1
00:00:00,000 --> 00:00:00,416


2
00:00:00,416 --> 00:00:07,900
Борынгы заманда Юстиция гаделлек илаһәсе иде, һәм
хәтта бүген дә ул хокук системасының символы булып кала.

3
00:00:07,900 --> 00:00:17,504
Аның өч атрибуты – күзбау, сул кулындагы таразы һәм уң кулындагы
хөкемдар кылычы – безнең хокукый принципларыбызны чагылдыра.

4
00:00:17,504 --> 00:00:23,303
Шуңа күрә гаделлек кешегә карамастан, уңай
һәм тискәре якларын җентекләп карап, аннары

5
00:00:23,303 --> 00:00:28,040
кирәкле кырыслык белән гамәлгә ашырылырга тиеш.

6
00:00:29,654 --> 00:00:31,180
Бу, ким дигәндә, теория генә.

7
00:00:31,180 --> 00:00:39,165
Соңгы айларда чыгарылган кайбер хөкем карарларына карап, хәбәрсез
күзәтүче шундый фикергә килергә мөмкин: Хаклык ханымның

8
00:00:39,165 --> 00:00:45,896
күзлекчәсе кайбер очракларда шуып төшкән, таразалар
бер якка авышкан, ә кылычы кайбер очракларда артык

9
00:00:45,896 --> 00:00:50,380
зур булып, кайберләрендә кесә пычагына әйләнеп бара.

10
00:00:50,380 --> 00:00:59,900
Бу халыкның зур өлешләренең сәясәткә һәм хокук өстенлегенә
ышанычын югалтуының бер сәбәпләренең берсе булырга мөмкин.

11
00:00:59,900 --> 00:01:07,398
Бу барлык судьяларга карата гомуми гаепләү түгел,
бигрәк тә җинаять хокукы принцибы in dubio pro reo – шик

12
00:01:07,398 --> 00:01:12,280
булганда гаепләнүче файдасына карарга – аларга да кагыла.

13
00:01:12,280 --> 00:01:17,536
Ләкин түбәндәге мисаллар сораулар
тудыра һәм уйланырга мәҗбүр итә.

14
00:01:17,536 --> 00:01:18,080


15
00:01:18,080 --> 00:01:22,240
1. Дрезден региональ судының ике хөкеме

16
00:01:22,240 --> 00:01:31,040
Доктор Бианка Витшель, Морицбургтан
табиб, 2023 елның февраленнән тоткарлауда иде.

17
00:01:31,040 --> 00:01:39,489
40 көн дәвам итәргә планлаштырылган суд утырышы Дрезден өлкә
судының террорчылык эшләре өчен билгеләнгән

18
00:01:39,489 --> 00:01:47,640
югары иминлекле бүлектә узды, анда гаепләнүче
кулга һәм чылбырларга салынган килеш китерелде.

19
00:01:47,640 --> 00:01:53,540
Бу куркынычсызлык чаралары артында
хатын-кыз бомбер ята дип шикләнүче һәркем ялгыша.

20
00:01:53,540 --> 00:02:01,891
2024 елның 17 июнендә доктор Витшельгә коронавирус чаралары
вакытында кешеләрне битлек кию бурычыннан азат итүче 1003

21
00:02:01,891 --> 00:02:11,680
сертификат чыгару һәм Кораллар турындагы законны бозу
өчен ике ел сигез айга иректән мәхрүм итү җәзасы билгеләнде.

22
00:02:11,680 --> 00:02:21,152
Моннан тыш, өч елга һөнәри тыю салынды һәм
сертификатлардан кергән 47 000 евро керем конфискацияләнде.

23
00:02:21,152 --> 00:02:28,929
Барлык бу ыгы-зыгылар ялгыз изоляция һәм югары куркынычсызлык
чаралары табибның белешмәсе аркасында гынамы? Хәтта кайбер төп

24
00:02:28,929 --> 00:02:36,518
массакүләм мәгълүмат чаралары артык зурга әйләндергән корал
кагыйдәсен бозу очрагы да – электрошокердагы сынау тамгасының

25
00:02:36,518 --> 00:02:41,160
югалуы гына – доктор Витшелл очрагында чыннан да ышангысыз тоела:

26
00:02:41,160 --> 00:02:47,968
Авчы һәм спорт атучы буларак, аңа хәтта коралларны
һәм патроннарны законлы рәвештә тотарга рөхсәт ителгән!

