritu ziren.
Eta, zoritxarrez, azken 75 urteotan ez da ezer aldatu alor honetan.
Terrorista-talde honek ezarpen politikoaren parte bihurtu zela esaten duzunean, Irguni egiten diozu erreferentzia?
Bai. Eta egia esan, izena orain burutik ihes egin dit.
Baina nire azken podcast atalean dokumentatu nuen ("Ezagutu Benjamin Netanyahu, gerra-kriminala").
Bereziki, King David Hotelean egindako operazioaren arduradun zen Irguneko buruzagiari Netanyahu-k Israelgo
Estatuaren sortzearen adibide gisa goraipatu zuen – Israelgo Estatuaren sortzaileetako bat izan zen.
2006an, bonbardaketa hilgarri honen 60. urteurrenaren egunean, Israelgo gobernuak oroitarazpen-plaka bat inauguratu zuen.
Erresuma Batuko enbaxadoreak orduan esan zuen oso harrigarria zela estatu libre, liberal eta demokratiko
batek literalki monumentu bat eraikitzen ari zela eraso terrorista izugarri eta hilgarri bati.
Baina nor egon zen plaketa agerian jartzeko, Irgun-a berriro omendzeko eta ekitaldi hilgarri honetan Israelen
sorreran izan zuten eginkizunagatik haiek goraipatzeko?
Ez beste inor, Benjamin Netanyahu baizik.
Netanyahu gobernuak Hamasekin inolako loturarik al du?
Bai, hala dira.
Eta berriro ere, hau nire lanean dokumentatu dut.
Hilabete batzuk lehenago, "Hamasen Historia Sekretua" izeneko artikulu bat idatzi nuen, Hamasen sorrera, zer den,
nondik datorren eta Israelgo gobernuaren eta Hamasen arteko harreman zabalen inguruan hitz egiten duena.
Eta uste dut gehiegi sinplista litzatekeela Hamas soilik guztiz asmatutako zerbait dela,
Israelgo gobernuaren marioneta osoa dela esatea.
Baina frogatu da Israelgo gobernuak babestu, sustatu, finantzatu eta mesedetu zuela.
2019ko Likud alderdiaren bileran, Benjamin Netanyahuk argi eta garbi adierazi zuen bere estrategia Hamas babestea zela, Gazako
Zerrendako palestinarren eta Mendebaldeko Aldeako palestinarren arteko bereizketa politiko eta ideologikoa mantentzeko.
Hau da, inoiz ez daitezen bat egin eta ez dezaten inoiz mehatxu erreal bat izan Palestinako eta
Israelgo gatazkan bi estaturen konponbide baten sorrerari.
Beraz, hori berriro ere argi dago; horri buruz espekulatu beharrik ez dugu.
James, gerren jarraipena oro har beharrezkoa dela ari garenez hitz egiten:
Ziurrenik zure azken bideoa ikusi nuen, eta CovertAction Magazine aldizkarian argitaratutako artikulu bat aipatu zenuen.
Eta CovertAction Magazine begiratu nuen.
Ez dakit egokia zen artikulua irakurri nuen ala ez, baina gizon batek idatzitakoa zen, eta hark esan zuen hasieratik Estatu Batuak
izan duen jarrera hau izan dela: gerrak martxan mantentzea.
Esango zenuke, oro har, Ekialde Ertainean hala dela, gaur egun Ukrainian ere hala dela, eta Estatu Batuetan ere hala dela?
Esango nuke hau dela Eisenhowerrek 1960an AEBetako presidente kargua utzi zuenean identifikatu zuen
armada-industria konplexuaren funtzionamendu modu orokorra, eta gaur egun orduko baino are zabalduagoa dagoena.
Hori izan da konplexu militar-industrial honen modus operandi-a, ba, haren sorreratik.
Gerrak estatuaren osasuna da, baina gerra baita industria bakoitzaren, organo osagarri bakoitzaren, zerbitzu
sekretu bakoitzaren eta politika erabakitzen duen estatu sakon handiagoaren beste organo guztien osasuna ere.
Eta horregatik, ez dute soilik interes finkaturik, ez soilik interes ezkuturik; baizik eta beren interesak
gerra piztearen eta ekintza militarrarako arrazoiak etengabe sortzearen interesarekin sinonimoak dira.
Beraz, bai, hori zalantzarik gabe estrategiaren zati bat da.
Uste dut hau egia izateko aukera handiagoa dagoela une jakin batzuetan eta leku jakin
batzuetan arrazoi estrategiko jakin batzuengatik.
Honek ikuspegi historikotik azter daiteke.
Adibidez, 1980ko hamarkadan finantzaketa emateko arrazoia – egiaz, onartu denez, historiako CIAren operaziorik
handiena izan zen – Afganistaneko talibanak finantzatzekoa zen, Sobietar Batasunaren aurkako jihad gerran parte hartzeko.
