1
00:00:00,000 --> 00:00:07,630


2
00:00:07,630 --> 00:00:11,047
Ишәсезме, ишмәссезме, без финал этабына керәбез.

3
00:00:11,047 --> 00:00:14,597
Мондый көн бик тиз үтә.

4
00:00:14,597 --> 00:00:22,565
Без хәзер ИТ тармагының ике чын-чыннан да
якты йолдызы белән финал раундына керәбез.

5
00:00:22,565 --> 00:00:30,873
Миллионнар төп спикер өчен курку кичерделәр, ул
айлар буе бөтенләй гаепсез булып төрмәдә утырды.

6
00:00:30,873 --> 00:00:38,473
Ләкин ул урамнарга кире кайтып җитүгә үк яңадан чын
йөзен күрсәтә һәм сыгылмас әхлакый кыюлыгын күрсәтә.

7
00:00:38,473 --> 00:00:44,353
Безнең дүртенче улыбыз Элиас аның белән әңгәмә үткәрә.

8
00:00:44,353 --> 00:00:56,449
Элиас, ниһаять, IT белгече – ул Kla.TV һәм AZKда йөзләгән
техникны, шул исәптән безнең барлык IT белгечләрен җитәкли.

9
00:00:56,449 --> 00:01:06,519
Элиас безнең бөтен техник инфраструктура өчен дә
җаваплы, һәм ул үзе хәзер командасы белән бергә эшләп

10
00:01:06,519 --> 00:01:12,316
яткан яңа IT-продукт белән төп чыгышны тәмамлаячак.

11
00:01:12,316 --> 00:01:21,182
Әмма әүвәл бу кешенең тормыш юлын карап чыгыйк – мин әйтер
идем – ул чыннан да безнең заманның каһарманы дип макталсын.

12
00:01:21,182 --> 00:01:27,673
Мин әйтәм: «20-нче AZK-ка рәхим ит, Майкл Балльвег!»

13
00:01:36,599 --> 00:01:41,345
• Майкл Балльвег — Штутгарттан булган немец
эшмәкәре һәм программа тәэминаты эшләүчесе.

14
00:01:41,345 --> 00:01:45,313
• 1974 елда Германиянең Вертхайм ам Майн шәһәрендә туган.

15
00:01:45,313 --> 00:01:50,209
• 1996: Штутгарт Хезмәттәшлек Белем
Университетында икеләтә уку программасы башлана, 1998 елда

16
00:01:50,209 --> 00:01:53,453
бизнес-администрлау белгечлеге буенча диплом ала.

17
00:01:53,453 --> 00:02:00,313
• 1998 елда ул халыкара хезмәткәрләр составы
булган IT-компания media access GmbH-ны нигезләде.

18
00:02:00,313 --> 00:02:06,533
Аның төп клиентлары арасында Bosch, ZF,
thyssenkrupp, Mercedes Benz һәм башка күпләр бар иде.

19
00:02:06,533 --> 00:02:11,553
Ул Robert Bosch GmbH өчен 120 дән артык проектны тәмамлады.

20
00:02:11,553 --> 00:02:16,943
• 2020 елда ул үзгәрешкә омтылыш һәм бер ел
дәвам иткән дөнья буйлап сәяхәт тәэсирендә Bosch

21
00:02:16,943 --> 00:02:20,533
ширкәтенә IT-продуктны ярты миллион еврога сатты.

22
00:02:20,533 --> 00:02:25,378
Ләкин аннары коронавирус килеп чыкты, локдауннар булды,
интернетта компетентлы экспертлар тавышларын цензуралау,

23
00:02:25,378 --> 00:02:28,573
демонстрацияләргә тыйулар һәм тагын бик күп нәрсәләр булды.

24
00:02:28,573 --> 00:02:38,337
Бу вакыйгалардан тетрәнеп, ул үз акчасына демократияне,
конституцияне һәм ачык бәхәсләрне саклау өчен көрәш башлады.

25
00:02:38,337 --> 00:02:44,640
• Майкл Балльвег «Кверденкен» хәрәкәтен нигезләде һәм
пандемия вакытында, мөгаен, Федератив Республикада

26
00:02:44,640 --> 00:02:49,473
иң зур парламенттан тыш оппозицияне урамнарга чыгарды.

27
00:02:49,473 --> 00:02:56,833
• 2022 елдан бирле ул санлы мохиттә ирекне алга
сөрү өчен үзенең тирән ИТ белемнәрен куллана.

28
00:02:56,833 --> 00:03:03,690
• 2022 елның июнендә Штутгарт шәһәренең җәмәгать
гаепләүчесе офисы «Кверденкен-711» белән бәйле алдау

29
00:03:03,690 --> 00:03:07,786
һәм акча юу гаепләре буенча Балльвегны кулга алды.

30
00:03:07,786 --> 00:03:13,457
• Тугыз ай төрмәдә утырганнан соң, Майкл
Баллвегка карата куелган гаепләүләр «алдау

31
00:03:13,457 --> 00:03:17,577
омтылышы» дип җиңеләйтелгәч, ул иреккә чыгарылды.

32
00:03:17,577 --> 00:03:25,728
• Ул төрмәдән вакытында салым декларациясен тапшырмаганга,
аңа шулай ук салымнан качуга омтылуда гаепләү дә куелды.

33
00:03:25,728 --> 00:03:30,173
• Аның финанс активлары бүгенге
көнгә кадәр туңдырылган булып кала.

34
00:03:30,173 --> 00:03:35,282
• Майкл Баллвегны гамәл кыла алмаслык итүгә
булган барлык омтылышлар да хәзерге көнгә кадәр

35
00:03:35,282 --> 00:03:39,745
уңышсыз булды һәм аның ышанулары утын сүндерә алмады.

36
00:03:39,745 --> 00:03:49,673
Майкл Балльвег 20-нче AZKда кунак булып, IT-специалист һәм AZK
нигезләүчесе Иво Сасекның улы Элиас Сасек белән «Һәр җирдәге

37
00:03:49,673 --> 00:03:56,258
ясалма интеллект күзәтүе чорында санлы ирек» темасына сөйләшә.

38
00:04:10,696 --> 00:04:18,600
Әйе, Майкл, безнең белән булуың зур хөрмәт.

39
00:04:18,600 --> 00:04:22,897
FOCUS Online һәм төп массакүләм мәгълүмат
чаралары сезне «яңача фикерләү хәрәкәтенең иң

40
00:04:22,897 --> 00:04:27,233
куркыныч лидеры» дип атадылар. Минемчә, бу урынлы иде.

41
00:04:27,233 --> 00:04:36,978
Без медитация ясап, тынычлык һәм ирек өчен көрәшеп, куркыныч
гамәлләр кылдык, демонстрацияләрдә күп биедек, без

42
00:04:36,978 --> 00:04:47,969
бернәрсәгә дә кушылмаячакбызны күрсәттек. Һәм шуңа күрә рухи
яктан без, әлбәттә, хәзерге система өчен бик куркыныч.

43
00:04:47,969 --> 00:04:54,115
Хәзер без барыбыз да, бигрәк тә бу клипны караганнан соң,
кызыксынабыз: сезне төрмәгә утыртканнан соң нәрсә булды?

44
00:04:54,115 --> 00:04:59,403
Бу гаепләү хәзер ничек? Барысы да хәзер хәл
ителдеме, әллә әле дә сөйләшүләр һәм суд

45
00:04:59,403 --> 00:05:03,413
утырышлары көтеләме? Сез бу мәсьәләдә нинди позициядә?

46
00:05:03,413 --> 00:05:06,553
Әйе, мин чынлап та 2020 елда эшләргә теләгән эшне башкарам.

47
00:05:06,553 --> 00:05:09,853
Мин дөнья буйлап сәяхәткә чыгам, ләкин бераз башкача.

48
00:05:09,853 --> 00:05:18,853
Мин бүген сезнең белән монда һәм монда булуымнан бик шатмын. Мин
моны бик матур урын дип саныйм. Шуңа чакыруыгыз өчен зур рәхмәт.

49
00:05:18,853 --> 00:05:25,103
Эшне дәвам итү өчен киләсе адымнар нинди? Беренчедән,
Штутгарт төбәк суды гаепләүләрне дәвам итүгә рөхсәт итмәде.

50
00:05:25,103 --> 00:05:33,089
Аннары Югары мәхкәмә бу эшне хәзер карарга тиеш дип карар
чыгарды. 1 октябрьдән башлап алтмыш көнлек утырышлар билгеләнде.

51
00:05:33,089 --> 00:05:40,633
Сез башка суд эшләренә карап, җитди җинаятьләр өчен
күпме көн билгеләнгәнен күрә аласыз: күпкә, күпкә азрак.

52
00:05:40,633 --> 00:05:46,824
Башка сүз белән әйткәндә, алар мине һәм адвокатым Ральф Людвигны
мәшгуль тотарга һәм соңыннан безне финанс яктан юк итәргә

53
00:05:46,824 --> 00:05:50,785
телиләр, чөнки мондый суд эше табигый рәвештә күп акча таләп итә.

54
00:05:50,785 --> 00:05:58,933
Минем барлык финанс чыганакларым туңдырылган,
ләкин мин быел да Берлинда зур демонстрация оештырам.

55
00:06:03,953 --> 00:06:13,913
Шулай итеп, мин гади генә күрсәтәм: без рухтан төшмәячәкбез, ә
үзләребез сайлаган тыныч юлыбызда нык торып дәвам итәчәкбез.

56
00:06:18,298 --> 00:06:27,986
Әйе, син моңа хәзер ишарә ясадың. 2020 елдан 2022 елга
кадәр син сәхнәгә һәм халыкка гаҗәеп күрсәтмәләр алып килдең.

57
00:06:27,986 --> 00:06:32,634
Без барыбыз да, әлбәттә, 2020 елның 1 августын хәтерлибез.

58
00:06:32,634 --> 00:06:38,726
Полиция сезгә катнашучылар саны 800 меңнән артык булуын әйтте.
Сез моны «Richtigstellung!» («Төзәтү!») исемле

59
00:06:38,726 --> 00:06:44,118
китабыгызда яздыгыз. Аннары төп массакүләм
мәгълүмат чаралары хәбәр итте: «20 мең кеше иде».

60
00:06:44,118 --> 00:06:48,493
Хәзер без нәрсә көтә алабыз икәнен әйтегез.

61
00:06:48,493 --> 00:06:52,375
Әйе, төгәлрәге, ул киләсе атнада 3 августка туры киләчәк.

62
00:06:52,375 --> 00:06:56,693
Без зур демонстрация маршы
уздырачакбыз, ул яңадан төшке 12дә башланачак.

63
00:06:56,693 --> 00:07:00,133
Минем өчен бик мөһим, «латераль фикерләү»
һәрвакыт үзәкләштерелмәгән хәрәкәт булып килүе.

64
00:07:00,133 --> 00:07:05,658
1 август бик шәп үтте, чөнки төп мәйдан тутырылган иде һәм күп
катнашучылар үзләренең демонстрация

65
00:07:05,658 --> 00:07:11,853
җиһазларын алып килгәннәр иде. Аннары демонстрация
чынлап та Straße des 17. Juni урамында башланды .

66
00:07:11,853 --> 00:07:16,167
Һәм менә нәкъ менә шуңа хәзер без игътибар
итәбез. Хәрәкәт үзәкләштерелми торган

67
00:07:16,167 --> 00:07:18,733
булды. Хәзер без аны яңадан бергә туплыйбыз.

68
00:07:18,733 --> 00:07:27,493
Ләкин әлбәттә, мин өметләнәм, күп кенә инициативалар
үз программаларын тәкъдим итәр, чөнки дүрт тема бар.