27
00:02:47,968 --> 00:02:55,140
Шулай ук медицина таныклыгы өчен чыгымнарны
да кертеп якынча 45 евро тору гадәти хәл,

28
00:02:55,140 --> 00:02:59,886
чөнки кайчакта бөтенләй башка бәяләр дә әйтелә.

29
00:02:59,886 --> 00:03:06,653
Доктор Витцельның хөкем ителүен тагын да шикле итә
торганы шул: җәмәгать прокуроры идарәсе һәм судья бөтен суд

30
00:03:06,653 --> 00:03:11,072
барышында бер генә зыян күргән кешене дә таба алмадылар.

31
00:03:11,072 --> 00:03:17,144
Моннан тыш, деклассификацияләнгән RKI протоколлары
ачык күрсәтә ки, битлекләр бернинди файда

32
00:03:17,144 --> 00:03:21,760
китермәгән, киресенчә, аларны кигәннәргә зыян гына китергән.

33
00:03:21,760 --> 00:03:27,978
Башка сүз белән әйткәндә, доктор Витшель пациентларына нәкъ менә
нәрсәне раслаган һәм медицина әхлак кодексына

34
00:03:27,978 --> 00:03:34,340
караганда нәрсә эшләргә хокуклы булган – кайбер
очракларда моны эшләргә мәҗбүр булуын әйтмичә дә була!

35
00:03:34,340 --> 00:03:39,320
Германиядә эшләүче табиблар өчен һөнәри тәртип кодексы §2

36
00:03:39,320 --> 00:03:43,200
Гомуми медицина белгеченең бурычлары (1)

37
00:03:43,200 --> 00:03:51,600
Табиблар үз һөнәрләрен намусларына, медицина әхлагы
кагыйдәләренә һәм гуманлылык принципларына таянып башкаралар.

38
00:03:51,600 --> 00:03:59,522
Алар үз вазыйфаларына каршы килгән яки алар өчен
җаваплылыкка тартыла алмаслык принципларны танымаска

39
00:03:59,522 --> 00:04:04,192
һәм кагыйдәләрне яки күрсәтмәләрне үтәмәскә мөмкин.

40
00:04:04,192 --> 00:04:15,920
(2) Табиблар үз һөнәрләрен намус белән башкарырга һәм һөнәри
эшчәнлек барышында аларга күрсәтелгән ышанычны акларга тиеш.

41
00:04:15,920 --> 00:04:22,784
Шулай эшләгәндә, алар үзләренең медицина гамәлләрен
пациентларының сәламәтлеге һәм иминлеге нигезендә корырга тиеш.

42
00:04:22,784 --> 00:04:31,840
Аеруча, алар өченче затларның мәнфәгатьләрен
пациентларның иминлегеннән өстен куярга тиеш түгел.

43
00:04:31,840 --> 00:04:41,054
Күпләр үз-үзләренә сорау бирә: мондый хөкем карары артык кырыс
җәзамы, әллә коронавирус чаралары вакытында хөкүмәт сәясәтенә

44
00:04:41,054 --> 00:04:51,328
буйсынмыйча, үз вөҗданнары буенча эшләгән табибларга каршы үрнәкме
— яки доктор Витшельнең гади генә бик кырыс судьясы булганмы?

45
00:04:51,328 --> 00:04:58,800
Ким дигәндә соңгысын кире какарга мөмкин, чөнки
утырыш рәисе Юрген Шеуринг тә шактый башка булырга мөмкин.

46
00:04:58,800 --> 00:05:08,800
Ул адвокатка элекке хезмәткәрен өч тапкыр җенси көч
куллануда гаепләп, ике ел шартлы җәзага хөкем итте!

47
00:05:08,800 --> 00:05:15,008
Күп кешегә ярдәм иткән кеше җенси һөҗүмчедән күпкә куркынычракмы?

48
00:05:15,008 --> 00:05:20,020
2. Яшь һәм авыру кайчан җинаять җаваплылыгына тартудан саклый?

