אַלגעמיינע אינפֿאָרמאַציע וועגן די לעגאַלע רעגולאַציעס און די AZK־כּללים קען מען געפֿינען ביים סוף פֿון דער פּרעזענטאַציע.
וואַו, וואַו, וואָס פֿאַר אַ טאָג!
יעצט פאָרזעצן מיר.
מיר קומען צו דער קומענדיקער ליכטפֿיגור.
מיר וועלן איצט אין דער קומענדיקער רונדע זיך קאָנצענטרירן אויף דעם מיטל־מיזרח־קאָנפליקט און וועלן האָבן די געלעגנהייט
צו שטעלן אונדזערע קאָנטראָווערסיעלע פֿראַגעס צו נאָך אַ ריז פֿון זשורנאַליזם וואָס וווינט אין יאַפּאַן.
און ער וועט ווערן אינטערוויויִרט דורך אונדזער פאַנטאַסטישן Kla.TV קאָרעספּאָנדענט דאַן פֿון די פֿאַראייניקטע שטאַטן.
יאַפּאַן, די פארייניקטע שטאַטן און מיר דאָ אין שווייץ – אַזוי דעם מאָל האָבן מיר אַ צײַט־פֿאַרשייד פֿון 15 שעה
צווישן די צוויי מענער, און אַ צײַט־פֿאַרשייד פֿון זיבן און אַכט שעה צווישן זיי און אונדז אין שווייץ.
מיר דאַנקען אײַך פֿאַר אײַערע ווערטפֿולע דינסטן און קוקן פֿאָרויס אויף וועמענס ביאָגראַפֿיע?
פֿון דזשיימס קאָרבעט.
דזשיימס, מיר דאַרפֿן דיך!
דזשיימס קאָרבעט איז געבוירן און אויפגעוואַקסן אין קאַנאַדע.
ער האָט זײַנע שטודיעס פֿאַרענדיקט אין טריניטי־קאָלעדזש אין דובלין, אירלאַנד, מיט אַ מאַגיסטער־דיפּלאָם אין פֿילאָסאָפֿיע.
נאָך זײַן אַריבערציִען קיין יאַפּאַן, האָט דזשיימס קאָרבעט אין 2007 געגרינדעט די וועבזײַט "דער קאָרבעט באַריכט" ווי
אַ פּלאַטפֿאָרמע פֿאַר אומאָפּהענגיקער קריטישער אַנאַליזע פֿון פּאָליטיק, געזעלשאַפֿט, געשיכטע און עקאָנאָמיע.
אין יענער צײַט האָט ער געפֿירט די וועבזײַט צוזאַמען מיט זײַן אַרבעט ווי ענגליש־לערער.
בערך פֿיר יאָר שפּעטער איז ער געוואָרן אַ פולצײַטיקער אויספֿאָרש־זשורנאַליסט.
זינט דעמאָלט האָט ער באקומען אַ סך פּרײַזן פֿאַר זײַן זשורנאַליסטישער אַרבעט און איז געווען אַ געזוכטער רעדנער בײַ
פאַרשיידענע אוניווערסיטעטן, בײַ TEDxGorningen און פֿאַר אומאָפּהענגיקע אויספֿאָרשונג־קאָמיטעטן, ווי
למשל די נאַציאָנאַלע בירגער־אויספֿאָרשונג אין קאַנאַדע.
איבער די יאָרן האָט דזשיימס קאָרבעט אַרויסגעגעבן אַ סך אויפֿדעקנדיקע דאָקומענטאַרן, ווי למשל "9/11: די
חשודים", "אַ יאָרהונדערט פֿון פֿאַרשקלאַונג: די געשיכטע פֿון דער פֿעדעראַלער רעזערוו" און "ווער איז ביל גייטס?"
זיין טיף־פֿאָרשונג איז פֿאַר דער עפֿנטלעכקייט בנימצא אויף זײַן וועבזײַט און אויף פילע קאַנאַלן אין הונדערטער
עפּיזאָדן פֿון פּאָדקאַסטן, אינטערוויוען און אַנדערע פֿאָרמאַטן.
ער האָט אַליין איבער 300,000 פֿאָלגערס אויף זײַנע געזעלשאַפֿטלעכע מידיאַ־קאַנאַלן.
אין 2018 האָט ער אָנגעהויבן דעם יערלעכן נעגאַטיוון פּרײַז "פֿייק ניוז אַוואָרדס", וואָס דאָקומענטירט די
מערסט פאַרקרימטע נייעס־געשיכטן אין די הויפּטשטראם־מעדיע.
דזשיימס קאָרבעט רעדט הײַנט וועגן דעם טעמע "דער מיטל־מיזרח־קאָנפליקט און דיגיטאַלע
צענטראַל־באַנק־געלט: אַן אַבסאָלוטער שרעק־סצענאַר!"
דזשיימס קאָרבעט, אַ גרויסן דאַנק אַז איר האָט זיך ווידער צוגעשטעלט צו אונדז.
קיין פּראָבלעם.
הײַנט וועלן מיר דיסקוטירן דעם קריג אין מיטל־מיזרח און CBDCs .
אַזוי, אויב איר זענט גרייט און אונדזערע הערער זענען גרייט, וועלן מיר גלייך צום פּונקט קומען.
ליבע צוקוקער, זענט איר גרייט?
לאָמיר אָנהייבן מיט דעם: איר האָט דעם 7טן אקטאבער באַשריבן ווי ישראלס 9/11 .
ווי קומט דאָס? ווי פּאַסן די צוויי זאַכן צוזאַמען?
נו, קלאָר בין איך נישט דער איינציקער וואָס האָט גענוצט דעם אויסדרוק.
טאַקע, די הויפּטשטראם־מעדיע האָט גענוצט דעם אויסדרוק גלייך נאָך די אַטאַקן דעם 7טן אקטאבער.
און, פֿאַרשטייט זיך, ניצן זיי דעם אויסדרוק אין פֿאַרבינדונג מיט אַ ספּעקטאַקולערן, גרויס־פֿאַרנעמיקן טעראָריסטישן אַטאַק, וואָס
איז נישט געווען דאָס וואָס מען האָט אונדז געזאָגט, און וואָס באַרעכטיקט אַן אָנגייענדיקן,
מסתּמא קיינמאָל ניט ענדיקן קריג קעגן טעראָר.
איך נוצן דעם פאַרגלײַך אויף אַ גאָר אַנדערש אופֿן, ווײַל, ווי די וואָס זענען באַקאַנט מיט מײַן אַרבעט, ווייסן, האָב איך דיסעקצירט
די פאַלש־פֿלאַג טעראָר־אַטאַקן פֿון 11טן סעפּטעמבער פֿון פילע פֿאַרשידענע ווינקלען, אַרײַנגערעכנט דעם געלט־שפּור
און די מלחמה־שפּילן וואָס זענען געווען אין גאַנג אויף 9/11.
און אויך די אויספֿאָרשונג פֿון עטלעכע פֿון די פֿאַרדעכטיקטע און פּערזאָנען וואָס זענען געווען פֿאַרמישט אין די געשעענישן פֿונעם
11טן סעפּטעמבער, די אויסשפּיר־פּערסאָנאַל און אַגענטורן וואָס האָבן אַקטיוו מיטגעאַרבעט מיט אַל־קיאַדאַ, אויך
באַקאַנט ווי אַל־קאַעדע, און אויף פֿיל אופֿנים זיי געשאַפֿן.
ווען איך זאָג אַז דער 7טן אקטאבער איז געווען ישראלס 11טן סעפּטעמבער, מיינ איך דאָס אין דעם קאָנטעקסט, ווי אַ אויפגעשטעלטע
אָדער פּראָוואָצירטע פאַלש־פֿלאַג־געשעעניש וואָס איז גענוצט געוואָרן צו רעכטפֿערטיקן אַ מיליטערישע און
פּאָליטישע אַגענדע וואָס איז שוין פריער באַשלאָסן געוואָרן.
ווען איר זאָגט אַז דער קריג וועט קיינמאָל נישט ענדיקן, זע איך דאָס ווי אַז ישראל האָט קלאָרע כוונות אין עזה.
זעסטו קיין מעגלעכקייט צו ענדיקן דעם מלחמה אין עזה?
ווי וועט עס ענדיקן? זאָל עס ענדיקן?
איך מיין, די אייביקייט איז אַז אויב זיי וועלן ווייטער האָבן פײַנטן אַרום זיך, וועלן זיי שטענדיק נעמען געלט פֿון דער
אמעריקאַנער טרעזעריע כדי צו האַלטן די וואפן־שיפּמענטן לויפנדיק.
אָבער ווײַל מיר רעדן וועגן עזה, צי זעסטו אַ סוף צו דער סיטואַציע?
ליידער, איך קען זען ווי עס קען ענדיקן.
און ליידער זענען די מערסטע אַלטערנאַטיוון נישט אָנגענעם.
זיי באַטרעפֿן די אויסראָטונג פֿון די פּאַלעסטינער פֿאָלק פֿון דער עזה־פּאַס.
צאָלרײַכע מיניסטאָרן אין דער ישׂראלדיקער פּאַרלאַמענט האָבן אָנגעדײַט אויף דעם, רעדנדיק וועגן דער פֿאַרניכטונג פֿון
דער עזה־פּאַס אָדער דער עלימינירונג פֿון די פּאַלעסטינער.
און ליידער ווערן די מענטשן פֿאַרשטייט זיך אָפּגעװיזן ווי: "אָ, זיי זענען נאָר די
עקסטערעמע ראַנד־גרופּעס פֿון דער עקסטערעמער רעכט."
זיי רעפּרעזענטירן נישט די מערהייט פֿון דער ישׂראלדיקער רעגירונג.
אָבער עס איז אינטערעסאַנט צו באַמערקן אַז די פּאָליטישע קאָאַליציע פֿון נתניהו הײַנט הענגט פּונקט אויף אַזעלכע מענטשן.
אַזוי דער געדאַנק אַז דאָס קען טאַקע ענדיקן אין עטנישער רייניקונג פֿון דער גאַזאַ־שטריפּ איז נישט אַזאַ
קליינער פֿענאָמענאָן אין דער ישׂראלדיקער פּאָליטיק.
