Miseho ny valanaretina rehefa ilaina izy ireo. Tsy miseho ny valanaretina raha tsy mino azy isika.
Izany no fehin-kevitra noraisin'i Dr Gerd Reuther tamin'ny lahateny nataony tamin'ny 13 Aprily 2024 momba
ny lohahevitra hoe "Fampitahorana sy krizy noforonina mba hifehezana an'izao tontolo izao".
Mpampianatra eny amin'ny anjerimanontolo i Dr Gerd Reuther, manam-pahaizana manokana momba ny radiolojia, mpampianatra
momba ny fitsaboana ary mpahay tantaran'ny fitsaboana.
Mandefa ity lahateny feno fahendrena sy tena mifandraika amin'ny zava-misy ity ny Kla.TV amin'izao fotoana izao:
Andro vitsivitsy lasa izay, nanambara indray ny WHO fa misy hamehana maneran-tany.
Mitatitra ny Berliner Zeitung tamin'ny 14 Aogositra 2024:
Ny OMS dia mahita fa mety hisy ny loza ahiana fa ny mpox dia mety hiparitaka indray maneran-tany aorian'ny taona 2022
ary ho lasa loza ara-pahasalamana any amin'ny firenena maro.
Ny fanambarana hamehana dia natao mba hampandre ny manam-pahefana manerana izao tontolo izao mba hahafahan'izy
ireo miomana amin'ny mety hisian'ny fiparitahan'ny aretina.
Volana vitsy monja lasa izay, nolaniana tamin'ny fomba miafina sy feno tsiambaratelo ny Fitsipika
Iraisam-pirenena momba ny Fahasalamana (IHR) vaovao.
Izany dia nanome ny OMS, na i Tedros manokana, fahefana lehibe kokoa amin'ireo firenena mpikambana 194 rehetra.
Ny histerià vaovao momba ny Mpox ve dia tetika hafa hanerena ny tontolo ho eo ambany "didy jadon'ny OMS"?
Zavatra iray no azo antoka: "Ny OMS dia handrindra ny fepetra fanoherana maneran-tany amin'ny fiaraha-miasa
akaiky amin'ireo firenena rehetra voakasika ao anatin'ny andro sy volana ho avy," hoy i Tedros.
Mbola tsy fantatra ny antony anaovana fanambarana hamehana noho ny valanaretina maneran-tany amin'izao fotoana manokana izao.
Mazava fa tsy ho ela dia hahatratra ny tampon'ny firoboroboany ny tombom-barotra tsy miakatra an'ireo orinasa
goavana mpamokatra fanafody, noho ny firoboroboan'ny indostrian'ny vaksiny manohitra ny mpox.
Manoratra i Ernst Wolff tamin'ny 15 Aogositra:
Ny OMS sy ny SPIEGEL dia mahazo an-tapitrisany avy amin'ny Bill and Melinda Gates Foundation, izay
mampiasa vola betsaka amin'ny indostrian'ny fanafody.
Mba hanombanana ny toe-draharaha ankehitriny, jereo indray ny tantaran'ny valan'aretina miaraka amin'i Kla.TV anio.
Dr Gerd Reuther: Eny, tena faly aho miverina eto Vienne.
Raha ny marina, nandany 13 taona tamin'ny fiainako aho niasa teto.
Noho izany dia misaotra an'i Atoa Hauser aho satria nitondra ahy hiverina tany Vienne indray.
Satria taorian'ny zava-nitranga teto momba ny coronavirus, tsy dia nahaliana loatra intsony i Vienne, tsy maintsy lazaina izany.
Ary saika nianiana aho fa tsy hiampita intsony ny sisintanin'i Vienne.
Saingy nataoko ihany izany satria heveriko fa tena, tena zava-dehibe izany.
Satria ho an'ity fitondrana totaliteria kasaina hapetraka eto ity, mila valanaretina iray hafa izy ireo.
Ary tsy tokony avela hitranga ity valan'aretina ity.
Ary azo sorohana izany raha mijery ny fitaratra aoriana isika ka mahita izay nitranga tamin'ny lasa.
Ny endriky ny valan'aretina nandritra ny 700 taona lasa.
Ary izany no antony nanoratako sy ny vadiko ity boky kely ity herintaona lasa izay.
