Kanunçylyk düzgünleri we AZK düzgünleri barada umumy maglumatlary prezentasiýanyň ahyrynda tapyp bilersiňiz.
Wow, wow, nähili gün!
Indi dowam edýäris.
Indiki şöhle saçýan şahsyýete gelýäris.
Indi biz indiki tapgyrda Orta Gündogar konfliktine ünsi jemleris we Ýaponiýada ýaşaýan žurnalistikanyň başga bir uly adamyna
çaknyşykly soraglarymyzy bermek mümkinçiligine eýe bolarys.
We ol ABŞ-dan Kla.TV-niň ajaýyp habarçysy Dan tarapyndan interwýu berler.
Ýaponiýa, ABŞ we biz şu ýerde Şweýsariýada – bu gezek bu iki ýurt arasynda 15 sagatlyk wagt tapawudy, olar bilen biz
Şweýsariýada arasynda bolsa 7 we 8 sagatlyk wagt tapawudy bar.
Biz size gymmatly hyzmatlaryňyz üçin minnetdarlyk bildirýäris we kimiň biografiyasyna seredýäris?
James Corbett tarapyndan.
James, biz saňa mätäç!
James Corbett Kanadada dogulyp ösdi.
Ol Irlandiýanyň Dublin şäherindäki Trinity kollejinde filosofiýa magistri derejesini tamamlady.
Ýaponiýa göçenden soň, James Corbett 2007-nji ýylda syýasat, jemgyýet, taryh we ykdysadyýet boýunça garaşsyz tankytçy seljeriş
platformasy hökmünde "The Corbett Report" web sahypasyny döretdi.
Şol wagt ol web sahypasyny iňlis dili mugallymy bolup işleýän mahaly hem dolandyrdy.
Takmynan dört ýyl soňra ol doly wagtly derňew žurnalisti boldy.
Şondan bäri ol žurnalistik işleri üçin köp sanly sylag aldy we dürli uniwersitetlerde, TEDxGorningen-de hem-de
Kanadadaky Milli Raýat Sorag Komiteti ýaly garaşsyz derňew komitetleriniň öňünde islenýän çykyş ediji boldy.
Ýyllar boýy James Corbett "9/11: Şübheli adamlar", "Gullyk asyry: Federal Rezerviň taryhy" we "Kimdir Bill
Gates?" ýaly köp açyp görkezýän dokumental filmleri çykardy.
Onuň çuňňur barlaglary web sahypasynda we köp sanly kanalda ýüzlerçe podkast, interwýu we
beýleki formatdaky bölümlerde hemmelere elýeterlidir.
Onuň diňe sosial media kanallarynda 300 000-den gowrak yzarlaýjysy bar.
2018-nji ýylda ol esasy metbugat serişdelerindäki iň bozulýan habar ýazgylaryny dokumentirleýän her ýyllyk
"Ýalan Habarlara Baýrak" negatiw baýragyny işe girizdi.
James Corbett şu gün "Gündogar Ortaýer deňzi konflikti we sanly merkezi bank pullary:
doly gorkunç senariýa!" temasynda çykyş eder.
James Corbett, ýene-de bize goşulyşandygyňyz üçin köp sag boluň.
Hiç hili mesele ýok.
Bu gün biz Orta Gündogardaky urş we CBDK-lar barada gürleşeris.
Şonuň üçin, eger siz taýýar we diňleýjilerimiz hem taýýar bolsa, biz derrew meselä geçýäris.
Hormatly tomaşaçylar, taýýarmy?
Şu sorag bilen başlalyň: Siz 7-nji oktýabry Israýiliň 9/11-i diýip häsiýetlendirdiňiz .
Näme üçin? Bu iki zat nähili bir-biri bilen gabat gelýär?
Elbetde, şol ifadäni ulanan diňe men däl.
Hakykatda, esasy metbugat bu beýanaty 7-nji oktýabrdaky hüjümlerden derrew soň ulandy.
Elbetde, olar bu söz birleşigini bize aýdylan ýaly bolmadyk, täsin we giň gerimli terror hüjümi bilen baglanyşykly
ulanýarlar we bu hüjüm dowam edýän, ähtimal hiç haçan gutarmajak terror garşy uruşy aklamak üçin esas bolup durýar.
Men bu deňeşdirmäni düýbünden başgaça ulanýaryn, sebäbi işim bilen tanyş adamlar bilýärler, men 11-nji sentýabrdaky ýalan
baýdakly terror hüjümlerini pul yzlaryny we şol gün alnyp barylýan harby oýunlary hem goşmak
bilen dürli nukdaýnazarlardan seljerip çykdym.
Şeýle hem 11-nji sentýabr wakalaryna gatnaşan käbir gümanlanylýanlar we şahslaryň, Al-CIAda (Al-Kaýeda)
bilen işjeň hyzmatdaşlyk eden we köp ugurdan ony döreden razwedka işgärleri we edaralarynyň derňewi.
Şonuň üçin men 7-nji oktýabry Israýiliň 11-nji sentýabry diýsem, muny öňünden kesgitlenen harby we syýasy
maksatlary aklamak üçin sahnalaşdyrylan ýa-da provokasiýa edilen ýalan baýdak wakasy diýmek bilen aýdýaryn.
Urş hiç wagt gutarmaz diýeniňizde, men muny Ysraýylyň Gazada anyk niýetleri bardygyny görýärin.
Gazadaky bu urşy gutarmagyň mümkinçiligi bar diýip pikir edýärsiňizmi?
Nädip gutarar? Gutarmaly?
Meniň aýtjak bolýan zadym, çäksiz zat şundan ybarat: eger olar daima töwereginde duşman saklasa, ýarag
üpjünçiligini dowam etdirmek üçin yzygiderli ABŞ Maliýe ministrliginiň gaznasyndan peýdalanarlar.
Emma biz Gazany gürrüň edýän mahalymyzda, bu ýagdaýyň ahyryny görýärsiňizmi?
Gynansak-da, munuň nähili tamamlanjakdygyny görüp bilýärin.
Gynansak-da, köp sanly alternatiwalar ýakymly däl.
Olar Gazze zolagyndan palestin halkyny ýok etmekden ybarat.
Ysraýylyň parlamentiň birnäçe ministri munuň üstüne işarä edip, Gazze zolagynyň ýok edilmegini
ýa-da palestin halkynyň ýok edilmegini aýdyp geçdiler.
Gynansak-da, bu adamlar elbetde şeýle diýlip ret edilýär: "Olar diňe uzak sagdaky ekstremal çet toparlar."
Olar Ysraýyl hökümetiniň köpçüligini temsil etmeýärler.
Emma gyzykly tarapy şunda: Netanjahyň syýasy koalisiýasy häzirki wagtda takyk şeýle adamlara garaşly.
Şonuň üçin bu işleriň hakykatdan hem Gazze zolagynda etnik arassalaşyk bilen tamamlanmagy mümkin
diýen pikir Ysraýyl syýasatynda kiçi hadysa däl.
We elbetde, Günbatar Kenaryň meselesi hem bar; şol ýerde birnäçe ýyl bäri Ysraýylyň syýasy gatlagynyň uly
böleginiň aç-açan we sazlaşykly syýasaty kanunsyz ýerleşmeleri dowam etdirmek we giňeltmekden ybarat boldy.