69
00:07:27,493 --> 00:07:33,769
Берсе – «Корона белән килешү» темасы, икенчесе – «ирек» темасы,
шул исәптән «санлы ирек» темасы, өченчесе –

70
00:07:33,769 --> 00:07:39,873
«тынычлык» темасы, ул бүгенге көндә бик мөһим. Ләкин
шулай ук «үзгәреш мөмкинлекләре» темасы да бар.

71
00:07:39,873 --> 00:07:44,213
Чөнки күп кеше үзгәрәргә тели, ләкин
мөмкинлекләрне кайда табарга белмиләр.

72
00:07:44,213 --> 00:07:50,755
Шуңа күрә теләсә кайсы инициатива үзенең йөк
машинасы белән Берлинга килеп, тәкъдим ителгән

73
00:07:50,755 --> 00:07:54,913
чишелешен, үзгәрешләр программасын тәкъдим итә ала.

74
00:07:54,913 --> 00:07:59,933
Әйе, шәп. Киләсе атнага язылдыкмы?

75
00:07:59,933 --> 00:08:08,153
Бик әйбәт. Без моны түземсезлек белән көтеп
торабыз. Бу тагын бер искиткеч чара булачак.

76
00:08:08,153 --> 00:08:12,920
Без сезгә иң яхшы теләкләребезне юллыйбыз һәм мөмкин булган һәр
җирдә сезне яклаячакбыз һәм яныгызга да киләчәкбез. Искиткеч.

77
00:08:12,920 --> 00:08:14,430
Рәхмәт.

78
00:08:14,430 --> 00:08:18,258
Әйе, әйдә сөйләшүебезнең төп темасына күчик.

79
00:08:18,258 --> 00:08:24,813
Без сезнең карьерагыз турында алдан ишеттек, ул
гаҗәеп. Сез үзегезне «санлы активист» дип тә атыйсыз.

80
00:08:24,813 --> 00:08:29,533
Сезнең digitaler-aktivist.de сайтында мин
кыскача тавып укырга теләгән бер төп принцип бар.

81
00:08:29,533 --> 00:08:35,201
Анда сез болай язасыз: «Бокчадан тыш фикерләү
шәхси җаваплылыкны һәм үз-үзеңне билгеләүне

82
00:08:35,201 --> 00:08:38,817
аңлата. Әлбәттә, бу санлы мохиткә дә кагыла.»

83
00:08:38,817 --> 00:08:45,793
AI , санлы күзәтү, шулай ук бу 20-нче AZKда
тема булып тора, һәм хәзер без аны тикшерәчәкбез.

84
00:08:45,793 --> 00:08:51,853
Һәм мин безнең фикер алышу нигезе
буларак кыскача ике цитатаны алам.

85
00:08:51,853 --> 00:09:00,621
Мәсәлән, Һиндстан премьер-министры Нарендра Моди
мәгълүматны яңа нефть һәм яңа алтын дип атады. Бу

86
00:09:00,621 --> 00:09:05,974
кыю белдерү. Нефть, алтын. Ул аны яңа алтын дип әйтә.

87
00:09:05,974 --> 00:09:12,824
Икенче цитата Дөнья икътисади форум (WEF) киңәшчесе Ювал Ноа
Хараридан алынган , ул болай ди: «Кем мәгълүматны

88
00:09:12,824 --> 00:09:19,671
контрольдә тотса, ул киләчәкне контрольдә тота –
кешелек кенә түгел, тормышның үзенең дә киләчәген.»

89
00:09:19,671 --> 00:09:29,313
Бүген монда техник яктан мәгълүмат белән бик тә таныш булмаган
күп кеше бар. Мәгълүмат белән ни була? Ул ничек эшли? Һ.б.

90
00:09:29,313 --> 00:09:34,033
Бу ике белдерүне ничек аңларга
кирәк? Практикада бу нәрсәне аңлата?

91
00:09:34,033 --> 00:09:40,053
Бүгенге көндә җәмәгать эшлеклеләре ничек
шундый экстремаль белдерүләр ясый ала?

92
00:09:40,053 --> 00:09:43,962
Бигрәк тә монда һәркем тарафыннан югары
бәяләнгән Ювал Ноа Харари. Билл Гейтс, Марк

93
00:09:43,962 --> 00:09:46,173
Цукерберг һ.б. Сез моны безгә аңлатып бирә аласызмы?

94
00:09:46,173 --> 00:09:49,409
Әйе, сезгә бары тик бу компанияләрнең
акция базары бәяләренә карарга гына кирәк.

95
00:09:49,409 --> 00:09:56,754
Бу хәзер дөньядагы иң зур корпорацияләр – шуңа күрә иң
көчле дә. Бу, әлбәттә, сәламәт булмаган көч туплануына китерде.

96
00:09:56,754 --> 00:10:05,270
Без барыбыз да бу системаларга җәлеп ителдек, чөнки алар бик
кулланучыга уңайлы һәм бик гади. Бер вакыт мобиль

97
00:10:05,270 --> 00:10:14,333
телефоннарны бушлай таратканнар. Бер еврога аларны
контрактыгызга өстәп, бу санлы экосистемаларга керә ала идегез.

98
00:10:14,333 --> 00:10:20,313
Сезгә аңларга кирәк: бу дөньяда берни дә бушлай түгел,
ким дигәндә, хәзерге икътисади корылмаларга карасаң.

99
00:10:20,313 --> 00:10:25,013
Әгәр мин акчам белән түләмәсәм,
әлбәттә, мин мәгълүматым белән түлим.

100
00:10:25,013 --> 00:10:30,523
Һәм ни өчен бу зур корпорацияләр безнең
мәгълүматларыбызга шулкадәр кызыксына? Чөнки алар аны

101
00:10:30,523 --> 00:10:33,573
шәхес портретлары булдыру өчен куллана алалар.

102
00:10:33,573 --> 00:10:41,582
Мин әйтер идем, иң яхшы очракта да алар моны реклама аша
манипуляция өчен кулланалар. Минемчә, кайбер кешеләр моны инде

103
00:10:41,582 --> 00:10:47,841
исәпкә алганнар. Сез өстәл артында, мәсәлән,
Испаниядә ял итү темасын күтәрәсез. Икенче көнне

104
00:10:47,841 --> 00:10:51,393
реклама пәйда була: Испаниягә сәяхәт тәкъдимнәре.

105
00:10:51,393 --> 00:10:57,204
Бу санлы җайланмалар – Эдвард Сноуден 2014 елда инде
җәмәгатьчелеккә белдергәнчә – даими рәвештә

106
00:10:57,204 --> 00:11:05,213
кабызылган һәм безне өзлексез күзәтә. Һәм хәзер, әлбәттә,
ясалма интеллект хәлләрне тагын да хәйләкәррәк итә.

107
00:11:05,213 --> 00:11:12,893
Кайберегез моны инде беләдер. Невада чүлендә NSA идарә иткән
зур мәгълүмат үзәкләре бар, анда бу барлык мәгълүмат җыела.

108
00:11:12,893 --> 00:11:17,906
Һәм хәзергә кадәр сезгә бу барлык
мәгълүматны үзәкләштерелгән, кыйммәтле эшкәртү өчен

109
00:11:17,906 --> 00:11:20,932
Невадага җибәрү мәшәкатен күрергә туры килде.

110
00:11:20,932 --> 00:11:28,003
Һәм хәзер яңа технология килә. Бу шулны аңлата: ясалма интеллект
турыдан-туры сезнең мобиль телефоныгызга килә, өзлексез

111
00:11:28,003 --> 00:11:36,282
тыңлый, сезнең шәхес профилегезне булдыра, һәм аннары бары тик
бу җыелган мәгълүматлар җыелмасын җибәрү генә кирәк булачак.

112
00:11:36,282 --> 00:11:40,837
Һәм ни өчен шәхси тормыш шулкадәр мөһим? Мин төп
мәсьәләгә күчәргә телим, чөнки күпләр: «Әйе,

113
00:11:40,837 --> 00:11:43,493
минем яшерерлек берни дә юк, миңа барыбер», – диләр.

114
00:11:43,493 --> 00:11:48,814
Иң беренче чиратта, әлбәттә, ул киң күләмдә
манипуляция өчен кулланыла. Ләкин икенче мөһим

115
00:11:48,814 --> 00:11:52,233
момент та бар: интернет беркайчан да онытмый.

116
00:11:52,233 --> 00:12:00,114
Мәсәлән, мин Kla.TV караганмын – һәм мин моны беләм. Һәм бер
мәлдә Kla.TV законсыз булып калачак, һәм хөкүмәт:

117
00:12:00,114 --> 00:12:07,733
«Бу тапшыру хәзер законсыз», – дип әйтер иде,
әлбәттә, барлык кулланучыларны ачыклау мөмкин булыр иде.

118
00:12:07,733 --> 00:12:13,480
Һәм син беркайчан да белмисең, бүгенге көндә кануннар
бик сыгылмалы... Аннары син шулай да әйтә аласың: «Кайта

119
00:12:13,480 --> 00:12:16,673
караганда, хәзер һәркемгә моның өчен штраф салыначак».

120
00:12:16,673 --> 00:12:20,193
Шулай итеп, сез чынлап та аңларга
тиеш: интернет беркайчан да онытмый.

121
00:12:20,193 --> 00:12:25,953
Шуңа күрә минем өчен шәхси тормышны
яклау шулай ук санлы үз-үзеңне яклау.

122
00:12:25,953 --> 00:12:30,187
Бездән тартып алынган төп хокукларыбызны без
актив рәвештә якларга тиешбез. Һәм менә шул

123
00:12:30,187 --> 00:12:32,976
фикер «санлы активист» төшенчәсенең асылында ята.

124
00:12:32,976 --> 00:12:37,911
Яна яктан фикерләү һәрвакыт тыныч хәрәкәт,
һәм без гади генә катнашудан баш тартып, икенче

125
00:12:37,911 --> 00:12:40,752
яктан үз энергиябезне тыныч кына кире алабыз.

126
00:12:40,752 --> 00:12:48,325
Без коронавирус чараларында да, вакцинацияләрдә дә катнашмыйбыз.
Һәм без хәзер зур корпорацияләргә үз мәгълүматларыбызны теләп

127
00:12:48,325 --> 00:12:53,306
бирмибез, алар аны мин әйткән эшләр өчен куллана алсыннар дип.

128
00:12:53,306 --> 00:12:57,033
Бик әйбәт!

129
00:13:00,250 --> 00:13:04,233
Һәм мин шулай ук Харориның икенче
цитатасына кыскача тукталып үтәргә телим.

130
00:13:04,233 --> 00:13:12,630
Шулай итеп, «1984» китабын белгән һәркем, анда
тарих өзлексез яңадан языла, менә шуңа ул ишарә итә.

131
00:13:12,630 --> 00:13:19,092
Чөнки ахыр чиктә мәгълүматны кем контрольдә тотса, зур ясалма
интеллект системаларын кем идарә итсә... без

132
00:13:19,092 --> 00:13:25,653
хәзер эзләү системаларыннан безнең сорауларга җавап
бирә торган ясалма интеллектка күчүне кичерәбез.

133
00:13:25,653 --> 00:13:32,008
Хәзерге вакытта бу ясалма интеллектлар әле чагыштырмача
нейтраль, ләкин, әлбәттә, бер генә төймәгә басу белән

134
00:13:32,008 --> 00:13:35,617
аларны үзгәртеп, бөтенләй башка хикәя сөйләтә алалар.

