Maňa köplenç şeýle sorag berilýär: Ulgamy nähili gowulandyrmak mümkin? Yalanlaryň, manipýasiýanyň we
bozmagyň yzygiderli akymyna nähili goranyp bileris?
• Näme edip bileris? Dogrusy, berilmedik jerime sebäpli petisiýa tabşyryp bilýän 300 000 adam bar bolsa, onda ýüzlerçe müň
adamymyzyň Berlin şäherine baryp, muny ýokary we düşnükli aýtmagy mümkin bolmaly. Biz munuň bir bölegi bolmak islemeýäris!
Salam, Berlin! Salam!
Aý Hudaý!
Berlin! Berlin! Biz şu gün Berlinede! Berlin! Berlin! Biz şu gün Berlinede! Hawa! Salam, eziz dostlar!
Şu gün henizem bagryma basmadyk şol on adama hem bu ýerde ýyly garşylama. Näme gün, şu gün bu
ýerde jemlenmek üçin nähili ajaýyp mümkinçilik.
Eziz dostlar, eziz ýaragdaşlar, takmynan dört ýyl ozal, şu güne golaý, men bu sahnada elimde diňe bir kamera bilen
durdum, we şu gün elimde hatda mikrofon hem bar. Näçe ajaýyp!
Maňa on minut berildi we gysga saklamaly diýdiler. Men azatlyk barada gürlemeli,
oňatmy? Şonda, bu näme? Bu azatlyk näme ahyrsoňy?
Men pikirimçe, soňky hepdelerde biz bu azatlygyň diňe Içeri işler ministrimiziň inçe terli häsiýetine çenli giňelýändigini gördük;
ol jemgyýetler baradaky kanunyň düzgünlerinden peýdalanyp, şol wagta çenli bir kanun hem bozman
işleýän garaşsyz media portallaryny gadagan edýär.
Şonuň üçin gelin, şu ýerdäki metbugat azatlygy barada gürleşeliň, näme diýýärsiňiz? We eziz dostlar, men şu ýerde wekildigim, bir
wekili hökmünde, täze media gurşawynyň wekili hökmünde durýaryn; bu media gurşawy işleýän demokratiýada
metbugatyň hakykatdanam ýerine ýetirmeli işini ýerine ýetirýär.
Bu obýektiw habar bermek barada, syýasy taýdan höweslendirilmeýän we, her zatdan öň, garaşsyz, ...-e bagly däl.
Biz köseniň arkasyndaky uly maliýe goldawçylaryndan ýa-da pikirleri, alymlary we barlaglary diňe satyn alýan
güýçli lobbi toparlaryndan garaşsyz hasabatlara mätäç.
Bu gün bu ýerde bolan her birimiziň bir pursatda metbugat bilen gatnaşyklarymyzy we
metbugata bolan ynamyzy bozmagymyzyň öz sebäpleri bar.
Käbir adamlar 11-nji sentýabrda oýanyp, bir zadyň nädogrydygyny duýdular. Käbirlerimiz 2014-nji ýylda Maýdan meýdançasyndaky
döwlet çalasylanmasy wagtynda birden gulaklarymyzy dikeldik. Bu aýdyp bolmajak koronawirus döwründe bolsa,
köpümiz bu ýerde bir zadyň örän nädogrydygyny anyk duýduk.
Şonuň üçin biz şu gün şu ýere ýygnandyk, bu ýurtda tankyt sesleriniň we tapawutly pikirleriň nähili bejerilýändigine
razy däldigimizi ýene bir gezek berk beýan etmek üçin.
Bu ýurtda "metbugat azatlygy" termini bir maskaraga öwrüldi. Bu ýagdaý uzak wagt bäri dowam edýär, koronawirus
pandemiýasyndan hem öňden. Metbugat azatlygy indi hiç hili many bermeýän boş bir söz birleşigidir.
Bu ýerden uzak däl, takmynan şol tarapda, ýa-da Bundestag nirede bolsa şol ýerde, şüşe panelde aşakdaky tekst ýazylan: Esasy
Kanunyň 5-nji maddasy: Her kim pikirini söz, ýazuw we surat arkaly erkin beýan etmäge we ýaýratmaga, şeýle hem hemmelere elýeterli
çeşmelerden päsgelçiliksiz maglumat almaga hukuga eýedir.
Metbugat azatlygy we radio hem-de kino arkaly habar bermek azatlygy kepillendirilýär. Sansür bolmaz.