49
00:05:20,020 --> 00:05:27,640
2024 елның июнендә ике суд процессы
тәмамланды, һәр очракта өлкән яшьтәге кеше гаепләнде.

50
00:05:27,640 --> 00:05:36,484
Берсе шулай аталган Cum-Ex скандалына кагыла иде, анда
акционерлар 2006–2011 елларда үзләре башта түләмәгән

51
00:05:36,484 --> 00:05:42,000
дистәләрчә миллиард сумлык салымнарны кире кайтарганнар.

52
00:05:42,000 --> 00:05:49,817
Хәзерге Германия канцлеры Олаф Шольц та бу скандалга
эләккән һәм инде тикшерү комиссиясе каршында шаһитлык

53
00:05:49,817 --> 00:05:53,540
бирергә мәҗбүр булды – ләкин берни дә хәтерли алмады.

54
00:05:53,540 --> 00:06:02,337
Cum-Ex алдау эшләре буенча баш тикшерүче, өлкән дәүләт прокуроры
Анне Брорхилкер 2024 елның апрелендә китте,

55
00:06:02,337 --> 00:06:11,140
чөнки эш барышы бик акрын барды һәм югары дәрәҗәле
сәясәтчеләр тарафыннан зур каршылык күрсәтелде.

56
00:06:11,140 --> 00:06:20,416
Бу процесс узган елның сентябреннән генә бара, шуңа
күрә ул Cum-Ex эшен яктырту максатыннан бик әһәмиятле иде.

57
00:06:20,416 --> 00:06:29,309
Кристиан Олеarius, элекке шәхси банк башлыгы һәм
канцлер Шольцның ышанычлы кешесе, 280 миллион евро

58
00:06:29,309 --> 00:06:34,800
күләмендә аеруча җитди салымнан качуда гаепләнде.

59
00:06:34,800 --> 00:06:41,820
Ләкин күпләрне гаҗәпкә калдырып, җинаять эше
хәзер 82 яшьлек гаепләнүченең «начар

60
00:06:41,820 --> 00:06:47,820
сәламәтлеге» – югары кан басымы аркасында туктатылды.

61
00:06:47,820 --> 00:06:58,540
Доктор белән ияреп, инвалид арбасында суд залына килгән 95
яшьлек Урсула Хавебекның суд процессы бөтенләй башкача булды.

62
00:06:58,540 --> 00:07:05,504
Аңа 2015 елның ноябрендә узган суд процессы буенча бу
аппеляция тыңлавын диярлек тугыз ел көтәргә туры килде.

63
00:07:05,504 --> 00:07:13,696
Аңа Аушвицны юк итү лагере түгел, ә хезмәт
лагере дип әйткән өчен гаепләү белдерелде.

64
00:07:13,696 --> 00:07:24,160
Шуның өчен Гамбург төбәк суды аны халыкны козгатуда гаепләп,
барлыгы бер ел дүрт айга иректән мәхрүм итү җәзасына хөкем итте.

65
00:07:24,160 --> 00:07:30,272
Шундый ук белдерү өчен алдагы хөкем ителү исәпкә алынды.

66
00:07:30,272 --> 00:07:36,355
Урсула Хавебек Холокостны инкарь итүдә берничә
мәртәбә судка тартылган һәм бу җинаять өчен

67
00:07:36,355 --> 00:07:40,900
Билефельдтагы төрмәдә инде ике ярым ел утырган.

68
00:07:40,900 --> 00:07:48,842
Фикерләр төрлечә: кануннарны һәрвакыт тулы көч белән
үтәргә һәм гамәлгә ашырырга кирәкме, әллә өлкәннәр һәм авыру

69
00:07:48,842 --> 00:07:53,880
кешеләр кебек кайбер очракларда йомшаклык күрсәтергә кирәкме.

70
00:07:53,880 --> 00:08:04,640
Ләкин күпләр моны аңлаешсыз дип саный: бер яктан, авыру 95 яшьлек
хатын-кызның канунсыз белдерүе аркасында хөкем карары чыгарылган

71
00:08:04,640 --> 00:08:15,840
берничә эш кузгатыла, ә икенче яктан, миллиардлаган фунт
стерлингка сузылган алдау эше югары кан басымы сәбәпле туктатыла.