Ary azonao atao tokoa ny mamintina ny tantaran'ny valan'aretina ao anatin'ny pejy 150, izay sarotra inoana.
Satria efa nitranga nandritra ny 700 taona ny zavatra mitovy.
Tsy momba ny bakteria sy ny viriosy izany. Momba ny panika fotsiny izany, tsy misy hafa.
Ny valanaretina dia mitovy dika amin'ny fampitahorana. Eny, ary mba hiteraka tahotra dia ilaina ny fahafatesana.
Fa noho ny fanajana, dia aleo tsy mampiseho mivantana ireo faty ireo.
Angamba koa satria tsy misy izy ireo. Izany no antony ampiasana vata fandevenana.
Ary fantatsika rehetra ireo vata fandevenana avy any Bergamo. Tsy mila milaza zavatra betsaka momba izany aho.
Mino aho fa 13 monja ny vatam-paty nentina nihodinkodina teto nandritra ny ora maro.
Saingy efa nataon'izy ireo ny zava-drehetra tamin'ny taonjato maromaro taloha.
Jereo ny sary eo ankavia. Sandoka tahaka ireo vata eo ankavanana ihany izy.
Sa mino ianao fa azo entin'olona iray monja ny vata fandevenana misy olona iray manontolo?
Izany no antony ilanao vata fandevenana, satria tsy fantatrao izay ao anatiny.
Ary mazava ho azy, satria tsy mety ireo vata fandevenana noho io antony io. Nandritra ny taonjato maro, tsy nandevenana olona
tao anaty vata fandevenana mihitsy satria lafo loatra izany.
Ary satria azo atao ny nanemotra ny fahasimbana nandritra ny fotoana ela loatra tao
anatin'ny toerana tery an'ny tokotanin'ny fiangonana.
Ary izany no antony nahatonga ity sary hosodoko ity noforonina farafahakeliny 100 na 200 taona taty
aoriana ary natao ho toy ny tamin'ny taona 1347.
Midika izany fa vaovao sandoka avokoa ireo zavatra roa hitantsika eto, ary tsy misy hafa.
Satria miafara amin'ity tahotra ity daholo ny zava-drehetra. Saingy manana lafiny roa ity tahotra ity.
Ho anay, ho an'ny ankamaroan'ny olona, dia ilay tahotra eo amin'ny ilany havia.
Ny tahotra izay maka ny fahaizantsika mieritreritra, izay manery antsika hitady fiarovana sy hanaiky fanampiana.
Ary avy eo koa misy ny tahotra ho toy ny fahafahana.
Mety ho fantatrao ilay lehilahy eo ankavanana. Izy no Warren Buffett malaza.
Midika izany fa ho an'ny ampahany kely amin'ny zanak'olombelona, ity tahotra ateraky ny valanaretina ity dia antony ankalazana.
Satria hoy izy: ny tahotra mivelatra dia namanao amin'ny maha-mpampiasa vola anao. Satria
amin'izany dia afaka maka varotra mora ianao.
Ary izy ireo dia nanao foana ireo fividianana mora vidy.
Tsy amin'izao fotoanan'ny valan'aretina coronavirus izao ihany, fa efa taloha koa. Koa
izao izy ho an'ny valan'aretina coronavirus:
Indray mandeha, nampitaha ny fahantrana tamin'ny fahafatesana ilay mpahay fizika Kanadianina Denis Rancourt.
Ary hitanao fa arakaraka ny fahantrana eo amin'ny mponina no matetika kokoa ny fahafatesan'ny olona. Tsy
noho ny virosy izany, fa noho ny fepetra noraisina.
Ary nitranga ihany koa izany teo aloha, tamin'ny 1866 sy 1871 tany Amsterdam, teto ambony noho ny aretin'ny kisoa.
Izany no isan'ny maty eo amin'ny mahantra, ary izany koa no isan'ny maty eo amin'ny tena mpanankarena.
Ary eto ambany eto, ny zava-drehetra dia momba ny kôlera, ny fahafatesan'ny mahantra, ny fahafatesan'ny mpanankarena.
Midika izany fa azo atao foana ny manala ampahany amin'ny mponina izay tsy ilaina intsony amin'ny alalan'ny valan'aretina.
Ary ambonin'izany rehetra izany, tsy ny helok'izy ireo izany. Ary tsy te-ho meloka izy ireo.
