Antzinako garaietan, Justitia justiziaren jainkosa zen, eta gaur egun ere lege-sistemaren ikurra izaten jarraitzen du.
Bere hiru atributuak – begiztia, ezkerreko eskuan dituen balantzak eta eskuineko eskuan duen
epaile-ezpata – gure lege-printzipioak islatzen dituzte.
Beraz, justizia pertsona kontuan hartu gabe administratu beharko litzateke, alde eta kontra dauden arrazoiak arretaz
aztertu ondoren, eta gero beharrezko gogortasunarekin betearazi.
Teoria hori da, behintzat.
Azken hilabeteotan emandako zenbait epai ikusita, informaziorik gabeko behatzaile batek inpresioa izan dezake Justiziaren
andrearen benda begietatik irristatu egin dela kasu batzuetan, pisu-neurgailuak alde batera makurtu direla, eta
ezpata kasu batzuetan neurriz kanpo handitu egin dela eta beste batzuetan poltsiko-labana bihurtzen ari dela.
Hau izan daiteke populazioaren zati handi batek politikarekiko eta legearen
nagusitasunarekiko konfiantza galdu izateko arrazoietako bat.
Hau ez da epaile guztiei zuzendutako akusazio orokor bat, batez ere in dubio pro reo delako printzipioa – zalantzarik dagoenean
akusatuaren alde – beraiei ere aplikatu behar zaielako.
Hala ere, hurrengo adibideek galderak sortzen dituzte eta hausnarketa egitera gonbidatzen gaituzte.
hamabi hiru lau hiru bi bat hamabi hiru lau hiru bi bat hamabi hiru lau hiru bi bat hamabi hiru lau hiru bi bat
hamabi hiru lau hiru bi bat hamabi hiru lau hiru bi bat hamabi hiru lau hiru bi bat hamabi hiru lau
1. Dresdeneko Eskualde Auzitegiaren bi epaia
Dr Bianca Witzschel, Moritzburgeko medikua, 2023ko otsailetik atxilotuta egon zen.
Epaiketa, 40 egun iraungo zuena, Dresdeneko Eskualde Auzitegian egin zen, terrorismo-epaiketarako gordetako segurtasun handiko
hegal batean, non akusatua esku-zorro eta kateekin ekarri zuten.
Neurri hauek emakumezko bonbardatzaile baten atzean daudela susmatzen duen edonor oker dago.
2024ko ekainaren 17an, Dr. Witzschel bi urte eta zortzi hilabeteko espetxe-zigorra jaso zuen koronabiruseko neurrietan
maskak eramateko betebeharra salbuesten zuten 1.003 ziurtagiri emateagatik, baita Arma Legearen urraketak egiteagatik ere.
Gainera, hiru urteko debeku profesionala ezarri zen eta ziurtagietatik etorritako
47.000 €-ko diru-sarrerak konfiskatu ziren.
Hainbeste zarata bakarkako espetxeratzeagatik eta segurtasun handiarengatik mediku baten ziurtagiri baten ondorioz?
Arma-urraketa ere, hedabide nagusietan neurriz harat handituta agertu zena – elektro-shock pistola baten
probako marka bat besterik ez zen falta – oso urrunekoa dirudi Dr. Witzschelen kasuan:
Ehiztari eta kirol-tirolaria izanik, legez ere baimenduta dago arma eta munizioak izateko!
Era berean, mediku ziurtagiri baten gastuak barne hartuta 45 € inguruko kostua ez da arraroa,
batzuetan oso prezio desberdinak aipatzen baitira.
Dr. Witzschelen kondenaren susmoa areagotzen duena da fiskaltzak eta epaileak ezin izan
zutela auzi osoan zehar inolako kalteturik aurkitu.
Gainera, desklasifikatutako RKI protokoloek argi erakusten dute maskarek ez zutela inolako onurarik
ekarri, baizik eta kalte egin ziotela jantzita zituztenei.
Beste modu batera esanda, zehazki Dr. Witzschelek bere pazienteei egiaztatu zien eta mediku-jardunbidearen
kodeak egiteko eskubidea ematen zion hori – eta kasu batzuetan egitera behartuta zegoena!
Alemanian praktikatzen duten medikuentzako jokabide profesionalaren kodea §2
Mediku profesionalen betebehar orokorrak (1)
Medikuek beren kontzientziaren, medikuntzako etikaren eta gizatasunaren arabera aritzen dira beren lanbidean.
Agian ez dituzte printzipiorik onartuko, ezta beren betebeharrekin bateragarriak ez diren edo
erantzukizunik hartu ezin dituzten arau edo argibiderik beteko.
(2) Medikuek beren lanbidea kontzientzioz bete behar dute eta beren jarduera
profesionaletan jarritako konfiantza bete egin behar dute.