און דאַן, כמובן, איז דאָ די פֿראַגע פֿון דער מערבֿער ברעג, וווּ פֿאַר יאָרן איז געווען די אָפֿענע און קאָנסערווירטע
פּאָליטיק פֿון אַ גרויסן טייל פֿון דער ישראלישער פּאָליטישער קלאַס צו פאָרזעצן און אויסבויען אומלעגאַלע ישובים.
דאָס פּאַסירט אין דער מערבֿ־ברעג.
נאָר לעצטע וואָך האָט דער אינטערנאַציאָנאַלער געריכט פֿאַר יוסטיץ (ICJ) אין אַ פּרעלימינאַרער באַשלוס באַשטימט, אַז די אָקופּאַציע
פֿון די פּאַלעסטינער טעריטאָריעס דורך ישראל איז אומלעגאַל.
דאָס באַשטעטיקט ווידער אַז דאָס איז אַ אומלעגאַלע אָקופּאַציע און אַז ישראל מוז מאַכן אַלע
מיטלען צו ענדיקן וואָס זי טוט אַזוי שנעל ווי מעגלעך.
אָבער ווי זעט דאָס אויס?
און צום באַדויערן, ווי איך האָב געזאָגט, זע איך פילע מעגלעכקייטן.
איך קען זיך פאָרשטעלן פילע וועגן ווי דאָס קען ענדיקן, בעיקר אין דער עזה־שטרײַף.
עס קען ענדיקן, למשל, מיט דער גאַנצער השמדה פֿון די פּאַלעסטינער, אָדער לפּחות מיט דער אַרויסוואָרפֿונג פֿון גענוג מענטשן, אַזוי
אַז די ווײַטערדיקע איבערלעבונג פֿון די פּאַלעסטינער אין דער גאַזאַ־שטריפּ זאָל ווערן אוממעגלעך, אָדער
לפּחות צו עפֿענען נײַע וועגן און נײַע געביטן פֿאַר ישובֿים פֿון ישׂראלים אין דער גאַזאַ־שטריפּ.
אָבער אַלץ וואָס גלייכט אַ מיליטערישן בליק, למשל אַז חמאס טאַקע פירט אַ מלחמה קעגן דער ישראלישער רעגירונג, אַז טאַקע צוויי כוחות
קעמפן איינעם קעגן דעם אַנדערן און אַז עס קען גיין אין ביידע ריכטונגען, האַלט איך פֿאַר אַ
פאַלשן נאַראַטיוו וואָס איז אַרײַנגעפּלאָנט.
וואָס דאָרט פּאַסירט איז נישט אַ מלחמה.
עס איז אַ שחיטה, אַ גרויסע שחיטה, וואָס פּאַסירט איצט.
און ווען מיר קוקן ווײַטער ווי דער עזה־שטרײַף צו דער מערבֿער באַנק, זעען מיר ירושלים, די
גאָלאַן־הייכן, יעדן איינציקן פֿון די ערטער.
אַזוי קענען מיר עקסטראַפּאָלירן און זאָגן אַז דער ציל קען זײַן די אויסמעקן פֿון די פּאַלעסטינער פֿון גאַנץ ישראל, נישט אַזוי?
ווי איך האָב געזאָגט, דאָס איז נישט קיין עקסטראַפּאָלאַציע אָדער טעאָריע.
דאָס איז עפּעס וואָס איז אַקטיוו און אָפֿן דיסקוטירט געוואָרן, לפחות דורך געוויסע מיטגלידער פֿון דער ישראלישער פּאַרלאַמענט.
און ווען זיי דאָס טאָן, ווען די מיניסטערן אַרויסקומען און מאַכן אַזעלכע דערקלערונגען, שטעלט זיך נתניהו
געוויינטלעך פאָרויס און מאַכט אַ דערקלערונג: "אוי, דאָס גייט צו ווייט, אוי, מיר שטיצן נישט דעם געדאַנק."
אָבער, ווי איך האָב געזאָגט, די פּאָליטישע קאָאַליציע וואָס האַלט נעטאַניאַהוס רעגירונג צוזאַמען, הענגט
אָפּ פֿון מיניסטאָרן וואָס מאַכן אַזעלכע דערקלערונגען.
און עס זענען פֿיל פֿון זיי.
איך דאָקומענטיר דאָס איצט פֿאַר אַ קומענדיקן פּאָדקאַסט־עפּיזאָד.
איך קוק איצט אויף די דאַטן און קען זאָגן אַז עס זענען גענוג דאָקומענטירטע בײַװײַזן פֿון אויסזאָגן פֿון אַ סך ישׂראלדיקע
פּאָליטיקער, וואָס רופֿן צו דער אויסמערונג פֿון די פּאַלעסטינער.
אַזוי איז דאָס נישט אַ מאַרדזשינאַלע געדאַנק וואָס איז אויסגעדריקט געוואָרן בלויז דורך אַ פּאָר מענטשן.
עס ווערט אויסגעדריקט דורך מענטשן אין מאַכט־שטעלעס.
און דאָס, ווי איך האָב געזאָגט, איז לפּחות איין וועג ווי מיר קענען זיך פֿאָרשטעלן אַז דער קאָנפֿליקט
וועט זיך ענדיקן, כאָטש אויף דעם ערגסטן מעגלעכן אופֿן.
יאָ. נו, נתניהו וועט טאָן אַראָפּ זײַנע באַמערקונגען לויט ווער עס הערט אים.
איך מיין, ער וועט פּרוּוון דעם געדאַנק צו קלענערן, אָבער אַן אַנדערן טאָג וועט ער גלייכן די
מענטשן פֿון עזה מיט עמלק, וואָס מוזן ווערן אויסגעמעקט.
יאָ. און פֿאַרשטייט זיך, דאָס האָט אויך צו טאָן מיט דער אינערלעכער פּאָליטיק פֿון ישראל און פּאָליטישע ציקלען.
און עס איז אַ דאָקומענטירטער מוסטער אין נתניהוס קאַריערע, לויט וועלכן ער האָט געמאַכט די מערסט פּראָוואָקאַטיווע און ברוטאַלע
דערקלערונגען וועגן די מערסט אַגרעסיווע פּאָליטיק קעגן די פּאַלעסטינער בעת פּעריאָדן
פֿון שווער-געפֿוכטענע פּאָליטישע וואַלן.
ער וועט למעשה פֿאַרזוכן די שטימען פֿון דער רעכטער פֿליגל, וואָס וועט אים האַלטן אין אַמט.
אָבער דאַן איז אויך דער סכּנה צו באַשולדיקן נתניהו פֿאַר אַלץ.
ער איז זיכער אַ דאַמינאַנטע קראַפֿט אין דער ישׂראלדיקער פּאָליטיק. און איז שוין דעקאַדעס אַזוי.
אָבער ער איז נישט די איינציקע קראַפֿט.
און מיר לויפן דעם ריזיקאָ צו מיינען אַז אויב מיר קענען פשוט ברענגען אַ מער קלאָר־קאָפּיקן ישׂראלדיקן פּרעמיער־מיניסטער ווי
נפתלי בנט אָדער אהוד ברק, וואָס איז געווען אַ פאַרטראַווענער פֿון דזשעפֿרי עפּשטיין, אָדער עמעצער
אַנדערער אין מאַכט, דאַן וואָלט אַלץ געווען בסדר.
אָבער איך מיין אַז דאָס איז אַ פאַלשער נאַראַטיוו וואָס איז געפּלאָנטעט געוואָרן אין דעם שמועס.
עס איז אַ יסודי פֿראַגע וואָס איז געווען אין האַרצן פֿון דער ישׂראלדיקער פּאָליטיק זינט דער גרינדונג פֿון
מדינת ישׂראל, נעמלעך די טעראָריסטישע אַטאַקן וואָס האָבן געפֿירט צו דער גרינדונג פֿון מדינת ישׂראל.
מיר ווייסן דאָס.
נאָך אַמאָל: דאָס זענען נישט קאָנספּיראַציע־טעאָריעס. דאָס איז דאָקומענטירטע געשיכטע.
למשל, דער אַטאַק אויף דעם קינג־דאַוויד־האָטעל אין 1946, וואָס איז געווען דער גרעסטער טעראָריסטישער אַטאַק אין דער געשיכטע אין יענער
צײַט און האָט געשאָקלט דעם געוויסן פֿון דער וועלט, האָט געטאָדעט צענדליקער און הונדערטער
מענטשן און האָט פֿאַרוווּנדעט נאָך פילע מער.
עס איז געווען אַ גאָר גראָב און אומפֿאַרשעמטער אַטאַק.
עס איז געווען אַ צילגעריכטעטע טעראָריסטישע אַטאַקע, דורכגעפֿירט פֿון די וואָס זײַנען שפּעטער למעשה געוואָרן דער
ישׂראלדיקער פּאָליטישער עסטאַבלישמענט, ווי אַ טייל פֿון זייער פּלאַן אַרויסצוטרײַבן די בריטישע פֿון פּאַלעסטינע.
און צום באַדויערן, איז ער געווען זייער מצליח.
פֿון אָנהייב אָן, דעריבער, זענען די יסודות פֿון דער ישׂראלדיקער מדינה געווען באַזירט
אויף טעראָריזם און גוואַלד קעגן פּאַלעסטינער.
און צום באַדויערן, האָט זיך אין די לעצטע 75 יאָר גאָרנישט געביטן.
ווען איר זאָגט אַז די טעראָריסטישע גרופּע איז געוואָרן טייל פֿון דער פּאָליטישער עליטע, מיינט איר די אירגונ?
יאָ. און טאַקע, דער נאָמען איז מיר איצט פֿאַרגעסן.
אָבער איך האָב דאָס דאָקומענטירט אין מײַן לעצטן פּאָדקאַסט־עפּיזאָד ("טרעפֿט בנימין נתניהו, מלחמה־קרימינעל").
בײַזונדערס האָט נתניהו געלויבט דעם אָנפֿירער פֿון דער אירגונ, וואָס איז געווען פֿאַראַנטוואָרטלעך פֿאַר דער אָפּעראַציע אין דעם
קינג־דאַוויד־האָטעל, אלס אַ בײַשפּיל פֿון דער גרינדונג פֿון מדינת ישראל – ער איז געווען
איינער פֿון די גרינדער־פֿאָטערס פֿון מדינת ישראל.