135
00:13:35,617 --> 00:13:41,405
Аннары син моны күз алдына китерергә тиеш: мәктәптә
укучыларга, балаларга бу коралларны ничек кулланырга икәнен

136
00:13:41,405 --> 00:13:44,753
өйрәтәләр, ә аннары аларга бөтенләй яңа бер хикәя сөйлиләр.

137
00:13:44,753 --> 00:13:50,520
Китаплар хәзер инде табылмый, яисә гади
генә әйткәндә, китап уку хәзер мода түгел.

138
00:13:50,520 --> 00:13:55,914
Һәм мәгълүматка керү мөмкинлеге булган һәм
аны контрольдә тотучы кеше шулай ук сюжетны

139
00:13:55,914 --> 00:13:59,413
билгели һәм, нәтиҗәдә, хакыйкатьне билгели.

140
00:13:59,413 --> 00:14:01,761
Әйе, бик яхшы аңлатылды, зур рәхмәт.

141
00:14:01,761 --> 00:14:08,759
Ләкин бүгенге җәмгыятьтә әгәр синдә мобиль
телефон булмаса, син чынлап та читтә каласың.

142
00:14:08,759 --> 00:14:13,120
Ярар, син белергә тиеш: мин смартфонымны бик аңлы һәм тотрыклы
рәвештә кулланам, мәсәлән, аны бары тик

143
00:14:13,120 --> 00:14:17,626
интернет-кабель аша гына һәм чыннан да башкача
кулланыла алмаган кушымталар белән генә файдаланам.

144
00:14:17,626 --> 00:14:23,751
Ләкин әгәр дә сез бүгенге көндә аралашудан тулысынча
өзелергә теләмисез икән – хәтта салым органыннан да, хәзерге

145
00:14:23,751 --> 00:14:27,939
заманда мөмкин булганча – сезне гади генә итеп читкә калдыралар.

146
00:14:27,939 --> 00:14:35,517
Монда мин сез алга сөргән, миңа бик мавыктыргыч тоелган бер
проектны телгә алырга телим. Сез аны «ирекле мобиль телефон»

147
00:14:35,517 --> 00:14:39,613
дип атыйсыз һәм аның өчен гамәли чишелешләр эшләп чыгардыгыз.

148
00:14:39,613 --> 00:14:44,447
Мин синең гамәли адымнар ясавыңны бик сокланып карыйм. Син
«Моны эшләргә кирәк, тегене эшләргә кирәк» дип әйтмисең, ә

149
00:14:44,447 --> 00:14:47,133
утырып: «Әле беркем дә эшләмәгән, димәк, мин эшләрмен», – дисең.

150
00:14:47,133 --> 00:14:52,124
Моңа алкышлар!

151
00:14:56,993 --> 00:15:04,213
Әйе, сөйлә әле, бу «ирекле мобиль телефон» нәрсә
ул? Син аны ничек уйлап таптың? Ул ничек эшли?

152
00:15:04,213 --> 00:15:10,625
Беренчедән, мин смартфон кулланырга ярыймы,
ярамыймы дигән тема буенча берничә сүз әйтергә телим.

153
00:15:10,625 --> 00:15:14,853
Ярар, без заманча җәмгыять. Без Таш
гасырына кире кайтырга теләмибез.

154
00:15:14,853 --> 00:15:19,864
Мин IT-предприниматель, шуңа күрә бу миңа
таныш. Мин җиңел һәм нәтиҗәле эшләргә

155
00:15:19,864 --> 00:15:23,393
мөмкинлек бирүче заманча кораллар булдырырга телим.

156
00:15:23,393 --> 00:15:28,633
Ләкин мин теләмим, икенче якның
һәрвакыт минем мәгълүматны сорып торуын.

157
00:15:28,633 --> 00:15:34,173
Аннан соң ни булды: 2021 елда минем мобиль
телефонымда Querdenken демонстрацияләренең күп кенә

158
00:15:34,173 --> 00:15:37,913
рәсемнәре һәм видеолары кара төскә керде. Бу Apple иде.

159
00:15:37,913 --> 00:15:46,213
Apple кинәт «Без сезне саклыйбыз, шуңа күрә җайланмагызны
тикшерәбез» дигән шигарь астында мәгълүматны яшерде.

160
00:15:46,213 --> 00:15:51,613
Һәм миңа бу санлы цензураның инде ни
дәрәҗәгә җиткәнен ачык күрергә мөмкин булды.

161
00:15:51,613 --> 00:15:57,488
Аннары мин гади генә интернетка кердем –
анда ачык чыганаклы программалар бар, алар

162
00:15:57,488 --> 00:16:00,961
бушлай һәм интернетта ирекле рәвештә табыла.

163
00:16:00,961 --> 00:16:04,417
Ачык чыганак дигәндә, сез чыганак
кодын да карый аласыз дигәнне генә аңлата.

164
00:16:04,417 --> 00:16:15,033
Бу зур корпорацияләрдән аермалы буларак, тәкъдимнәр
ясаудан гади генә ләззәт алучы кешеләр тарафыннан эшләнгән.

165
00:16:15,033 --> 00:16:23,313
Шулчак мин LineageOS белән таныштым. Бу мобиль телефоннар өчен
ирекле операцион система, ул якынча 250 төрле модельне хуплый.

166
00:16:23,313 --> 00:16:25,733
Аннары мин әйттем: «Мин аны гына сынап карыйм».

167
00:16:25,733 --> 00:16:33,793
Әлбәттә, мин дә Apple экосистемасыннан килдем. Аны артта калдыру
җиңел булмады. Шуңа күрә мин моны параллель рәвештә эшләдем.

168
00:16:33,793 --> 00:16:41,529
Шулай итеп, мин иске iPhoneымны әле дә кулымда тотып, яңа мобиль
телефонны параллель рәвештә көйләдем, һәм бер мәлдә миңа чынлап

169
00:16:41,529 --> 00:16:48,116
та бары тик яңа телефон гына кирәк булды. Һәм минемчә, мондый
үзгәрешләр керткәндә иң мөһиме — кискен өзеклек

170
00:16:48,116 --> 00:16:56,083
ясамау, югыйсә соңыннан авыр хәлгә калып, «Мин хәзер
эшләргә сәләтле түгелмен» дип әйтергә туры килмәсен.

171
00:16:57,829 --> 00:17:03,853
Һәм әйе, барлык җайланмаларымнан мәхрүм ителгәч һәм
төрмәдән чыккач, мин, әлбәттә, яңасын куллана башладым.

172
00:17:03,853 --> 00:17:11,969
Чөнки мин пионер, санлы элемтә булсынмы, акча булсынмы.

173
00:17:11,969 --> 00:17:16,070
Минем хәзер банк счётым юк. Бу шулай ук
димәк, мин анда да чишелешләр табу өчен хәзер

174
00:17:16,070 --> 00:17:18,625
бик тырышып эшлим. Син ничек шулай яши аласың?

175
00:17:18,625 --> 00:17:22,610
Мөһиме шунда ки, барлык видеолар «цифрлы
активист» сайтында бушлай карарга мөмкин. Без

176
00:17:22,610 --> 00:17:25,473
һәрвакыт барысын да бушлай бирергә гадәтләнгәнбез.

177
00:17:25,473 --> 00:17:32,514
Үзләре моны эшләргә җитәрлек ышанычлары булмаганнар
өчен дә остаханәләр бар. Ләкин төп идея шунда:

178
00:17:32,514 --> 00:17:36,453
җирле төркемнәр үзләре оешып, үзләре оештырырга тиеш.

179
00:17:36,453 --> 00:17:42,766
Һәрвакыт бераз күбрәк техник аңлауга ия
кешеләр була. Башкаларның төрле сәләтләре бар. Һәм

180
00:17:42,766 --> 00:17:46,241
бер-берегезгә ярдәм иткәндә, ул бик тиз үсә.

181
00:17:46,241 --> 00:17:50,977
Мин «Querdenken» белән эшләгән кебек үк эшлим.
«Querdenken» белән без үзәкләштерелмәгән төркемнәр булдырдык.

182
00:17:50,977 --> 00:17:56,801
Мюнхенда инде «санлы активистлар» бар, ә
Берлинда инде «санлы активистлар» бар.

183
00:17:56,801 --> 00:18:08,248
Анда ул күпкә тизрәк үрчә, ә мин бер елда,
бәлки, 20 катнашучы белән 20 укыту курсы үткәрә идем.

184
00:18:08,248 --> 00:18:13,133
Без 400 кешегә җиттек. Һәм бу минем өчен җитәрлек түгел.

185
00:18:19,264 --> 00:18:28,708
Димәк, мин дөрес аңлаган булсам, сез бу «ирекле мобиль телефон»ны
оештыру өчен эшләгән барлык эшләрегез – күрсәтмәләр, атналар буе

186
00:18:28,708 --> 00:18:38,153
барган хезмәт – digital-aktivist.de сайтында бушлай өйрәнеп була,
һәм аны гамәлгә ашыру өчен җирле төркемнәр оештырырга мөмкинме?

187
00:18:38,153 --> 00:18:43,090
Әйе, ачык чыганак принцибы шунда ки, син үзең ярдәм итә аласың.

188
00:18:43,090 --> 00:18:49,933
Һәм ачык чыганак дигәндә бары тик актив рәвештә код
язу һәм, бәлки, шул рәвешле ярдәм итү генә түгел.

189
00:18:49,933 --> 00:18:54,133
Ләкин бу шулай ук кешеләргә ничек эшләвен
аңлатып, шушы тренинг видеоларын ясау турында да.

190
00:18:54,133 --> 00:18:57,153
Бу шулай ук ачык чыганакның актив өлеше.

191
00:18:57,153 --> 00:19:02,337
Һәм без башкалар эшләгән бу искиткеч бушлай нигезне таптык.

192
00:19:02,337 --> 00:19:06,673
Һәм менә бу — безнең шуңа ярдәм итәчәкбез
дип гади генә әйтү белән керткән өлешебез.

193
00:19:06,673 --> 00:19:13,042
Продуктны үстерү күп өлештән тора. Шуңа күрә гадәттә мин
программа тәэминатын үстерү белән шөгыльләнәм. Аннары

194
00:19:13,042 --> 00:19:19,824
мин сыйфатны тәэмин итү белән дә шөгыльләнәм.
Әлбәттә, миндә документация, инструкцияләр һәм ярдәм дә бар.

195
00:19:19,824 --> 00:19:24,212
Программ тәэминаты эшләүчеләр документация язуны
чынлап та яратмыйлар. Шуңа күрә без әйттек: «Без моны үз

196
00:19:24,212 --> 00:19:26,672
өстебезгә алабыз һәм кешеләргә чынлап та җиңеләйтәбез».

197
00:19:26,672 --> 00:19:31,051
Искиткеч эш, искиткеч эш.

198
00:19:33,573 --> 00:19:40,673
Әйе. Мин монда тагын бер сорау бирергә телим, ул
сорау берничә атна элек Швейцариядә кызу бәхәсләр уятты.

199
00:19:40,673 --> 00:19:49,818
Мәгълүм булуынча, бер журналист АКШның кайбер компанияләре белән
элемтәгә кергән һәм 1,3 миллион Швейцария мобиль телефонының

200
00:19:49,818 --> 00:19:58,578
хәрәкәт мәгълүматын берничә мең Швейцария франкына сатып
алырга мөмкинлек алган. Хәзер бу хәл Швейцариядә дә булды.

201
00:19:58,578 --> 00:20:03,328
Журналист мобиль телефонның кайда һәм кайчан булуын төгәл
күрсәтте һәм әйтте: «Мин бу мәгълүматны законлы рәвештә

202
00:20:03,328 --> 00:20:05,913
алдым. Мин бу мәгълүматны маркетинг максатларында сатам.»