— zehazki eta zehatz-mehatz, 1970eko hamarkadaren amaierako Carteren administrazioko estatu sakonak erabaki zuelako
Sobietar Batasuna lehortu eta ahultzeko modurik onena haragi-txikitagailuan sartzea zela, euren Vietnam propioa ematea.
Hori izan zen haiek modu argian eta argi eta garbi egin zutena.
Eta ahalik eta gehien luzatzeko saiatu ziren gerra hau.
Hori izan zen horren atzean zegoen estrategia.
Nire ustez, Ukrainako gatazka erabat parekoa da, kasu honetan helburua argi eta garbi Errusia delako, eta Estatu
Batuak pozik borrokatzen du Errusia azken ukrainaraino.
eta dirua, laguntza eta armak bidaltzen jarraituko dute gatazka hau ahalik eta gehien
luzatzeko eta errusiarrak lehortu arte odola isurtzeko.
Ba, uste dut Trumpek duela gutxi esan zuela gerra hau amaitu nahi duela.
Gerra geldituko balu, haragi-errota ere geldituko litzateke.
Baina uste dut gerra gelditzeko beste arrazoi batzuk dituela.
NATOren Ukrainako proksi-gerrari buruzko egungo egoerari buruzko zure iritziak eztabaidatu nahi genituzke.
Eta kontuan hartu dezagun nor den Errusiaren aurkako gerra hasieraren eta jarraipenaren ardura nagusia duen.
Zer nahi dute Victoria Nuland eta Antony Blinken bezalako pertsonak, AEBetako Estatu Idazkaria? Zer nahi dute?
Zein da zure helburua han?
Badakizu, galdera ona da.
Eta uste dut galdera dela zein urrun atzera jo nahi duzun geopolitikako historian.
Ni oso ziur nago inperioaren estrategia — XIX. mendearen amaierako Britainiar Inperioarena eta XX. mendeko Amerikako
Inperioarena — denbora luzean errusiarrak eta alemaniarrak banatuta mantentzea eta, funtsean,
elkarrekin gerretan murgilduta edukitzea izan zela.
Izan ere, bat egingo balute, ez politikan ezta ekonomian ere, baizik eta elkarrekin harreman onak izateko soilik, honek mehatxu
larri bat suposatuko lioke britainiarren edo amerikararren, adibidez, Europako kontinentea kontrolatzeko gaitasunari.
Eta mende bat baino gehiago lehenago ezarri zen bezala, Mackinder-en garaietatik, Halford Mackinder-ek (Geografia eta
Ingurumen Sailaren eta Geografia Elkartearen sortzailea) eta gaur egun ezagutzen dugun geopolitika agertu zenetik, eremu
hau deituriko mundu-mailako xake-taularen bihotz-lurraldea da.
Eta hori kontrolatzen duen botereak, funtsean, planeta kontrolatzen du.
Hau mende bat baino gehiago daramat ulertuta, eta hori da, hain zuzen ere, errusiarrak eta alemaniarrak edo,
oro har, europarrak banatzeko beharra beti egon izana.
Eta uste dut hori gaur egun ere garrantzitsua dela.
Hori oraindik estrategiaren zati bat da.
Bai, Antiwar.com webgunearen operadorearekin elkarrizketa bat egin nuen.
Gerra aurkako podcast bikaina egiten du.
Horton. Bai, Scott Horton.
Eta hark esan zuen: Mendebaldeak nahi duen azken gauza alemaniar-errusiar batasuna da.
Eta berak dio gauzarik txarrena litzatekeela Alemaniak eta Errusiak berriro elkarrekin gerran sartzea.
Eta ikusi dugu zer gertatzen den hori gertatzen denean.
Bai, badugu.
Trumpen adierazpenera itzultzen, gerra hau amaituko duela esan zuena.
Zer dakizu bere lagun on Larry Fink-i buruz, BlackRock-eko zuzendari nagusia, Ukrainaren berreraikuntzan aholkulari
rola duena eta Ukrainaren garapen funtsaren arduraduna dena?
Bai. Zehatz-mehatz zuk deskribatu zenuen bezala da.
Bide batez, BlackRock munduko inbertsio-enpresa handiena da; Fortune 500eko (munduko fakturazio handieneko
500 enpresak) ia enpresa guztien akzioen gehiengoa ez bada, behintzat zati handi bat du bere esku.
Eta BlackRock, bereziki Larry Fink, BlackRockeko zuzendari nagusia, Ukrainaren berreraikuntzan ere asko inbertitu du, eta
hori, noski, eraldaketa digitalaren testuinguruan kokatu da.
Prozesu hau lehendik hasi zen egungo gatazka baino lehen, baina zalantzarik gabe zabaldu egin da.
Eta Larry Finkek modu irekian adierazi du nola honek gobernu eta ekonomiaren eraldaketa digital
osoa gauzatzeko aukera ezin hobea eskaintzen duen.
Hori da, hain zuzen, haiek saiatzen ari direna egiten.
Eta, noski, hau boom bat eta ustel negozio bat da, Europako miliardo euro eta dolarren balioa duena, tarta honetan
sudurra sartzen duten eta zati handiena jaten dutenentzat.