אין 2006, אויף דעם 60סטן יאָרטאָג פֿון דעם טויטלעכן באָמבאַרדירונג, האָט די
ישׂראלדיקע רעגירונג אַ געדענק־פּלאַקעט אַנטפּלעקט.
דער בריטישער אַמבאַסאַדאָר האָט דעמאָלט געזאָגט אַז עס איז גאָר אויסערגעוויינטלעך אַז אַ פֿרײַער, ליבעראַלער,
דעמאָקראַטישער שטאַט האָט ממש אויפֿגעשטעלט אַ מאָנומענט צו אַ שרעקלעכער, טויטלעכער טעראָר־אַטאַקע.
אָבער ווער איז דאָרט געווען צו אַנטפּלעקן די פּלאַקעט און ווידער צו געדענקען דעם אירגונ און זיי לויבן פֿאַר זייער
ראָלע בײַ דער גרינדונג פֿון ישראל בעת דעם טויטלעכן געשעעניש?
נישט קיין אַנדערער ווי בנימין נתניהו.
צי איז די נתניהו־רעגירונג אויף קיין אופֿן פֿאַרבונדן מיט חמאס?
יאָ, זיי זענען.
און ווידער האָב איך דאָס דאָקומענטירט אין מײַן אַרבעט.
אַ פּאָר חדשים צוריק האָב איך געשריבן אַ אַרטיקל מיטן טיטל "די געהיימע געשיכטע פֿון חמאס", וואָס באַהאַנדלט די גרינדונג פֿון
חמאס, וואָס זי איז, פֿון וואַנען זי קומט, און די ווייט־גייענדיקע פֿאַרבינדונגען צווישן דער ישראלישער רעגירונג און חמאס.
און איך מיין אַז עס וואָלט געווען צו פּשוט צו זאָגן אַז חמאס איז פשוט אַ גאַנץ אויסגעטראַכט,
אַ גאַנץ פּופּעט פֿון דער ישראלישער רעגירונג.
אָבער עס איז באַוויזן געוואָרן אַז עס איז געשטיצט, פּראָמאָטירט, פינאַנצירט און
באַפֿאָרוואָרט געוואָרן דורך די ישׂראלדיקע רעגירונג.
בײַ אַ ליכוד־פּאַרטיי־זיצונג אין 2019, האָט בנימין נתניהו אַפֿילו בפירוש דערקלערט, אַז זײַן סטראַטעגיע איז געווען צו שטיצן חמאס,
כּדי צו האַלטן די פּאַלעסטינער אין דער עזה־פּאַס פּאָליטיש און אידעאָלאָגיש באַזונדער פֿון די פּאַלעסטינער אין דער מערבֿ־ברעג.
דאָס איז צו פֿאַרזיכערן אַז זיי זאָלן קיינמאָל זיך נישט פֿאַראייניקן און קיינמאָל נישט שטעלן אַ אמתדיקע
סכנה פֿאַר דער שאַפֿונג פֿון אַ צוויי־שטאַטישער לייזונג אין דעם פּאַלעסטינער־ישׂראלדיקן קאָנפליקט.
אַזוי איז דאָס ווידער קלאָר; מיר דאַרפֿן נישט וועגן דעם ספּעקולירן.
דזשיימס, ווײַל מיר רעדן וועגן דער נייטיקייט צו פאָרזעצן מלחמות בכלל:
איך האָב געזען וואָס מסתּמא איז דײַן לעצטער ווידעא, און דו האָסט דערמאָנט אַ אַרטיקל אין CovertAction Magazine.
און איך האָב געקוקט אויף קאָווערט־עקשאַן מאַגאַזין.
איך ווייס נישט צי איך האָב געלייענט דעם ריכטיקן אַרטיקל, אָבער עס איז געשריבן געוואָרן פֿון אַ מאַן וואָס האָט געזאָגט
אַז דאָס איז געווען די פּאָליטיק פֿון די פֿאַראייניקטע שטאַטן פֿון אָנהייב אָן: צו האַלטן די מלחמות לויפֿנדיק.
צי וואָלט איר געזאָגט אַז דאָס איז בכלל דער פאַל אין מיטל מזרח, אַז דאָס איז דער פאַל הײַנט אין אוקראַיִנע,
און אַז דאָס געלט אויך פֿאַר די פֿאַראייניקטע שטאַטן?
איך וואָלט געזאָגט אַז דאָס איז דער אַלגעמיינער אופֿן פֿון אָפּעראַציע פֿון דעם מיליטעריש-אינדוסטריעלער קאָמפּלעקס וואָס
אייזנהאָווער האָט באַשטימט ווען ער האָט אָפּגעלאָזט זײַן אַמט אלס פּרעזידענט פֿון די פֿאַראייניקטע שטאַטן אין 1960, און וואָס
הײַנט איז אפילו מער פֿאַרשפּרייט ווי עס איז געווען דעמאָלט.
דאָס איז געווען דער אופֿן פֿון אַרבעטן פֿון דעם מיליטעריש-אינדוסטריעלן קאָמפּלעקס זינט, נו, זינט זײַן גרינדונג.
מלחמה איז די געזונטהייט פֿון דער מדינה, אָבער מלחמה איז אויך די געזונטהייט פֿון יעדער אינדוסטריע, יעדער הילפֿס־אָרגאַן,
יעדער געהיימער דינסט און אַלע יענע אַנדערע אָרגאַנען פֿון דער גרעסערער טיפֿער מדינה וואָס טאַקע באַשטימט די פּאָליטיק.
און דערפֿאַר האָבן זיי נישט נאָר אַ פֿאַרזיכערטן אינטערעס, נישט נאָר אַ פֿאַרבאָרגענעם אינטערעס, נאָר זייער
אינטערעס איז גלײַך מיטן אינטערעס צו פֿירן קריג און שטענדיק שאַפֿן סיבות פֿאַר מיליטערישע אַקציעס.
אַזוי, יאָ, דאָס איז זיכער אַ טייל פֿון דער סטראַטעגיע.
איך מיין אַז דאָס איז מער מסתּמא אמת אין באַשטימטע צײַטן און אין באַשטימטע ערטער פֿאַר באַשטימטע סטראַטעגישע סיבות.
מיר קענען דאָס באַטראַכטן פֿון אַ היסטאָרישער פּערספּעקטיוו.
למשל, אין די 1980ער יאָרן איז דער אָנגעגעבן גרונט פֿאַר דער פינאַנצירונג – אין פאַקט איז דאָס געווען די גרעסטע
CIA־אָפּעראַציע אין דער געשיכטע, לפּחות לויט וואָס מען האָט אָנערקענט – צו פינאַנצירן די טאַליבאַן אין אַפֿגאַניסטאַן אין די
1980ער יאָרן אלס טייל פֿון זייער דזשיהאַד־מלחמה קעגן די סאָוועטן.
— דווקא און פּונקט דערפֿאַר, ווײַל די טיפֿע מדינה פֿון דער קאַרטער־אַדמיניסטראַציע אין די שפּעטע 1970ער יאָרן האָט
באַשלאָסן, אַז דער בעסטער אופֿן אויסצובלוטיקן די סאָוועטן איז זיי דורכצופֿירן דורכן
פֿלייש־וואָג, זיי צו געבן זייער אייגן וויעטנאַם.
אַזוי איז דאָס געווען וואָס זיי האָבן אויסדריקלעך און קלאָר געטאָן.
און זיי האָבן פּרוּווירט צו האַלטן דעם קריג אַזוי לאַנג ווי מעגלעך.
דאָס איז געווען די סטראַטעגיע דערפֿון.
לויט מײַן מיינונג איז דער קאָנפליקט אין אוקראַיִנע אַ גענויער פּאַראַלעל, ווײַל אין דעם פאַל איז דער ציל קלאָר
רוסלאַנד, און די פֿאַראייניקטע שטאַטן זענען צופרידן צו קעמפן קעגן רוסלאַנד ביזן לעצטן אוקראַיִנער.
און זיי וועלן ווייטער שיקן געלט, הילף און וואָפֿנס, כּדי דער קאָנפֿליקט זאָל דויערן ווי
לאַנג נאָר מעגלעך, כּדי אויסצובלוטיקן די רוסן.
נו, איך גלייב אַז טראמפ האָט לעצטנס געזאָגט אַז ער וויל ענדיקן דעם קריג.
אויב ער האָט די מלחמה אָפּגעשטעלט, וואָלט דער פלייש־מיל אויך אָפּגעשטעלט.
אָבער איך גלייב אַז ער האָט אַנדערע סיבות צו אָפּשטעלן דעם קריג.
מיר וואָלטן געוואָלט דיסקוטירן אייערע געדאַנקען וועגן דער איצטיקער סיטואַציע בנוגע צו נאטאָס פּראָקסי־מלחמה אין אוקראַיִנע.
און לאָמיר באַטראַכטן ווער טראָגט די הויפּט־פֿאַראַנטוואָרטלעכקייט פֿאַרן אָנהייב און פֿאַר
דער פֿאָרזעצונג פֿון דער מלחמה קעגן רוסלאַנד.
וואָס ווילן מענטשן ווי וויקטאָריאַ נוּלאַנד און אַנטאָני בלענקען, דער אמעריקאַנער שטאַט־סעקרעטאַר? וואָס ווילן זיי?
וואָס איז דײַן ציל דאָרט?
דו ווייסט, דאָס איז אַ גוטע פֿראַגע.
און איך מיין אַז דאָס איז אַ פֿראַגע פֿון ווי ווײַט צוריק איר ווילט גיין אין געאָפּאָליטישער געשיכטע.
איך בין גאַנץ זיכער אַז די סטראַטעגיע פֿון די אימפעריעס, די בריטישע אימפעריע בײַם סוף פֿון דעם 19טן יאָרהונדערט און די
אַמעריקאַנער אימפעריע אין דעם 20סטן יאָרהונדערט, איז געווען פֿאַר אַ זייער לאַנג צײַט צו האַלטן די רוסן און די דײַטשן
אָפּגעטיילט און למעשה האַלטן זיי אין מלחמה איינער מיטן אַנדערן.