72
00:08:15,840 --> 00:08:21,760
Ләкин, бәлки, моңа гомуми халыкка
билгеле булмаган башка йогынтылар да китергән?

73
00:08:21,760 --> 00:08:22,300


74
00:08:22,300 --> 00:08:26,214
3. Золыммы, әллә фикерме – кайсы начарак?

75
00:08:26,214 --> 00:08:34,688
Гамбург шәһәр паркында төркемләп көч кулланып җенси акт
кылу турында хәбәрләр 2020 елның сентябрендә зур ачу уятты.

76
00:08:34,688 --> 00:08:41,280
Бер ярым елдан соң Гамбург төбәк
суды карары бөтен ил буйлап ачу уятты.

77
00:08:41,280 --> 00:08:50,178
15 яшьлек кызны җенси кыйнау һәм берничә тапкыр көчләү өчен,
16дан 20 яшькәчә тугыз кеше җавапка тартылды:

78
00:08:50,178 --> 00:08:59,080
судья бары тик бер кешегә генә урынга утырту җәзасын
билгеләде, калган сигезәүгә шартлы җәза бирелде.

79
00:08:59,080 --> 00:09:06,140
Җәзаның йомшак булуы тагын да гаҗәп, чөнки гамәл
кылучылар үз гамәлләре өчен хәтта үкенү дә белдермәделәр.

80
00:09:06,140 --> 00:09:13,620
20 яшьлек хатын-кыз Гамбург шәһәр паркында төркемләп җенси көч
куллану турында ишеткәч, шулкадәр ачуы килде ки, ул

81
00:09:13,620 --> 00:09:22,080
WhatsApp хәбәрләрендә бер җенси көч кулланучыны «хөрмәтсез
җенси көч кулланучы дуңгыз» һәм «кире фрик» дип атады.

82
00:09:22,080 --> 00:09:29,860
Шуңа күрә ул хәзер Гамбург төбәк суды каршында басып тора иде һәм
яшьләр изоляторында ял көннәрен үткәрү җәзасына хөкем ителде.

83
00:09:29,860 --> 00:09:36,267
Шулай итеп, 20 яшьлек кыз, кызда җенси һөҗүм кылган
тугыз кешенең сигезеннән дә озаграк вакыт дәвамында җенси

84
00:09:36,267 --> 00:09:40,220
һөҗүмчене мыскыллаганы өчен ирегеннән мәхрүм ителәчәк.

85
00:09:40,220 --> 00:09:48,376
Суд балачак кызны берничә тапкыр җенси көч куллануны һәм моның
гомерлек психологик нәтиҗәләрен гади сүзләр

86
00:09:48,376 --> 00:09:56,896
белән җенси җинаятьченең абруен киметүдән
җиңелрәк дип санаса, бу нинди җәза билгеләү стандарты?

87
00:09:56,896 --> 00:10:03,028
Гадәттә, җәмәгать прокуроры идарәсе җәмәгать
мәнфәгате булганда гына клевета кылу җинаятьләрен тикшерә.

88
00:10:03,028 --> 00:10:08,800
Бу ихтимал түгел, чөнки болар
турыдан-туры WhatsApp хәбәрләре иде.

89
00:10:08,800 --> 00:10:17,222
Чөнки гомуми прокурорлык идарәсе әле дә 20 яшьлек кешегә кагылышлы
эшкә өстәп тагын 140 башка эшне тикшерә, шуңа күрә дәүләтнең

90
00:10:17,222 --> 00:10:22,020
мондый хөкем карарларында нинди мәнфәгать бар дигән сорау туа.

91
00:10:22,020 --> 00:10:25,987
Яки дәүләт гаепләүчесенең идарәсенең башка эшләре юкмы?

92
00:10:25,987 --> 00:10:28,940
Юриспруденция, син кая барасың?

93
00:10:28,940 --> 00:10:31,720
Бу бары тик өч чагыштыру гына.

94
00:10:31,720 --> 00:10:41,400
Күпчелек башка очракларда, бигрәк тә коронавирус чаралары белән
бәйле рәвештә, кайбер процедуралар һәм карарлар да аңлашылмаслык.