Eta Larry Fink, zalantzarik gabe, gizateriaren karotida-arteriaren odola xurgatzen duen vampiro baten posizioan dagoela dirudi.
Larry Finken ibilbidea eta Ukrainako inplikazioa eta han egindako esku-hartzea aztertzen ari nintzen, eta duela urte
batzuk New York Hirian egin zen konferentzia bat aurkitu nuen.
New York Times-ek babestutako Dealbook Summit-az inoiz entzun al duzu?
Horri buruz entzun dut, bai, baina ez ditut epaiketako ekintzak jarraitu.
Ba, letra txikia irakurri dut.
Esan zuten: "Lehendakari izendatua Benjamin Netanyahu, Ukrainiako presidentea Volodymyr Zelensky, METAko zuzendari nagusia Mark
Zuckerberg, AEBetako Ogasun idazkaria Janet Yellen eta BlackRockeko zuzendari nagusia
Larry Fink ere gailurrean hitz egingo dute."
Jende hauek guztiak New Yorkeko gailur batean elkartuta.
Zer iruditzen zaizu?
Baina hori batere ez nau harritzen.
Esango nuke hauek direla zehazki espero genitzakeen pertsonak, hau eztabaidatzeko eta modu guztietan –finantza
aldetik zein geopolitikoki– onura ateratzeko elkartuko liratekeenak. Eta militar aldetik ere bai.
Eta, noski, mahai honetan dauden jokalari guztiek hemen egoteko arrazoi propioak dituzte.
Baina, zalantzarik gabe, ados daude Ukrainaren bizia xurgatzeko egitarauan, errusiarren aurkako borrokarako – mahai
honetan dauden jende askok une honetan hori egin nahi lukete.
Ba, James, ez zenuen oso ziur ematen Israelgo egungo krisiaren posible diren ondorioei buruz.
Zer da, optimistikoki esanda, Ukrainako gerraren emaitzarako nahiko sinesgarri den
eszenario bat, BlackRockek herrialdea bereganatu gabe?
Bai. Ba, esan dudan bezala, une honetan oso zaila da.
Eta uste dut orain arte denek beren txartelak jolastu dituztela, eta, beraz, zaila dela orain amildegi
honetatik atzera egiteko biderik dagoela irudikatzea.
Uste dut Errusiarrek ezin dutela orain atzera egin, Donbassen, beren ustezko geopolitikako helburuen arabera,
gutxienez aurpegi-salbatzeko neurriren bat lortu gabe.
Baina aldi berean, Ukrainak orain irmo konprometitu da Mendebaldeko integrazioaren bideari, NATOko kide izatea barne.
Eta NATOko azken konferentzian bermeak eman ziren Ukrainaren NATOko kide izateko bidea atzeraezina dela.
Bihar ez da gertatuko, baina gertatuko da.
Hori, noski, Errusiarrek aspaldi-aspaldi marraztu zuten gorrizko muga zen. Putin baino lehenagotik ere.
Ukrainian NATOn ideia muga gorri hau zen.
Beraz, zaila da oraindik posible litzatekeen aurpegi-salbatzeko neurriren bat irudikatzea, gutxienez, zuk diozun bezala...
Nahiz eta gatazka bihar amaituko balitz ere, Kieven dugun gobernuak eraldaketa digitalari eta BlackRock, Palantir eta
beste enpresa batzuek joko honetan sartzeari konpromisoa du.
Une honetan, zaila da irudikatzea Kieven gobernutik kanporatu ahal izango lituzketela.
Hori da. Ondo. Ba, James, bigarren gaiari pasako gara, CBDC-etara.
Eta gai hau joan den asteburuko albiste txiki batekin hasi nahi nuke, zeina, egiaz, aurreko astean hasi zen.
Badakizu, burua beteta nuen, eguneroko lanaren zama astunak harrapatuta nengoen, eta ez nuen gauzei
buruz pentsatu, ez nuen benetan ikerketarik egin, ezta nire Twitterreko jarioa ere egiaztatu.
Beraz, CrowdStrike aferari buruz ez nekien asko.
Ez nekien CrowdStrike zer zen, gaur norbaitek esan zidan arte software-segurtasun enpresa bat dela.
Baina ostiralean zerbait gertatu zen, eta zergatik edo arrazoiagatik ezin izan nuen
nire bankuko erregistro digitaletara sartu.
Nire telefono mugikorrean aplikazio bat daukat, nire banku-kontua eta transakzioak ikusteko aukera ematen
didana. Eta bertan zioen: "asteburuan erabilgarri ez".
Eta orduan nire lagunak esan zuen: bai, oso litekeena da CrowdStrike-aren kontuagatik izatea.
Ehunka hegaldik bertan behera utzi zituztela aipatu zuen.
Aipatu zuen gaur goizean YouTube hiru orduz geldirik egon zela, bankuak itxita zeudela eta abar.
Eta nire ustez, CBDBei buruz ari bagina, honek dena digitalizatzeko ideia lotsagarri utziko luke.