ווען זיי וואָלטן זיך פֿאַראייניקן, נישט אַפֿילו פּאָליטיש אָדער עקאָנאָמיש, נאָר פּשוט צו האָבן גוטע באַציִונגען איינער מיטן
אַנדערן, וואָלט דאָס געווען אַ ערנסטע סכנה פֿאַר די מעגלעכקייט פֿון די בריטישע אָדער אַמעריקאַנער,
למשל, צו קאָנטראָלירן דעם אייראָפּעיִשן קאָנטינענט.
און ווי עס איז באַשטימט געוואָרן מער ווי אַ יאָרהונדערט צוריק, זינט די טעג פֿון מאַקינדער, האַלפֿאָרד מאַקינדער און דעם אויפֿקום
פֿון געאָפּאָליטיק ווי מיר הײַנט וויסן עס, איז דער געגנט דאָס האַרץ־לאַנד פֿון דעם אַזוי גערופענעם גלאבאלן שאַך־ברעט.
און וועלכע מאַכט עס קאָנטראָלירט, קאָנטראָלירט למעשה דעם פּלאַנעט.
דאָס איז שוין מער ווי אַ יאָרהונדערט פֿאַרשטאַנען געוואָרן, און פּונקט דערפֿאַר איז שטענדיק געווען אַ נויט צו טרײַבן
אַ שפּאַלט צווישן רוסן און דײַטשן אָדער אייראָפּעער בכלל.
און איך מיין אַז דאָס איז נאָך הײַנט רעלעוואַנט.
דאָס איז נאָך אַ טייל פֿון דער סטראַטעגיע.
יאָ, איך האָב דורכגעפֿירט אַ אינטערוויו מיטן אָפּעראַטאָר פֿון דער וועבזײַט Antiwar.com.
ער מאַכט דעם גרויסן אַנטי־מלחמה פּאָדקאַסט.
האָרטאָן. יאָ, סקאָט האָרטאָן.
און ער האָט געזאָגט: די לעצטע זאַך וואָס דער מערב וויל איז דייטש-רוסישע איינהייט.
און ער זאָגט, אַז די ערגסטע זאַך וואָלט געווען, אויב דײַטשלאַנד און רוסלאַנד וואָלטן ווידער
אַמאָל געפֿירט מלחמה איינער קעגן דעם אַנדערן.
און מיר האָבן געזען וואָס פּאַסירט ווען דאָס פּאַסירט.
יאָ, מיר האָבן.
צוריק צו טראמפּס דערקלערונג אַז ער וועט ענדיקן דעם קריג.
וואָס ווייסטו וועגן זײַן גוטן פֿרײַנד לאַרי פֿינק, דעם הויפּט־עקזעקוטיוו פֿון בלאק־ראָק, וואָס האָט אַ ראַטגעבערישע
ראָלע אין דער רעקאָנסטרוקציע פֿון אוקראַיִנע און איז פֿאַראַנטוואָרטלעך פֿאַר דעם אַנטוויקלונג־פֿאָנד פֿון אוקראַיִנע?
יאָ. עס איז פּונקט ווי דו האָסט עס באַשריבן.
אגב, בלאקרוק איז די גרעסטע אינוועסטמענט־פֿירמע אין דער וועלט, וואָס האַלט, אויב נישט די מערהייט, דאַן לכל־הפּחות אַ גרויסן
טייל פֿון די אַקציעס פֿון כּמעט אַלע פֿאָרטשון 500 פֿירמעס .
און בלאקרוק, בפרט לאַרי פֿינק, דער CEO פֿון בלאקרוק, איז אויך שטאַרק אינוועסטירט אין דער אוקראינישער
רעקאָנסטרוקציע, וואָס איז נאַטירלעך געשטעלט געוואָרן אין דעם קאָנטעקסט פֿון דיגיטאַלער טראַנספֿאָרמאַציע.
דער פּראָצעס איז שוין איניציִיִרט געוואָרן איידער דעם איצטיקן קאָנפליקט, אָבער ער איז זיכער פֿאַרגרעסערט געוואָרן.
און לאַרי פֿינק האָט אָפֿן גערעדט וועגן ווי דאָס גיט אַ פּערפֿעקטע געלעגנהייט פֿאַר דער גאַנצער
דיגיטאַלער טראַנספֿאָרמאַציע פֿון אַ רעגירונג און עקאָנאָמיע.
אַזוי איז דאָס פּונקט וואָס זיי פּרוּוון צו טאָן.
און, כמובן, איז דאָס אַ בום־ און קאָרופּטער געשעפֿט, ווערט מיליאַרדן אייראָס, מיליאַרדן דאָלאַר פֿאַר די
וואָס קענען אַרײַנשטעקן זייערע שנאָצן אין דעם באַזונדערן פּײַ און עסן דעם גרעסטן טייל דערפֿון.
און לאַרי פֿינק זעט זיכער אויס צו זײַן אין דער פּאָזיציע פֿון דעם בלוט־זויגנדיקן וואַמפּיר
בײַ דער קאַראָטיד־אַרטעריע פֿון דער מענטשהייט.
איך האָב געזוכט אין לאַרי פינקס הינטערגרונט און זײַן באַטייליקונג אין אוקראַיִנע און זײַן אַרײַנמישן דאָרט, און
איך בין אָנגעקומען צו אַ קאָנפֿערענץ וואָס איז געווען אין ניו־יאָרק־סיטי אַ פּאָר יאָר צוריק.
האָסטו אַמאָל געהערט פֿון דער דילבוק־סאַמיט, וואָס ווערט געשטיצט דורך די ניו־יאָרק־טיימס?
איך האָב דערפֿון געהערט, יאָ, אָבער איך האָב די פּראָצעדורן נישט נאָכגעפֿאָלגט.
נו, איך האָב געלייענט די קליינע דרוק.
עס האָט געזאָגט: "דער באַשטימטער פּרעמיער־מיניסטער בנימין נתניהו, דער אוקראַיִנישער פּרעזידענט וולאָדימיר זעלענסקי, דער CEO פֿון
מעטאַ מאַרק צוקערבערג, די אַמעריקאַנער פֿינאַנץ־מיניסטערין דזשאַנעט יעלען און דער CEO פֿון
בלאַקראָק לאַרי פֿינק וועלן אויך רעדן בײַם סאַמיט."
אַלע די מענטשן צוזאַמען בײַ אַ סאַמיט אין ניו־יאָרק.
וואָס מיינסטו?
אָבער דאָס איבערראַשט מיר בכלל נישט.
איך וואָלט געזאָגט אַז דאָס זענען פּונקט די מענטשן וואָס מיר וואָלטן דערוואַרטן זיך צונויפֿצוקומען צו דיסקוטירן
דאָס און פּרוּוון דערפֿון בענעפֿיצירן אויף אַלע וועגן, ביידע פינאַנציעל און געאָפּאָליטיש. און אויך מיליטעריש.
און, כמובן, יעדער שפּילער בײַ דעם טיש האָט זײַנע אייגענע סיבות צו זײַן דאָ.
אָבער זיי קענען זיכער מסכּים זײַן אויף דער אַגענדע פֿון אויסזויגן די לעבעדיקע שטיצן פֿון אוקראַיִנע פֿאַרן קאַמף קעגן
די רוסן — עפּעס וואָס אַ סך פֿאַרשיידענע מענטשן בײַם טיש וואָלטן געוואָלט טאָן אין דער איצטיקער צײַט.
נו, דזשיימס, דו האָסט נישט אויסגעזען זייער זיכער וועגן די מעגלעכע רעזולטאַטן פֿון דער איצטיקער קריזיס אין ישראל.
וואָס איז, אויב מען רעדט אָפּטימיסטיש, אַ גאַנץ גלייביקער סצענאַר פֿאַרן אויסגאַנג פֿון דער מלחמה אין
אוקראַיִנע, אָן דעם וואָס בלאַקראָק זאָל איבערנעמען דאָס לאַנד?
יאָ. נו, ווי איך האָב געזאָגט, דאָס איז איצט זייער שווער.
און איך מיין אַז אַלע האָבן ביז איצט זייערע קאַרטן אַזוי געשפּילט, אַז עס איז שווער זיך פאָרצושטעלן אַז איצט
איז נאָך אַ וועג זיך צוריקצוטרעטן פֿון דעם אָפּגראַב.
ווײַל איך מיין אַז די רוסן קענען איצט נישט צוריקציען זיך אָן צו האָבן דערגרייכט לפּחות עפּעס אַ מיטל צו ראַטעווען זייער פּנים אין
דאָנבאַס אין באַציִונג צו זייערע געמיינטע געאָפּאָליטישע צילן.
אָבער אין דער זעלבער צײַט האָט זיך אוקראַיִנע איצט פֿעסט פֿאַרפֿליכטעט צו אַ וועג צו מערבֿדיקער
אינטעגראַציע, אַרײַנגערעכנט מיטגלידשאַפֿט אין נאַטאָ.
און בײַ דער לעצטער נאטאָ־קאָנפֿערענץ זענען געגעבן געוואָרן פֿאַרזיכערונגען, אַז אוקראַיִנעס
וועג צו נאטאָ־מיטגלידערשאַפֿט איז אומקערבאַר.
עס וועט נישט פּאַסירן מאָרגן, אָבער עס וועט פּאַסירן.
דאָס איז געווען, כמובן, די רויטע ליניע וואָס די רוסן האָבן געצייכנט אַ זייער, זייער לאַנג צוריק. אפילו איידער פּוטין.
דער געדאַנק פֿון נאטאָ אין אוקראַיִנע איז געווען די רויטע ליניע.
אַזוי איז שווער זיך פאָרשטעלן אַ פּנים־ראַטנדיקע מיטל וואָס וואָלט געווען מעגלעך אין דעם
מאָמענט, וואָס וואָלט נישט לפּחות, ווי איר זאָגט...
אפילו אויב דער קאָנפליקט מאָרגן ענדיקט זיך, האָבן מיר אַ רעגירונג אין קיִעוו וואָס איז מחויב צו דיגיטאַלער
טראַנספֿאָרמאַציע, דער איבערנעמונג פֿון בלאק־ראָק, פּאַלאַנטיר און אַנדערע פֿירמעס וואָס טרעטן אַרײַן אין דעם שפּיל.
איצט איז שווער זיך פאָרשטעלן אַז מען קען זיי אַרויסוואַרפֿן פֿון דער רעגירונג אין קיִעוו.
ריכטיק. גוט. נו, דזשיימס, מיר וועלן איבערגיין צו אונדזער צווייטער טעמע, CBDCs.