Bu Günbatar Kenarda bolup geçýär.
Diňe geçen hepde Halkara Adalat Sudi ilkinji höküminde Ysraýylyň işgal edilen Palestin
territoriýalaryny işgal etmegi kanunsyz diýip karar berdi.
Bu ýene-de bir gezek bu kanunsyz işgalçylykdygyny tassyklap, Ysraýylyň häzirki hereketini mümkin boldugyça çalt
bes etmek üçin ähli tagallalary etmelidigini görkezýär.
Emma bu nähili görünýär?
Gynansak-da, aýdşym ýaly, men köp mümkinçilikleri görýärin.
Men munuň nähili tamamlanjakdygyny, esasanam Gazze zolagynda, köp usulda göz öňüne getirip bilýärin.
Mysal üçin, bu iş palestin halkynyň doly ýok edilmegi bilen, ýa-da azyndan Gazze zolagynda palestinlileriň dowamly ýaşaýşyny
mümkin däl edýän derejede ýeterlik adamlaryň çykarylmagy bilen, ýa-da azyndan Gazze zolagynda ysraýyllylaryň ýerleşmegi
üçin täze ýollary we sebitleri açmak bilen tamamlanýar.
Emma harby nukdaýnazara meňzeş islendik zat, mysal üçin Hamasyň hakykatdan hem Ysraýyl hökümetine garşy uruş alyp barýandygyny,
iki güýjüň biri-birine garşy göreşýändigini we ýeňşiň islendik tarapa geçip biljekdigini aýdýan
çemeleşmeleri men ornaşdyrylan ýalan naratiw diýip hasaplaýaryn.
O ýerde bolup geçýän zat uruş däl.
Ol häzir bolup geçýän bir gyrgynçylyk, uly gyrgynçylyk.
Gazze zolagyndan başga-da Günbatar Kenara seredeniňde, Yerosalimi, Golan belentliklerini we şol ýerleriň ählisini görýäris.
Şonuň üçin biz çaklap aýdyp bileris, maksadyň Ysraýylyň ähli sebitinden palestinlileri
ýok etmek bolup biljekdigini, şeýle dälmi?
Aýdşym ýaly, bu ekstrapolýasiýa ýa-da nazariýa däl.
Bu, azyndan Ysraýyl parlamentiň käbir agzalary tarapyndan işjeň we aç-açan ara alnyp maslahatlaşylan bir zatdyr.
Olar şeýle edende, bu ministrler çykyp şeýle beýanatlary berende, Netanjahu adatça öňe çykyp, şeýle diýýär:
"Ah, bu gaty aşa gidýär, ah, biz bu pikiri goldamaýarys."
Emma, men aýdşym ýaly, Netanýahunyň hökümetini bir ýere jemleýän syýasy koalisiýa şeýle beýanatlary berýän ministrlere baglydyr.
Olaryň köpüsi bar.
Men häzirki wagtda geljekki podkast bölümi üçin muny dokumentirleýärin.
Şu wagt men bu maglumaty seljerýärin we aýdyp bilerin: birnäçe Ysraýyl syýasatçylarynyň palestin halkyny ýok etmek baradaky
beýanatlarynyň ýeterlik dokumentlenen subutnamalary bar.
Şeýlelik bilen bu diňe birnäçe adamyň aýdan çetki pikir däl. Ol häkimýet wezipesindäki adamlar tarapyndan beýan edilýär.
We men aýdşym ýaly, bu iň bolmanda bu çaknyşygyň iň erbet mümkin bolan ýagdaýda hem
gutarmagyny göz öňüne getirmäge boljak bir ýoldur.
Hawa. Netanjahu kim diňleýändigine baglylykda beýanatlaryny ýumşadýar.
Men aýdýan, ol bu pikiri peseltmäge synanyşar, ýöne başga bir günde ol Gazanyň halkyny ýok edilmeli Amalek bilen deňeşdirer.
Hawa. Elbetde, munuň hem Ysraýylyň içerki syýasaty we syýasy aýlawlary bilen baglanyşygy bar.
Netanyahuň karýerasynda berk bäsleşikli syýasy saýlaw döwürlerinde palestinlilere garşy iň agressiw
syýasatlar barada iň provokasion we aç-açan beýanatlary bermek boýunça dokumentlenen bir nusga bar.
Ol esasan sag kanadyň seslerini gazanmak üçin synanyşar, olar ony wezipesinde saklar.
Emma şondan başga-da, ähli zat üçin Netanýahuny günäkärlemek howpy hem bar.
Ol şübhesiz Ysraýyl syýasatynda hökmran güýçdir. Onuň bu derejede bolmagyna onlarça ýyl boldy.
Emma ol ýeke-täk güýç däl.
We şonuň ýaly howp astynda galýarys: eger biz Naftali Bennett ýa-da Jeffrey Epstein-iň ynanýan adamy bolan Ehud Barak ýaly has
akylly bir Ysraýyl premýer-ministrini ýa-da başga birini häkimiýete getirip bilsek,
onda hemmesi gowy bolar diýip çaklap bilýäris.
Emma men pikir edýärin, bu gürrüňde ekilen ýalan gürrüňdir.
Bu, Ysraýyl Döwletiniň döredileninden bäri Ysraýyl syýasatynyň merkezinde duran esasy mesele bolup durýar, ýagny
Ysraýyl Döwletiniň döredilmegine getirýän terror hüjümleri.
Biz muny bilýäris.
Ýene bir gezek: bularyň hiç biri konspirasiýa nazariýalary däl. Bu dokumentlenen taryh.
Meselem, 1946-njy ýylda King David myhmanhanasyna edilen hüjüm şol döwürde taryhda iň uly terror hüjümi bolup,
dünýäniň aň-düşünjesini sarsdyrdy, onlarça, ýüzlerçe adamy öldürdi we has-da köp adamy ýaralady.
Bu düýbünden aç-açan hüjümdi.
Bu, soňra esasan Ysraýylyň syýasy ýolbaşçylygyna öwrülen adamlar tarapyndan, Britaniýalylary Palestinadan
çykarmak meýilnamasynyň bir bölegi hökmünde amala aşyrylan maksatlaýyn terror hüjümi boldy.
Gynansak-da, ol örän üstünlikli boldy.
Şonuň üçin başyndan başlap, Ysraýyl döwletiniň binýatlary palestinlilere garşy terror we zorluga esaslandy.
Gynansak-da, soňky 75 ýylda hiç zat üýtgemedi.
Bu terror topary syýasy gurluşyň bir bölegine öwrüldi diýeniňizde, Irguny göz öňünde tutýarsyňyzmy?
Hawa. Hakykatdanam, ady häzir ýadyma düşmedi.
Emma men ony iň soňky podkast bölümimde ("Benjamin Netanjuy bilen tanyşyň, uruş jenaýatçysy") dokumentirledim.
Aýratyn-da, King David myhmanhanasyndaky operasiýa jogapkär bolan Irgun lideri Netanjýu tarapyndan Ysraýyl Döwletiniň
esaslandyrylmagynyň mysaly hökmünde ýokary baha berildi – ol Ysraýyl Döwletiniň esaslandyryjylarynyň biri boldy.
2006-njy ýylda bu ölümli bombalanyşygyň 60-njy ýyl dönümi mynasybetli Ysraýyl hökümeti ýadygärlik plaketasyny açdy.