Ez al zaizu iruditzen jendea kezkatuta dagoela diru kontanteko sarbidea galtzeaz eta erosketak ezin egiteaz, aurkeztu
nahi duten diru digital honen %100eko menpe egon beharrik gabe?
Pozten naiz eztabaida hau testuinguru honetan jartzen ari zarela.
Momentu honetan hamarka mila, agian gehiago ere, bidaia eten zaie, banku-kontuak hustu zaizkie, eta abar,
mendean behin gertatzen den ekitaldi honek, oraintxe zabaldu den etenaldi izugarri honek eraginda.
Baina, gutxienez, jendeak orain lehentasuna eman beharko lioke pentsatzeari ea ideia ona den gure bizitza osoa eta gure
existentzia ekonomikoa teknologia digital honen menpe jartzea, zeina, gutxienez, ausazko matxurei eta eguneratze okerrei aurre
egiteko ahula baita. Ez aipatzearren kanpoko benetako errudun gisa aurkeztutakoek egindako eraso errealak, edo
nolabait sortutako bandera faltsuko erasoak, edo agian indar handiago batek soilik egindakoak.
Badakigu hori.
EMF , eguzki-erradiazioa, Carringtonen gertakaria .
Badakigu gure bizitza elektronikoak begi-bistan suntsitu edo nahastu ditzaketen gauza motak.
Zentsu batean, CrowdStrike arazoarekin gertatutakoa ikustea ia animagarria izan zen: bidaiarien ontziratze-txartelak eskuz
paperean eman zituzten, elektronikan inprimatu ezin zirelako.
QR kodeak ezin izan ziren erabili.
Egiazki eskuz bete zuten.
Eta, zalantzarik gabe, pentsarazten dizu zein sakon murgilduta gauden matrize digital honetan, gaur egungo garaiotan eskuz
idatzitako hegaldiko sarrera bat ikustea harrigarria delako.
Baina bai, iraganean, jendeak gauzak boligrafo eta paperarekin erregistratzen zituen.
Zergatik utzi genuen hori?
Zein arazo premiazko eta biziraupenerako funtsezkoak konpondu ditugu gure bizitza osoa matrize digital honetan txertatuz?
Uste dut hori gauza askotan aplikatu daitekeela, soluzio berri bat dagoen lekuetan, eta geure buruari egin beharko genion
lehenengo galdera hau da: ba, hemen dugunarekin zer dago gaizki?
Adibidez, nahiko ondo hartzen nuen seinalea, gutxienez Japonian nengoenean, 3G sare zaharrean.
Zergatik behar dugu 4G edo 5G?
Eta zabaltzen jarraitzen dute, gure biziraupen etengabearentzat guztiz beharrezkoa dela esanez.
Baina ez dut pelikula bat 53 segundoz beharrean 19 segundotan deskargatu behar.
Utzi hemen Neil Postmani, Amusing Ourselves to Death bezalako liburuen egileari, erreferentzia bat txertatzen.
1980ko eta 1990eko hamarkadetan oso emankorra eta aktiboa izan zen, oso interesgarria
eta oso aurrerakoi pentsamoldea zuen egilea.
Interneta oraindik hastapenetan zegoenean idatzi zuen haren inguruan.
Eta teknologiari lotutako gaiei buruzko hitzaldi sorta bat eman zuen.
Ez dut jada gogoratzen hitzaldi honen izena. Baina Neil Postmanen "teknologiaren inguruko
galderak" bilatzen badituzu, aurkituko duzu.
Uste dut lau galdera formulatu zituela, teknologia berri bat proposatzen den
bakoitzean geure buruari egin beharko genizkigunak.
Horietako bat hau da: proposatutako teknologiak konpondu behar duen arazoa zein da?
Eta benetan arazo bat al da?
Eta benetan irtenbide bat al da?
Eta hori modu bikain batean aztertzen du, eta nire ustez, gaur egun are garrantzitsuagoa da, hiru
hamarkada lehenago hitzaldi hau eman zuenean baino.
Hori interesgarria dirudi.
James, badakit gai hau gure azken elkarrizketan jorratu genuela, baina AZK
konferentzian askoz ikusle gehiago ari dira hau ikusten.
Eta uste dut jende batzuek oraindik jakin nahi dutela zer alde dagoen CBDC-en eta, adibidez, Apple
Pay edo beste ordainketa digital sistemen artean.
Eta zergatik daude bat-bateko banku zentral guztien %93 CBDC hauek garatzen modu aktiboan inplikatuta?
Gaur egun dagoen ordainketa digitalerako azpiegitura, eta orain bertan erabiltzen ari zaren
hori, ohitu garen diru-forman oinarrituta dago.
Hau da, banku komertzialen zikloan dauden bezero pribatuen dirua.
Wall Streeteko mago izan nahi dutenek jokatu dituzten diru-joko eta zentzugabekerien inguruan ulertzeko asko dago, eta mende
askotan zehar herritarren begietan jarri duten veloaz ere bai.