203
00:20:05,913 --> 00:20:12,602
1,3 миллион — ул 8 миллионның якынча 20 проценты.

204
00:20:12,602 --> 00:20:19,778
Һәм хәзер сорау: Freedom Mobile телефоны – бу
компанияләр хәзер минем мәгълүматымны Freedom

205
00:20:19,778 --> 00:20:24,273
Mobile телефоны белән сатуга тәкъдим итмәсме?

206
00:20:24,273 --> 00:20:29,405
Бу безнең ничек нык күзәтелүебезне күрсәтә.
Һәм алар бу мәгълүматның аноним булуын әйтәләр.

207
00:20:29,405 --> 00:20:34,216
Ләкин син миңа шуны әйтә алмыйсың: әгәр син урнашу мәгълүматын
күрә алсаң һәм ул мәгълүмат төн уртасыннан иртәнге бишкә кадәр

208
00:20:34,216 --> 00:20:37,834
бер үк ноктаны күрсәтсә, син аның кайда яшәвен
беләсең. Һәм моның артында кем торганын да күрә

209
00:20:37,834 --> 00:20:40,577
аласың, син бары тик аларны туры китерергә тиешсең.

210
00:20:40,577 --> 00:20:47,013
«Freedom Mobile Phone» белән бу куркыныч бетереләме?

211
00:20:47,013 --> 00:20:52,897
Әйе, әлбәттә. Чөнки мәсьәлә шунда...
Мәсәлән, күп кеше хәзер куллану шартларын укымый.

212
00:20:52,897 --> 00:20:58,248
Шулай итеп, мин Google Карталарны яки Google'ны
навигация өчен кулланганда, продукт бик яхшы эшли, чөнки күп

213
00:20:58,248 --> 00:21:01,271
кешеләр өзлексез рәвештә үз мәгълүматларын аңа җибәрә.

214
00:21:01,271 --> 00:21:08,173
Һәм Google, әлбәттә, аларны бәяли һәм аларны шундый шәп
продуктка әйләндерә ки, мин тере мәгълүматны шунда ук күрә алам.

215
00:21:08,173 --> 00:21:12,545
Мин шулай ук башка кешеләрнең урыннарын
уртаклаша алам һәм барысын да күзәтә алам.

216
00:21:12,545 --> 00:21:21,232
Һәм мин алдан әйткәнчә, продукт
бушлай. Шуңа күрә без үзе продукт.

217
00:21:21,232 --> 00:21:24,473
Һәм шуңа күрә бу корпорацияләр бу мәгълүматны сата алалар.

218
00:21:24,473 --> 00:21:29,632
Мин уйлыйм, хәзер инде Facebook болай дигән: әгәр сез рәсем
йөклисез икән, без аның авторлык хокукларын

219
00:21:29,632 --> 00:21:34,410
үз өстебезгә алабыз. Күп кеше моны белми.
Хәзер моны күп кенә ясалма интеллектлар да эшли.

220
00:21:34,410 --> 00:21:41,409
АКШта ясалма интеллект ярдәмендә ясалма рәвештә
барлыкка килүгә каршы чыккан бер актриса булган.

221
00:21:41,409 --> 00:21:45,191
Һәм ул җиңелде, чөнки ул куллану шартларын үтәмәгән иде.

222
00:21:45,191 --> 00:21:53,013
Бу, әйтергә кирәк, хәзер ул виртуаль аватар рәвешендә яши дигән
сүз. Бу корпорацияләргә аны лицензиясез кулланырга рөхсәт ителә.

223
00:21:53,013 --> 00:21:59,639
Һәм без нәкъ менә шуны эшлибез: бу ачык чыганаклы
чишелешне гади генә кулланып, ул мәгълүматны нәтиҗәле

224
00:21:59,639 --> 00:22:04,113
файдалана һәм зур корпорацияләргә бернинди мәгълүмат та җибәрми.

225
00:22:04,113 --> 00:22:09,373
Һәм, әлбәттә, мин шулай ук мобиль
телефонымдагы төрле функцияләрне, мәсәлән, урнашу

226
00:22:09,373 --> 00:22:12,733
функциясен яки Wi-Fiны актив рәвештә сүндерә алам.

227
00:22:12,733 --> 00:22:18,881
Ярар, күп кеше моны да белми. Wi-Fi шулай ук урнашу
урынын ачыклау һәм картага төшерү өчен дә кулланыла.

228
00:22:18,881 --> 00:22:22,953
Һәм мин анда боларның барысын да сүндерә алам.
Әлбәттә, мин моны аңлы рәвештә, кабат-кабат эшләргә тиеш.

229
00:22:22,953 --> 00:22:28,273
Бүген төшке аш вакытында без минем мобиль телефоныма күз салдык.
Ышанырга кирәк, телефонда урнашуны күзәтү әле дә кабызылган иде.

230
00:22:28,273 --> 00:22:33,153
Син һәрвакыт моңа ияләшергә һәм моны актив рәвештә
эшләргә үзеңә даими искә төшереп торырга тиешсең.

231
00:22:33,153 --> 00:22:35,312
Бик яхшы. Әйе.

232
00:22:35,312 --> 00:22:39,969
Киләсе бочканы ачар алдыннан, бары тик ике-өч сорау гына.

233
00:22:39,969 --> 00:22:44,173
Сез хәзер компьютерлар өчен, мобиль телефоннар
өчен түгел, кайсы операцион системаны киңәш итәсез?

234
00:22:44,173 --> 00:22:47,457
Әйе, мин Linuxны сайлар идем. Чөнки ул да ачык чыганаклы.

235
00:22:47,457 --> 00:22:53,601
Зур корпорацияләргә инде ышана алмыйсың. Чынлап та
бары тик ике генә альтернатива бар: Apple һәм Microsoft.

236
00:22:53,601 --> 00:23:02,400
Microsoft яңа "Recall" функциясе белән экранны, минемчә, сәгатенә
60 тапкыр, хәтта минут саен фотога төшерүен игълан итте.

237
00:23:02,400 --> 00:23:07,970
Әлбәттә, бары тик үз иминлегебез өчен. Шулай
итеп, әгәр без компьютерда нәрсә эшләгәнне хәтерли

238
00:23:07,970 --> 00:23:10,960
алмасак, алар безгә аны кире уйнап күрсәтә алалар.

239
00:23:10,960 --> 00:23:13,612
Әлбәттә, алар аны үзләренең ясалма интеллектлары өчен кулланалар.

240
00:23:13,612 --> 00:23:24,259
Элек Apple шәхси мәгълүматларның яшеренлегенә зур игътибар
бирүче компания иде. Ләкин хәзер Стив Джобс – әйе, ким

241
00:23:24,259 --> 00:23:30,950
дигәндә «физик дөньядан киткәннән» соң – күп нәрсә үзгәрде.

242
00:23:30,950 --> 00:23:33,752
Кайсы браузер?

243
00:23:33,752 --> 00:23:36,028
Мин шәхсән Brave браузерын кулланам.

244
00:23:36,028 --> 00:23:43,973
Бу гади браузер, ул инде мәгълүматны экономияләү һәм мәгълүмат
куркынычсызлыгын тәэмин итә. Ул миңа күп рекламаны

245
00:23:43,973 --> 00:23:50,972
да блоклап куя. Бу миңа игътибарымны экранда
чыннан да булган нәрсәләргә юнәлтергә мөмкинлек бирә.

246
00:23:50,972 --> 00:23:52,864
Кайсы эзләү системасы?

247
00:23:52,864 --> 00:23:56,903
Хәзерге вакытта мин икесен кулланам. Brave-тан
булган берсе, аның үз эзләү системасы бар, һәм Quant.

248
00:23:56,903 --> 00:24:02,918
Һәм, әлбәттә, анда сез урнаштыра ала торган
альтернатив эзләү системаларының бөтен бер исемлеге бар.

249
00:24:02,918 --> 00:24:08,912
Мин, әлбәттә, Microsoft яки Google-ның Bing-ын инде
кулланмаячакмын. Аларны монда да көйләргә мөмкин.

250
00:24:08,912 --> 00:24:12,449
Ләкин һәркем моны үзе хәл итә ала.

251
00:24:12,449 --> 00:24:17,582
Бик әйбәт, ләкин безгә бераз күрсәтмә бирегез. Зур рәхмәт.

252
00:24:23,112 --> 00:24:26,492
Киләсе темага күчик. Кызу тема.

253
00:24:26,492 --> 00:24:29,553
Алар безнең интернет белән нишләделәр?

254
00:24:29,553 --> 00:24:38,387
Соңгы берничә көн без сөйләшеп киләбез. Һәм синең
тәҗрибәң миннән күбрәк. Син бу эштә күптәнрәк эшлисең.

255
00:24:38,387 --> 00:24:43,812
Һәм син әйттең – әйе, бу чыннан да мине уйландырган фикер иде:

256
00:24:43,812 --> 00:24:47,252
Син әйтәсең ки, элек интернет чыннан да үзәкләштерелмәгән булган.

257
00:24:47,252 --> 00:24:51,032
Димәк, ул чыннан да
үзәкләштерелмәгән булган. Ә бүген бездә нәрсә бар?

258
00:24:51,032 --> 00:24:57,812
Бездә YouTube, Facebook, TikTok бар. Мин Google-ны да өстәп
куя алам, тагын берничәсен дә санап үтә алам... ләкин шул гына.

259
00:24:57,812 --> 00:25:03,851
Бездә зур мәгълүмат октопуслары бар, алар
интернеттагы октопуслар кебек бу мәгълүматны җыя, ә бу

260
00:25:03,851 --> 00:25:07,752
мәгълүмат безнең мәгълүматны таләп итә, AI-ларны өйрәтү өчен.

261
00:25:07,752 --> 00:25:11,852
Ләкин децентрализация югалды.

262
00:25:11,852 --> 00:25:18,245
Әгәр мин моңа гына түгел, коронавирус чорына да күз салсам,
мәсәлән, Просвещение фикер ияләренең

263
00:25:18,245 --> 00:25:24,572
кайсылары YouTube каналын югалтмаган дип сорарга
туры килә. Бу өлкәләрдә цензура киң таралган.

264
00:25:24,572 --> 00:25:31,592
Һәм сез монда укытучыларга чыгу юлын
күрсәтү өчен дә проект башлап җибәрдегез.

265
00:25:31,592 --> 00:25:39,391
Мин һәрвакыт синең децентрализациягә зур әһәмият бирүеңне
сизәм... бу децентрализацияне тәэмин итү һәм сине цензуралаучы

266
00:25:39,391 --> 00:25:42,439
зур мәгълүмат гигантларына хакимиятне тапшырмау өчен.

267
00:25:42,439 --> 00:25:48,912
Ачкыч сүз PeerTube – Мин сине берничә
ел элек бу өлкәдә алга китүеңне күрдем.

268
00:25:48,912 --> 00:25:57,282
Безне эчкә кертеп карагыз. PeerTube нәрсә ул? Ул ничек
эшли, яки интернетта гомумән децентрализация ничек эшли?

269
00:25:57,282 --> 00:26:01,872
Без чынлап та Интернетны ул башта
ничек уйланылганча кире кайтара алабызмы?

270
00:26:01,872 --> 00:26:06,412
Ярармы, мин бераз алданрак китәргә телим.
Чөнки аннары мин интернет тарихына кереп китәрмен.

271
00:26:06,412 --> 00:26:15,713
Интернет башта хәрби проект иде. Төп идея шунда иде:
әгәр зур ядрәле сугыш чыкса, кайбер өлешләр ватылса да,

272
00:26:15,713 --> 00:26:21,154
кешеләр бер-берсе белән аралаша алсын өчен система булдыру.