און איך וואָלט געוואָלט עפֿענען די טעמע מיט אַ ביסל נייעס פֿון לעצטן סוף־וואָך, וואָס
טאַקע האָט זיך אָנגעהויבן די צוויי וואָכן צוריק.
דו ווייסט, מײַן קאָפּ איז געווען פול, איך בין געווען פֿאַרנומען אין מײַן אַרבעט־טאָג און האָב נישט געדאַכט וועגן זאַכן, נישט טאַקע
געטאָן קיין פאָרשונג און נישט געקוקט אויף מײַן טוויטער־פֿיד.
אַזוי האָב איך נישט געוואוסט פיל וועגן דעם גאַנצן קראַודסטראַיק־ענין.
איך האָב בכלל נישט געוויסט וואָס CrowdStrike איז, ביז עמעצער האָט מיר הײַנט געזאָגט אַז דאָס איז אַ ווייכווארג־זיכערהייט־פֿירמע.
אָבער פרייטיק איז עפּעס געשען, און פֿאַר אַ סיבה האָב איך נישט געקענט צוטריט האָבן צו קיין דיגיטאַלע רעקאָרדן בײַ מײַן באַנק.
איך האָב אַ אַפּ אויף מײַן מאָביל־טעלעפֿאָן וואָס לאָזט מיר זען מײַן באַנק־קאָנטאָ און די טראַנסאַקשאַנז.
און עס האָט געזאָגט: "ניט בנימצא איבערן סוף־וואָך".
און דאַן האָט מײַן חבר געזאָגט, יאָ, דאָס קען גאַנץ גוט זײַן צוליב דעם קראַודסטראַיק־ענין.
ער האָט דערמאָנט אַז הונדערטער פֿליִען זענען אָפּגעזאָגט געוואָרן.
ער האָט דערמאָנט אַז יוטוב איז הײַנט מאָרגן פֿאַר דרײַ שעה נישט געווען, אַז די באַנקען
זענען געווען פֿאַרמאַכט, און אַזוי ווײַטער.
און מײַן געדאַנק איז געווען, אַז אויב מיר רעדן וועגן CBDCs, זאָל דאָס זײַן אַ שוואַרץ אויג
פֿאַר דער געדאַנק צו קאָנווערטירן אַלץ צו דיגיטאַל.
מיינסטו נישט אַז מענטשן זענען באַזאָרגט וועגן דעם אַז זיי וועלן פאַרלירן צוטריט צו מזומן און נישט קענען מאַכן
קויפֿן אָן צו זײַן הונדערט פּראָצענט אָפּהענגיק פֿון דעם דיגיטאַלן געלט וואָס זיי ווילן אַרײַנפֿירן?
איך בין צופרידן אַז דו שטעלט די דיסקוסיע אין דעם קאָנטעקסט.
ווײַל אין דעם מאָמענט זענען צענדליקער טויזנטער, אפֿשר אפילו מער, וועלכע זייערע רייזעס זענען אונטערבראָכן, זייערע באַנק־קאָנטאָס
זענען אויסגעלאָזט, אאז״ו, ווײַל דאָס איין־מאָל אין הונדערט יאָר געשעעניש האָט זיך געשען, די
שרעקלעכע שטערונג וואָס האָט זיך נאָר פֿאַרשפּרייט.
אָבער לכל־הפּחות, זאָלן מענטשן איצט געבן קדימה צו טראַכטן צי עס איז אַ גוטער געדאַנק צו מאַכן אונדזער גאַנץ לעבן און עקאָנאָמישע
עקזיסטענץ אָפּהענגיק פֿון דער דאָזיקער דיגיטאַלער טעכנאָלאָגיע, וואָס איז לכל־הפּחות אָנפֿעליק אויף צופֿעליקע מאַלפֿונקציעס און
פֿאַלשע דערהײַנטיקונגען, נישט צו דערמאָנען די טאַקע אַטאַקעס וואָס ווערן דורכגעפֿירט דורך עכטע דרויסנדיקע זינדיקע־בּכּרים,
אָדער ווי פֿאַלשע־פֿאָן אַטאַקעס גענערירט אויף עפּעס אַן אופֿן, אָדער אפֿשר אַפֿילו סתּם דורך אַ העכערער מאַכט.
מיר ווייסן דאָס.
EMF , זון־שטראַלונג, דער קערינגטאָן־געשעעניש .
מיר ווייסן וואָס פֿאַר זאַכן קענען פֿאַרניכטן אָדער שטערן אונדזער עלעקטראָנישן לעבן, ווי מיר עס קענען, אין אַ בליק פֿון אַ אויג.
אין אַ זין איז עס כּמעט געווען דערמוטיקנדיק צו זען וואָס איז געשען מיטן CrowdStrike־פּראָבלעם, ווי די באָרדינג־פּאַסן
פֿאַר פּאַסאַזשירן זענען אויסגעגעבן געוואָרן מיט דער האַנט אויף פּאַפּיר, ווײַל מען האָט זיי נישט געקענט דרוקן עלעקטראָניש.
די QR-קאָדן האָבן זיך נישט געקענט נוצן.
זיי האָבן עס טאַקע אויסגעפֿילט מיט דער האַנט.
און דאָס מאַכט זיכער אַז מען טראַכט וועגן ווי טיף מיר זענען אַרײַנגעטונקען אין דער דיגיטאַלער מאַטריצע, אַז עס איז שאָקירנדיק
צו זען אַ האַנטגעשריבן באָרדינג־פּאַס אין דער הײַנטצײַטיקער צײַט.
אָבער יאָ, אין דער פאַרגאַנגענהייט האָבן מענטשן געוווינט צו רעקאָרדירן זאַכן מיט פּען און פּאַפּיר.
פֿאַר וואָס האָבן מיר דאָס אויפֿגעגעבן?
וואָס פֿאַר דרינגענדיקע, לעבנס־קריטישע פּראָבלעמען האָבן מיר געלייזט דורך אַרײַנשטעלן
אונדזער גאַנץ לעבן אין דעם דיגיטאַלן מאַטריקס?
איך מיין אַז מען קען דאָס אָנווענדן אויף אַזוי פילע זאַכן וווּ עס איז אַ נײַע לייזונג, און די ערשטע פֿראַגע וואָס מיר זאָלן
זיך פֿרעגן איז: נו, וואָס איז פאַלש מיט וואָס מיר האָבן דאָ?
למשל, איך האָב גאַנץ גוטע רעצעפּציע, לפחות ווען איך בין געווען אין יאַפּאַן, מיטן אַלטן 3G־נעץ.
פֿאַר וואָס דאַרפֿן מיר 4G אָדער 5G?
און זיי פאָרזעצן עס צו פֿאַרגרעסערן, זאָגנדיק אונדז אַז דאָס איז גאָר נייטיק פֿאַר אונדזער ווײַטערדיקן עקזיסטענץ.
אָבער איך דאַרף נישט אַראָפּלאָדן אַ פֿילם אין 19 סעקונדעס אַנשטאָט 53 סעקונדעס.
לאָזט מיר דאָ אַרײַנלייגן אַ רעפֿערענץ צו ניל פּאָסטמאַן, מחבר פֿון ביכער ווי "אַמוזינג אוורסעלװס טו דעט".
ער איז געווען אַ זייער אינטערעסאַנטער און זייער פאָרויס־דענקענדיקער מחבר, וואָס איז געווען
פּראָדוקטיוו און אַקטיוו אין די 1980ער און 1990ער יאָרן.
ער האָט געשריבן וועגן דעם אינטערנעץ, ווען עס האָט זיך נאָר אָנגעהויבן אַנטוויקלען.
און ער האָט געהאַלטן אַ סעריע רעדעס וועגן טעכנאָלאָגיע־ענינים.
איך געדענק ניט מער דעם נאָמען פֿון דער רעדע. אָבער אויב איר זוכט די "פֿראַגן וועגן
טעכנאָלאָגיע" פֿון ניל פּאָסטמאַן, וועט איר זי געפֿינען.
איך גלייב אַז ער האָט פֿאָרמולירט פֿיר פֿראַגן וואָס מיר זאָלן זיך פֿרעגן יעדעס מאָל
ווען אַ נײַע טעכנאָלאָגיע ווערט פֿאָרגעלייגט.
איינער פֿון זיי איז: וואָס איז דער פּראָבלעם וואָס די פאָרגעלייגטע טעכנאָלאָגיע זאָל לייזן?
און איז עס טאַקע אַ פּראָבלעם?
און איז עס טאַקע אַ לייזונג?
און ער צעטיילט דאָס אויף אַ ויסגעצייכנטן אופֿן, וואָס לויט מײַן מיינונג איז הײַנט נאָך מער רעלעוואַנט ווי עס איז
געווען ווען ער האָט געהאַלטן די רעדע דרײַ יאָרצענדליק צוריק.
דאָס קלינגט אינטערעסאַנט.
דזשיימס, איך ווייס אַז מיר האָבן שוין דיסקוטירט דעם טעמע אין אונדזער לעצטן אינטערוויו, אָבער מיר האָבן אַ סך
מער צוקוקער וואָס קוקן דאָס אויף דער AZK־קאָנפֿערענץ.
און איך מיין אַז עטלעכע מענטשן ווילן נאָך וויסן וואָס דער חילוק איז צווישן CBDCs און, למשל,
Apple Pay אָדער אַנדערע דיגיטאַלע צאָלונג־סיסטעמען.
און פֿאַר וואָס זענען 93% פֿון אַלע צענטראַלע בענק פּלוצלינג אַקטיוו באַטייליקט אין דער אַנטוויקלונג פֿון די דאָזיקע CBDCs?
די דיגיטאַלע צאָלונג־ינפֿראַסטרוקטור, ווי זי איצט עקזיסטירט און אין וועלכע איר איצט אַרײַנטאַפּט, איז באַזירט
אויף דער געלט־פֿאָרעם, צו וועלכער מיר זענען געוווינט.
דאָס הייסט, דאָס געלט פֿון פּריוואַטע קונדן אין דעם קאָממערציעלן באַנקירונג־ציקל.