Britaniýanyň ilçisi şol wagt aýtdy: erkin, liberal we demokratik döwletiň gorkunç, ölümli terror hüjümine
hakykatdan hem ýadygärlik gurnamagy düýbünden ajaýypdy.
Emma plaketany açmak we bu ölümli wakada Irgun-y ýene bir gezek ýatlamak hem-de Ysraýylyň
döredilmegindäki orny üçin olary maklamak üçin kim bardy?
Başga hiç kim däl-de Benjamin Netanjahu.
Netanjahunyň hökümeti Hamas bilen haýsydyr bir görnüşde baglanyşyklymy?
Hawa, olar bar.
We ýene bir gezek men muny işimde dokumentirledim.
Birnäçe aý ozal men "Hamas-yň Gizlin Taryhy" atly makala ýazdym; ol makalada Hamas-yň döredilmegi, nämedigini,
nireden gelip çykandygyny we Ysraýyl hökümeti bilen Hamas arasyndaky giň gerimli baglanyşyklary seljerýär.
Men pikirimçe, Hamasy diňe doly bir uydurma, Ysraýyl hökümetiniň doly kuklasy diýip aýdyp geçmek gaty ýönekeýleşdirmek bolar.
Emma munuň Ysraýyl hökümeti tarapyndan goldanylandygy, öňe sürülendigi,
maliýeleşdirilendigi we artyk tutulandygy subut edildi.
2019-njy ýylda Likud partiýasynyň mejlisinde Benjamin Netanjew hatda aç-açan aýtdy: onuň strategiýasy Hamasy goldamak arkaly
Gazze zolagyndaky palestinlileri Günbatar Kenardaky palestinlilerden syýasy we
ideologik taýdan aýry saklamakdan ybaratdy.
Bu, olaryň hiç haçan birleşmezligini we Palestin-Ysraýyl konfliktinde iki döwletli çözgüdiň
döredilmegine hakyky howp salmazlygyny üpjün etmek üçin.
Şonuň üçin bu ýene-de aýdyň; biz munuň barada çaklamaga mätäç däldiris.
James, biz umumylykda uruşlaryň dowam etdirilmeginiň zerurlygy barada gürleşýänimizden bäri:
Men ähtimal siziň iň soňky wideoňyzy gördüm we siz CovertAction žurnalyndaky bir makalany belläp geçdiňiz.
Men CovertAction žurnalyna seredim.
Dogry makalany okaýandygymy bilmeýärin, ýöne ony ýazan adam bu işleriň başyndan bäri ABŞ-nyň çemeleşmesi şol
bolup gelýändigini, uruşlary dowam etdirmekdigini aýtdy.
Siz Orta Gündogarda adatça şeýle bolýandygyny, şu gün Ukrainada hem şeýle bolýandygyny we munuň Amerikanyň
Birleşen Ştatlaryna hem degişli bolýandygyny aýdyp bilersiňizmi?
Men muny Eisenhoweriň 1960-njy ýylda ABŞ Prezidentliginden çekilende kesgitläp geçen harby-senagat
toplumynyň umumy iş usuly diýip aýdardym, we ol häzirki wagtda şol döwürde bolşundan hem giňden ýaýran.
Bu harby-senagat toplumynyň iş ýörelgesi, aýdalyň, onuň döredileninden bäri şeýle bolup gelýär.
Urş döwletiň saglygy, ýöne urş her bir senagat, her bir kömekçi edara, her bir gizlin gulluk we syýasaty hakykatdan kesgitleýän
uly çuň döwletiň beýleki ähli edaralarynyň hem saglygy.
Şonuň üçin olaryň diňe bir berk gyzyklanmasy, diňe bir gizlin gyzyklanmasy däl, eýsem olaryň gyzyklanmasy uruş açmak we
hemişe harby hereket üçin sebäpler döretmek bilen deňme-deňdir.
Şonuň üçin, bu elbetde strategiýanyň bir bölegidir.
Men pikirimçe, belli wagtlarda we belli ýerlerde belli strategik sebäplere görä munuň hakykata öwrülmegi has ähtimal.
Muny taryhy nukdaýnazardan seredip bileris.
Meselem, 1980-nji ýyllarda maliýeleşdirmegiň resmi sebäbi – hakykatda, azatlykda mälim edilen maglumatlara görä taryhda iň
uly CIA operasiýasy bolan – Sowetlere garşy jihad urşunyň bir bölegi hökmünde 1980-nji ýyllarda
Owganystandaky Taliban hereketini maliýeleşdirmekdi.
— takyk we anyk şonuň üçin 1970-nji ýyllaryň ahyrynda Carter administrasiýasynyň çuň döwletiniň Sowetleri ganyny
akdyryp gutarmak üçin olary et çekiji maşynyň üstünden geçirmek, öz Wýetnamlaryny bermek iň gowy ýol diýip karar berdi.
Şonuň üçin olar munuňy açyk we anyk etdiler.
Olar bu urşy mümkin boldugyça uzak dowam etdirmäge synanyşdylar.
Munyň arkasyndaky strategiýa şol boldy.
Meniň pikirimçe, Ukrainadaky konflikt doly meňzeşdir, sebäbi bu ýagdaýda nyşana anyk Russiýa, we Birleşen
Ştatlar Russiýa bilen soňky ukraina çenli söweşmäge şat.
we olar ruslary ganyna çenli gursatmak üçin bu konflikt mümkin boldugyça uzak dowam etsin
diýip pul, kömek we ýarag ibermäge dowam ederler.
Men pikir edýärin, Trump soňky wagtlarda bu urşy bes etmek isleýändigini aýtdy.
Eger ol urşy togtatsa, onda et didgiçi hem togtar.
Emma men onuň urşy bes etmek üçin başga sebäpleriniň bardygyna ynanýaryn.
Biz Ukrainadaky NATO-nyň dolanýan urşy bilen baglanyşykly häzirki ýagdaý barada pikirleriňizi ara alyp maslahatlaşmak isleýäris.
Gelin, Russiýa garşy uruşyň başlanyşy we dowam etdirilmegi üçin esasy jogapkärçiligiň kimde bolandygyny gözden geçireliň.
Victoria Nuland we ABŞ-nyň Döwlet sekretary Antony Blinken ýaly adamlar näme isleýärler? Olar näme isleýärler?
Siziň ol ýerde maksadyňyz näme?
Bilýäňizmi, bu gowy sorag.
Menimçe, bu geosyýasy taryhda nireje çenli yzyna gitmek isleýändigiňiz soragy.
Men doly ynanýaryn, 19-njy asyryň ahyryndaky Britaniýa imperiýasynyň we 20-nji asyrdaky Amerikan imperiýasynyň
strategiýasy uzak wagtlap ruslary we nemesleri biri-birinden aýyrmak we esasan olary
biri-biri bilen uruşda saklamakdan ybaratdy.
Çünki olar syýasy ýa-da ykdysady taýdan däl-de, diňe biri-biri bilen gowy gatnaşyk saklamak üçin birleşseler, bu
mysal üçin britanlylaryň ýa-da amerikanlylaryň Ýewropa kontinentini dolandyrmak ukybyna agyr howp dörederdi.