Baina ideia da gaur egun herrialde gehienek sistema monetario bikoitza dutela.
Bat da diru-sistema handizkakoa, bankuentzat beraientzat zuzenduta dagoena: erreserba-kontuak dituzten banku
komertzialentzat, kontu horiek Europako Banku Zentralarekin, Japoniako Bankuarekin edo Estatu Batuetako Federal Reservearekin
izan daitezkeenak. Banku komertzial hauek erreserbak gordetzen dituzte eta elkarrekin
transakzioak egiten dituzte ziklo handizkako honetan.
Gu, zu eta ni, eta hau entzuten ari den beste guztiok, dirua banku komertzial hauetan
dugu, eta hori da bezero pribatuaren zikloa.
Hauek bi gauza erabat desberdinak dira. Bankuek handizkako merkatuan erabiltzen duten dirua, teknikoki, gure
eguneroko bizitzan erabiltzen dugun diruarekin desberdina da.
Beraz, Apple Pay edo antzeko zerbitzuekin ordaintzen dugunean, bezero pribatuaren negozioaren dirua erabiltzen ari gara.
Hau txikizkako bankuak sortutako dirua da.
Banku komertzialen sistema oro har.
Diru gehiena banku komertzialei zor zaizkien zorretatik sortzen da.
Haien banku-kontratuaren magiaren bitartez, diru hau sortzeko eskubidea dute, guri maileguan emanez.
Ez dira banku-arku-sotora sartzen eta diru-pilo bat ateratzen zaituzten bakoitzean maileguan dirua emateko; horren ordez, zuk
gero haiei zor izango diezun dirua sortzen dute – interesekin batera! – bankari bazara, edonola ere, ideia zoragarria da.
CBDCaren kontzeptua da lehen aldiz banku zentraleko diruari zuzenean sarbidea izango dugula.
Noski, banku zentralak emandako dirua gaur egun jada existitzen da.
Banku-oharretako bat ateratzen baduzu, bizi zaren herrialdea edozein dela ere, paper-oharretako bat ateratzen baduzu, eta
zorroan bat baduzu oraindik –izan ere, jende gehienak dirurik gabe ordaintzen duelako–, bertan honela jarriko du: hemen,
Japonian, "Bank of Japan"; Estatu Batuetan, "Federal Reserve" oharra; izan ere, hori banku
zentralaren zorpetze-erantzukizunaren adierazpena baita.
Banku-ohar hau egiazki banku zentralak berak jaulki du.
Hori da banku zentralak ekonomian zuzenean dirua injektatzeko duen bide bakarra, eta hori ekonomiaren zati bat besterik ez da.
Hala ere, CBDC unibertsoan, beren banku zentraleko zor-adierazpena zuzenean zure zorro digitalera ekar dezakete,
orain kontu bat izango duzulako; nola antolatzen duten arabera, baina modu batean edo
bestean banku zentralarekin kontu bat izango duzu.
Eta ez bakarrik zure transakzioak egiaztatu eta kontrolatu ahal izango dituzte, baita zure transakzioetan sakondu ere, eta,
agian, askok azpimarratu duten bezala —Erresuma Batuko eta beste leku batzuetako politikari oso entusiasta
daudenek barne— diru horrekin zer egin daitekeen eta zer ezin den egin programatu ahal izango dute.
Beraz, adibidez, hilabete honetan haragi kopuru jakin bat bakarrik erosi dezakezula mugatzen baduzu, haragi-kontsumoak
egurtegi-jainkoak haserretzen dituela dakigulako.
Muga bat ezartzen badute, muga hori betearazi dezakete zure banku zentral digitaleko moneta erabiliz
esleitutako haragi-kopurua baino gehiago erostea galaraziz.
Eta hori gauza automatiko bat izango da, eta ezin izango duzu saihestu horrela ezartzea erabakitzen baduzu.
Edo irudika daitezkeen beste edozein murrizketa ere denbora errealean ezarri litezke botoi digital bat
sakatuta, banku zentralekoek zuzenean ekonomiaren gaineko kontrol izugarri eta amesgaiztoa adieraziz.
Bai, eta oraintxe erantzun duzu nire hurrengo galderari, zeina zen: Zer iruditzen zaizu estatuko erakargarriena?
Eta esango nuke gure aktiboak eta gastuak gertutik zaintzeko eta, behar izanez gero, nola
erabiltzen ditugun kontrolatzeko gaitasuna dela.
Noski, eta bereizketa bat egin behar dut, izan ere, azaldu dudan bezala, gaur egungo banku-sistemak
funtzionatzen duen moduan, banku komertzialak banku zentralaren eta gure artean kokatzen baitira.
Beraz, banku komertzialak horren zati garrantzitsua dira, eta une honetan ekonomiaren
gainean kontrol harrigarria ari dira gauzatzen.
Ez dute hain erraz utziko kontrol hau.
Beraz, CBDC sistemaren egitura nola izango den pentsatzeko aukera ugari irudika ditzakegu.