273
00:26:21,154 --> 00:26:24,932
Яки, моңа карамастан, хәрби
структуралар әле дә моның турында аралаша ала.

274
00:26:24,932 --> 00:26:29,892
Аннары интернет эшләтеп җибәрелде. Аннары электрон почта
барлыкка килде. Әлбәттә, ул баштан ук үзәкләштерелмәгән иде.

275
00:26:29,892 --> 00:26:34,232
Без үзәкләштерелмәгән хезмәтләрне
кулланган вакытта турыдан-туры аралашабыз.

276
00:26:34,232 --> 00:26:38,932
Бу сезнең үз электрон почта серверыгыз бар
дигән сүз, ә миндә үз электрон почта серверым бар.

277
00:26:38,932 --> 00:26:47,536
Аннары, әлбәттә, система моны зур куркыныч дип таныды
һәм аның тирәсендә үзәкләштерелгән системалар булдырды.

278
00:26:47,536 --> 00:26:56,400
Яхшы билгеле ки, без сөйләгән бу зур корпорацияләр
үзләренең башлангыч чорында өлешчә ЦРУ тарафыннан финансланган.

279
00:26:56,400 --> 00:27:03,970
Бу шулны аңлата: ЦРУ башта ук беренче финанслауга
катнашкан, чөнки алар табигый рәвештә бу децентрализацияләнгән

280
00:27:03,970 --> 00:27:07,459
челтәрне яңадан үзәкләштерергә кызыксынганнар.

281
00:27:07,459 --> 00:27:14,864
Ә моны ничек эшлисең? Гади генә Google,
Facebook һәм WhatsApp кебек хезмәтләр тәкъдим итеп,

282
00:27:14,864 --> 00:27:20,612
алар, әлбәттә, бушлай һәм һәркем аларны куллана.

283
00:27:20,612 --> 00:27:25,542
Һәм ахыр чиктә, бүгенге көндә кешеләрнең мобиль телефоннарын
ничек куллануларын күргәч, телефоннарында күп

284
00:27:25,542 --> 00:27:30,800
кенә кушымталар булса да, алар чынлыкта интернетны бу
децентрализацияләнгән формада инде кулланмыйлар.

285
00:27:30,800 --> 00:27:33,652
Децентрализация шулай ук һәркемнең үз веб-сайты булуын аңлата.

286
00:27:33,652 --> 00:27:40,938
Элек бездә Google кебек AdWords белән эшләмәгән эзләү системалары
бар иде, хәзер исә һәркем үз сайтын иң югары урынга чыгару өчен

287
00:27:40,938 --> 00:27:45,795
реклама бирергә һәм түләргә мәҗбүр... Аның
урынына чын эзләү системалары бар иде, анда

288
00:27:45,795 --> 00:27:49,881
әлеге сайтларны чынлап та табарга мөмкин иде.

289
00:27:49,881 --> 00:27:57,661
Һәм шулай ук әйтергә кирәк: әгәр без хәзер конституциягә һәм
җәмгыять хәленә карасак, бу зур корпорацияләр

290
00:27:57,661 --> 00:28:04,985
һәм үзәкләштерелгән монолит системалар чынлыкта
безнең конституцион хокукларыбызга каршы килә.

291
00:28:04,985 --> 00:28:10,884
Ярар, монда субординация принцибы кулланыла.
Бу димәк, җирле хакимият үзе карар кабул итә.

292
00:28:10,884 --> 00:28:14,399
Ләкин безгә үзебезгә дә бераз күз
салырга кирәк. Без барыбыз да уенда катнаштык.

293
00:28:14,399 --> 00:28:19,728
Бу без бүген яшәп торган система безнең
гамәлләребезнең нәтиҗәсеннән башка берни

294
00:28:19,728 --> 00:28:24,792
түгел, чөнки без башта үзебезне якламадык.

295
00:28:24,792 --> 00:28:34,704
2020 елга кадәр мин моның никадәр кискен булуын белми идем.
Эдвард Сноуден, алдан әйткәнемчә, моны инде алдан ачыклаган иде.

296
00:28:34,704 --> 00:28:41,180
Әлбәттә, WikiLeaks инде күп нәрсәләрне ачыклады.
Шулай итеп, мәгълүмат бар иде, ул гына кешеләргә

297
00:28:41,180 --> 00:28:45,424
барып җитмәде, яки без үзгәрергә артык уңайлы идек.

298
00:28:45,424 --> 00:28:52,210
Һәм шуңа күрә минем өчен бик мөһим: килгән һәр
импульсны – мәсәлән, YouTube каналымның бетерелүен –

299
00:28:52,210 --> 00:28:55,594
үзгәреш кертү өчен кулланып, ни булачагын карау.

300
00:28:55,594 --> 00:29:04,455
Мин YouTube'ка кире кайтырга рөхсәт итүләре өчен көрәшмим,
чөнки, әйдәгез дөресен әйтик, каршы якның финанс көче бик зур.

301
00:29:04,455 --> 00:29:09,424
Бәлки мин суд эшен җиңәрмен, аннары YouTube мине янә
бетерәчәк, аннары миңа тагын бер суд эше кирәк

302
00:29:09,424 --> 00:29:13,025
булачак, һәм 20 000, 30 000, 40 000 евро – берни дә түгел.

303
00:29:13,025 --> 00:29:18,452
Һәм бу сорау туа: кулымда булган
ресурсларны ничек мәгънәле итеп файдалыйм?

304
00:29:18,452 --> 00:29:21,832
Аннары мин шулай ук YouTubeка нинди
альтернативалар бар икәнен карадым.

305
00:29:21,832 --> 00:29:27,143
Аннары мин бу PeerTube серверын таптым. Мин
уйладым: бик әйбәт. Хәзер без барысын да PeerTube

306
00:29:27,143 --> 00:29:30,095
серверыбызга йөкли алабыз. Анда без цензурадан азат.

307
00:29:30,095 --> 00:29:31,812
PeerTube — ул син үзең урнаштырган сервермы?

308
00:29:31,812 --> 00:29:38,368
Бу — видео портал эшләтеп торучы махсус
сервер, ул, әлбәттә, Apolutтан һәм элек KenFMнан

309
00:29:38,368 --> 00:29:42,352
илһамланган, алар да шул ук язмышны кичерде.

310
00:29:42,352 --> 00:29:50,768
Kayvan шулай ук бик алдан күрүчән,
чөнки ул булган вакыйгаларны күрә.

311
00:29:50,768 --> 00:29:59,472
Һәм без күрдек, зур корпорацияләр безне яратмыйлар. Шуңа
күрә безнең үз PeerTube серверы булуы чыннан да мөһим.

312
00:29:59,472 --> 00:30:08,975
Без хәзер күчү чорында. Бу без ял итү чорын уздыру
белән генә барысы да тәмамланды дигән сүз түгел.

313
00:30:08,975 --> 00:30:16,123
Сезнең үз PeerTube серверыгыз да бар. Һәм монда,
әлбәттә, мин бу хәрәкәткә бераз тәнкыйть тә белдерергә тиешмен.

314
00:30:16,123 --> 00:30:21,566
Безнең килүчеләр саны кайчакта 50 000 яки 60
000 була иде. Һәм хәзер барысы да яңадан

315
00:30:21,566 --> 00:30:25,928
тынычлангач, барысы да YouTube-ка кире кайта.

316
00:30:25,928 --> 00:30:30,942
Һәм әле дә күп кеше YouTube-та үз бәхетләрен сынап
карый, «Әгәр мин хәзер тагын бер канал ачсам, теләгән

317
00:30:30,942 --> 00:30:34,244
аудиториягә ирешермен», – диләр. Ләкин син ирешә алмаячаксың.

318
00:30:34,244 --> 00:30:41,006
Чөнки, минемчә, сезнең үзегездә 120 000 язылучы бар, ә
ясалма интеллект һәм алгоритм сезне шундый итеп киметә.

319
00:30:41,006 --> 00:30:45,584
Бу минем өчен гади генә әрәм булган энергия дигән сүз.

320
00:30:45,584 --> 00:30:54,812
Шуңа күрә бу PeerTube проекты минем өчен бик мөһим.
Чөнки гаделсезлек бары тик караңгыда гына була ала.

321
00:30:54,812 --> 00:31:01,021
Әгәр без моны хакыйкать белән яктыга
чыгарсак... бу вакытны документлаштыру бик мөһим.

322
00:31:01,021 --> 00:31:04,764
Әгәр бездә мондый PeerTube серверы
булмаса, барлык демонстрацияләрдән алынган

323
00:31:04,764 --> 00:31:07,115
барлык документлар чынлап та юкка чыгар иде.

324
00:31:07,115 --> 00:31:11,362
Аннары без 1984 елга кире кайтыр идек. Тарихны
шул вакытта төп агым матбугаты язар идеме?

325
00:31:11,362 --> 00:31:15,295
Чөнки без булган вакыйгаларны исбатлый алмас идек.

326
00:31:22,857 --> 00:31:33,017
Шулай итеп, кыскача кабатлыйм. Күренеш шундый: һәрбер белем
бирү хәрәкәте, һәр укытучы яки һәр белем бирү платформасы

327
00:31:33,017 --> 00:31:39,122
«Мин үз PeerTube серверымны, үзәкләштерелмәгәнне, булдырам» ди.

328
00:31:39,122 --> 00:31:48,714
Без бер-беребез белән челтәр корабыз. Һәм без челтәргә
тоташып, ничектер бергәләп яңа YouTube булдырабыз, ул мәгълүмат

329
00:31:48,714 --> 00:31:53,808
акропосы YouTube-тан аермалы рәвештә децентрализацияләнгән.

330
00:31:53,808 --> 00:32:02,169
Ләкин ул булмады. Сез «уңайлылык» төшенчәсен
телгә алдыгыз. Мин моны кыскача аңлатып үтәргә телим.

331
00:32:02,169 --> 00:32:09,391
Мин дә шулай күрәм. Бу бик күңелсез. YouTube, Telegram һәм башка
барлык мессенджерлар белән барысы да синең күз

332
00:32:09,391 --> 00:32:15,892
алдында. Син аларны теләсә ничек скролл итә
аласың. Һәм веб-сайтның һәр өлешенә басып керә аласың.

333
00:32:15,892 --> 00:32:21,895
Бу бераз көч таләп итә.
Децентрализацияләнгән интернет күбрәк таләп итәме?

334
00:32:21,895 --> 00:32:26,168
Бу тагын да авыррак түгел. Минемчә, кешеләр моңа күнекмәгән.

335
00:32:26,168 --> 00:32:32,532
Һәм боларның барысы да механизмнар. Организмның ничек
үзара бәйләнгәнлеген күрсәткән бу сурәтне күрү искиткеч иде.

336
00:32:32,532 --> 00:32:39,605
Бу чын интернет. Чөнки анда мин бер битне
бетерә алам, ә калганнары һаман да бар.

337
00:32:39,605 --> 00:32:44,332
Һәм безгә яңадан үзебездән сорарга
гына кала: без ничек яшәргә телибез?

338
00:32:44,332 --> 00:32:50,772
Һәм мин җәмгыятьтә офлайн рәвештә мөстәкыйль
яшәргә телим дисәм, мин моны онлайн да телим.

339
00:32:50,772 --> 00:32:57,379
Һәм чынлыкта һәр муниципалитет яки җәмгыять
үзләренең үзәкләштерелмәгән системаларына ия булырга тиеш.