עס איז פיל צו פֿאַרשטיין וועגן די געלטשפּילן און נאַרישקייטן וואָס די וואָלט־זײַן־מאַגישער פֿון וואָל סטריט האָבן געשפּילט,
און דעם פאָרהאַנג וואָס זיי האָבן געצויגן איבער די אויגן פֿון דער אַלגעמיינער פּובליקום במשך פֿון פילע, פילע יאָרהונדערטער.
אָבער דער געדאַנק איז אַז הײַנט האָבן רובֿ לענדער אַ צווייענדיק געלט־סיסטעם.
איינער איז דער גרויסהאַנדל־געלט־סיסטעם, וואָס איז פֿאַר די באַנקען אַליין, די קאָמערציעלע באַנקען, וואָס האָבן
רעזערוו־קאָנטעס בײַ דער צענטראַלער באַנק, און צי דאָס איז דער אייראָפּעיִשער צענטראַלער באַנק (ECB), דער באַנק פֿון יאַפּאַן
אָדער דער פֿעדעראַלער רעזערוו אין די פֿאַראייניקטע שטאַטן, די קאָמערציעלע באַנקען האַלטן רעזערוון און
דורכפֿירן טראַנזאַקציעס צווישן זיך אינעם גרויסהאַנדל־ציקל.
מיר, דו און איך און אַלע אַנדערע וואָס הערן דאָס, האָבן אונדזער געלט אין די קאמערציעלע
באַנקען, און דאָס איז דער פּריוואַטער קונה־ציקל.
דאָס זענען צוויי גאָר אַנדערע זאַכן. דאָס געלט וואָס די באַנקען נוצן אין דעם האָלעסייל־מאַרק איז טעקניש אַנדערש
פֿון דעם געלט וואָס מיר נוצן אין אונדזער טעגלעכן לעבן.
אַזוי ווען מיר באַצאָלן מיט Apple Pay אָדער ענלעכע סערוויסן, נוצן מיר געלט פֿון דער פּריוואַטער קונה־געשעפֿט.
דאָס איז געלט געשאַפֿן דורך דער רעטייל־באַנק.
דער קאָמערציעלער באַנקירונג־סיסטעם בכלל
די מערסטע געלט ווערט געשאַפֿן דורך שולדן צו קאמערציעלע באַנקען.
דורך די מאַגישקייט פֿון זייער באַנק־קאָנטראַקט, האָבן זיי דאָס רעכט צו שאַפֿן דאָס געלט דורך עס אונדז צו לײַען.
זיי גייען נישט אַרײַן אין די באַנק־וואָלט און נעמען אַ שטאַפּל געלט יעדעס מאָל ווען זיי לײַען אײַך געלט; אַנשטאָט דעם שאַפֿן זיי
דאָס געלט וואָס איר דאַן זיי שולדיק זײַט – אַרײַנגערעכנט אינטערעס! – אַ ווונדערלעכע
געדאַנק אויב איר זײַט אַ באַנקיר, אין קיין פאַל.
וואָס אַ CBDC איז, איז דער געדאַנק אַז צום ערשטן מאָל וועלן מיר האָבן דירעקטן צוטריט צו געלט פֿון דער צענטראַלער באַנק.
פֿאַרשטייט זיך, הײַנט איז שוין געלט אַרויסגעגעבן געוואָרן דורך די צענטראַלע באַנק.
אויב איר נעמט אַרויס איין פֿון די באַנקנאָטן, גלײַך אין וועלכן לאַנד איר וווינט, אויב איר נעמט אַרויס איין פֿון די
פּאַפּיר־נאָטן, אויב איר בכלל נאָך האָט איין אין אײַער וואָלעט, ווײַל רובֿ מענטשן באַצאָלן קאַרטל־באַצאָלונגען, וועט עס זאָגן
עפּעס אַזוי: דאָ אין יאַפּאַן, די "באַנק פֿון יאַפּאַן", אין די פֿאַראייניקטע שטאַטן, די "פֿעדעראַל ריזערוו" נאָטע, ווײַל דאָס
איז אַן אויסדרוק פֿון דער צענטראַל־באַנקס פֿאַראַנטוואָרטלעכקייט.
דער באַנקנאָט איז טאַקע אַרויסגעגעבן געוואָרן דורך דעם צענטראַלן באַנק אַליין.
דאָס איז דער איינציקער וועג וואָס דער צענטראַלער באַנק האָט צו אַרײַנשפּריצן געלט גלײַך אין דער
עקאָנאָמיע, און דאָס איז נאָר אַ טייל פֿון דער עקאָנאָמיע.
אין דער וועלט פֿון CBDC, אָבער, וועלן זיי קענען ברענגען זייער אויסדרוק פֿון צענטראַל־באַנק־פֿאַראַנטוואָרטלעכקייט גלייך אין
אײַער דיגיטאַלן וואָלעט, ווײַל איר וועט איצט האָבן אַ חשבון, לויט ווי זיי וועלן עס אויפֿשטעלן; אָבער אויף איין אָדער אַנדערן
אופֿן וועט איר האָבן אַ חשבון מיטן צענטראַל־באַנק אַליין.
און זיי וועלן קענען נישט נאָר באַשטעטיקן און קאָנטראָלירן אייערע טראַנסאַקשאַנז, נאָר אויך דורכקוקן זיי, און מעגלעך, ווי פילע,
אַרײַנגערעכנט פּאָליטיקער אין בריטאַניע און אַנדערש, וואָס זענען זייער ענטוזיאַסטיש וועגן דער מעגלעכקייט, קענען פּראָגראַמירן
וואָס קען און וואָס קען נישט פּאַסירן מיט יענעם געלט.
אַזוי, למשל, אויב איר שטעלט אַ באַגרענעצונג אַז איר קענט קויפֿן נאָר אַ באַשטימטע כּמות פֿלייש דעם חודש, ווײַל מיר
ווייסן אַז דער פֿלייש־קאָנסום ברענגט די וועטער־גאָט צו כּעס.
אויב זיי שטעלן אַ באַגרענעצונג, קענען זיי דורכצופירן די באַגרענעצונג דורך אײַך ניט צו לאָזן קויפֿן מער ווי די צוגעטיילטע
כּמות פֿלייש מיט אײַער דיגיטאַלע צענטראַל־באַנק־וואַלוטע.
און דאָס וועט זײַן אַן אָטאָמאַטישע זאַך וואָס איר קענט נישט אַרומגיין אויב איר באַשליסט עס אַזוי דורכצופירן.
אָדער קיין אַנדערע צאָל פֿון פֿאַרשטעלונגען וואָס מע קען זיך פֿאַרשטעלן, קען מען אַרײַנפֿירן אין אמתער צײַט מיטן קליק פֿון
אַ דיגיטאַלן שאַלטער, וואָס מיינט אַ גאָר נאַכטמאַרישן מאָס קאָנטראָל איבער דער עקאָנאָמיע דירעקט דורך צענטראַלע באַנקירן.
יאָ, און איר האָט נאָר געענטפֿערט אויף מײַן קומענדיקע פֿראַגע, וואָס איז געווען: וואָס מיינט איר
וואָלט געווען די מערסט אַטראַקטיוו פֿאַר דעם שטאַט?
און איך וואָלט געזאָגט אַז דאָס איז די מעגלעכקייט צו נאָענט איבערוואַכן אונדזערע אַסעטן און אונדזערע
אויסגאַבעס און, אויב נייטיק, קאָנטראָלירן ווי מיר זיי נוצן.
גאַנץ זיכער, און איך זאָל מאַכן אַ חילוק, ווײַל, ווי איך האָב אויסגעצייכנט, דער אופֿן ווי דער באַנקינג־סיסטעם הײַנט עקזיסטירט,
זענען קאָמערציעלע באַנקען צווישן דער צענטראַלער באַנק און אונדז.
קאָמערציעלע באַנקען זענען דעריבער אַ וויכטיקער טייל דערפון, און זיי האָבן איצט אַן אומגלויבלעכע קאָנטראָל איבער דער עקאָנאָמיע.
זיי וועלן נישט אַזוי גרינג אָפּגעבן די קאָנטראָל.
מיר קענען דעריבער זיך פֿאָרשטעלן פֿיל מעגלעכקייטן ווי אַזוי די סי-בי-די-סי סיסטעם וועט זײַן סטרוקטורירט.
איינער פֿון די מעגלעכקייטן קען זײַן, אַז דער צענטראַלער באַנק דעלעגירט זײַן פֿעיִקייט צו פֿירן און
באַשטעטיקן קאָנטעס צו קאָמערציעלע באַנקען אָדער לכל־הפּחות צו באַשטעטיקטע פינאַנציעלע אינסטיטוציעס.
אַזוי וועסטו דאָ אויך דינען ווי אַ פֿאַרמיטלער.
דאָס וואָלט אויסגעזען ווי די צענטראַלע באַנקען זײַנען נאָר אַן אַרמסלענג אַוועק פֿון דעם פּראָצעס: "אָ, מיר קאָנטראָלירן גאָרנישט
פֿון דעם. אַלץ ווערט געטאָן דורך די קאָמערציעלע באַנקען."
געגעבן די פּאָליטישע און עקאָנאָמישע רעאַליטעטן פֿון דער סטרוקטור פֿון דער באַנקירונג־סיסטעם, שטעלט זיך די פֿראַגע,
ווער רעגולירט די קאָמערציעלע באַנקען און זאָגט זיי וואָס זיי קענען און וואָס זיי קענען נישט טאָן.
זיי זענען די רעגולאַטאָרישע אויטאריטעטן פֿון צענטראַלע באַנקען און רעגירונגען.
און מיר האָבן געזען ווי די מאַכט איז אין דער פאַרגאַנגענהייט מיסברויכט געוואָרן.
אונטער דער אָבאַמאַ־אַדמיניסטראַציע האָט דער דעפּאַרטמענט פֿון יוסטיץ געבעטן די קאָמערציעלע באַנקען אין די פֿאַראייניקטע שטאַטן
צו פֿרירן די קאָנטעס פֿון יחידים וואָס האָבן געגעבן גאָר לעגאַלע, כאָטש אומגוטע, סערוויסעס, ווי פּאָרנ־שטערן,
אַמוניציע־האַנדלער, פּיידיי־לײנדער און אַנדערע אין אינדוסטריעס מיט וועלכע די רעגירונג האָט נישט מסכים געווען.
זי האָט געפֿאָדערט אַז די באַנקען זאָלן אַרויסנעמען די קונדן פֿון צירקולאַציע.
