1
00:00:00,000 --> 00:00:00,416


2
00:00:00,416 --> 00:00:07,900
Nan tan lontan, Justitia te dèzès jistis la,
e menm jodi a li rete senbòl sistèm legal la.

3
00:00:07,900 --> 00:00:17,504
Twa atribi li yo – bandaj je a, balans lan nan men gòch li
ak epe jij la nan men dwat li – reflete prensip legal nou yo.

4
00:00:17,504 --> 00:00:23,351
Kidonk, jistis dwe administre san patipri,
apre yon konsiderasyon atantif sou avantaj ak

5
00:00:23,351 --> 00:00:28,040
dezavantaj yo, epi aplike ak sevèite ki nesesè.

6
00:00:29,654 --> 00:00:31,180
Se teyori a, omwen.

7
00:00:31,180 --> 00:00:40,012
Lè w gade kèk nan jijman ki te bay nan dènye mwa yo, yon obsèvatè
ki pa enfòme ta ka jwenn enpresyon ke bande je Madmwazèl Jistis

8
00:00:40,012 --> 00:00:46,037
la glise nan kèk ka, ke balans lan ap panche
anpil sou yon bò, e ke epe a ap vin twò gwo

9
00:00:46,037 --> 00:00:50,380
nan kèk ka epi ap tounen yon kouto pòch nan lòt.

10
00:00:50,380 --> 00:00:59,900
Sa ka youn nan rezon ki fè gwo pati nan popilasyon
an pèdi anpil konfyans nan politik ak nan règ lalwa.

11
00:00:59,900 --> 00:01:07,535
Sa a pa yon akizasyon jeneral kont tout jij yo, sitou
paske prensip lalwa kriminèl in dubio pro reo – lè

12
00:01:07,535 --> 00:01:12,280
gen dout, pou defandan an – ta dwe aplike pou yo tou.

13
00:01:12,280 --> 00:01:17,536
Sepandan, egzanp ki vin apre yo soulve
kesyon epi fè nou pran yon ti poz pou reflechi.

14
00:01:17,536 --> 00:01:18,080


15
00:01:18,080 --> 00:01:22,240
1. De jijman pa Tribinal Rejyonal Dresden

16
00:01:22,240 --> 00:01:31,040
Doktè Bianca Witzschel, yon doktè ki soti
Moritzburg, te anba gad depi fevriye 2023.

17
00:01:31,040 --> 00:01:41,432
Pwosè a, ki te pwograme pou dire 40 jou, te fèt nan
Tribinal Rejyonal Dresden nan zòn sekirite maksimòm rezève pou

18
00:01:41,432 --> 00:01:47,640
pwosè teroris, kote yo te mennen akizé a nan menòt ak chenn.

19
00:01:47,640 --> 00:01:53,540
Nenpòt moun ki sispèk se yon fanm ki ta ka fè
atak la dèyè mezi sekirite sa yo, se yon erè.

20
00:01:53,540 --> 00:02:01,895
Nan dat 17 jen 2024, Doktè Witzschel te kondane a de zan ak uit
mwa prizon poutèt li te bay 1,003 sètifika ki te

21
00:02:01,895 --> 00:02:11,680
egzante moun anba obligasyon pou mete mask pandan mezi
kont kowonaviris la, epitou pou vyolasyon Lwa sou Zam.

22
00:02:11,680 --> 00:02:21,152
Anplis de sa, yo te enpoze yon entèdiksyon pwofesyonèl pou twa ane
epi yo te konfiske €47,000 nan revni ki soti nan sètifika yo.

23
00:02:21,152 --> 00:02:30,470
Tout bri sa a sou izolasyon solitè ak sekirite maksimòm akoz yon
sètifika doktè? Menm vyolasyon zam lan, ke kèk medya prensipal te

24
00:02:30,470 --> 00:02:37,136
gonfle anpil – se te jis yon mak tès ki te
manke sou yon pistolet elektrik – sanble plis pase

25
00:02:37,136 --> 00:02:41,160
yon bagay ki pa gen sans nan ka Doktè Witzschel:

26
00:02:41,160 --> 00:02:47,968
Kòm yon chasè ak yon tirè espò, li menm
legalman gen dwa posede zam ak minisyon!

27
00:02:47,968 --> 00:02:59,886
Menm jan an tou, pri apeprè €45 ki enkli depans pou yon sètifika
medikal pa dwòl, paske pafwa yo site pri ki trè diferan.

28
00:02:59,886 --> 00:03:06,715
Sa ki fè kondanasyon Doktè Witzschel la vin pi sispèk
toujou, se lefèt ke biwo pwokirè piblik la ak jij la pa t

29
00:03:06,715 --> 00:03:11,072
kapab jwenn okenn moun ki te blese pandan tout pwosè a.