Koa tsy voatery hiady ianao mba hampihenana ny isan'ny mponina. Ny pesta koa dia afaka manao izany.
Ary, mazava ho azy, dia afaka mampiverina amin'ny laoniny ny toekarena ianao avy eo. Hitantsika izay
mitranga ankehitriny miaraka amin'ny coronavirus:
Tetikasa lehibe vaovao izay tsy ho azo tanterahina taloha.
Saingy efa nanao izany izy ireo taloha, nandritra ny valanaretina, araka izay hasehoko anao vetivety.
Tampoka teo dia niroborobo ny toekarena satria maty ny olona ary tsy nisy sisa hiasa.
Nampiharina tetikasa lehibe vaovao, ary noroahina ny olona sasany.
Ankehitriny dia ireo mpino teôria momba ny fikambanana miafina, fa taloha kosa dia ireo mpino diso sy mpamosavy, na
dia ireo Jiosy aza, no novonoina fotsiny mba hanomezana toerana ho an'ny olona vaovao hifehy ny fiaraha-monina.
Ary ny fisian'ny tsy fetezana amin'ny tantaran'ny valan'aretina dia hita amin'ny topimaso ankapobeny manomboka
tamin'ny taona 1347 ka hatramin'izao, izay mampiseho fa nisy fiparitahan'ny valan'aretina miverimberina.
Saingy misy ihany koa ireo fahatapahana hafahafa amin'ity tantaran'ny valan'aretina ity.
Izany hoe, nahoana no tsy nisy valanaretina nandritra ny taonjato maro hatramin'ny taona 1347?
Tsy maintsy manontany tena izany fanontaniana izany isika rehefa misy valan'aretina isaky ny valo ka hatramin'ny folo taona.
Ary voalaza fa nisy valanaretina lehibe, ilay gripa Espaniola malaza, tamin'ny taona 1918 tamin'ny
fiafaran'ny Ady Lehibe Voalohany, satria maro ny olona no narary tamin'izany fotoana izany.
Fa nanana Ady Lehibe Faharoa koa izahay.
Nahoana no tsy nisy valanaretina tamin'ny faran'ny Ady Lehibe Faharoa, nefa tsy nihatsara ny fiainan'ny olona?
Ny valiny tokana azo atao dia: satria mazava fa tsy nilaina tamin'izany fotoana izany.
Ary ireto ny tranga valan'aretina voarakitra nanomboka tamin'ny 1347 ka hatramin'ny 1750, ary azonao jerena fa taorian'ny
fipoahana lehibe voalohany tamin'ny 1347, io fiakarana tampoka io, ary nandritra ny Ady telopolo taona –
nitombo hatrany ny valan'aretina – ary avy eo tampoka dia nihena be ny valan'aretina.
Inona marina no tokony ho nitranga ara-pitsaboana?
Manjary marani-tsaina kokoa ianao rehefa mijery ny toe-piainana ara-tsosialy.
Tamin'ny taona 1347, tena niseho tanteraka ny Fiangonana Katolika tamin'ny fitakiany ny fanjakazakana manerantany ary
nilaza hoe: Tsy maintsy mankatò anay ny fanahy tsirairay.
Ary mba hanaovana izany dia nila nampiasa ny tahotra ny aretina izy ireo. Ary mazava ho azy fa nisy fanoherana.
Matetika antsoina hoe Adin'ny Tantsaha izay niforona izany.
Na izany aza, tsy ny tantsaha irery ihany no nanohitra ny fanararaotana sy ny fanerena natao taminy.
Ireo no olom-pirenena izay nonina tamin'ireo fanjakana ireo.
Ary hitanao fa nitombo ny valan'aretina, mba hifehezana izany.
Mandra-pahatongan'ny farany, niseho ireo zava-nitranga lehibe toy ny Ady telopolo taona.
Ary avy eo dia nanjaka ny fahanginana tamin'ny Fanoherana ny Fanavaozana sy ny voninahitry ny vanim-potoanan'ny Baroque.
Tamin'izany no nanorenana ireo lapa sy fiangonana baroka.
Nila ny hery mpiasa izy ireo ary nanana fahefana lehibe tamin'ny olona ka nilaza hoe:
Ankehitriny dia tsy mila valan'aretina intsony izahay.