Sansür bolmaz! Bagyşlaň?
Žurnalist Gerhard Wisniewski-den 2003-nji ýylda 9/11 barada ilkinji dokumental filmini döredeninde näme bolandygyny soraň. Ol
Şankswille şäheriniň häkimini interwýu etmegiň ýalňyşlygyny etdi.
"Uçar. Uçar ýokdy." Ondan soň Gerhard Wisniewski atly režissýor ýok boldy. Ol derrew WDR-den kowuldy.
Ýa-da siziň arasynda Frieder Wagneri tanýan barmy? Frieder Wagner jemgyýetçilik efirine film döredýän režissýordyr. Ol
68 sany film döretdi. Soňra bir gün onuň aňyna bir pikir geldi we ol uranly oklar barada film döretdi:
"Azaldylan uran". Filmiň ady "Öldüriji toz" diýilýär. Soňra 69-njy film bolmady.
Ýa-da 2007-nji ýylda Kerner programmasynda Eva Hermann-iň çykyşyny kim ýatlaýar? Näme diýýändigimi bilýärsiň. Ah,
Hudaý, ol "awtomagistral" diýdi. Ony ýatda saklaýarsyňmy?
Netijesi näme boldy? Şol gygyrmaklaryň hemmesi näme üçin boldy? Bu geljekde şeýle bir zady etmäge bat
edýänleriň hemmesi üçin açyk sud diňlenişigi boldy.
Ýa-da meniň kärdeşim Katrin Huss, ol MDR – Mitteldeutscher Rundfunk-de takmynan 20 ýyl gepleşik alyp barandan
soň, studiýa Dr Hans-Joachim Maazy çagyrdy. Ol näme etdi? Onuň gürrüňini tamamlamagyna rugsat berdi.
Ol diňe onuň geplemegine rugsat berdi. Netijesi näme boldy? Ýokardan basyş. Muny nähili edip bilersiňiz?
Soňra sözüni kesmeli bolýarsyňyz we ş.m. Soňra ol işden çykdy. Häzir ol biziň bilen, NuoViso-da.
Bu adamlaryň sanawy gaty, gaty uzyn. We olar diňe meniň özüm duşan, özüm interwýu eden we hemmeleri
jemgyýetçilik gepleşiginden gadagan edilen adamlardy.
Esasan-da koronawirus pandemiýasy döwründe bu sanaw has-da uzyn boldy. Olaryň hemmesini
şu ýerde sanamak bu makalanyň çäginden çykýar.
Şeýle-de, häzire çenli näçe programmany gadagan edendigini bilýärsiňizmi? Näçe web sahypasyny? Indi bolsa, hämişekiden-de
iň gowy Germaniýada hatda žurnallary hem gadagan edýärler.
Elbetde, soňra hakykatdanam erbet hiylalar bar, mysal üçin bank hasaplaryny, PayPal hasaplaryny we YouTube hasaplaryny öçürmek
ýaly. Biz NuoViso-da bu barada size bir-iki zat aýdyp bileris.
Bu kiçijik iyneler bilen urmak syýasatydyr. Her gezek biraz has berkidýärler we soňra hemme zat
berkidilýär, bilýäňiz, sagçylygyň tersine garşy göreşde.
Şu gün bu ýerde şaýat bolýan zat diňe metbugat azatlygyna hüjüm däl. Bu ähli garşy pikirlenişe hüjümdir. Bu ulgama
ýa-da hökümete edilen islendik tankyt derrew ýazgarylýar we mümkin bolan iň gaty çäreler bilen göreşilýär.
Hakyky demokratiýa mynasyp bolmadyk, uzak wagtdan bäri ulanylmaýan usullary ulanmak. Gynansak-da, biz
has-da köp duýýarys: bu ýerde Germaniýada uzak wagtdan bäri ýok etmek isleýän häkimiýet gurluşlary döredilýär.
Bu ýazgyny plakatlarda we demonstrasiýalarda näçe gezek okadyk? "Ýene hiç haçan indi!" Hawa, takyk. Ýene hiç haçan
indi. Pikirleri gadagan etmegi ýene hiç haçan. Ara alyp maslahatlaşmagy çäklendirmegi ýene hiç haçan.
Hem-de her zatdan öň, Michael Ballweg bilen bolşy ýaly, adamlary syýasy tussag hökmünde gaýtadan hiç haçan türmä salmaly
däl. Syýasy partiýalary gaýtadan hiç haçan gadagan etmeli däl. Bu ýerde betbagt totalitarizm gaýtadan hiç haçan bolmasyn.