30
00:03:11,072 --> 00:03:21,760
Anplis de sa, pwotokòl RKI yo ki deklasifye montre klèman ke mask
yo pa t gen okenn benefis, men yo te fè moun ki te mete yo mal.

31
00:03:21,760 --> 00:03:29,714
Nan lòt mo, egzakteman sa Doktè Witzschel te temwaye
bay pasyan li yo e sa li te gen dwa fè dapre kòd konduit

32
00:03:29,714 --> 00:03:34,340
medikal la – san bliye ke nan kèk ka li te oblije fè l!

33
00:03:34,340 --> 00:03:39,320
Kòd konduit pwofesyonèl pou doktè k ap pratike nan Almay §2

34
00:03:39,320 --> 00:03:43,200
Devwa jeneral pwofesyonèl medikal (1)

35
00:03:43,200 --> 00:03:51,600
Doktè yo pratike pwofesyon yo selon
konsyans yo, prensip etik medikal ak imanite.

36
00:03:51,600 --> 00:03:59,544
Yo pa oblije rekonèt okenn prensip, ni respekte
okenn règleman oswa enstriksyon ki pa konpatib

37
00:03:59,544 --> 00:04:04,192
ak devwa yo oswa pou yo pa ka responsab pou yo.

38
00:04:04,192 --> 00:04:15,920
(2) Doktè yo dwe pratike pwofesyon yo avèk konsyans epi
respekte konfyans moun mete nan yo pandan y ap travay.

39
00:04:15,920 --> 00:04:22,784
Nan fè sa, yo dwe baze aksyon medikal yo sou byennèt pasyan yo.

40
00:04:22,784 --> 00:04:31,840
An patikilye, yo pa dwe mete enterè
twazyèm pati pi wo pase byennèt pasyan yo.

41
00:04:31,840 --> 00:04:40,539
Anpil moun ap mande tèt yo si fraz sa a se yon pinisyon ki
egzajere oswa yon egzanp kont doktè ki te suiv konsyans yo epi ki

42
00:04:40,539 --> 00:04:47,203
pa t konfòme yo ak politik gouvènman an pandan
mezi kowonaviris yo – oswa si Doktè Witzschel te

43
00:04:47,203 --> 00:04:51,328
senpleman gen yon jij ki te patikilyèman strik.

44
00:04:51,328 --> 00:04:58,800
Omwen dènye a ka ekarte, paske jij prezidan
Jürgen Scheuring ka konpòte l nèt diferan tou.

45
00:04:58,800 --> 00:05:08,800
Li kondane yon avoka a de ane pwobasyon
paske li vyole ansyen anplwaye li twa fwa!

46
00:05:08,800 --> 00:05:15,008
Èske yon moun ki te ede anpil moun
anpil plis danjere pase yon vyolatè?

47
00:05:15,008 --> 00:05:20,020
2. Ki lè laj ak maladi pwoteje kont pouswit jidisyè?

48
00:05:20,020 --> 00:05:27,640
Nan mwa jen 2024, de pwosè te fini, chak
youn te enplike yon moun aje kòm akize.

49
00:05:27,640 --> 00:05:36,460
Youn te konsène sa yo rele eskandal Cum-Ex la, kote
aksyonè yo te resevwa ranbousman plizyè dizèn milya dola

50
00:05:36,460 --> 00:05:42,000
taks ant 2006 ak 2011, taks yo pa t menm peye okòmansman.

51
00:05:42,000 --> 00:05:49,631
Chanselye Alman aktyèl la, Olaf Scholz, enplike
tou nan eskandal sa a e li te deja oblije temwaye

52
00:05:49,631 --> 00:05:53,540
devan yon komite ankèt – men li pa t ka sonje anyen.

53
00:05:53,540 --> 00:06:02,651
Chèf ankètè pou ka fwod Cum-Ex yo, Pwokirè Piblik Siperyè Anne
Brorhilker, te demisyone an Avril 2024 paske

54
00:06:02,651 --> 00:06:11,140
pwogrè a te twò dousman e te gen yon gwo
rezistans bò kote politisyen ki gen gwo pozisyon.

55
00:06:11,140 --> 00:06:16,475
Pwosè sa a, ki te kòmanse sèlman depi septanm
ane pase a, te kidonk trè enpòtan, paske li te

56
00:06:16,475 --> 00:06:20,416
gen pou objektif mete limyè sou afè Cum-Ex la.

57
00:06:20,416 --> 00:06:29,051
Christian Olearius, ansyen chèf yon bank prive ak
konfidansye Chanselye Scholz, te akize pou evazyon

58
00:06:29,051 --> 00:06:34,800
taks ki patikilyèman grav e ki monte a 280 milyon ero.

59
00:06:34,800 --> 00:06:47,820
Sepandan, pou sipriz anpil moun, pwosedi kriminèl yo kounye
a sispann akoz "move sante" defandan 82-zan an – tansyon wo.