Ary zavatra iray hafa koa mampiseho fa tsy tranga voajanahary ara-lojika ireo valan'aretina ireo, tahaka ny hitantsika tamin'ny
Covid, dia ny hoe na dia efa ela be aza ny fotoana, dia mbola nisy fahasamihafana lehibe teo amin'ny tahan'ny
fiparitahan'ny aretina isaky ny distrika, fanjakana federaly, na firenena ao amin'ny Vondrona Eoropeanina.
Ahoana no ahafahana manao izany raha lazaina fa miparitaka avy amin'ny olona iray mankany amin'ny
iray hafa amin'ny alalan'ny rivotra ny aretina?
Avy eo, rehefa afaka fotoana fohy dia fohy, rehefa afaka herinandro vitsivitsy na volana vitsivitsy, dia tsy
maintsy misy fifandanjana; izany hoe, ny isan'ny tranga aretina dia tokony ho mitovy eo amin'ny toerana rehetra.
Saingy tsy toy izany no nitranga.
Ary ny fotoana tokana nisy fahafatesana mihoatra ny mahazatra – nanao môdely sy nikajy izany ihany koa i Denis Rancourt,
mpahay fizika Kanadiana – dia tamin'ny Martsa sy Aprily 2020.
Ary izany koa dia mampiseho.
Raha ny marina, ny aretina nafarana avy any Shina dia tokony ho niseho tany amin'ireo seranan-tsambo
lehibe sy ny seranam-piaramanidina ary niparitaka avy eo.
Na izany aza, tsy toy izany no nitranga.
Izany dia Italia Avaratra, izany dia Strasbourg, Alsace, izany dia Parisy, izany dia ny faritra manodidina an'i
Bruxelles, kely tamin'i Londres, ary izany dia ny faritra manodidina an'i Madrid sy Barcelona.
Fa tsy tany an-kafa, izay nisy ihany koa seranam-piaramanidina sy seranan-tsambo. Ary nahoana no nitranga izany rehetra izany?
Satria tsy tranga mifindra no nitranga tany, ny fahafatesana mihoatra – fahafatesana ara-pitsaboana nitranga izany.
Eny tokoa, namoaka soso-kevitra ny Fikambanana Maneran-tany momba ny Fahasalamana fa tokony hampidirina haingana araka izay azo
atao amin'ny milina fanampiana miaina ireo marary ahiana ho voan'ny Covid-19, izay saika mitovy amin'ny
famonoana olona raha ny zokiolona no resahina, satria tsy afaka esorina amin'io milina io intsony izy ireo.
Ny klôrokinina, fanafody ho an'ny tazomoka, dia nomena tamin'ny fatra mahafaty.
Ny natao teto dia famonoana olona. Tsy maintsy efa fantatry ny rehetra izay nanao izany.
Araka ny hitanao, tsy natao tany amin'ny firenena maro izany, toy ny Alemaina na Aotrisy; fa natao tany
amin'ireo firenena ireo. Nomena Remdesivir izy, izay tena tsy nisy ilana azy ary nampidi-doza.
Ary, mba hanamafisana ny toe-draharaha, ireo marary izay nomena fitaovana fanampiana fisefoana
tsy ilaina dia tsy nomena antibiotika ihany koa.
Na dia mivoatra aza ny aretina bakteria amin'ny marary rehetra misy fampidiran-drivotra
raha tsy ampiasaina ireo antibiotika ireo.
Midika izany fa, amin'ny fitsipika, dia nampanaovina tamim-pikasana ny fahafatesana ara-pitsaboana
tany amin'ny faritra sasany nandritra ny herinandro maromaro mba hiteraka tahotra ilaina.
Ary raha mijery lavitra any aoriana isika, any amin'ny taona 1347, tamin'ny valan'aretina lehibe
voalohany, dia misy sarintany tahaka izao ankehitriny, ary azonao jerena ihany koa izay tsy mety.
Na dia toa mitovy tsara aza ny fiparitahan'ny aretina, dia naharitra dimy taona ity pesta ity ary nisy faritra manontolo –
araka ny ekena ara-panjakana – toy ny Polonina ankehitriny, Alemaina atsinanana, Tseky, ny faritra manodidina an'i
Milan ary eto amin'ny Pyrénées – izay tsy nisy ny aretina nandritra ny dimy taona, tsy nisy sisintany ara-jeografika.