Mackinder döwürlerinden bäri, ýagny bir asyrdan gowrak wagt mundan ozal, Geografiki Assosiasiýanyň we Geografiýa we Daşky
Gurşaw Departamentiniň esaslandyryjysy Halford Mackinder hem-de häzirki zaman geopolitikasynyň dörän
günlerinden bäri, bu sebit "global şahmat tahtasy" diýlip atlandyrylýan düzümiň ýürek ýeridir.
Onuň üstünde gözegçilik edýän islendik güýç esasan planeti dolandyrýar.
Bu bir asyrdan gowrak wagt bäri düşünilýär, we şonuň üçin ruslar bilen nemisleriň ýa-da umumylykda ýewropalylaryň
arasynda bölünişlik döretmäge hemişe zerurlyk bolup gelýär.
Men pikir edýärin, bu häzirem degişlidir.
Bu henizem strategiýanyň bir bölegidir.
Hawa, men Antiwar.com web sahypasynyň operatory bilen söhbetdeşlik geçirdim.
Ol uly uruşa garşy podkast döredýär.
Horton. Hawa, Skott Horton.
Ol şeýle diýdi: Günbataryň iň soňunda islemeýän zady nemes-rus birligidir.
Ol aýdýar, iň erbet zat Germaniýa bilen Russiýanyň täzeden biri-biri bilen uruşmagy bolar.
We biz munuň bolanda näme bolýandygyny gördük.
Hawa, bizde bar.
Trumpyň bu urşy gutarjakdygy baradaky beýanatyna gaýdyp geleliň.
Onuň gowy dosty, BlackRock-yň baş direktory Larry Fink barada näme bilýärsiňiz? Ol Ukrainanyň dikeldiş işlerinde maslahatçy
wezipesini eýeleýär we Ukrainanyň ösüş gaznasyna jogapkärdir.
Hawa. Ol siziň düşündirdiňiz ýaly takyk.
Ýeri gelende aýtsak, BlackRock dünýäniň iň uly maýa goýum firmasydyr; ol Fortune 500 sanawyndaky (dünýäniň iň ýokary
dolanyşyk gazanýan 500 kompaniýasy) degişli kompaniýalaryň paýlarynyň köpüsini däl-de bolsa, azyndan uly bölegine eýedir.
BlackRock hem, esasan-da BlackRock-yň baş direktory Larry Fink, Ukrainanyň dikeldiş işlerine hem uly
möçberde maýa goýdy, bu işler bolsa tebigy ýagdaýda sanly öwrülişlik kontekstine ýerleşdirildi.
Bu proses häzirki konflikt başlamazdan ozal başlanypdy, ýöne elbetde giňeldildi.
We Larry Fink munuň hökümetiň we ykdysadyýetiň doly sanly öwrülişi üçin ajaýyp mümkinçilik döredýändigini aç-açan aýtdy.
Şonuň üçin olar takyk şony etmäge synanyşýarlar.
Elbetde, bu partlaýan we korrupsiýa bilen baglanyşykly, milliardlarça ýewro we milliardlarça dollar bahaly bir iş, diňe
bu pirogdan burunlaryny salyp, ony iň köp iýip bilýänler üçin.
We Larry Fink adamzadyň karotid arteriasyndan gan sorýan wampir ýaly pozisiýada ýaly görünýär.
Men Larry Finkiň geçmişini, Ukrainadaky gatnaşygyny we ol ýerde gurnakçylyk işlerini öwrenip ýörkäm, birnäçe ýyl ozal
Nýu-Ýork şäherinde geçirilen bir konferensiýa bilen duş geldim.
Siz hiç wagt New York Times tarapyndan guramaçylyk edilen Dealbook Sammiti barada eşitdiňizmi?
Men bu barada eşitdim, ýöne işleriň gidişini yzarlamadym.
Men kiçi ýazuwlary okaýan.
Aýdylýar: "Baş ministr wezipesine bellenen Benjamin Netanjahu, Ukrainanyň Prezidenti Wlodymyr Zelenski, META-nyň baş direktory
Mark Zuckerberg, ABŞ Maliýe sekretary Janet Yellen we BlackRock-yň baş direktory Larry Fink hem sammitde çykyş ederler."
Bu adamlaryň ählisi Nýu-Ýorkdaky sammitde bile.
Näme pikirdeňiz?
Emma bu meni hiç-de geň galdyrmaýar.
Men aýdardym, bu takyk şol adamlardyr, biz olaryň bu meseläni ara alyp maslahatlaşmak we ondan maliýe taýdan
hem-de geosyýasy taýdan, şeýle hem harby taýdan peýdalanmak üçin jemlenjekdigine garaşýarys.
Elbetde, bu stolda otyran her bir oýunçynyň şu ýerde bolmagynyň öz sebäpleri bar.
Emma olar ruslara garşy göreş üçin Ukrainanyň jan damaryny sorup almak ýaly gün tertibine elbetde ylalaşyp bilerler – häzir bu
stolda oturan köp adamlar munuň ýerine ýetirilmegini isleýärler.
James, Israýildäki häzirki krizisiň mümkin bolan netijeleri barada özüňi gaty ynamly duýmandyň.
Optimistik nukdaýnazardan aýdanyňda, BlackRock ýurdy ele geçirmezden, Ukrainadaky uruşyň
netijesi üçin akylly we ynandyryjy bir senariýa näme?
Hawa. Men aýdşym ýaly, häzirki wagtda bu örän kyn.
Men pikirimçe, hemmeler häzire çenli öz kartlaryny oýnadılar, şonuň üçin bu uçurumdan yzlaşmak üçin
indi bir ýol bar diýip göz öňüne getirmek gaty kyn.
Menimçe, ruslar Donbasynda öňe sürlen geosyýasy maksatlaryna laýyk gelýän, azyndan belli bir abraýy
goramak çäresini gazanman indi çekilip bilmezler.
Emma şol bir wagtyň özünde Ukraina häzir batyş integrasiýasyna, şol sanda NATO-nyň
agzalygyna tarap barýan ýola berk ygrarly boldy.
We iň soňky NATO konferensiýasynda Ukrainanyň NATO agzalygyna ýolunyň gaýtarylyp bolmajakdygyna kepillikler berildi.
Ol ertir bolmaz, ýöne boljak.
Elbetde, bu ruslaryň gaty, gaty köp wagt mundan ozal, hatda Putin gelmezden ozal çekip goýan gyzyl çyzgysy boldy.
Ukrainadaky NATO ideýasy şol gyzyl çyzykdy.
Şonuň üçin şu pursatda mümkin boljak, iň bolmanda siziň aýdşyňyz ýaly bolmazlygy mümkin däl
ýüzüni halas etjek çäräni göz öňüne getirmek kyn.
Hatda konflikt ertir gutaranda-da, Kiyewde sanly öwrülşe ygrarly hökümetimiz bar, şeýle hem bu oýna goşulan BlackRock,
Palantir we beýleki kompaniýalaryň eýeçilik etmegi bar.
Häzirki wagtda olaryň Kiýewdäki hökümetden çetleşdirilip bilinjekdigini göz öňüne getirmek kyn.
Dogry. Gowy. James, indi ikinji temamyza, CBDC-lere geçeliň.
Men bu temany geçen hepdäniň ahyryndan, hakykatdanam ondan öňki hepde başlanan kiçijik bir habar bilen açmak isleýärin.