340
00:32:57,379 --> 00:33:01,193
Бу моның белән генә чикләнми. Бу бары тик
PeerTube серверы турында гына түгел. Бу шулай ук

341
00:33:01,193 --> 00:33:03,412
минем мәгълүматларымны кайда саклавым турында да.

342
00:33:03,412 --> 00:33:10,912
Алар Google, Microsoft һәм Apple болытында
сакланамы? Яки аларны яңадан локаль рәвештә саклыйммы?

343
00:33:10,912 --> 00:33:14,985
Шулай итеп, мәгълүмат суверенитеты мәсьәләсе бик мөһим.

344
00:33:14,985 --> 00:33:24,710
Һәм моңа гади генә ияләшү мәсьәләсе. Икенче көн элек мин сиңа
безнең системаларны күрсәттем: без анда ничек үзәкләштерелмәгән

345
00:33:24,710 --> 00:33:29,200
рәвештә эшлибез һәм инициативаларны ничек хуплыйбыз.

346
00:33:29,200 --> 00:33:35,841
Бу машина алыштырганда кебек. Кайбер кешеләр бөтен гомерләре буе
бер үк маркалы машина йөртәләр, чөнки A

347
00:33:35,841 --> 00:33:43,188
маркасыннан B маркасына күчүне күз алдына да
китерә алмыйлар яки моны үткәрергә теләмиләр.

348
00:33:43,188 --> 00:33:49,672
Матур бер әйтем бар: «Тормыш әле син барып
карамаган җирдә бара. Калганнары – кабатлау гына.»

349
00:33:49,672 --> 00:33:57,680
Шуңа күрә һәркем кабатлауга күпме вакыт яшәргә теләвен яки
безгә яңа нәрсә сынап карарга кирәкме икәнен уйларга тиеш.

350
00:33:57,680 --> 00:34:04,389
Һәм мин ышанам, безнең, ягъни матбугат яки ирекле матбугатның
бурычы — системаларны күбрәк күренерлек һәм

351
00:34:04,389 --> 00:34:10,332
кулланучылар өчен уңайлы итү. Әлбәттә, бу бары
тик алар чыннан да кулланылганда гына мөмкин.

352
00:34:10,332 --> 00:34:15,711
Чөнки, әлбәттә, хезмәт күрсәтүче өчен «Мин монда бик яхшы портал
тәкъдим итәм, әмма ахыр чиктә аны беркем дә

353
00:34:15,711 --> 00:34:21,432
кулланмый» дип әйтүдән дә күбрәк аптыратып җибәрә
торган нәрсә юк. Бу тагын бер ресурс мәсьәләсе.

354
00:34:21,432 --> 00:34:27,012
Һәм икенче тема, ул чыннан да
мөһим дип саныйм, — хакыйкать темасы.

355
00:34:27,012 --> 00:34:35,172
Бу әйберләрне имин саклау дигән сүз, аларны
бетереп булмасын яки цензуралап булмасын өчен.

356
00:34:35,172 --> 00:34:41,895
Чөнки без аны кискен үзгәрешләр чоры дип атарлык чорда яшибез.

357
00:34:41,895 --> 00:34:51,682
Әгәр без, әйтергә кирәк, хакыйкатьне саклап калмасак, аны
киләчәктәге яңадан бәяләү этабында (ул да булачак)

358
00:34:51,682 --> 00:34:58,692
кулланыр өчен, минемчә, без эшнең бер мөһим баскычын онытканбыз.

359
00:34:58,692 --> 00:35:01,987
Бик яхшы.

360
00:35:08,261 --> 00:35:11,151
Минемчә, монда бик мөһим кайбер мәсьәләләр күтәрелде.

361
00:35:11,151 --> 00:35:16,887
Мин әйтер идем, интернетның башлангыч чорына кире кайтырга
кирәктер, дип уйлыйм: ул чакта һәркем үз сылтамалар

362
00:35:16,887 --> 00:35:22,558
исемлеген төзи иде, кемне кайда табарга икәнен белә
иде һәм шул исемлекләрне берәм-берәм карап чыга иде.

363
00:35:22,558 --> 00:35:29,472
Һәм кем белә, бәлки шуның ахырында эзләү
системасына кертә алырлык нәрсә дә табылыр.

364
00:35:29,472 --> 00:35:34,672
Ләкин без шулай ук, мәсәлән, мондый пир-ту-пир
инстанцияләре аша эзләү системасы турында да

365
00:35:34,672 --> 00:35:38,312
сөйләштек. Анда тагын күп кенә проблемалар барлыкка килә.

366
00:35:38,312 --> 00:35:43,415
Кемгә эзләү системасын кулланырга рөхсәт ителә, ә кемгә
рөхсәт ителми? Әгәр дә кемдер чыннан да законсыз порнографик

367
00:35:43,415 --> 00:35:46,073
материал йөкләсә, сез нишләрсез? Меңләгән сораулар бар.

368
00:35:46,073 --> 00:35:53,043
Без әле анда җитмәдек. Ләкин без децентрализацияне күрәбез,
сылтамалар исемлекләре булдырабыз, шул

369
00:35:53,043 --> 00:36:00,212
юнәлешкә барабыз, децентрализацияне ныгытабыз
һәм шушы юлны тотабыз. Һәм бу үзен аклар.

370
00:36:05,931 --> 00:36:11,868
Мин тагын бер теманы кыскача күтәрергә телим:
Telegram Messenger. Аның өчен дә чишелеш бармы?

371
00:36:11,868 --> 00:36:17,126
Элек кешеләр әйтә иде: «Telegram цензураламый». Бүген без инде
шундый хәлгә җиттек ки, алар шулкадәр зур басым

372
00:36:17,126 --> 00:36:22,792
астында калды ки, хәтта App Store версиясе инде
цензураланган. Тагын да әйләнеп узу юлларын табарга туры килә.

373
00:36:22,792 --> 00:36:28,972
Элемтәдә дә децентрализация бармы,
децентрализациянең киләсе адымын сез кайда күрәсез?

374
00:36:28,972 --> 00:36:31,634
Әйе, әлбәттә.

375
00:36:31,634 --> 00:36:39,212
Без хәзер YouTube-та яки зур корпорацияләр белән
булган тәҗрибәбез башка зур корпорацияләргә дә тарала.

376
00:36:39,212 --> 00:36:45,200
Telegram да зур корпорация, минемчә, хәзерге
вакытта аның 900 миллион кулланучысы бар һәм ул нык үсә.

377
00:36:45,200 --> 00:36:54,992
Һәм, әлбәттә, бу системаларга хөкүмәтләр
һәм Европа Берлеге актив рәвештә һөҗүм итә.

378
00:36:54,992 --> 00:36:59,899
Һәм минем өчен бу мәсьәлә тагын да актуаль:
мин хәзер бернинди үзәкләштерелгән системага

379
00:36:59,899 --> 00:37:02,768
да ышанмыйм, чөнки аны һөҗүм итәргә мөмкин.

380
00:37:02,768 --> 00:37:07,331
Мин Telegramны гаҗәеп әйбер дип
уйлыйм. Ул безгә бүләк итеп бирелде.

381
00:37:07,331 --> 00:37:13,852
Бөтен коронавирус чоры Telegram булмаса ничек үтәргә
мөмкин булуын күз алдына китерергә кирәк. Без аз гына

382
00:37:13,852 --> 00:37:17,370
мөмкинлекләр белән калып, ярдәмсез хәлдә калыр идек.

383
00:37:17,370 --> 00:37:24,732
Ләкин без моны шулай ук күчеш коралы буларак та
карарга тиешбез. Һәм «Матрица» дип аталган бөек нәрсә бар.

384
00:37:24,732 --> 00:37:26,198
Үзәкләштерелмәгәнме дә?

385
00:37:26,198 --> 00:37:29,049
Матрица тулысынча
децентрализацияләнгән, янә үзенең серверы белән.

386
00:37:29,049 --> 00:37:33,589
Мин шулай ук чыгымнар турында да берничә сүз әйтергә телим. Үз
серверың булу һәрвакыт кыйммәткә төшә кебек тоела, ләкин хәзер

387
00:37:33,589 --> 00:37:35,980
инде бу шулай түгел. Аны айга нибары биш еврога алырга була.

388
00:37:35,980 --> 00:37:41,968
Сезгә икесе кирәк: берсе элемтә белән
шөгыльләнсен, икенчесе резерв күчермәләр ясасын.

389
00:37:41,968 --> 00:37:48,209
Аннары децентрализацияләнгән төркемнәр яңадан бергә җыела
ала – ышанычлы рәвештә, югары дәрәҗәле шифрлау белән. Шулай

390
00:37:48,209 --> 00:37:51,897
ук әйтергә кирәк, Telegram шифрланмаган. Күпләр моны белми.

391
00:37:51,897 --> 00:37:58,872
Telegramда барлык хәбәрләр, шифрлау
функциясен активлаштырмасаң, башта шифрланмый.

392
00:37:58,872 --> 00:38:02,870
Шуңа күрә мин моны хезмәтләр өчен дә бик кызыклы дип саныйм.

393
00:38:02,870 --> 00:38:11,611
Альтернатива буларак әле дә Signal һәм Threema бар. Ләкин икесе
дә үзәкләштерелгән системалар, һәм алар җитәрлек

394
00:38:11,611 --> 00:38:20,512
дәрәҗәдә әһәмиятле булса, хакимиятләр һәм хөкүмәтләр
басымы астында үз мәгълүматларын ачарга мәҗбүр булачаклар.

395
00:38:20,512 --> 00:38:28,495
Европа Берлегендә «чат контроле» турында
тавыш бирү булды, ул әлегә кабул ителмәде.

396
00:38:28,495 --> 00:38:34,910
Ләкин без беләбез, Жан-Клод Юнкер әйткәнчә, без нәрсәдер сынап
карыйбыз да, нинди зур шау-шу кузгалачагын көтеп торабыз. Аннары

397
00:38:34,910 --> 00:38:37,245
без яңадан гына сынап карыйбыз да, алга таба дәвам итәбез.

398
00:38:37,245 --> 00:38:43,651
Шуңа күрә «матрица» темасы бар. Компьютерда
моның өчен программаны «элемент» дип атыйлар.

399
00:38:43,651 --> 00:38:46,592
Бу бераз... син моны аңлап бетерергә тиешсең.

400
00:38:46,592 --> 00:38:55,303
Димәк, синең Matrix дип аталган серверың бар, ә
мобиль телефоныңдагы программа Element дип атала.

401
00:38:55,303 --> 00:39:01,403
Мәсәлән, бу бик мөһим, чөнки ул чыннан да сезгә шәхси
тормышыгызны кире кайтара, гади генә әйткәндә, ул шифрланган.

402
00:39:01,403 --> 00:39:04,132
Бу уңайлы менеджер белән сез күп эшләр башкара аласыз.

403
00:39:04,132 --> 00:39:12,042
Сез шулай ук телефоннан шалтыратырга да була. Видеоконференцияләр
үткәрә аласыз, ләкин бары тик ике кешелек конференцияләр генә.

404
00:39:12,042 --> 00:39:16,944
Һәм мин чынлап та бөтен аралашуымны шушы рәвешле алып барам.

405
00:39:16,944 --> 00:39:24,847
Бу шуны аңлата: мин телефон шалтыратканда моны Matrix
аша, үз серверым аша башкарам, анда элемтә шифрлана.

406
00:39:24,847 --> 00:39:29,288
Икенче кулланучының да серверында шифрланган мәгълүмат бар.

407
00:39:29,288 --> 00:39:37,812
Мәсәлән, аудио сыйфаты хәзерге челтәрләр аша
аралашканда булганга караганда күпкә яхшырак һәм ачыграк.