Eziz dostlar, eziz kärdeşler, bu ýerde hakykatdanam adyna mynasyp, metbugatyň etmeli işini takyk
ýerine ýetirýän erkin metbugata mätäçligimiz bar.
Dördünji güýç, syýasy partiýalara we häkimýet açgözlügi bolan syýasatçylara gözegçilik edýän gurama. Hakyky
düzetiji güýç, özüni şonça atlandyrýan, ýöne arzan hökümet propagandasyny ýaýradýan galp däl.
Biziň zerurlygymyz koronawirus döwrüni häsiýetlendirýän korrupsiýanyň galyň tokaýyny we toruny çözmäge kömek edip biljek
žurnalistler. Biziň NachDenkSeiten-den Florian Warweg ýaly žurnalistlere mätäçligimiz bar. Ol metbugat
ýygnaklarynda hakykatdan hem möhüm soraglary gaýtalap sorap, podiýumda duran şol gynandyryjy sanlary gaýtalap açyp görkezýär.
Hem-de her zatdan öň, bize zerur bolan zat siziň hemmäňiziň goldawyňyz, şonda biz, erkin žurnalistler, esasy metbugatyň
uzak wagt bäri edip bilmeýän işini takyk ýerine ýetirip bileris.
Güwäýän metbugatyňyza mümkin boldugyça, serişdeleriňiz we wagtyňyz rugsat edeniçe kömek ediň. We gelin, 'metbugat azatlygy'
diýen düşünjäniň köne manyny ýönekeýçe gaýtadan dikeldeliň. Şu gün şu ýerde duran mahalyňyzda, hemmämiz munuň üçin çagyrýarys.
Hawa, we ahyrynda men diňe bir zady hem aýtmak isleýärin. Ilki bilen, men şol adama minnetdarlyk bildirýärin;
ol bolmasa men şu gün şu ýerde bolmazdym we ähtimal, şu ýerde hem şonça köp adam bolmazdy.
Frank, sensiz köp adamlar hatda şu ýerde hem bolmazdy. Frank Höfer!
Men öz-özüme pikir etdim: "Bu ýerde soňky jümlem hökmünde näme diýip bilerin, belki-de başga biriniň sözlerini getirip bilerin?"
Ýok, men özüm bir jümle oýlap tapdym: "Men ynanýaryn, ýurdumyzda azatlyk hukugymyza bagyşlanan uly birlik bar." Sag bol, Berlin!
Men aýratyn şatlyk bilen ajaýyp bir sungatçyny yglan edýärin. "01" we dünýä parahatçylygy bilen adam – Kilez More.
Wow.
Sag bol, Berlin.
Bu ýerde ýene-de şonça köp adamy görmek ajaýyp. Indi sesimizi ýokary çykarmagymyzy isleýärin, şonda bu
habary uzak-uňňy, hatda Bundestaga çenli ýetirip bileris.
Bu ýerde hemmämiz, asteriskä çenli. Men "dünýä" diýýärin, siz "parahatçylyk" diýersiňiz. "Dünýä."
"Parahatçylyk."
"Dünýä."
"Parahatlyk." Başga tarap. Men "dünýä" diýýärin, sen "parahatlyk" diýýärsiň.
"Dünýä." "Dünýä." Adamlar:] "Parahatlyk." "Parahatlyk." Indi ähli aýallar.
"Dünýä." "Parahatçylyk." "Dünýä." "Parahatçylyk."
Awstriýadan syýahat eden hemmeler.
"Dünýä."
"Parahatçylyk."
Wow.
Indi Berlin.
Gel, hemmämiz bile gygyralyň.
Men "dünýä" diýýärin, sen "parahatçylyk" diýýärsiň. "Dünýä."
"Parahatçylyk."
"Dünýä." "Parahatçylyk." Görýäňizmi, hemmämiz bile duranda, biz has-da gür ses çykaryarys we hiç zat bizi togtadyp bilmez.
Sebäbi bizi, ýagny kenardan pikir edýänleri we sanjym edilmedik adamlary bölmek isleýänleriň sebäbi bar. Indi bolsa ruslara ok
atmaly. Olar bizi bölüp, bizi ýeňip geçmeli, sebäbi biz bir ýerde dursak, ýokardakylaryň biziň garşymyzda hiç bir mümkinçiligi ýok.