Hala egiterakoan, mediku-ekintzak beren pazienteen ongizatean oinarritu behar dituzte.
Bereziki, ezin dituzte hirugarrenen interesak pazienteen ongizatearen gainetik jarri.
Jende askok galdetzen ari da ea halako epaia zigor gehiegizkoa den edo kontzientziari jarraitu eta koronabiruseko neurrietan
gobernuaren politikarekin bat egin ez zuten medikuei zuzendutako adibide bat den – edo Dr. Witzschelek,
besterik gabe, epaile bereziki zorrotza izan zuen.
Gutxienez azken hori bazter daiteke, epaile burua den Jürgen Scheuring ere oso bestelakoa izan daitekeelako.
Hark abokatu bati bi urteko probazio-zigorra ezarri dio bere aurreko langilea hiru aldiz bortxatzeagatik!
Jende askori hainbeste lagundu dion norbait bortxatzaile bat baino arriskutsuagoa al da?
2. Noiz babesten dute adinak eta gaixotasunak prozesamendu judizialaren aurka?
2024ko ekainean bi epaiketa amaitu ziren, eta kasu bakoitzean adineko pertsona bat akusatu zuten.
Bat, hain deitutako Cum-Ex eskandaluari zegokiona, 2006tik 2011ra bitartean akziodunek, hasieran ordaindu ere
egin ez zituzten zergak, hamarnaka mila milioi euroko zenbatekoan itzuli zizkietela.
Alemaniako egungo kanzilerra, Olaf Scholz, ere eskandalu honetan murgilduta dago eta jada ikerketa batzorde baten aurrean
deklaratu behar izan du – baina ezer ere gogoratu ezin izan zuen.
Cum-Ex iruzur kasuen ikerketa-arduradun nagusia, fiskal publiko nagusi Anne Brorhilker, 2024ko apirilean dimititu
zuen aurrerapena oso motela zelako eta goi-mailako politikarien aldetik erresistentzia handia zegoelako.
Epaiketa hau, iazko irailetik bakarrik martxan dagoena, oso garrantzitsua izan zen, izan
ere Cum-Ex aferari argia ematea zuen helburu.
Christian Olearius, banku pribatu baten lehendakari ohi eta Kanzler Scholz-en konfiantzazko laguna, 280
milioi euroko zerga-ihes bereziki larriagatik akusatu zuten.
Hala ere, askoren harritzekoa bada ere, prozedura penalak bertan behera utzi dituzte orain 82 urteko
akusatuaren "osasun txarragatik" – odol-presio altua duelako.
95 urteko Ursula Haverbeck-en epaiketa, mediku batek lagunduta eta gurpildun aulkian
epaitegira iritsi zena, oso bestelakoa izan zen.
2015eko azaroan egin zen epaiketa honen apelazio-entzumenerako ia bederatzi urte itxaron behar izan zuen.
Auzipetu dute Auschwitz ez zela suntsipen-esparru bat, baizik eta lan-esparru bat, adierazi izana egotzita.
Horregatik, Hamburgoko Epaitegi Eskualdarrak orain gorrotoa pizteagatik urtebete eta lau
hilabeteko espetxe-zigor totala ezarri dio.
Antzeko adierazpenagatik aurreko konden bat kontuan hartu zen.
Ursula Haverbeck Holokaustoa ukatzeagatik hainbat aldiz epaiketa izan da, eta delitu horregatik
Bielefeldeko espetxean bi urte eta erdi bete ditu jada.
Iritziak desberdinak dira legeak beti legearen indar osoz jarraitu eta betearazi behar diren ala, kasu batzuetan, hala nola adineko
eta gaixoen kasuan, malgutasun maila bat erakutsi behar den.
Hala ere, askok ulertezin iruditzen zaie, alde batetik, gaixo dagoen 95 urteko emakume batek egindako legez kanpoko adierazpen
baten ondorioz kondenekin amaituko diren hainbat prozesu judizial abian daudela, eta bestetik, miliardoetako iruzur baten
ikerketa odol-presio altuagatik bertan behera uzten ari direla.
Baina agian beste eragin batzuk egon ziren, publiko orokorrarentzat ezezagunak, eta horiek horretara eraman zuten?
hamabi hiru lau hiru bi bat hamabi hiru lau hiru bi bat hamabi hiru lau hiru bi bat hamabi hiru lau hiru bi bat
hamabi hiru lau hiru bi bat hamabi hiru lau hiru bi bat hamabi hiru lau hiru bi bat hamabi hiru lau
3. Indarkeria ala iritzia – zein da okerragoa?
Hamburgoko hiriko parkean talde-bortxaketa baten berri ematen zuten txostenek 2020ko irailan haserrea eragin zuten.
Urte eta erdi geroago, Hamburgeko Eskualde Auzitegiaren epaia herrialde osoan haserrea eragin zuen.