408
00:39:43,893 --> 00:39:48,016
Әйе, гаҗәеп, гаҗәеп. Минемчә, монда да укытуга
инвестиция салу файдалы булыр иде, син дә

409
00:39:48,016 --> 00:39:50,312
шулай уйламыйсыңмы? Чынлап та моны дәвам итикме?

410
00:39:50,312 --> 00:39:54,554
Сезнең презентациядән соң мин дә яңа продукт тәкъдим итәчәкмен.

411
00:39:54,554 --> 00:40:00,673
Ләкин мин монда инвестиция салу файдалы булыр дип
ышанам, кешеләргә бу децентрализация процессында

412
00:40:00,673 --> 00:40:03,292
киләсе адымны табу өчен кирәкле коралларны бирергә.

413
00:40:03,292 --> 00:40:07,288
Син моны бик яхшы әйттең: Telegram Messenger бер күчеш
кебек иде. Киләсе нәрсә нинди булачагын без белмибез.

414
00:40:07,288 --> 00:40:11,338
Без бөтен ясалма интеллект дулкыны ничек үсәчәген, ничек
тәмамланачагын белмибез. Без хөкүмәтләр кайсы өлкәләргә һөҗүм

415
00:40:11,338 --> 00:40:13,617
итәчәген, нәрсәне тыячакларын, нәрсәне тыячакларын белмибез.

416
00:40:13,617 --> 00:40:19,452
Ләкин монда яңа тәрәзә ачыла, яңа ишек ачыла.

417
00:40:19,452 --> 00:40:26,492
Мин әйтер идем, башка юл юк. Безгә бу юлдан
барырга туры килә, ләкин без һичшиксез җиңәргә тиешбез.

418
00:40:26,492 --> 00:40:32,812
Без кешеләрне бетерүне дәвам итәргә тиешбез. Без
шулай ук, әйтик, технологиядән дә читләшергә тиешбез.

419
00:40:32,812 --> 00:40:39,566
Сез демонстрацияләрне бик оста оештырдыгыз. Сез
кешеләрне төбәк буенча берләштердегез һәм җирле инициативаларны

420
00:40:39,566 --> 00:40:44,352
башлап җибәрдегез. Бу киләчәк өчен модель, шулай бит?

421
00:40:49,202 --> 00:40:56,976
Һәм йөрәктән йөрәккә тоташуны
цензуралау мөмкин түгел. Бу мөмкин түгел.

422
00:40:56,976 --> 00:41:01,663
Һәм мин бу мөмкинлектән файдаланып бераз реклама
ясарга телим. Без шулай ук Kla.TV һәм AZK

423
00:41:01,663 --> 00:41:05,104
командалары буларак бу җирле челтәрләшүне дә башкарабыз.

424
00:41:05,104 --> 00:41:11,555
Җирле челтәрләшү мөһим. Тамашачылар, әгәр сез үз
төбәгегездәге региональ челтәргә тоташырга телисез икән,

425
00:41:11,555 --> 00:41:15,030
www.kla.tv/Vernetzung адресына ирекле рәвештә языгыз.

426
00:41:15,030 --> 00:41:20,347
Бүгенге AZK, әлбәттә, төп үрнәк; җирле
төркемнәр бу көнне монда булырга бөтен җирдән

427
00:41:20,347 --> 00:41:23,832
җыелдылар. Әйдәгез, моны тагын да үстерүне дәвам итик.

428
00:41:23,832 --> 00:41:29,772
Һәм сезнең эшегез, сезнең фидакарьлегез
һәм сезнең бирелгәнлегез өчен зур рәхмәт.

429
00:41:29,772 --> 00:41:33,811
Бу гаҗәеп. Рәхмәт, Майкл.

430
00:41:33,811 --> 00:41:36,232
Зур рәхмәт.

431
00:41:36,232 --> 00:41:39,100
Ярар.

432
00:41:58,654 --> 00:42:03,351
Демонстрация тиздән булачак. Авыр
йөрәк белән сезне җибәрергә мәҗбүрбез.

433
00:42:03,351 --> 00:42:07,712
Сиңа барысы да яхшы булсын. Көчле бул
һәм уңышлар телим. Без синең белән.

434
00:42:07,712 --> 00:42:10,802
Анда була алмаганнар рухлары белән анда.

435
00:42:10,802 --> 00:42:15,992
Монда без белем хәрәкәтләре
буларак киләсе адымны да бергә табабыз.

436
00:42:15,992 --> 00:42:17,132
Зур рәхмәт.

437
00:42:17,132 --> 00:42:20,232
Тиздән күрешәбез, димәк.

438
00:42:32,290 --> 00:42:39,792
Әйе, искиткеч. Минемчә, Майклның
презентациясе безгә теманы бик яхшы аңларга ярдәм итте.

439
00:42:39,792 --> 00:42:45,478
Физик элемтә бик мөһим. Мин моны кыскача
тагын бер кат ассызыклап әйтергә телим.

440
00:42:45,478 --> 00:42:53,462
Без барыбыз да хәзер Компакт магазинга тыю цензураның ничек
эшләвен күрсәткәнен күрдек. Майкл әйтте: бу янә кабатлана.

441
00:42:53,462 --> 00:43:01,253
Үз серверларыбыз булса да, без ни булачагын, нинди хокукый
таләпләр куелачагын, хәтта үз серверларыбызны да ябарга туры

442
00:43:01,253 --> 00:43:06,819
киләчәкме икәнен белмибез, чөнки
провайдерлар программаны туктатырга мәҗбүр ителәчәк.

443
00:43:06,819 --> 00:43:09,830
Нәрсә генә булса да канун булырга мөмкин.

444
00:43:09,830 --> 00:43:14,896
Шуңа күрә миңа шәхси элемтәләр булдыруга басым ясалуы бик ошады.

445
00:43:14,896 --> 00:43:21,236
Әйе, әлбәттә, бу фикерләрне реклама дип аңларга
ярамый, мәсәлән, мобиль телефон сатып алу һ.б.

446
00:43:21,236 --> 00:43:28,658
Бүген бездә, мәсәлән, мобиль телефон радиациясе
темасы бар – әле без моңа хәтта тотынмаган да зур тема.

447
00:43:28,658 --> 00:43:33,658
Безнең арабызда күп кенә радиация корбаннары бар, алар
«Мобиль телефоннардан баш тарту – чишелеш» дип әйткәндә хаклы.

448
00:43:33,658 --> 00:43:36,916
Мин бары тик шуны ассызыклап әйтергә телим: без
мобиль телефоннарны, аларның бөтен нурланышы

449
00:43:36,916 --> 00:43:39,024
һәм башка барлык яклары белән бергә, яклымыйбыз.

450
00:43:39,024 --> 00:43:47,212
Ләкин без һәр кешенең, үзләре тап булган хәлдә, булган
вакытны мөмкин кадәр нәтиҗәле файдаланырга гына тиешбез.

451
00:43:47,212 --> 00:43:54,915
Һәм монда Майкл Freedom Mobile
телефоны белән бик яхшы күрсәтмәләр бирде.

452
00:43:54,915 --> 00:44:01,632
Игълан ителгәнчә, хәзер мин дәвам итә алам
һәм шулай ук яңа функцияне тәкъдим итә алам.

453
00:44:01,632 --> 00:44:09,689
Без Майклдан алдан ук ишеттек, ул «Freedom
мобиль телефонын» алу ысулларын уйлап тапкан.

454
00:44:09,689 --> 00:44:16,603
Һәм без компьютерлар белән дә охшаш
яки шул ук юнәлештә берәр эш башкардык.

455
00:44:16,603 --> 00:44:23,272
Мин кыскача нәрсә турында икәнен аңлатып
бирермен, аннары сезне соңгы өлеш аша үткәрәм.

456
00:44:23,272 --> 00:44:33,622
Әйе, чөнки бездә тарихи көн бар, ул шулай ук юбилей бүләген
дә алып килә. Һәм бу юбилей бүләге чынлыкта «Һәр кеше

457
00:44:33,622 --> 00:44:39,452
хәзер нәрсә эшли ала?» дигән сорауга җавап бирү өчен каралган.

458
00:44:39,452 --> 00:44:48,099
Майкл белән мин менә бу озак вакытлы максатлар турында сөйләштек,
һәм барысына да вакыт кирәклеге ачык. Әмма конференциядән

459
00:44:48,099 --> 00:44:52,712
киткәч, һәр кеше хәзер нәрсә эшли ала? Нәрсә эшләргә мөмкин?

460
00:44:52,712 --> 00:45:00,181
Бу без кабат-кабат кайтып торган зур сорау. Без күп сөйләшә
алабыз, ләкин киләсе адым кайда, ул кайда кирәк,

461
00:45:00,181 --> 00:45:07,388
һәм һәркем чынлап та ничек гамәлгә кереп, бу
ясалма интеллект осьминогының кочагыннан котыла ала?

462
00:45:07,388 --> 00:45:15,006
Һәм мин кыскача тагын бер кат ассызыклап әйтергә телим: «ЯИ
октопусы» һәр җиргә үрелеп, безнең мәгълүматларыбызга

463
00:45:15,006 --> 00:45:22,480
керү мөмкинлеге эзли. Мин бу процессның ни дәрәҗәдә
алга киткәнен күрсәтүче өч фактны кыскача телгә алам.

464
00:45:22,480 --> 00:45:31,901
Microsoft 2023 ел ахырында хезмәт күрсәтү килешүен яңартты һәм
хәзер сезнең мәгълүматларыгызга тулы хокукларны үзенә саклый.

465
00:45:31,901 --> 00:45:35,875
Монда мин артык җентекләп керә алмыйм, ләкин
текстларны өйрәнеп, аларның кайсы чиккә кадәр барганын һәм

466
00:45:35,875 --> 00:45:38,385
кайсы чиккә кадәр бармавын билгели торган юристлар да бар.

467
00:45:38,385 --> 00:45:43,653
Мин хәзер моңа кермим... Ләкин Microsoft
Windows операцион системасы булган һәркемнән

468
00:45:43,653 --> 00:45:46,928
сезнең мәгълүматларыгызга булган хокукларны алды.

469
00:45:46,928 --> 00:45:52,652
Хәбәр бирүче Эдвард Сноуден Apple-ның соңгы
күзәтү кораллары турында яза: «Apple сезнең

470
00:45:52,652 --> 00:45:56,276
шәхси тормышыгызга каршы сугыш игълан итте.»

471
00:45:56,276 --> 00:46:00,885
Майкл аны аңлатты. Мобиль
телефоннардагы фотолар кинәт кара төскә керде.

472
00:46:00,885 --> 00:46:07,722
Meta, Facebook, WhatsApp барысы да үзләренең ясалма
интеллектны өйрәтү өчен мәгълүматны кулланырга тели, һәр

473
00:46:07,722 --> 00:46:11,666
җирдә трендлар, ясалма интеллектны өйрәтү, мәгълүмат җыю.

474
00:46:11,666 --> 00:46:20,225
Һәм хәзер сорау шунда: һәр кеше хәзер үзенең
күзәтелү куркынычын ничек киметергә мөмкин?

475
00:46:20,225 --> 00:46:27,896
Мин үземә бу сорауны бирәм, һәм шундый нәтиҗәгә
килдем: ул тормыштагы принципка охшаган, без аны еш кына

476
00:46:27,896 --> 00:46:31,932
кечкенәдән үк, шул исәптән әтиебездән дә өйрәнәбез.

477
00:46:31,932 --> 00:46:41,692
Ул безгә һәрвакыт шуны өйрәтте: әйтерсең лә, иң элек зур ташларны
алырга кирәк, аннары калган адымнар үзе үк килеп чыгачак.