Bilýäňizmi, başym doly boldy, iş günümde gaty alnyp gidip, zatlar barada pikir etmäge, hakykatdanam gözleg
etmäge ýa-da Twitter akymyma seretmäge wagtym bolmady.
Şonuň üçin men bu CrowdStrike wakasy barada köp zat bilmeýärdim.
Men CrowdStrike-iň nämedigini hiç bilmeýärdim, şu gün kimdir biri maňa onuň programma üpjünçiligi
howpsuzlygy boýunça kompaniýa bolandygyny aýdýança.
Emma anna güni bir zat boldy we näme üçindir bankdaky hiç bir sanly ýazgylara girip bilmedim.
Meniň mobil telefonda bank hasabymy we amallarymy görmek mümkinçiligini berýän bir programmam bar.
Ol "hepdelik dynç günlerinde elýeterli däl" diýdi.
Soňra dostum aýtdy: "Hawa, bu CrowdStrike meselesi sebäpli bolup biler."
Ol ýüzlerçe reýs ýatyrylandygyny belledi.
Ol şu irden YouTube-iň üç sagatlap işlemeýändigini, banklaryň ýapykdygyny we ş.m. belledi.
Meniň pikirimçe, eger biz CBDC-ler barada gürleşýän bolsak, bu her zady sanly görnüşe öwürmek pikiri üçin utanç bolmaly.
Adamlar nagt pullara elýeterliligi ýitirmekden we olar girizmek isleýän bu sanly pula 100% garaşly bolmazdan satyn alyş edip
bilmezliginden alada etmeýärlermi diýip pikir etmeýärsiňizmi?
Men bu ara alyp maslahatlaşmagy şu kontekstde goýýandygyňyza begenýärin.
Çünki şu pursatda onlarça müň, belki-de has köp adamyň syýahatlary kesildi, bank hasaplary boşady we ş.m.,
sebäbi asyrda bir gezek bolýan bu wakanyň, häzir ýaýran bu betbagtçylykly bozulmagyň ýüze çykmagy bilen.
Emma iň bolmanda, adamlar indi tutuş durmuşymyzy we ykdysady durmuşymyzy bu sanly tehnologiýa bagly etmek gowy pikirmi ýa
däldigini oýlanmagy ileri tutmalydyrlar, sebäbi ol tehnologiýa islendik wagt ýalňyş işlere we nädogry täzelenmelere sezewar
bolup biler. Daşardan çykyş edýän hakyky günägoýlar tarapyndan amala aşyrylýan hakyky hüjümleri ýa-da haýsydyr bir usulda
döredilen ýalan baýdak hüjümlerini, belki-de diňe ýokary bir güýç tarapyndan hem amala aşyrylýanlary aýtman-da bolýar.
Biz muny bilýäris.
EMF , gün şöhlelenişi, Carrington wakasy .
Biz elektron durmuşymyzy göz açyp ýapana çenli ýok edip ýa-da bozmaga ukyply zatlaryň nähili bolup biljekdigini bilýäris.
Bir manada, CrowdStrike meselesinde bolup geçenleri görmek, ýagny elektron görnüşde çap edip bolmandygy üçin
ýolagçylaryň uçuş kartalarynyň el bilen kagyz üstünde berilmegi, az-da bolsa ruhlandyryjy boldy.
QR kodlary ulanylmady.
Olar ony hakykatdan hem el bilen doldurdylar.
Bu bolsa biziň bu sanly matrisde nähili çuňňur batandygymyzy oýlanmaga mejbur edýär; häzirki döwürde el bilen
ýazylan bording pasyny görmek hakykatdanam geň galdyryjy.
Emma, öňki döwürde adamlar zatlary galam we kagyz bilen ýazga alýardylar.
Näme üçin biz ony berdik?
Bütin durmuşymyzy bu sanly matrisa girizmek bilen haýsy çalt we jan galkymagyň möhüm meselelerini çözdik?
Meniň pikirimçe, täze çözgüt bolan köp zatlara muny ulanyp bolýar, we özümize bermeli ilkinji
sorag şeýle: "Bolýan zatymyzda näme kemçilik bar?"
Meselem, köne 3G torunda, iň bolmanda men Ýaponiýada bolanymda, signal kabul edişim gaty gowy boldy.
Näme üçin bize 4G ýa-da 5G gerek?
Olar ony giňeltmegi dowam etdirýärler we munuň biziň dowamly ýaşaýşymyz üçin hökmanydygyny aýdýarlar.
Emma maňa filmi 53 sekuntyň ýerine 19 sekuntda ýükläp almaga zerurlyk ýok.
Maňa şu ýere Neil Postman-a, "Özümizi ölümçe gyzyklandyrmak" ýaly kitaplaryň awtoryna salgylanyşyk goşmaga rugsat beriň.
Ol 1980-nji we 1990-njy ýyllarda örän köp eser döreden we işjeň bolan örän gyzykly we geljege gönükdirilen pikirli ýazyjy boldy.
Ol internetiň heniz täze ýüze çykýan döwründe onuň barada ýazdy.
Ol tehnologiýa bilen baglanyşykly meseleler boýunça birnäçe çykyş etdi.
Men bu çykyşyň adyny ýatdan çykardym. Emma eger Neil Postmanyň "tehnologiýa baradaky soraglaryny" gözleseňiz, ony taparsyňyz.
Men pikir edýärin, ol täze tehnologiýa teklip edilende özümize bermeli dört soragy düzdi.
Bularyň biri şudur: teklip edilen tehnologiýanyň çözmegi göz öňünde tutýan meselesi näme?
We bu hakykatdan hem mesele mi?
Bu hakykatdanam çözgütmi?
Ol muny ajaýyp usulda düşündirýär, meniň pikirimçe, bu üç onýyllyk ozal bu çykyşy eden wagtyndan hem häzir has-da degişli.
Bu gyzykly eşidilýär.
James, men bilýärin, biz bu temany soňky interwýumyzda ara alyp geçdik, ýöne AZK
konferensiýasynda muny tomaşa edýän has köp tomaşaçylarymyz bar.
Men pikir edýärin, käbir adamlar henizem CBDC-ler bilen, mysal üçin, Apple Pay ýa-da beýleki sanly töleg
ulgamlarynyň arasynda näme tapawut bardygyny bilmek isleýärler.
Hem-de näme üçin ähli merkezi banklaryň 93%-i birden bu CBDC-leriň işlenip düzülmegine işjeň gatnaşýar?
Häzirki wagtda bar bolan we siz häzir ulanýan sanly töleg infrastrukturasy, biz öwrenen pul görnüşine esaslanýar.
Ýagny, söwda banklarynyň aýlawyndaky hususy müşderileriň pullary.
Wall Street-iň geljekki sehrgarlarynyň pul oýunlary we manysyzlyklary, şeýle-de olar köp asyrlar bäri umumy
ilatyň gözüni örtüp gelýän perde barada düşünmeli köp zat bar.
Emma pikir şundan ybarat: häzirki wagtda köp ýurtlarda ikiugurly pul ulgamy bar.