Horietako bat izan daiteke banku zentralak kontuak mantentzeko eta egiaztatzeko duen gaitasuna banku komertzialei
edo, gutxienez, egiaztatutako finantza-erakundeei delegatzea.
Beraz, hemen ere bitartekari gisa jardungo duzu.
Honek ematen du banku zentralek prozesutik esku-luzera bat besterik ez dutela: "Ai, hau guztia ez dugu
guk kontrolatzen. Dena banku komertzialek egiten dute."
Banku-sistemaren egitura politiko eta ekonomikoaren errealitateak kontuan hartuta, galdera naturalki sortzen da:
zeinek arautzen ditu komertzio-banku hauek eta zer egin dezaketen eta zer ezin duten esaten die?
Haiek dira banku zentral eta gobernu-mailako arau-agintariak.
Eta ikusi dugu nola indar hau iraganean gehiegizko moduan erabili den.
Obama administrazioaren pean, AEBetako Justizia Sailak banku komertzialei eskatu zien pornografia-izarrek,
munizio-saltzaileek, soldata-aurreko mailegu-emaileek eta gobernuak ez zituen beste zenbait industriatan jarduten zuten
pertsonek emandako zerbitzu erabat legezkoak, nahiz eta ospe txarrekoak, eskaintzen zituzten pertsonen kontuak izozteko.
Bankuei eskatu zien bezero hauek zirkulaziotik kentzeko.
Bankuek berak izan ziren honi men egin ziotenak.
Haiek izan ziren bezero hauen kontuak izoztu zituztenak, baina hori egin zuten AEBetako banku-sistemaren arau-emaileetako
bat den FDICek (Federal Deposit Insurance Corporation) «Ez ditugu zure gordailuak aseguratuko» esan zuelako.
Pertsonak kentzeko eskakizunak betetzen ez badituzu, zerrendatik kenduko zaitugu.
Adibide honek erakusten digu nolako sistema mota hau ezarri daitekeen.
Honek, berriz, ez du zehazki banku zentralekoek zure poltsikoaren gaineko kontrol zuzena izatearen amesgaiztoko
eszenatokia dirudienik, baina ia gauza bera izango da.
Bai, irudika dezaket nola saiatuko diren hori guretzat atsegina izan dadin.
Eta hau da "komunisten bila etorri zirenean..." egoeretako bat.
Lehenik, diru-mailegu-emaileen ondorioz etorri ziren Skid Row-era .
Ba, ez zaizkigu pertsona hauek gustatzen.
Guk ere ez ditugu porno-izarrek gustuko.
Erakarri egingo dute.
Beraz, zenbat hurbil gaude CBDC sistema batera?
Eta honek diruaren amaiera al esan nahi du?
Jakina, elkarrekin bizitzeko gai dira eta ziurrenik denbora batez horrela jarraituko dute.
Honek ez du zertan esan diru kontantea desagertuko denik.
Hala ere, jada ikusi dugu nola garatu den dirurik gabeko gizartea eta zein azkar gertatu den hori.
Oraindik diru-kopuruan oinarrituta dago Japoniako ekonomia nagusiki, nahiz eta hori aldatzen ari den.
Baina gogoratzen dut iaz Ingalaterran konferentzia batean parte hartu nuela, eta benetan harrituta geratu
nintzela, nahiz eta honetaz kontziente izan, ikerketak egin eta horri buruz hitz egin izan dudan.
Benetan harritzekoa izan zen diru kontantarik onartzen ez zuten kafetegi, jatetxe eta denda ugari bisitatzea.
Literalki bakarrik txartel bidezkoa zen.
Eta hori ere nire sistemarentzat kolpe handia izan zen, baina dagoeneko errealitate bihurtu da.
Beraz, CBDCak ezartzean elkarbizitza-aldi bat egongo dela irudika daiteke.
Baina oso pentsagarria da diru kontantea ezabatu ahal izatea, faltsu bandera finantzarioko gertakari baten edo
larrialdirako beste edozein justifikazioaren ondorioz.
Eta gaur egun gehienek ziurrenik begi bat ere ez lukete mugituko.
Hori da. Orain, tokiko supermerkatura joaten zarenean, zenbat pertsona ikusten dituzu diruaren ordez iPhone bat,
txartel bat edo ordainketa errazeko txartel bat erabiltzen?
Esan nahi dudana da, ez al da hori nahiko ohikoa?
Zoritxarrez, bai.
Eta "zoritxarrez" esaten dut, zeren eta oso pozik nengoen Japonian oraindik ere neurri handi batean diru
kontantezko ekonomia izateaz, hain urrun non auto bat diru kontantez eros dezakezun eta ez baita bitxia ere.
Baina hori benetan aldatzen ari da, eta oso azkar, dirurik gabeko ordainketa-sistemak ez direlako hemen soilik
ezartzen, baizik eta gero eta gehiago sustatzen ari direlako.
Eta, zoritxarrez, gaur egun askoz ohikoagoa da jendeak mugikorrez edo txartel bidez ordaintzea, iraganean baino.