478
00:46:41,692 --> 00:46:53,545
Мин үземнән сорадым: безгә барыбызга да тәэсир итүче зур киртә
нәрсә? Бу бөтен акылдан язуга, бу бөтен ясалма интеллектны

479
00:46:53,545 --> 00:47:00,730
өйрәтү маниясенә каршы тору өчен без кайда бер адым ясый алабыз?

480
00:47:00,730 --> 00:47:09,079
Мин әйтер идем, бу зур таш миңа шактый ачык. Безгә Microsoft,
Apple һәм башка эре уенчылар болытларыннан ерак

481
00:47:09,079 --> 00:47:19,310
торырга кирәк; безгә операцион системаларыбызны шушы
болыттан аерырга кирәк. Бу мин бик ачык күргән беренче адым.

482
00:47:24,432 --> 00:47:30,456
Linuxка һәм башкаларга күчү — без барыбыз да
омтылган максат; бу — без дәвам итә торган процесс.

483
00:47:30,456 --> 00:47:40,769
Ләкин бу беренче адым гына. Һәм шул адымны ясау өчен,
мин әйтер идем, моның тагын да күбрәк мәгънәсе бар, әмма

484
00:47:40,769 --> 00:47:46,198
безнең юбилей бүләге нәкъ менә шул адымга багышланган.

485
00:47:46,198 --> 00:47:52,711
Мин бүген компьютерыгызны болытка
тоташтыруның нәтиҗәләрен һәм бу процессның инде ни

486
00:47:52,711 --> 00:47:56,692
дәрәҗәдә бара икәнен кыскача кабатлап үтәрмен.

487
00:47:56,692 --> 00:48:03,046
Чынлык шунда ки, барысын да белә торган ясалма интеллект
карар кабул итә ала – син нәфрәт тудыручы чыгышлар турында

488
00:48:03,046 --> 00:48:07,212
документ язгансың, шуңа күрә хәзер компьютерға керә алмыйсың.

489
00:48:07,212 --> 00:48:16,289
Һәм бу киләчәк сценарие түгел; без бу компьютер белән, болытка
тоташканда кешеләр инде керә алмый. Сез барыгыз да YouTube'тагы

490
00:48:16,289 --> 00:48:24,358
шул моңсу кечкенә йөзне беләсездер: «Хәзерге вакытта
карау мөмкин түгел!» Шундый хәбәр чыга, һәм син компьютерың

491
00:48:24,358 --> 00:48:29,968
каршында басып торасың, мәгълүмат юк, син өзелгәнсең.

492
00:48:29,968 --> 00:48:38,797
Һәм хәзер сезгә тәкъдим итәргә теләгән яңа AZK кампаниясе нәкъ
менә шушы мәсьәләне хәл итүгә юнәлтелгән: без төп киртәләрне

493
00:48:38,797 --> 00:48:47,841
бетерергә һәм бу AI тоташуына комачаулый торган зур киртәләрне
ничек җиңәргә икәнен күрсәтүче юнәлешләр бирергә телибез, хәтта

494
00:48:47,841 --> 00:48:52,375
кыска вакыт эчендә яңа системаларга күчү мөмкин булмаса да.

495
00:48:52,375 --> 00:49:01,052
Бу кампания «anti-control» дип атала, www.anti-control.info
сайты anti-censorship.info сайтында нигезләнгән.

496
00:49:01,052 --> 00:49:10,362
Без бу проектта вакытны әрәм итмичә, чыннан да гади, нигезле һәм
аңлаешлы күрсәтмәләр эшләү өчен җитәрлек вакыт сарыф иттек. Алар

497
00:49:10,362 --> 00:49:17,970
сезнең барыгызга да ачык һәм компьютерларыгызны ничек
көйләргә кирәклеге турында киңәшләрне үз эченә ала, шуның

498
00:49:17,970 --> 00:49:22,307
белән, әйткәнемчә, барлык нечкәлекләр дә юкка чыгарыла.

499
00:49:22,307 --> 00:49:28,166
Әйдәгез, бу веб-сайтны тиз генә карап
чыгыйк. Сез бу веб-сайтка ничек эләгәсез?

500
00:49:28,166 --> 00:49:34,709
Бер яктан, моны рәсми сайт аша башкарырга мөмкин. Сайтның өске
өлешендә яңа төймә бар. Анда хәзер

501
00:49:34,709 --> 00:49:43,752
anti-control.info дип язылган. Сез аңа баса аласыз яки, әлбәттә,
www.anti-control.info туры сылтамасын куллана аласыз.

502
00:49:43,752 --> 00:49:49,509
Веб-сайт шундый итеп төзелгән ки, анда төрле продуктлар өчен
күрсәтмәләр бар. Ул чыннан да күпне үз

503
00:49:49,509 --> 00:49:54,840
эченә ала – мәсәлән, Microsoft Office, Apple,
Microsoft Windows һ.б. өстенә баса аласыз.

504
00:49:54,840 --> 00:50:03,764
Һәм хәзер үк компьютерыгызда турыдан-туры нәрсәләр эшләргә мөмкин
икәнлеге турында бик гади күрсәтмәләр бар, мәсәлән, болыттан

505
00:50:03,764 --> 00:50:09,997
тоташуны өзү яки азрак мәгълүмат тапшырыла торган
итеп көйләүләрне үзгәртү. Тапшыруларны

506
00:50:09,997 --> 00:50:14,512
акрынайта торган программалар кулланырга киңәш ителә һ.б.

507
00:50:14,512 --> 00:50:24,931
Монда шунда ук карарга теләүчеләр өчен видео
сылтамасы бар, ләкин барлык продуктларны зур киртәләрдән

508
00:50:24,931 --> 00:50:30,270
арындыру өчен ул текст рәвешендә дә тәкъдим ителә.

509
00:50:30,270 --> 00:50:36,301
Һәркем башлап карый ала. Бу anti-control.info максаты.

510
00:50:45,092 --> 00:50:54,608
Биредә без компьютер технологияләренә, Windows, Apple,
Linux һәм бу операцион системаларга игътибар итәбез.

511
00:50:54,608 --> 00:51:01,068
Мондый күрсәтмәләрне үзаллы үтәү күңелсез һәм
һәркемгә дә ошамый. Сораулар һаман да туа, һ.б.

512
00:51:01,068 --> 00:51:07,890
Шуңа күрә без Майкл Балльвегның «ирекле мобиль
телефон» һәм аның кампанияләре концепциясен кабул итәбез.

513
00:51:07,890 --> 00:51:20,383
Без компьютер куркынычсызлыгы буенча семинарлар
үткәрәбез. Сез язып куя аласыз: ике атнадан соң, 10 август

514
00:51:20,383 --> 00:51:26,773
шимбә көнне без сезнең төбәктә бу теманы караячакбыз.

515
00:51:26,773 --> 00:51:34,313
Сезне килергә чакырабыз. Сез үз компьютерларыгызны һәм
ноутбукларыгызны алып килә аласыз, без сезгә бу көйләүләрне бергә

516
00:51:34,313 --> 00:51:41,351
карап чыгу һәм барлык сорауларыгызга җавап алу мөмкинлеге тәкъдим
итәчәкбез. Мин ышанам, сезнең һәрберегездә без

517
00:51:41,351 --> 00:51:48,570
башкарган бу зур эш нәтиҗәсендә үзгәртә ала торган
нәрсәләр бар, һәм без бу мәсьәләне бергәләп хәл итә алабыз.

518
00:51:48,570 --> 00:51:57,666
AZK элемтә кешегезгә мөрәҗәгать итеп, чараның кайда узачагын
сорарга онытмагыз. Берлин тирәсендә бу инде ачык. Ул 24-нче

519
00:51:57,666 --> 00:52:06,614
көнне булачак, бу ике атна соңрак. Без сезгә бу мөмкинлекне
бирергә телибез. Без сезгә моны тәкъдим итәргә телибез.

520
00:52:06,614 --> 00:52:14,966
Һәм без башкарган барлык эшләр кебек үк, бу курс сезнең
өчен тулысынча бушлай, бернинди түләү дә юк. Бу безнең

521
00:52:14,966 --> 00:52:19,100
яраткан хезмәтебез, шуңа күрә зинһар, аның белән файдаланыгыз.

522
00:52:19,100 --> 00:52:27,593
Семинар башка теләсә кайсы семинарда бу эшне башкаруга охшаган:
анда тиз арада йөзләгән евро сарыф итәргә мөмкин. Ләкин монда без

523
00:52:27,593 --> 00:52:34,045
аны мәхәббәт хезмәте итеп карыйбыз, сезне кулыгыздан
тотып, элемтәләр урнаштыру өстендә эшне дәвам

524
00:52:34,045 --> 00:52:40,676
итәргә телибез. Сезне күрергә түземсезлек белән көтәбез!

525
00:52:40,676 --> 00:52:43,778
Рәхмәт!

526
00:52:49,153 --> 00:52:53,606
Әйе, мин тәмамлар идем, без тәмамлар идек.

527
00:52:53,606 --> 00:53:01,549
Вау, бу бик мавыктыргыч булды. Әйе. Мин әйтергә телим: безнең
белән булганың өчен рәхмәт, Майкл Балльвег. Өстәмә фикерләрең өчен

528
00:53:01,549 --> 00:53:05,787
рәхмәт, Элиас. Син безгә бүлешкәннәрең чыннан да мавыктыргыч.

529
00:53:05,787 --> 00:53:13,194
Һәм хәзер без турыдан-туры төшүгә күчәбез. Рут соңгы
өлешне игълан итәчәк. Аннары мин сезгә саубуллашып әйтермен.

530
00:53:13,194 --> 00:53:20,050
Әйе, бик теләп. Зур рәхмәт. Рәхмәт.

531
00:53:26,949 --> 00:53:28,276
AZK бернинди финанс мәнфәгатьләре дә кузгатмый. Бу язмалар өчен
инициаторларга да, чыгыш ясаучыларга да, Kla.TVга да бернинди

532
00:53:28,276 --> 00:53:29,232
түләү дә бирелмәде. Без бу видеоны үзгәртмичә
теләсә ничә тапкыр күчереп ясарга һәм бушлай

533
00:53:29,232 --> 00:53:29,917
таратырга мөмкин булуын аерым билгеләп үтәбез.

534
00:53:29,917 --> 00:53:31,341
Катнашучыларның чыгышлары өстәмә мәгълүмат өчен генә бирелә һәм
AZK фикерен чагылдырмый. AZK һәр яктан нейтраль мәгълүмат үзәге

535
00:53:31,341 --> 00:53:32,384
булып тора. Һәр чыгыш ясаучы үз чыгышы өчен
генә җаваплы, башка чыгышлар өчен дә, AZK өчен дә

536
00:53:32,384 --> 00:53:32,969
түгел, чөнки алар арасында бернинди бәйләнеш юк.

537
00:53:32,969 --> 00:53:34,086
Биредә тәкъдим ителгән мәгълүмат безнең белем һәм ышануыбыз
буенча мөмкин кадәр тикшерелде. Шулай да, чыгыш ясаучылар һәм

538
00:53:34,086 --> 00:53:35,148
җитештерүчеләр бу видео эчтәлеге белән бәйле гамәлләр яки
гамәлсезлекләр нәтиҗәсендә барлыкка килгән нәтиҗәләр өчен

539
00:53:35,148 --> 00:53:36,246
җаваплылыкны үз өсләренә алмыйлар. Һәркем ишеткәннәрен
ничек кабул итүе һәм ничек эшкәртүе өчен бары тик үзе җаваплы.