60
00:06:47,820 --> 00:06:54,097
Pwosè Ursula Haverbeck, ki gen 95 an, ki te
akonpaye pa yon doktè e ki te rive nan sal

61
00:06:54,097 --> 00:06:58,540
tribinal la sou yon chèz woulant, te byen diferan.

62
00:06:58,540 --> 00:07:05,504
Li te oblije tann prèske nèf ane pou odyans apèl
sa a pou yon pwosè ki te fèt nan mwa novanm 2015.

63
00:07:05,504 --> 00:07:13,696
Yo akize li paske li te deklare ke Auschwitz pa
t yon kan eksterminasyon, men yon kan travay.

64
00:07:13,696 --> 00:07:24,160
Pou sa, Kou Rejyonal Hamburg la kondane li kounye a a yon
total tan prizon de yon ane ak kat mwa pou ensitasyon rayi.

65
00:07:24,160 --> 00:07:30,272
Yo te pran an kont yon kondanasyon
anvan pou yon deklarasyon ki sanble.

66
00:07:30,272 --> 00:07:40,900
Ursula Haverbeck te jije plizyè fwa pou niye Holokòs la e li
deja fè de zan edmi nan prizon nan Bielefeld pou ofans sa a.

67
00:07:40,900 --> 00:07:48,783
Opinyon yo diferan sou si lalwa ta dwe toujou pouswiv ak
aplike ak tout fòs lalwa a, oswa si, nan sèten ka tankou ak

68
00:07:48,783 --> 00:07:53,880
granmoun aje ak moun ki malad, yo ta dwe montre yon ti tolerans.

69
00:07:53,880 --> 00:08:02,994
Sepandan, anpil moun jwenn li enkwayab ke, sou yon bò, plizyè
pwosedi legal k ap mennen a kondanasyon ap pouswiv akoz yon

70
00:08:02,994 --> 00:08:10,677
deklarasyon ilegal ki te fèt pa yon fanm malad 95
an, pandan ke sou lòt bò a, ankèt sou yon ka fwod ki

71
00:08:10,677 --> 00:08:15,840
enplike plizyè milya liv ap abandone akoz tansyon wo.

72
00:08:15,840 --> 00:08:21,760
Men petèt te gen lòt enfliyans, enkoni pou
piblik la an jeneral, ki te mennen nan sa a?

73
00:08:21,760 --> 00:08:22,300


74
00:08:22,300 --> 00:08:26,214
3. Vyolans oswa opinyon – kiyès ki pi mal?

75
00:08:26,214 --> 00:08:34,688
Rapò sou yon vyòl an gwoup nan pak vil
Hamburg te pwovoke gwo kòlè nan mwa septanm 2020.

76
00:08:34,688 --> 00:08:41,280
Yon ane edmi apre, desizyon Tribinal Rejyonal
Hamburg la te pwovoke yon gwo kòlè atravè tout peyi a.

77
00:08:41,280 --> 00:08:52,589
Pou abi seksyèl ak plizyè vyòl sou yon tifi 15 an pa nèf
moun ki gen laj ant 16 ak 20 an, jij la te bay sèlman yon

78
00:08:52,589 --> 00:08:59,080
santans prizon, pandan lòt uit yo te resevwa santans sispann.

79
00:08:59,080 --> 00:09:06,140
Lejè santans lan pi etonan toujou, paske moun ki te
komèt zak yo pa t menm montre yo regrèt pou sa yo te fè.

80
00:09:06,140 --> 00:09:16,192
Lè yon fanm 20 an tande pale de vyòl an gwoup nan pak vil Hamburg,
li te tèlman fache ke li te rele youn nan vyolè yo nan mesaj

81
00:09:16,192 --> 00:09:22,080
WhatsApp yon "kochon vyolè dezonorab" ak yon "frek degoutan".

82
00:09:22,080 --> 00:09:29,860
Se poutèt sa li te kanpe devan Tribinal Rejyonal Hamburg
la e yo te kondane l pase yon wikenn nan detansyon pou jèn.

83
00:09:29,860 --> 00:09:36,242
Kidonk, yo pral retire libète jèn fi 20 an an
pou yon peryòd ki pi long pase uit nan nèf moun ki

84
00:09:36,242 --> 00:09:40,220
te vyole tifi a, poutèt li te ensilte yon vyolè.

85
00:09:40,220 --> 00:09:48,305
Ki kalite estanda pou detèmine santans sa a lè yon tribinal
konsidere plizyè vyòl sou yon tifi minè, ak

86
00:09:48,305 --> 00:09:56,896
konsekans sikolojik ki dire tout lavi, kòm mwens
grav pase "defamasyon" vyolè a atravè senp mo?