Indi biz bilen bir aýdym getirdik.
Ah.
Ugrukdyryş
Monitor, ha.
Köpüňiz ony köp sanly demonstrasiýalarda eşideniňiz we biz ony bir pursatdan soň bilelikde baýram etmegi isleýäris. Sebäbi bu hem
onuň bir bölegi – biz şu gün öýümize şol duýgy bilen gidýäris, bu dünýäni täzeden üýtgetmek üçin energiýa bilen çykýarys.
[Rejissýor,
Geliň gidelim.
Siziň köpüňizi görmek ajaýyp.
Ah. Monitorda has ýokary ses bilen, instrumentaldyr. Ah. Hawa, sag boluň.
Okey. Ajayyp.
Ah.
Berlin, taýýarmy?
Ah.
Geliň gidelim.
Aýdym: Biz öz-özüni üpjün edýän we durnukly öýler gurup bileris. Biz adamzat hökmünde ýeri minnetdarlyk bilen gorap bileris. Biz
telewideniýe programmalarynda görkezilen adamlaryň birine öwrülmäge synanyşmagy bes edip bileris. Biz özümizi
zorlap üýtgetmegi bes edip, diňe kimdigimiz ýaly bolup bileris.
Biz gözegçilik etmek ýerine hyzmatdaşlyk edip bileris. Ýene-de bize gaýdyp geldi. Haýwanlar bilen parahat
ýaşamak. Fabrika usulynda maldarçylyk dünýäniň ähli bugdaýynyň üçden birini sarp edýär.
Biz yeyip-iýýäris, başga ýerlerde adamlar açlyk çekýär. Biz ýagyş ormanlaryny kesmek ýerine kenevir ekip bileris. Biz has köp
gymmatlyk döredip bileris, pulumyza has-da köp pul goşmak üçin kar topy usulyny ulanmagyň ýerine.
Pulun gymmatyňyň illýuziýa bolandygyny duýýança.
Biz bäş duýudan hem köpini ulanyp bilerdik, beýlekileri tanamak üçin we olaryň ornuna geçip duşuşmak
üçin. Biz muny-da edip bilerdik, muny-da edip bilerdik.
Men bu barada sagatlap gürleşip bilerdim, ýöne men bir zat etjek bolardym. Biz dünýäni
gaty aňsatlyk bilen biraz gowulaşdyryp bilerdik.
Parahatçylygy isleýänler ýarag satmaýarlar. Biz hemmämiz el ele tutup bilerdik. Biz nusga goýýarys.
Biz dünýäni biraz gowulaşdyrmagy şonça aňsat edip bilerdik. Parahatçylyk isleýänler ýarag satmaýarlar. Biz hemmämiz el ele
tutup bilerdik. Biz nusga goýýarys. Dünýäni biraz gowulaşdyrmagy gaty aňsat edip bileris. Parahatçylyk
isleýänler ýarag satmaýarlar. Hemmelerimiz el ele tutup bileris. Biz nusga goýýarys.
Biz hemmesini üýtgedip bileris. Eger biz hiç zat üýtgedilip bilmejekdigine ynanmagy bes etsek. Her zat üýtgedilip bilner, we
bu diňe saýlaw ýylynda däl. Sesini ulan, hatda hiç kim ony soramasa-da. Biz puluň gymmaty bardygyny oýnamagy bes edip
bileris. We hakykatdanam hemmämiziň adamdygymyzy ýaly hereket edeliň. Habarchylarsyz biri-biriňiz bilen gürleşmegi öwreniň.
Ýylgyrmalar bizi birleşdirýär; şol bir ýürek biziň içimizde urýar. Biz üýtgäp bileris. Şeýle
edip, töweregimizdäki ähli zady üýtgedip bileris.
Bu hakykatdan hem ähli zady düýbünden üýtgeder. Has uzak garaşmaga hiç hili sebäp ýok.
Biz başga adamlar näme üçin etmändiklerini soramak ýerine başlap bileris. Biz T-ni öçürip bileris, sebäbi biz munuň
üçin mümkinçiliklerimiz bar. Nokda. Ýa-da näme üçin döredijimiz bizi saýlady diýip pikir edýärsiň?
Biz başlap, ahyrynda özümize ynanyp bileris. Gel, indi täze dünýäni gurmagy başalyň.
Dünýäni biraz gowulaşdyrmagy gaty aňsat edip bilerdik. Parahatçylygy isleýänler ýarag satmaýarlar. Biziň
hemmämiz el ele tutup bilerdik. Biz nusga goýýarys.