Birisi topdan pul ulgamy bolup, ol banklaryň özleri üçin niýetlenendir – merkezi bankda ätiýaçlyk hasaplary bolan söwda
banklary üçin, şol bank merkezi bank bolup biler Ýewropa Merkez Banky (ECB), Ýaponiýanyň Banky ýa-da ABŞ-nyň Federal
Rezervi. Bu söwda banklary ätiýaçlyklaryny saklaýarlar we bu topdan pul aýlawy çäginde özara tranzaksiýalary geçirýärler.
Biz, sen, men we bu sözleri diňleýän hemmämiz, pullarymyzy şol söwda banklarynda goýýarys, we bu hususy müşderi aýlawy.
Bularyň ikisi düýbünden tapawutly zatlardyr. Banklaryň topdan satuw bazarynda ulanýan puly tehniki
taýdan gündelik durmuşymyzda ulanýan puldan tapawutlydyr.
Şonuň üçin Apple Pay ýa-da şonça meňzeş hyzmatlar bilen töleg edende, biz hususy müşderi işewürliginden alnan pulu ulanýarys.
Bu satuw banky tarapyndan döredilen pul.
Umuman alanyňda kommersiýa bank ulgamy.
Pul köplenç kommersiýa banklaryna bolan karzlardan döredilýär.
Bank şertnamasynyň sehrine görä, olar bu puly bize karz bermek arkaly döretmek hukugyna eýedirler.
Her gezek size pul bergende bank seýfine girip, bir kupa nagt pul çykaryp bermeýärler; onuň ýerine olar size bergi
hökmünde boljak puly – göterimi hem goşmak bilen – döredýärler! Eger bankir bolsaň, bu ajaýyp pikir.
CBDC diýilýän zat, ilkinji gezek biz merkez bankynyň pullaryna göni elýeterlilik gazanarys diýen pikirdir.
Elbetde, merkezi bank tarapyndan çykarylan pul şu gün hem bar.
Eger banknotlardan birini çykarsyňyz, haýsy ýurtda ýaşaýandygyňyzdan garaşsyz, eger kagyz pullardan birini
çykarsyňyz, eger-de onuň biri henizem puljigiňizde bar bolsa – sebäbi köp adam nağdsyz töleýär – onda şonuň ýaly ýazylan bolar:
Japoniýada "Japon Banky", Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda "Federal Rezerv" banknoty, sebäbi bu
merkezi bankyň jogapkärçiliginiň beýan edişidir.
Bu banknota hakykatdan hem merkezi bank tarapyndan çykaryldy.
Şeýlelik bilen, merkezi bankyň ykdysadyýete göni pul girizmek üçin ýeke-täk ýoly şol, we bu hem ykdysadyýetiň diňe bir bölegidir.
CBDC dünýäsinde bolsa, olar merkezi bank borçnamasynyň öz beýanatyny göni siziň sanly haltaňyza girizip bilerler, sebäbi
indi, olaryň nähili gurnandygyna baglylykda, sizde hasap bolar; ýöne bir ýagdaýda ýa-da başga
ýagdaýda, sizde göni merkezi bankda hasap bolar.
Olar diňe bir siziň tranzaksiýalaryňyzy tassyklap we gözegçilik edip bilmän, eýsem olaryň jikme-jikliklerine seredip, we mümkin,
köp adamlar, şol sanda Birleşen Patyşalykdaky we beýleki ýerlerdeki bu mümkinçilige örän höwesli syýasatçylar hem nygtalyp
geçendigi ýaly, şol pul bilen näme edip boljakdygyny we näme edip bolmajakdygyny programmirlemek mümkinçiligine eýe bolarlar.
Mysal üçin, eger bu aýda diňe belli bir mukdarda et satyn alyp biljekdigiňize çäklendirme girizseňiz, sebäbi et sarp
edişiniň howa hudaýlaryny gaharyna getirýändigini bilýäris.
Eger olar çäklendirme girizseler, sanly merkez banky walýutasyňyz bilen bölünip berlen et mukdaryndan artyk satyn almagyňyzy
gadagan edip, şol çäklendirmäni ýerine ýetirip bilerler.
Eger ony şol görnüşde durmuşa geçirmäge karar berseniz, ony aýlap geçip bolmajak awtomatik zat bolar.
Ýa-da göz öňüne getirip boljak islendik başga çäklendirmeler sanly açaryň bir öwrülişi bilen real wagtda girizilip
bilner, bu bolsa merkezi bankçylaryň ykdysadyýet üstünde gönüden-göni gorkunç derejede dolandyryşyny aňladýar.
Hawa, we siz indi meniň indiki soragymy jogaplandyryp berdiňiz, ol sorag şeýledi: Döwlet
üçin iň çekiji näme bolar diýip pikir edýärsiňiz?
Men muny biziň emlägimizi we çykdajylarymyzy ýakyndan gözegçilikde saklamak we zerur bolanda olary
nähili ulanjakdygymyzy dolandyrmak ukyby diýerdim.
Elbetde, we men tapawut goýmaly, sebäbi men öňde belläp geçişim ýaly, häzirki bank ulgamy şonuň ýaly işleýär:
kommersiýa banklary merkezi bank bilen biziň aramyzda durýar.
Şonuň üçin kommersiýa banklary bu işiň möhüm bölegini düzýär we olar häzirki wagtda ykdysadyýete örän uly gözegçilik edýärler.
Olar bu gözegçiligi şonça aňsatlyk bilen elden bermezler.
Şonuň üçin biz CBDC ulgamyň nähili gurluşda boljakdygynyň köp mümkinçiliklerini göz öňüne getirip bileris.
Bularyň biri şundan bolup biler: merkezi bank hasaplary saklamak we barlamak ygtyýaryny söwda banklaryna
ýa-da azyndan tassyklanan maliýe edaralaryna tabşyrýar.
Şonuň üçin siz hem bu ýerde araçy bolarsyňyz.
Bu bolsa merkez banklarynyň bu prosesden diňe bir eliň uzynlygy aralykda durýan ýaly görünmegine sebäp bolýar: "Oh,
biz munuň hiç bir bölegine gözegçilik etmeýäris. Hemmesi söwda banklary tarapyndan amala aşyrylýar."
Bank ulgamynyň gurluşynyň syýasy we ykdysady hakykatlaryny nazara alsak, bu söwda banklaryny kim düzgünleşdirýär we olara
näme edip biljekdikleri we näme edip bilmejekdikleri barada kim karar berýär diýen sorag öz-özünden ýüze çykýar.
Olar merkezi banklaryň we hökümetleriň düzgünleşdiriji edaralarydyr.
We biz geçmişde bu güýjiň nädip nädogry ulanylandygyny gördük.
Obama administrasiýasy döwründe Adalat departamenti ABŞ-daky kommersiýa banklaryny porn ýyldyzlar, ok-därman satuwçylary,
aýlyk karz berijiler we hökümetiň ylalaşmaýan pudaklaryndaky beýleki adamlar ýaly doly kanuny, ýöne abraýy pes hasaplanýan
hyzmatlary hödürleýän şahslaryň hasaplaryny dondyrmaga çagyrdy.
Ol banklardan bu müşderileri aýlawdan aýyrmagyny talap etdi.
Muny ýerine ýetiren banklardyň özi boldy.
Olar bu müşderileriň hasaplaryny blokladylar, ýöne munuň sebäbi ABŞ-nyň bank ulgamynyň düzgünleşdiriji edaralarynyň
biri bolan FDIC (Federal Deposit Insurance Corporation) "Biz siziň depozitleriňizi sığortalamarys" diýip aýtdy.