87
00:09:56,896 --> 00:10:03,028
Nòmalman, biwo pwokirè piblik la sèlman mennen
ankèt sou ofans defamasyon si gen yon enterè piblik.

88
00:10:03,028 --> 00:10:08,800
Sa pa sanble, paske sa yo te mesaj WhatsApp dirèk.

89
00:10:08,800 --> 00:10:17,142
Depi biwo pwokirè piblik la ap mennen ankèt sou
140 lòt ka anplis ka jèn fi 20 an nan, kesyon an

90
00:10:17,142 --> 00:10:22,020
poze sou ki enterè leta genyen nan jijman konsa.

91
00:10:22,020 --> 00:10:25,987
Oswa biwo pwokirè piblik la pa gen anyen pi bon pou l fè?

92
00:10:25,987 --> 00:10:28,940
Ki kote jirispwudans lan prale?

93
00:10:28,940 --> 00:10:31,720
Sa yo se jis twa konparezon.

94
00:10:31,720 --> 00:10:41,400
Nan anpil lòt ka, sitou anrapò ak mezi kowonaviris
yo, gen kèk pwosedi ak jijman ki pa konpreyansib tou.

95
00:10:41,400 --> 00:10:46,542
Sa pafwa mennen nan sispisyon sou enfliyans gouvènman an.

96
00:10:46,542 --> 00:10:53,088
Kèk krent sa yo vin pi chofe pa ka tankou
sa jij tribinal fanmi Christian Dettmar la.

97
00:10:53,088 --> 00:11:01,086
Nan dat 8 Avril 2021, li te anile egzijans pou mete mask
nan de lekòl nan vil la devan Tribinal Majistra Weimar

98
00:11:01,086 --> 00:11:04,760
poutèt risk pou byennèt timoun yo ki asosye ak mask yo.

99
00:11:04,760 --> 00:11:13,747
Sa te lakòz yon rafle nan lokal li, kote yo te fouye
biwo li, kay prive li ak machin li, epi yo te konfiske

100
00:11:13,747 --> 00:11:18,816
telefòn mobil li akoz verdik la ki pa t dezirab politikman.

101
00:11:18,816 --> 00:11:25,594
Ki jan jij yo lib nan jijman yo si
yo dwe pè yon fouy kay ak sispansyon?

102
00:11:25,594 --> 00:11:31,008
Yon moun dwe te inisye mezi kont Jij Dettmar.

103
00:11:31,008 --> 00:11:39,285
Apre tout, pwokirè piblik yo an Almay oblije suiv enstriksyon
– se poutèt sa, dapre yon desizyon Tribinal Ewopeyen pou

104
00:11:39,285 --> 00:11:43,224
Jistis la, yo pa otorize pou emèt manda arestasyon Ewopeyen.

105
00:11:43,224 --> 00:11:51,509
Etandone kouvèti medya chofe ki antoure pandemi kowonaviris la,
gen kèk moun ki ka toujou senpatize ak razia sou

106
00:11:51,509 --> 00:11:58,791
Jij Dettmar – eskandal la te evidan depi
piblikasyon minit RKI yo, ki te otorize pou yo pibliye.

107
00:11:58,791 --> 00:12:07,215
Sa yo montre ke politisyen ki responsab pou mezi
kowonaviris yo te konnen ke mask pa ni pwoteje ni pote benefis,

108
00:12:07,215 --> 00:12:11,427
men pito ekspoze moun k ap pote yo a risk pou sante yo.

109
00:12:11,427 --> 00:12:16,177
Kidonk, egzakteman sa Jij Dettmar te deside.

110
00:12:16,177 --> 00:12:25,417
Gen anpil eksplikasyon sikolojik pou konpòtman
kesyonab jij sa yo, men nou pa vle angaje nan espekilasyon.

111
00:12:25,417 --> 00:12:32,792
Espesyalman paske sa pa ede moun ki te jije twò
sevè yo plis pase sa li ede moun ki viktim menm

112
00:12:32,792 --> 00:12:38,171
jan anba men asasen politik sa yo ki abiye an nwa.

113
00:12:38,171 --> 00:12:43,511
Chè telespektatè, jijman yo pwonnonse nan non pèp la.

114
00:12:43,511 --> 00:12:48,539
Lè sa a, pèp la ta dwe enfòme tou sou sa k ap pase nan non yo.

115
00:12:48,539 --> 00:12:55,780
Kidonk, tanpri voye mesaj sa a bay zanmi ou ak
moun ou konnen epi pataje li sou rezo sosyal ou yo.

116
00:12:55,780 --> 00:12:58,956
Lyen an parèt anba a.

117
00:12:58,956 --> 00:13:04,170
Anplis, li enperatif pou pwosedi sa yo fèt an piblik.

118
00:13:04,170 --> 00:13:09,760
Si sa posib, tanpri asiste odyans tribinal sa yo. Mèsi anpil!