15 urteko neska bati 16 eta 20 urte bitarteko bederatzi egileek egindako sexu-abusu eta bortxaketa anitzagatik,
epaileak espetxe-zigor bakarra ezarri zuen, eta gainerako zortziak zigorrak etenda jaso zituzten.
Epaia hain arina izatea are harritzekoagoa da, egileek beren ekintzak ere damutu ez zituztelako.
Hamairu urteko emakume batek Hamburgo hiriko parkean talde-bortxaketa bat gertatu zela entzun zuenean, hain haserre
geratu zen ezen WhatsApp mezuetan bortxatzaileetako bati "ohorerik gabeko bortxatzaile
txerri" eta "nazkagarria den bitxi" deitu zion.
Hori dela eta, orain Hamburgeko Epaitegi Eskualdeko aurrean zegoen eta asteburu bateko gazteen atxiloketa zigortu zioten.
Horrela, 20 urteko emakumea bere askatasunaz gabetuko dute, neska bati bortxaketa egin zioten bederatzi
pertsonetatik zortzi baino gehiagok baino denbora gehiagoz bortxatzaile bati irain egiteagatik.
Zein zigortze-irizpide mota da, epaile batek adingabe neska baten behin eta berriro bortxaketa, horrek bizitza osorako
dituen ondorio psikologikoekin, bortxatzailearen "defamazioa" hitz hutsez egitea baino arinagoa dela jotzen duenean?
Normalean, fiskaltzak kalumniaren delituak soilik ikertzen ditu interes publikoa badagoenean.
Hau litekeena ez da, izan ere, hauek WhatsApp bidezko mezu zuzenak ziren.
Fiskaltzak oraindik 20 urtekoaren kasuaz gain beste 140 kasu ikertzen ari denez, galdera sortzen
da: zein interes du estatuak halako epaiketetan?
Edo fiskaltzak ez al du ezer hoberik egiteko?
Nora doa jurisprudentzia?
Hauek hiru konparazio besterik ez dira.
Beste hainbat kasutan, bereziki koronabirusaren neurriak direla eta, prozedura eta epaien batzuk ere ulergaitzak dira.
Honek batzuetan gobernuaren eraginaren susmoak sortzen ditu.
Halako beldurrak are gehiago elikatzen dira familia-auzitegiko epaile Christian Dettmar bezalako kasuekin.
2021eko apirilaren 8an, Weimarreko Barrutiko Auzitegian, hiriko bi eskolatan maskaren derrigorrezkotasuna baliogabetu
zuen, maskek haurren ongizateari eragiten zioten arriskuagatik.
Honek bere lokaletan operatibo bat eragin zuen; operatibo horretan bere bulegoa, etxebizitza pribatua eta autoa
miatu zituzten, eta bere telefono mugikorra konfiskatu zioten, politikan desiragaitza zen epaia zela-eta.
Zenbateraino dira epaileak beren epaiketetan aske, etxearen miaketa eta kargugabetzeaz beldurtu behar badute?
Norbaitek Dettmar epailearen aurkako neurriak abiarazi behar izan ditu.
Azken finean, Alemaniako fiskal publikoak aginduz lotuta daude – eta horregatik, Europako Justizia Auzitegiaren ebazpen baten
arabera, ez dute Europako atxiloketa-aginduak emateko baimenik.
Koronabirusaren pandemiaren bitartean hedabideen giro beroa kontuan hartuta, batzuek oraindik ere Dettmar epailearen aurkako
erasoarekin enpatia izan dezakete – eskandalu hori RKIren aktak argitaratzeko baimendu zirenean hasi zen nabarmena izaten.
Hauek erakusten dute koronabirusaren neurriak arduratzen zituzten politikariek bazekiela maskerek ez dutela
babesten ezta onurarik ematen ere, eta erabiltzaileak osasun-arriskuetara esposatzen dituztela.
Beraz, zehazki zer erabaki zuen Dettmar epaileak.
Epaile hauen jokabide zalantzagarriaren azalpen psikologiko asko daude, baina ez dugu espekulazioetan murgildu nahi.
Bereziki, hau hainbeste lagungabea baita gehiegi gogor epaitu dituztenentzat, baita ustezko politiko-laguntzaile
beltzez jantzitako hauek biktima bihurtzen dituztenentzat ere.
Ikusle maiteak, epaiak herritarren izenean ematen dira.
Orduan, herritarrei ere beren izenean zer gertatzen ari den jakinarazi beharko lieke.
Beraz, mesedez, bidali mezu hau zure lagunei eta ezagunei eta partekatu zure sare sozialetan.
Esteka behean agertzen da.
Gainera, ezinbestekoa da halako prozedurak publikoan egitea.
Ahal bada, mesedez, joan epaitegiko entzunaldi horietara. Eskerrik asko!