95
00:10:41,400 --> 00:10:46,542
Бу кайчакта хөкүмәт йогынтысы турында шикләр тудыра.

96
00:10:46,542 --> 00:10:53,088
Мондый куркуларны гаилә мәхкәмәсе судьясы
Кристиан Деттмар кебек очраклар тагын да көчәйтә.

97
00:10:53,088 --> 00:11:00,631
2021 елның 8 апрелендә ул Ваймар район мәхкәмәсендә
маскалар кию мәҗбүриятен шәһәрдәге ике мәктәптә юкка

98
00:11:00,631 --> 00:11:04,760
чыгарды, чөнки маскалар балаларның иминлегенә куркыныч тудыра.

99
00:11:04,760 --> 00:11:14,446
Бу аның бинасына рейд үткәрүгә китерде, шул вакытта аның офисы,
шәхси йорты һәм машинасы тикшерелде, ә сәяси яктан теләнмәгән

100
00:11:14,446 --> 00:11:18,816
карары аркасында аның мобиль телефоны конфискацияләнде.

101
00:11:18,816 --> 00:11:25,594
Әгәр судьялар өй эзләүдән һәм вазыйфадан читләштерелүдән курка
икән, алар үз карарларын чыгарганда никадәр ирекле була ала?

102
00:11:25,594 --> 00:11:31,008
Кемдер Деттмар судьясына каршы чараларны башлап җибәргәндер.

103
00:11:31,008 --> 00:11:38,964
Ниһаять, Германиядәге дәүләт гаепләүчеләре күрсәтмәләргә
буйсына – шуңа күрә Европа Гаделлек Суды карарына

104
00:11:38,964 --> 00:11:43,224
ярашлы, аларга Европа тоткарлау ордерлары чыгарырга хокук юк.

105
00:11:43,224 --> 00:11:50,991
Коронавирус тирәсендәге кызу матбугат мохите исәпкә алынса,
кайберәүләр әле дә судья Деттмар өстенә ясалган

106
00:11:50,991 --> 00:11:58,791
рейдка шәфкать күрсәтә ала – бу скандал RKI
минутларының чыгарылышка рөхсәт ителүеннән бирле ачык күренә.

107
00:11:58,791 --> 00:12:06,642
Бу күрсәтә ки, коронавирус чаралары өчен җаваплы
сәясәтчеләр маскалар сакламый да, ярдәм итми дә, ә кигән

108
00:12:06,642 --> 00:12:11,427
кешеләрне сәламәтлек куркынычларына дучар итә икәнен белгәннәр.

109
00:12:11,427 --> 00:12:16,177
Дөресен әйткәндә, судья Деттмар нәкъ менә нәрсә карар кылды?

110
00:12:16,177 --> 00:12:25,417
Бу судьяларның шикле тотышына күп кенә психологик
аңлатмалар бар, ләкин без фаразларга керешергә теләмибез.

111
00:12:25,417 --> 00:12:32,843
Аеруча бу, артык кырыс хөкем ителгән кешеләргә
дә, шулай ук кара мантияле дип әйтелгән бу сәяси

112
00:12:32,843 --> 00:12:38,171
ялчылар корбаннарына да бер үк дәрәҗәдә файдасыз.

113
00:12:38,171 --> 00:12:43,511
Хөрмәтле тамашачылар, хөкем
карарлары халык исеменнән игълан ителә.

114
00:12:43,511 --> 00:12:48,539
Аннары халыкны да үз исемнәреннән
нәрсәләр барганы турында хәбәрдар итәргә кирәк.

115
00:12:48,539 --> 00:12:55,780
Шуңа күрә, зинһар, бу хәбәрне дусларыгызга һәм танышларыгызга
җибәрегез һәм социаль челтәрләрегездә уртаклашыгыз.

116
00:12:55,780 --> 00:12:58,956
Сылтама түбәндә күрсәтелгән.

117
00:12:58,956 --> 00:13:04,170
Моннан тыш, мондый эшләрнең
җәмәгатьчелек алдында үткәрелүе мәҗбүри.

118
00:13:04,170 --> 00:13:09,760
Мөмкин булса, зинһар, мондый суд
утырышларына килегез. Зур рәхмәт!