Japonia ere, industrializatutako herrialdeen artean diru-eskudirutan oinarritutako ekonomia izateagatik
salbuespen gutxietako bat bazen ere, egoera hau aldatzen ari da.
Eta irudika nezake urte batzuen buruan diru-ikur gabeko ordainketak diru-ikurrezko ordainketak
baino ohikoagoak izango diren puntura iritsiko garela.
Zer egin dezakegu horri buruz, ahal den heinean diru kontantez ordaintzeaz aparte?
Zer gehiago dugu mahukapean?
Beno, esango nuke hori hasiera oso, oso ona dela.
Eta uste dut hau dela arazoetako bat, argi dagoen gizarte-arazo bat, inork bakarrik konpondu ezin
duena, baina denok gure ekarpena egin behar dugula.
Eta gure rola boikotetan eta kontzienteki egindako erosketa-erabakietan datza.
Eta ez bakarrik dirurik gabeko dendak saihestuz,
Baina, noski, negozioak, enpresak, saltzaileak edo ezagutzen dituzun pertsonak ere babestea da kontua, zerbitzuak eskaintzeko
prest daudenak ez diruagatik bakarrik, baita metalez preziatuez, kriptomonetaz, truke-sareetan edo
komunitate-moneta bestelako bertsioetan ere, edozein modutan.
Ez nago hemen zer erabili behar den epaitzeko.
Uste dut CBDC-ak izan ezik dena erabili beharko zenukeela.
Eta hori gauzetako bat da:
Gure muskulu hauek indartzen jarraitzen badugu eta, trantsizio honetan behintzat, babestutako komunitate bat eraikitzen badugu,
diru-gabealdia ezartzen denean eta gero eta jende gehiagok bide hori hartzen duenean ere, oraindik egongo dira diruarekin, metal
preziatuekin edo beste edozein baliabiderekin ordaintzeko prest daudenak, nahiz eta horretarako euren bidea aldatu
eta deserosoak diren egoerak jasan behar izan; orduan, ekonomia honek, gutxienez, jarraitu ahal izango du.
Jakina, gehienek aurrera egiteko dirurik gabeko transakzioetan parte hartuko dute,
baina komunitate hau babesteko aukera egongo da.
Baina muskulu hauek entrenatu ezean eta soilik esaten badugu: "Ai, hori nahiko deserosoa da,
supermerkatuan joan eta gauza hori erosi besterik ez dut nahi."
Oraingoan txartelaz ordaindu beharko dut.
Zenbat eta gehiago egiten dugun hau, orduan eta gehiago murgiltzen gara dirurik gabeko munduan.
Azken batean, gure ohitura-sistemari buruzkoa da, eta nahi dugun mundua babesteko eta nahi ez dugun mundua
saihesteko, desatseginak diren gauzak jasaten ohitu behar gara.
Amen horri, James.
Gure denboraren amaierara hurbiltzen ari gara.
Pozten naiz nire buruan dudan zerbait pertsonal bat gehitzen eta gidoitik pixka bat aldentzen.
James, egoera hipotetiko bat azaldu nahi nizuke, eta jakin nahi nuke nola erreakzionatuko zenukeen egoera horretan.
Badakit gai honi buruz txantxa asko dagoela, eta espekulazioek guztiz kontrolik gabe doazela; bideetatik irten eta maila
guztietako untxihobera jaitsiz gero, agian minduko zaituzte.
Baina uztailaren 13an Trumpi egindako ustezko atentatu saiakerari buruz zerbait galdetu behar dizut; ondo al dago?
Noski, bai.
Beraz, esan dezagun zu konferentzia baten lehendakari zarela eta uztailaren 13an Trumpi egindako
ustezko atentatu saiakerari buruzko galdera sortzen dela.
Jendea haserretzen da, benetan zer gertatu zenari buruzko espekulazio mota guztiak
sortzen dira, eta nolabait bidean galtzen zara.
Zure mailua hartzen duzu eta bakea berreskuratzen duzu.
Egoera horrelako batean, nola jokatu behar duzu jendea bide egokian mantentzeko? Zer esango zenuke?
Uste dut jendeak interesa adierazi duen unean, gauzak indarrez bultzatzeko jada berandu dela.
Ez nuke inoiz ausartuko jendeari esatera zer pentsatu behar duten edo non pasa behar duten beren denbora edo arreta, ezta esatera
ere beren denbora edo arreta ez pasa behar duten hau edo hura.
Eta nahiz eta hala egin, nork entzungo ninduke eta zergatik?
Hala ere, zalantzarik gabe nabaritu nezake halako ekitaldi batek niretzat duen garrantzia, ni politikan sinesten ez dudan norbait
naizelako eta lau urtez behin ematen diguten 'esklaboentzako iradokizun-kutxa' prozesu horretan ere ez dudalako sinesten. lau
urtez behin, garrantzirik gabea da niretzat, banku zentral digitalen moneta nagusien gaia, Israelen eta Ukrainako gatazka
eta gaur eztabaidatu ditugun beste gaiak kontuan hartu gabe.