Eger bu adamlardan halas bolmak baradaky talaplarymyza boýun bolmasaňyz, sizi sanawdan aýyryp bileris.
Bu mysal bize bu görnüşdäki ulgamyň nähili gurlup boljakdygyny görkezýär.
Bu bolsa, öz gezeginde, merkezi bankçylaryň siziň puljigiňizi göni dolandyrmak baradaky kabus
senariýasyna takyk meňzemese-de, esasan şol bir zady aňladýar.
Hawa, men olar muny bize tagamly edip görkezmäge nädip synanyşjakdyklaryny göz öňüne getirip bilýärin.
Bu bolsa "kommunistleriň üstüne gelende..." ýagdaýlarynyň biridi.
Ilki bilen olar Skid Rowdaky pul berijiler sebäpli geldiler .
Bolýar, biz bu adamlary halaýanok.
Biz hem porno ýyldyzlary halaýanok.
Olar ony özüne çekiji ederler.
Şonuň üçin biz CBDC ulgamyna nähili golaý?
Bu nagt pulyň ahyry diýmekmi?
Olar elbetde bilelikde ýaşaýarlar we ähtimal belli bir wagtlap şeýle bolup durarlar.
Bu hökmanylykda nagt pulyň ýok boljakdygyny aňlatmaýar.
Emma biz eýýäm nağdsyz jemgyýetiň nähili ösüp, munuň nähili çalt bolup geçendigini gördük.
Biz häzirki wagtda Ýaponiýanyň ykdysadyýetiniň henizem esasan nağd pul esasynda işleýän
ýagdaýda, emma bu ýagdaý üýtgemäge başlaýar.
Emma geçen ýyl Angliýada geçirilen bir konferensiýa gatnaşandygymy ýatda saklaýaryn, we bu meni
hakykatdanam geň galdyrdy, men munuň bilen habarly bolup, bu barada gözleg geçirip we gürrüňdeşlikde bolupdym.
Näçe kafe, restoran we satuw dükanlarynyň hakykatdan hem nagt pul kabul etmeýändigini görmek örän geň galdyrdy.
Ol hakykatdan hem diňe kart bilen işleýärdi.
Bu hem meniň organizmime uly zarba boldy, ýöne bu eýýäm hakykat.
Şonuň üçin CBDC-ler girizilende bilelikde ýaşaýyş döwri boljakdygyny göz öňüne getirmek bolýar.
Emma käbir galplaşdyrylan maliýe wakasy ýa-da başga bir tötänleýin ýagdaý üçin berilýän düşündiriş sebäpli
nağd pulyň ýatyrylyp bilinjekdigi düýbünden mümkindir.
Häzirki wagtda köp adamlar belki-de gözüni-de ýapmaz.
Dogry. Indi ýerli supermarketiňize baranyňyzda, nagt pul ýerine iPhone, kartoçka ýa-da aňsat
töleg kartoçkasyny ulanýan näçe adamy görýärsiňiz?
Menimçe, bu gaty köplenç duş gelmeýärmi?
Gynansak-da, ha.
Men "gynansak-da" diýýärin, sebäbi men Ýaponiýanyň henizem esasan nağd pul esasynda işleýän ykdysadyýet bolmagyna
örän hoşaldym; hatda nağd pul bilen awtoulag satyn alyp bolýar we munuň hiç täsin zat hasaplanmaýandygyna.
Emma bu hakykatdanam üýtgeýär we örän çalt üýtgeýär, sebäbi nağdsyz töleg ulgamlary diňe şu ýerde
girizilip galman, eýsem has-da işjeň goldanylýar.
Gynansak-da, häzirki wagtda adamlaryň mobil telefonlary ýa-da kartlary bilen tölemek öňküsine garanyňda has köp duş gelýär.
Hatda senagatlaşan ýurtlaryň arasynda nagt esasly ykdysadyýet bolmak babatynda az sanly
istisnalaryň biri bolan Ýaponiýada hem bu ýagdaý üýtgeýär.
Men birnäçe ýylyň içinde nagtdanzyz tölegleriň nagt töleglerden has köp ulanylýan derejä geljekdigini göz öňüne getirip bilýärin.
Mümkin boldugyça köp nağd tölemekden başga, munuň üçin näme edip bileris?
Ýene näme gizlin ýaragymyz bar?
Men muny örän, örän gowy başlangyç nokady diýerdim.
Men pikirimçe, bu hiç kim özbaşdak çözüp bilmejek, açyk jemgyýetçilik meseleleriniň
biridir, ýöne hemmämiz öz goşantymyzy goşmaly.
We biziň rolumyz bojkotlardan we aňly satyn alyş kararlaryndan ybaratdyr.
Diňe nagtdüzümsiz işleýän dükanlardan gaça durmak bilen däl,
Elbetde, bu diňe pul bilen däl-de gymmat bahaly metallar, kriptowalýutalar, barter halkalary ýa-da jemgyýetçilik
walýutalarynyň beýleki görnüşleri bilen hem hyzmat hödürlemäge taýyn işewürleri, kompaniýalary,
satuwçylary ýa-da tanyşlaryňyzy goldamak barada.
Men kim näme ulanmalydygyny höküm etmek üçin şu ýerde däl.
Menimçe, CBDC-lerden başga ähli zady ulanmaly.
We bu zatlaryň biridir:
Bu muskularymyzy işledip, az-da bolsa şu geçiş döwründe goldanýan jemgyýet gurmagy dowam etdirýänçä, nagtdanyz girizileninde we
has-da köp adam bu ýoly saýlananda-da, nagt ýa gymmatbaha metaller ýa-da başga bir zat bilen tölemek üçin
hatda ýol bozanmaga-de taýyn adamlar bar bolsa, onda bu ykdysadyýet azyndan dowam edip biler.
Elbetde, köp adam öňe geçmek üçin nagtdolsyz amallara gatnaşar, ýöne adamlaryň bu jemgyýeti goldamak mümkinçiligi bolar.
Emma eger biz bu myşsalarymyzy işlemeýän bolsak we diňe "Ah, bu biraz amatly däl, men diňe
supermarkete baryp, şol zady satyn almak isleýärin" diýsek.
Bu gezek kartoçka bilen tölemeli bolaryn.
Muny näçe köp etsek, nagt pulularyzsyz dünýäde şonça-da köp batýarys.
Ahyrynda bu biziň endikler ulgamy barada, we isleýän dünýämizi goldamak hem-de islemeýän dünýämizi öňüni
almak üçin biz ýaramaz zatlara çydam etmäge öwrenmelidiris.
Şonuň üçin amin, James.
Biz wagtymyzyň ahyryna golaýlaşýarys.
Men akylimda duran şahsy bir zady goşup, skriptden biraz çetleşmäge şat.
Men size, James, bir çaklamaly ýagdaýy düşündirmek we bu ýagdaýda siziň nähili reaksiýa berjekdigiňizi bilmek isleýärin.
Men bu tema barada köp gülki-şaka we çaklamalaryň bardygyny bilýärin, we olar ýolumuzdan çykyp, dürli
derejelerde çuňlaşyp baranymyzda seni alada goýup biler.