Dünýäni biraz gowulaşdyrmagy gaty aňsat edip bilerdik. Parahatçylygy isleýänler ýarag satmaýarlar. Biziň
hemmämiz el ele tutup bilerdik. Biz nusga görkezýäris.
Men ikiýüzlü ölçeglerden iyranýaryn, olar bize häzir parahatçylyk üçin ýarag üpjün edýändigimizi aýdanda. Biz
Russiýadan bir damja-da nebit islemeýäris we Saud Arabystanyna açyk gol bilen egrilýäris.
Ukrainada häzir bu ruhyýet meselesi. Emma olar başga ýerlerde gan dökülmegine alada etmeýärler. Biz has gowy döwürler üçin
göreşmeli. Biz üýtgeşiklik, biz nyşan. Biz dünýäni biraz has gowy etmek üçin örän aňsatlyk bilen bil baglanyp bilerdik.
Parahatçylygy isleýänler ýaraglary satmaýarlar. Biz hemmämiz el ele tutup bilerdik. Biz nusga görkezýäris.
Biz dünýäni biraz has gowy edip bilerdik. Parahatçylygy isleýänler ýarag satmaýarlar. Biz hemmämiz el ele tutup bilerdik. Biz
bir habar iberýäris. Berlin şu gün bir habar iberýär! Sag boluň!
Sag bol, Berlin!
Meni aýdyň eşidýärsiňizmi?
Owadan!
Men şu gün üçin ýörite ýazyp, kiçijik bir zat taýýarladym. Berlina barmaga taýýarmy?
Owadan!
Ilki muny aýtmagy unutup galan Maýkel Ballwegden başga bir habarym bar. Indiki uly parahatçylyk demonstrasiýasy 1-nji
sentýabrda Münhen şäherinde geçiriler. Ol, men we hemmämiz sizi gatnaşmaga çagyrýarys.
Parahatçylyk demonstrasiýalaryna gatnaşmagy dowam ediň.
1-nji sentýabr, Mynhen. Hormatly hanımlar we jenaplar, hemmämiz her ýerde gür ses çykarmaly!
Men bir zat taýýarladym, ol şeýle:
Ol hemişe kämil işleýänok, ýöne şonda-da guramaçylara alkyş! [Musiýa ýok.
Musiýa ýok!
Men bir zat taýýarladym, we ol şeýle işleýär:
Ilki bilen diňe gowşaklara kaskalar berler, gowy. Soňra diňe käbir ýaraglar berler, gowy. Soňra diňe käbir tanklar berler, elbetde
diňe tälim maksatly, gündogar kanady howpsuzlandyrmak üçin.
Bomba partlanýança ýene-de ukyda ýöremekde dowam ederis soňra özümize sorarys: "Wah, munuň nähili bolup
bilendigine haýran galýaryn?" Takyk şonuň ýaly, ýörite gaznalardan harby borçlylyga çenli.
Sen göreşmäge ukyply bolýarsyň ýa-da turup özüňi gorarsyň.
Gowy gün, bu meniň Bundestaga ýüzlenşim: Men azat adam, ýöne elbetde bir subýekt däl. Harby gullukdan
ýüz öwürmek ilkinji ädimdir. Emma parahatçylyga gullugymyzy artdyrmak has-da möhümdir.
Derman senagatynyň üç ýyllyk hökmranlygyndan soň, häzir biz ýarag senagatynyň gözegçiligindärys.
Ýasalma pandemiýadan biz päsgelçiliksiz urşa geçýäris. Emma jogabymyz şol bir: "Biz munuň bilen ylalaşmaris!"
Sebäbi ýalanlar hem birmeňzeş, diňe krizisiň ady başga. Indi diňe 24 sagat, hepdede 7 gün uruş propagandasy. Şonuň
üçin men parahatçylyk gepleşiklerini geçirmegi teklip edýärin. Razylaşmaýanlara aýdýaryn: uruşçylary öňe!
Olar meni tertipsiz parahatçy diýýärler, ýöne men parahatçylyk aktiwisti bolup galýaryn. Meni näme diýseler-de,
meniň borjum diýip bilýärin, we senem meniň ýaly duýýarsyň.
Şonuň üçin biz ýöremok. Menem Reinhard May ýaly aýdýaryn: "Men çagalarymy bermeýärin!"
Sag bol, Berlin!