Honek duen benetako garrantziak ez du zerikusirik hautagai politiko honekin edo bestearekin.
Hau da sistema hau kontrolatzen dutenek gertatu zela sinetsarazi nahi digutena eta zergatik nahi diguten hori sinetsarazi.
Beraz, egoera irudimentsu horretan zerbait esan nezakeenik, soilik esango nuke erabilgarriagoa litzatekeela aztertzea
ekitaldi honek zer esan nahi duen, zergatik bideratzen gaituzten ekitaldi honi buruz modu jakin batean pentsatzera
eta hitz egitera, eta noren interesak zerbitzatzen dituen.
Guri inposatzen zaigun narrazio hau onartzen badugu, nondik eramango gaitu eta zein izango da emaitza?
Eta beste arrazoirik aurkitzen ez bada, agian helburua da soilik gu berriro eztabaida politikoaren erdian sartzea eta denon arreta
birbideratzea, kontrolatutako ezker-eskuineko harrapari-hegazti honen zein alde politikoan babestu nahi duten hautatzeko.
Eta nahiz eta jendea berriro erakartzeko bakarrik izan zirku paralelo honetara, ekitaldi
horren benetako garrantzia hori izan daiteke.
Hori dela eta, gutxienez hau eztabaidagai jarriko nuke.
Oso ondo, oso ondo.
Ados, azken, azken galdera, James, azken galdera:
Harritu al zinen Julian Assange askatu zutenean?
Uste dut hala dela, nahiz eta bakarrik epe luzeko narrazioagatik, Ukrainako gatazkan edo
Afganistango gatazkan edo edozeretan bezala.
Dirudienez, une jakin batean, prozesu amaigabe honetan, egoera honetan uzteak helburu benetakoa bihurtzen du.
Ez dut esaten epaitegian nola jokatuko zen ikustea interesgarria izango litzatekeenik, baina ez nago
ziur epaitegian nola amaituko zen ikustea nahi nuenik.
Edonola ere, harritu ninduen.
Ez nuen hori espero.
Ez dut hori adierazpen askatasunerako garaipen zoragarria dela uste, batez ere benetan erabaki zen bakarra hau izan zelako:
"Bai, erruduna naiz, erruduna naiz, orain askatu nazazu."
Eta horrek ez du benetan laguntzen oinarrizko arazoarekin: lehendik ezarritako aurrekariek ohiko
kazetaritza-praktikak ilegalak direla erakusten dute.
Eta, funtsean, hori da hemen ezarri dena.
Zorionez, okerragoa izan zitekeen.
Egiazko epaitegi-erabaki bat ere egon zitekeen, hark egindakoa legez kanpokoa zela esanez, eta
horrek are okerragoa den aurrekaritza ezarriko luke.
Baina hobeago izan zitekeen.
Zeren kazetari gisa bere lana besterik egiten ez zuen norbait errugabe gisa deklaratzea askoz hobea izango zelako.
Noski, noski.
Esan genezake agian bere askapena ospatu beharko genukeela, baina gure ospakizunak nolabaiteko apalak izan
beharko lirateke, akordio baten ondorioz gertatu baitziren.
Beti bezala, kasu honi lotutako datu eta gaiei jarraitu behar diegu arreta jartzen, inplikatutako pertsonen nortasunetan baino.
Ados, guztiz zuzena.
Ba, AZK konferentziako partaide estimatuak, James Corbettrei txalo-zartada bat emango al diogu?
Zoragarria, eskerrik asko. Mahaira sakoneko loturak ekarri dituzu.
Zuri eskerrak ematen dizkizugu, maite zaitugu.
Eskerrik asko, Dan, bisita zoragarriagatik.
AZKk ez du inolako interes ekonomikorik. Ez ekimenaren sustatzaileek, ez hizlariek, ezta Kla.TVk ere ez zuten inolako
ordainsaririk jaso grabazio hauengatik. Argi utzi nahi dugu bideo hau bere jatorrizko egoeran nahi
adina aldiz erreproduzitu eta doan banatu daitekeela.]
Ekarrpenak informazio helburuetarako soilik dira eta ez dute AZKren iritzia islatzen. AZK alderdi guztietan informazio-zentro
neutroa da. Hizlari bakoitza bere ekarpenagatik bakarrik da arduraduna, eta ez beste ekarpenengatik edo AZK-agatik,
haien artean elkarrekiko mendekotasunik ez dagoelako.]
[Ohar garrantzitsua: Hemen aurkeztutako informazioa gure ezagutza eta sinesmen onenen arabera egiaztatu da. Hala ere, hizlariek eta
ekoizleek ez dute inolako erantzukizunik onartzen bideo honen edukiekin lotutako ekintza edo hutsunen ondorioz sor
daitezkeen ondorioengatik. Pertsona bakoitzak bakarrik du erantzukizuna entzuten duenarekin nola jokatu erabakitzeko.]