עס זענען דווקא די באַנקען אַליין וואָס האָבן זיך דערמיט צוגעשטעלט.
זיי זענען די וואָס האָבן די חשבונות פֿון די קונדן פֿאַרפֿרירט, אָבער זיי האָבן דאָס געטאָן, ווײַל די FDIC , איינע פֿון די
רעגולאַטאָרישע אויטאָריטעטן פֿון דער באַנקירונג־סיסטעם אין די פֿאַראייניקטע שטאַטן, האָט געזאָגט:
"מיר וועלן נישט פֿאַרזיכערן אײַערע דעפּאָזיטן."
מיר קענען אײַך אַרויסנעמען פֿון דער רשימה, אויב איר וועט נישט נאָכקומען אונדזערע פֿאָדערונגען צו באַזייַטיקן די מענטשן.
דער ביישפּיל ווייזט אונדז ווי מען קען אויפשטעלן אַזאַ סיסטעם.
דאָס, אין תּור, וועט נישט אויסזען פּונקט ווי דער נאַכטמאַר־סצענאַר פֿון דירעקטער קאָנטראָל אויף דיין געלט־טאַשקע
דורך צענטראַלע באַנקירן, אָבער עס וועט כּמעט גלייַך זײַן.
יאָ, איך קען זיך פאָרשטעלן ווי זיי וועלן פּרוּוון עס אונדז געשמאַק מאַכן.
און דאָס איז איינע פֿון יענע סיטואַציעס, ווען זיי זענען געקומען פֿאַר די קאמוניסטן...
ערשטנס זענען זיי געקומען צוליב די געלט־לענדערס אין סקיד ראָו .
נו, מיר האָבן די מענטשן נישט ליב.
מיר האָבן אויך נישט ליב פּאָרנאָ־שטערן.
זיי וועלן עס מאַכן אַטראַקטיוו.
אַזוי, ווי נאָענט זענען מיר צו אַ סי-בי-די-סי סיסטעם?
און צי מיינט דאָס דעם סוף פֿון מזומן?
זיי קענען זיכער צוזאַמען עקזיסטירן און וועלן מסתּמא אַ ביסל צײַט אַזוי טאָן.
דאָס מיינט נישט נייטיק אַז געלט וועט אויפהערן צו עקזיסטירן.
אָבער מיר האָבן שוין געזען ווי די געזעלשאַפֿט אָן מזומן האָט זיך אַנטוויקלט און ווי שנעל דאָס איז געשען.
מיר זענען אין אַ פּונקט וווּ די יאַפּאַנישע עקאָנאָמיע איז נאָך גראָסטענדיק געלט־באַזירט, כאָטש דאָס ענדערט זיך.
אָבער איך געדענק, אַז איך האָב לעצט יאָר אין ענגלאַנד אַ קאָנפֿערענץ באַזוכט, און דאָס איז געווען ממש שאָקירנדיק, כאָטש
איך בין מודע דערפֿון און האָב דערוועגן געפֿאָרשט און גערעדט.
עס איז געווען טאַקע שאָקירנדיק צו באַזוכן אַ סך קאַפֿעס, רעסטאָראַנען און קראָמען וואָס טאַקע האָבן נישט אָנגענומען געלט.
עס איז געווען ממש נאָר אָן מזומן.
און דאָס איז אויך געווען אַ שאָק פֿאַר מײַן סיסטעם, אָבער עס איז שוין רעאַליטעט.
מע קען דעריבער זיך פֿאָרשטעלן אַז עס וועט זײַן אַ פּעריאָד פֿון קאָ־עקזיסטענץ ווען מע וועט אַרײַנפֿירן CBDCs.
אָבער עס איז גאַנץ מעגלעך אַז געלט וועט אָפּגעשאַפֿט ווערן צוליב אַ מין פֿאַלש־פֿלאַג פֿינאַנציעלער
געשעעניש אָדער אַן אַנדערער באַגרינדונג פֿאַר אַ נויטפֿאַל.
און רובֿ מענטשן הײַנטצוטאָג וואָלטן מסתּמא אַפֿילו נישט אַ פּאַרפֿל רירן.
ריכטיק. איצט, ווען איר באַזוכט אייער לאָקאַלן סופּערמאַרק, וויפֿל מענטשן זעט איר ניצן זייער אײַפֿאָן,
אַ קאַרטל אָדער אַן איזי־פּיי־קאַרטל אַנשטאָט געלט?
איך מיין, איז דאָס נישט גאַנץ געוויינטלעך?
ליידער, יאָ.
און איך זאָג "ליידער", ווײַל איך בין געווען זייער צופרידן מיטן פאקט אַז יאַפּאַן איז נאָך גרונטלעך אַ געלט־באזירטע
עקאָנאָמיע, ביז דער מדרגה אַז מען קען קויפן אַ אויטאָ מיט געלט און עס ווערט בכלל נישט באַטראַכט ווי אומגעוויינטלעך.
אָבער דאָס טוישט זיך טאַקע, און זייער שנעל, ווײַל קאַשלאָזע צאָלונג־סיסטעמען ווערן נישט נאָר דאָ
איינגעפֿירט, נאָר אויך מער און מער אַקטיוו פּראָמאָטירט.
און ליידער איז הײַנט פיל מער געוויינטלעך אַז מענטשן באַצאָלן מיט זייערע מאָביל־טעלעפֿאָנען אָדער
קאַרטן ווי עס איז געווען אין דער פאַרגאַנגענהייט.
אפילו דאָ אין יאַפּאַן, וואָס איז געווען איינער פֿון די ווייניק אויסנעמונגען צווישן אינדוסטריעלע
לענדער ווי אַ געלט־באַזירטע עקאָנאָמיע, ענדערט זיך דאָס.
און איך קען זיך פאָרשטעלן אַז אין אַ פּאָר יאָר וועלן מיר דערגרייכן דעם פּונקט, וווּ
קאַרטל־צאָלונגען וועלן זײַן מער געוויינטלעך ווי געלט־צאָלונגען.
וואָס קענען מיר טאָן וועגן דעם, אויסער צו באַצאָלן מיט געלט אַזוי אָפֿט ווי מעגלעך?
וואָס נאָך האָבן מיר אין אונדזער אַרבל?
נו, איך וואָלט געזאָגט אַז דאָס איז אַ זייער, זייער גוטער אָנהייב־פּונקט.
און איך מיין אַז דאָס איז איינער פֿון די פּראָבלעמען וואָס איז קלאָר אַ געזעלשאַפֿטלעכע פּראָבלעם וואָס קיינער קען
נישט לייזן אַליין, אָבער מיר אַלע מוזן טאָן אונדזער טייל.
און אונדזער ראָלע באַשטייט פֿון באָיקאָטן און באַוווּסטע קויפֿ־באַשלוסן.
און נישט נאָר דורך אויסמײַדן געשעפֿטן וואָס אַרבעטן אָן מזומן,
אָבער פֿאַרשטייט זיך, עס גייט אויך וועגן שטיצן די געשעפֿטן, פֿירמעס, האַנדלערס אָדער מענטשן וואָס איר קענט, וואָס זענען גרייט
צו פאָרשלאָגן סערוויסן נישט נאָר פֿאַר געלט, נאָר אויך פֿאַר טײַערע מעטאַלן, קריפּטאָ־געלט, אין באַרטער־רינגען
אָדער אַנדערע ווערסיעס פֿון קהילה־געלט, ווי עס זאָל זײַן.
איך בין נישט דאָ צו באַשליסן וואָס מען זאָל נוצן.
איך מיין אַז דו זאָלסט נוצן אַלץ חוץ CBDCs.
און דאָס איז איינער פֿון די זאַכן:
אַזוי לאַנג מיר שטרעקן די מוסקלען און ווייטער בויען אַ קהילה וואָס איז געשטיצט, לפחות אין דעם פאַל פֿון דעם איבערגאַנג, אַז
ווען די אײַנפֿירונג פֿון קאַשלאָזע צאָלונגען פּאַסירט און מער און מער מענטשן גייען דעם וועג, זענען נאָך מענטשן גרייט אפילו זיך
אַרויסצוגעבן, צו ליידן אומבאַקוועמליכקייט אויב נייטיק, צו באַצאָלן מיט געלט, מיט טײַערע מעטאַלן אָדער עפּעס
אַנדערש, דעמאָלט קען די עקאָנאָמיע לפחות ווייטער פאָרזעצן.
זיכער, רוב מענטשן וועלן אָנטיילנעמען אין קאַרטל־צאָלונגען כדי צו פאָרויסקומען, אָבער די געלעגנהייט
פֿאַר מענטשן צו שטיצן די קהילה וועט נאָך זײַן דאָ.
אָבער אויב מיר ניט טריינירן די מוסקלען און נאָר זאָגן, "אָ, דאָס איז אַ ביסל אומבאַקוועם, איך
וויל נאָר גיין אין סופּערמאַרק און קויפֿן די זאַך."
דאָס מאָל וועל איך מוזן באַצאָלן מיט אַ קאַרטל.
ווי מער מיר דאָס טאָן, אַזוי מער ווערן מיר אַרײַנגעשלאָקן אין דער געלטלאָזער וועלט.
לעסאָף, עס גייט וועגן אונדזער סיסטעם פֿון געוווינהייטן, און מיר מוזן זיך צוגעוווינען אויסצוהאַלטן אומאײַנגענעמע
זאַכן, כּדי צו שטיצן די וועלט וואָס מיר ווילן און אויסצומײַדן די וועלט וואָס מיר ווילן נישט.
אַמן צו דעם, דזשיימס.
מיר קומען צום סוף פֿון אונדזער צײַט.
איך בין צופרידן צו צולייגן עפּעס פּערזענלעך וואָס ליגט מיר אויף דער זינען און וואָס אַ ביסל אָפּווייט פֿון דעם סקריפּט.
איך וואָלט געוואָלט דיר, דזשיימס, באַשרײַבן אַ היפּאָטעטישע סיטואַציע און אויספֿינען
ווי דו וואָלטסט רעאַגירן אין דער סיטואַציע.