Emma men size 13-nji iýulda Trumpa garşy amala aşyryldygy aýdylýan fiziki hüjüm, ýagny güman edilýän öldürme synanyşygy
barada bir zat soramak isleýärin, bu size laýyk gelermi?
Elbetde, ha.
Şonuň üçin aýdalyň, siz konferensiýanyň başlygy bolup durýarsyňyz we 13-nji iýulda bolandygy aýdylýan güman
edilýän öldürmek synanyşygy baradaky sorag ýüze çykýar.
Adamlar gahar edýärler, hakykatda näme bolup geçendigi barada dürli çaklamalar ýaýraýar we siz bir ýerden ýoldan çykýarsyňyz.
Sen çekjäni alýarsyň we parahatçylygy dikeldýärsiň.
Şeýle ýagdaýda adamlary dogry ýolda saklamak üçin näme edersiňiz? Näme diýersiňiz?
Men pikirimçe, adamlar gyzyklanmalaryny bildiren pursatda ony diňe gaýtadan gaýtalamak üçin gaty gijä galýar.
Men hiç haçan adamlara näme barada pikir etmelidiklerini ýa-da wagtlaryny we ünsüni nirede geçirmeli boljakdyklaryny aýtmak
hukugyna eýe bolmak islemerin, şeýle hem olaryň wagtlaryny ýa-da ünsüni şu ýa-da başga bir zada
sarp etmezlikleri barada hem aýtmak islemerin.
Hatda men şeýle etsemem, kim meni diňlerdi we näme üçin?
Emma men syýasy ulgama we bize dört ýylda bir gezek 'gul teklip gutusyny' berýän prosese ynanmaýan biri hökmünde şeýle wakanyň
meniň üçin ähmiýetini aýdyp bilerin her dört ýylda meniň üçin sanly merkezi bank walýutalarynyň giň gerimli
meseleleri, Ysraýyl we Ukrainadaky konflikt hem-de şu gün ara alyp maslahatlaşan beýleki zatlar bolmazdan ähmiýetsizdir.
Munyň hakyky ähmiýeti şol ýa-da başga bir syýasy dalaşgär bilen hiç hili baglanyşygy ýok.
Bu, bu ulgamy dolandyrýan adamlaryň biziň näme bolup geçenine ynanmagymyzy isleýändikleri we näme üçin isleýändikleri barada.
Şeýlelikde, eger men şeýle hyýaly ýagdaýda bir zat aýdyp biljek bolsam, men diňe şunu aýdardym: bu wakanyň näme many
aňlatýandygyny, näme üçin biziň bu wakany belli bir tertipde pikir etmäge we gürleşmäge gönükdirilýändigimizi we munuň kimin
bähbitlerine hyzmat edýändigini öwrenmek has peýdaly bolar.
Eger bize mejbur edilen bu gürrüňi kabul etsek, ol bizi nirelere alyp barar we netijesi näme bolar?
Eger başga hiç bir sebäp tapylmasa, onda belki-de munuň maksady bizi syýasy çekişmä gaýtadan çekmek we hemmeleriň
ünsüni bu dolandyrylýan çep-oň yyrtyjy guşyň haýsy tarapyny syýasy taýdan goldamak isleýändiklerine jemlemekdir.
Hatda eger bu diňe adamlary bu ýanaş sirkine gaýtadan çekmek üçin bolsa, şeýle bir wakanyň hakyky ähmiýeti şol bolup biler.
Şonuň üçin men azyndan muny ara alyp maslahatlaşmaga goýardym.
Gaty gowy, gaty gowy.
Gowy, soňky, soňky sorag, James, soňky sorag:
Julian Assange boşadylanda haýran galdyňyzmy?
Men şeýle pikir edýärin, diňe uzak möhletli narratiw üçin hem bolsa, mysal üçin Ukrain konfliktinde
ýa-da Owganistan konfliktinde ýa-da başga bir zatda.
Görnüşinden belli bir pursatda ony bu çäksiz prosesde, şu ýagdaýda goýmak hakyky maksada öwrülýär.
Men munuň sudda nähili geçjekdigini görmek gyzykly bolardy diýmeýärin, ýöne sudda nähili
netijelenjekdigini görmek islejekdigime hem doly ynanmaýaryn.
Her halda, bu meni geň galdyrdy.
Men muny garaşmandym.
Men muny söz azatlygy üçin ajaýyp ýeňiş diýip görmeýärin, sebäbi hakykatda diňe şeýle karar
berildi: "Hawa, günäkär, men günäkär, indi meni boşat."
Bu bolsa adaty žurnalistik işleriň kanunsyzdygyny görkezýän öňki kararyň kabul edilmegi bilen
baglanyşykly esasy meseläni çözmäge hakykatdanam kömek etmeýär.
Esasan, şu ýerde şol zat anyklandy.
Şükür, sebäbi ýagdaý has erbet bolup bilerdi.
Şeýle hem onuň eden zadyň kanunsyzdygyny tassyklaýan hakyky sud karary hem bolup
bilerdi, bu bolsa has-da erbet presedent dörederdi.
Emma ol has gowy bolup bilerdi.
Çünki diňe žurnalist hökmünde öz işini ýerine ýetirýän adamy günäsiz diýip yglan etmek has gowy bolardy.
Elbetde, elbetde.
Biz belki onuň azat edilmegini gutlamaly diýip aýdyp bileris, ýöne gutlamalarymyz biraz
saklanmaly, sebäbi olar ylalaşygyň netijesinde boldy.
Her wagt bolşy ýaly, bu işiň töweregindäki faktlara we meselelere ünsi jemlemegi dowam
etdirmeli, gatnaşyjylaryň şahsyýetlerine däl.
Ylalaşýaryn, doly dogry.
Gowy, hormatly AZK konferensiýasynyň gatnaşyjylary, James Corbetta bir el çarpyşy bereliňmi?
Ajayyp, sag boluň. Siz çuň manyly baglanyşyklary masaga getirdiniz.
Biz seni ýokary baha berýäris, seni söýýäris.
Ajaýyp gezelenç üçin sag bol, Dan.
AZK hiç hili maliýe bähbitlerini gözlemeýär. Bu ýazgylaryň hiç bir başlangyççysy, çykyşçysy ýa-da Kla.TV hiç hili töleg
almady. Biz bu wideonyň üýtgedilmedik görnüşde islendik derejede gaýtadan öndürilip, mugt paýlaşylmagyna aýratyn üns çekýäris.
Goşundylaryň hemmesi diňe maglumat bermek maksady bilen niýetlenendir we AZK-niň pikirini aňlatmaýar. AZK her tarapdan
tarapsyz maglumat merkezi bolup durýar. Her bir çykyş ediji diňe öz çykyşyna jogapkärdir, beýleki çykyşlara
ýa-da AZK-e däl, sebäbi olaryň arasynda baglanyşyk ýok.]
[Möhüm bellik: Bu ýerde berlen maglumatlar biziň iň gowy bilimimiz we ynanjymyz boýunça barlanyldy. Şeýle-de bolsa, çykyş
edijiler we öndürijiler bu wideonyň mazmuny bilen baglanyşykly hereketlerden ýa-da hereket etmezliklerden dörän netijeler
üçin jogapkärçiligi kabul etmeýärler. Her bir adam eşiden zatlaryna nähili çemeleşjekdigi üçin diňe özü jogapkärdir.]