איך ווייס אַז עס איז אַזוי פיל שמועסן וועגן דעם טעמע, און די ספּעקולאַציעס ווערן גאָר אומקאָנטראָלירבאַר אויף אַ
אופֿן וואָס קען דיך באַדריקן, אויב מיר פֿאַרלאָזן דעם קורס און אַראָפּגיין אין דער האָז־לאָך אויף אַלע מדרגות.
אָבער איך דאַרף אײַך עפּעס פֿרעגן וועגן דעם געזאָגטן אַטעמפּט אויף מאָרד דעם 13טן יולי , צי איז דאָס אין אָרדענונג?
זיכער, יאָ.
אַזוי, לאָמיר זאָגן אַז איר פֿירט אַ קאָנפֿערענץ און די פֿראַגע וועגן דעם אָנגעזאָגטן
אַטעמפּט אויף מאָרד דעם 13טן יולי קומט אַרויף.
מענטשן ווערן אויפגעבראַכט, עס זענען אַלע מינים ספּעקולאַציעס וועגן וואָס טאַקע געשען איז,
און דו וועסט עפּעס אָפּטרעטן פֿון דער שפּור.
דו נעמסט דײַן האַמער און ברענגסט צוריק שלום.
וואָס טוט מען צו האַלטן מענטשן אויף דער ריכטיקער וועג אין אַזאַ סיטואַציע? וואָס וואָלטסטו געזאָגט?
איך מיין אַז ווען מענטשן האָבן שוין אויסגעדריקט זייער אינטערעס, איז עס צו שפּעט נאָר צו האַמערן עס אַוועק.
איך וואָלט קיינמאָל נישט געמיינט צו זאָגן מענטשן וואָס זיי זאָלן טראַכטן אָדער וווּ זיי זאָלן פאַרברענגען זייער צײַט אָדער
אויפמערקזאַמקייט, און ניט אַמאָל צו זאָגן זיי אַז זיי זאָלן נישט פאַרברענגען זייער צײַט
אָדער אויפמערקזאַמקייט אויף דעם אָדער יענעם.
און אפילו אויב איך האָב דאָס געטאָן, ווער וואָלט מיר געהערט און פֿאַר וואָס?
אָבער, איך קען זיכער באַמערקן אַז די באַטײַטונג פֿון אַזאַ געשעעניש פֿאַר מיר, ווי עמעצער וואָס גלייבט נישט אין דעם
פּאָליטישן סיסטעם און דעם פּראָצעס וואָס גיט אונדז די פֿיר־יאָריקע 'שלאַווע־פֿאָרשלאָג־קעסטל' יעדע פיר יאָר, איז
ניט־רעלעוואַנט אָן די אַלגעמיינע ענינים פֿון דיגיטאַלע צענטראַל־באַנק וואַלוטעס און דעם קאָנפֿליקט אין ישׂראל און
אוקראַיִנע און אַנדערע זאַכן וואָס מיר האָבן הײַנט באַהאַנדלט.
דער אמתער באַטײַט פֿון דעם האָט גאָרנישט צו טאָן מיט דעם אָדער יענעם פּאָליטישן קאַנדידאַט.
עס גייט וועגן וואָס די מענטשן וואָס קאָנטראָלירן דעם סיסטעם ווילן אַז מיר גלייבן אַז עס איז
געשען, און פֿאַר וואָס זיי ווילן אַז מיר גלייבן דאָס.
אַזוי, אויב איך קען עפּעס זאָגן אין אַזאַ פֿאַנטאַזיע־סיטואַציע, וואָלט איך פשוט געזאָגט אַז עס קען זײַן מער נוצלעך צו קוקן וואָס
דער געשעעניש מיינט, פֿאַר וואָס מען פֿירט אונדז צו טראַכטן און רעדן וועגן דעם געשעעניש אויף אַ
באַשטימטן אופֿן, און וועמענס אינטערעסן דאָס דינט.
אויב מיר אָננעמען דעם דערציילונג ווי ער ווערט אונדז אויפגעצווינגען, וווּ וועט ער
אונדז פֿירן און וואָס וועט דער אויסגאַנג זײַן?
און אויב מען קען נישט געפֿינען קיין אַנדערע סיבה, איז דאָס אפֿשר פשוט צו ציען אונדז צוריק אין דעם פּאָליטישן דיבאַט און ווידער
פֿאָקוסירן אַלעמען'ס אויפמערקזאַמקייט אויף וועלכער זײַט פֿון דעם קאָנטראָלירטן לינקס-רעכטס פֿויגל-פּרעד זיי ווילן פּאָליטיש שטיצן.
און אפילו אויב עס איז נאָר צו ציען מענטשן צוריק אין דעם זייט־שאָו־צירק, קען דאָס
זײַן די אמתע באַטײַטונג פֿון אַזאַ געשעעניש.
דערפֿאַר וואָלט איך לפחות דאָס פֿאַר דיסקוסיע שטעלן.
זייער גוט, זייער גוט.
אקעי, לעצטע, לעצטע פֿראַגע, דזשיימס, לעצטע פֿראַגע:
צי האָט איר זיך איבערראַשט ווען דזשוליאַן אַסאַנדזש איז באַפֿרײַט געוואָרן?
איך מיין אַזוי, אפילו נאָר צוליב דער לאַנג־צײַטיקער דערציילונג, ווי אין דעם אוקראַיִנע־קאָנפליקט
אָדער דעם אַפֿגאַניסטאַן־קאָנפליקט אָדער וואָס עס איז.
עס שיינט ווי אויב בײַ אַ געוויסן מאָמענט ווערט דאָס לאָזן עס אין דעם אומענדיקן פּראָצעס, אין דעם צושטאַנד, דער אמתער ציל.
איך זאָג נישט אַז עס וואָלט געווען אינטערעסאַנט צו זען ווי עס וואָלט זיך אויסגעשפּילט אין בית־דין, אָבער
איך בין נישט זיכער צי איך וואָלט געוואָלט זען ווי עס וואָלט זיך אויסגעשפּילט אין בית־דין.
אין יעדן פאַל האָט עס מיך איבערראַשט.
איך האָב דאָס נישט דערוואַרט.
איך זע עס נישט ווי אַ ווונדערלעכע זיג פֿאַר פרייהייט פֿון רייד, אפילו נאָר ווײַל אין אמת איז גאָרנישט אַנדערש באַשלאָסן געוואָרן
ווי: "יאָ, שולדיק, איך בין שולדיק, איצט לאָזט מיך אַרויס."
און דאָס העלפֿט טאַקע נישט מיט דער יסודי פּראָבלעם, אַז מען האָט באַשטימט אַ פּרעצעדענט, אַז
נאָרמאַלע זשורנאַליסטישע פּראַקטיקן זענען אומלעגאַל.
און דאָס איז למעשה וואָס איז דאָ באַשטעטיקט געוואָרן.
צום גליק, ווײַל עס קען געווען ערגער.
עס קען אויך געווען זײַן אַ טאַקע געריכט־באַשלוס אַז וואָס ער האָט געטאָן איז געווען אומלעגאַל,
וואָס וואָלט געשטעלט אַ נאָך ערגער פּרעצעדענט.
אָבער עס האָט געקענט זײַן בעסער
ווײַל עס וואָלט געווען אַ סך בעסער צו דערקלערן אומשולדיק עמעצן וואָס האָט נאָר געטאָן זײַן אַרבעט ווי אַ זשורנאַליסט.
גאָר, גאָר.
מיר קענען זאָגן אַז מיר זאָלן אפֿשר פֿײַערן זײַן באַפֿרײַונג, אָבער אונדזערע פֿײַערונגען זאָלן זײַן עפּעס צוריקגעהאַלטן,
ווײַל זיי זענען געקומען ווי אַ רעזולטאַט פֿון אַ געשעפֿט.
ווי אלץ, זאָלן מיר ווייטער פאָקוסירן אויף די פאקטן און די ענינים וואָס באַציִען זיך צו דעם פאַל,
אַנשטאָט אויף די פּערזענלעכקייטן פֿון די באַטייליקטע.
מסכים, גאָר ריכטיק.
נו, געערטע AZK־קאָנפֿערענץ־טיילנעמער, ווי וועגן אַ רונדע אַפּלאָדיסמענטן פֿאַר דזשיימס קאָרבעט?
ווונדערלעך, אַ דאַנק. איר האָט געבראַכט טיפֿע פֿאַרבינדונגען צום טיש.
מיר שאַצן אײַך אָפּ, מיר ליבן אײַך.
אַ דאַנק דיר, דאַן, פֿאַר דער פֿאַנטאַסטישער פֿירונג.
AZK פֿאָלגט נישט קיין פינאַנציעלע אינטערעסן. ניט די איניציאַטאָרן, ניט די רעדנערס, ניט Kla.TV האָבן באקומען קיין
באַצאָלונג פֿאַר די רעקאָרדירונגען. מיר ווילן אויסדריקליך באַמערקן אַז דאָס ווידעא קען ווערן רעפּראָדוצירט אין זײַן אומגעענדערטער
פאָרעם אַזוי אָפֿט ווי מען וויל און פֿרײַ פֿאַרטיילט ווערן.
די בײַשטײַערונגען זענען בלויז פֿאַר אינפֿאָרמאַציע־צילן און שפּיגלען נישט די מיינונג פֿון AZK. די AZK איז אַ ניטראַלער
אינפֿאָרמאַציע־צענטער אין אַלע הינזיכטן. יעדער רעדנער איז אַליין פאַראַנטוואָרטלעך פֿאַר זײַן אייגענעם בײַטראָג און
נישט פֿאַר אַנדערע בײַטראָגן אָדער פֿאַר די AZK, ווײַל צווישן זיי זענען נישט קיין אינטערדעפּענדענצן.
[וויכטיקער באַמערקונג: די אינפֿאָרמאַציע וואָס ווערט דאָ פאָרגעשטעלט איז געפּרוּווט געוואָרן לויט אונדזער בעסטער וויסן און
גלויבן. טראָץ דעם, די רעדנער און פּראָדוסענטן נעמען נישט קיין אחריות פֿאַר די קאָנסעקווענצן וואָס קענען אויפֿטרעטן פֿון אַקציעס
אָדער אומטאָן אין פֿאַרבינדונג מיטן אינהאַלט פֿון דעם ווידעא. יעדער איינצעלנער טראָגט די איינציקע
אחריות פֿאַר ווי ער באַהאַנדלט דאָס וואָס ער הערט.]