Izany dia satria tsy nandray anjara ny olona tany, ary izany no tsy maintsy ataontsika! Raha tsy ampy
ny olona mandray anjara, dia tsy hisy valanaretina!
Ary mandritra izany, efa nisy fikarohana nahitana porofo mazava fa ity valan'aretina ity, na aiza na aiza nisehoany – ary tany
amin'ny tanàna vitsy ihany izany – dia 95,5 isan-jaton'ny tranga no nitranga tao anatin'ny folo
kilaometatra manodidina ny lalan-drano azo aleha.
Ary fantatrao ve hoe firy amin'ireo faritra ao amin'ny firenena no tsy manana lalam-drano azo ampiasaina?
Midika izany fa any amin'ireo faritra maro ireo, izay nasiana marika loko fotsiny mba hanehoana fa
ratsy be ny zava-nitranga, dia tsy nisy tena nitranga.
Raha izany, tsy maintsy manao ireo isa an-tanàna ianao.
Ary avy eo dia nampiseho ny fikarohana nataonay fa maro tamin'ireo antontan'isa momba ny pesta ireo no noforonina.
Tanàna maro no mitovy tatitra – ny anaran'ny tanàna ihany no novaina – mba hampiseho fa nisy pesta nitranga tany.
Na dia tsy manao izany aza izy ireo ary mijery fotsiny fa tany ambanivohitra ny ankamaroan'i Eoropa tamin'izany fotoana izany
ary nipetraka tany ambanivohitra ny olona fa tsy tany an-tanàn-dehibe, dia folo
isan-jaton'ny mponina ihany no ho voakasika.
Koa tsy nisy akory ny resaka fahafatesana sy aretina betsaka tamin'ny taona 1347 nandritra ilay
valan'aretina lehibe voalohany. Ary nahoana no nilaina izany?
Tamin'izany fotoana izany, momba ny fanavaozana rafitra ihany koa izany.
Raha mijery ny bokin'ny tantara ianao anio, dia milaza izy hoe:
Ny valan'aretina voalohany no nanamarika ny fiandohan'ny Renaisansy. Tahaka izany koa isika ankehitriny
no miaina dingana fanovàna lehibe eo amin'ny tantara.
Izany no nataon'izy ireo. Ary tamin'izany fotoana izany, teo an-tanan'ny Jiosy ny tsena ara-bola.
Rehefa efa rava ny antsasaky ny fiarahamonina Jiosy, dia tsy teo an-tanan'ny Jiosy intsony izany, fa teo an-tanan'ireo
patrisy eo an-toerana izay nandray ny raharaham-barotra.
Ary, soa ihany, maro, anisan'izany ireo mpitarika ny fiangonana, no afaka tamin'ny trosany satria
novonoin'izy ireo ireo mpampindram-bola taminy.
Ny fiovan'ny toe-karena. Tamin'izany fotoana izany, ny lamba tsara kalitao dia avy any avaratr'i Italia, saingy taorian'ny
taona 1352 dia tsy toy izany intsony. Tampoka teo, nipoitra ny indostrian'ny lamba alemà tao amin'ireo orinasa famokarana.
Ary tamin'izany fotoana izany, tampoka teo dia nanana tany betsaka tany an-tanàn-dehibe ny Fiangonana
Katolika ka afaka nanangana katedraly goavana. Tsy tamin'ny volany manokana izany, mazava ho azy.
Ary tany amin'ny toerana sasany, izay nety izany, dia lasa somary tsy dia mifanizina loatra fotsiny ny mponina.
Satria raha nisy olona maro kokoa maty na aiza na aiza, dia tany amin'ny tanàna lehibe vitsivitsy ihany izany.
Ary avy eo dia vitsy kokoa ny olona tsy mahafinaritra.
Andeha hojerentsika hetsika iray hafa, antsoina hoe Ny Fangitry ny Anglisy tamin'ny 1529. Hetsika tena hafahafa.
Mitovy amin'izay nitranga tany Wuhan, voalaza fa tonga tao amin'ny seranan-tsambon'i Hamburg tamin'ny
taona 1529 ny sambo iray nitondra pesta mahafaty.
Araka izay azo tsongaina, angamba gripa tamin'ny fahavaratra izany.
Mahagaga anefa fa ny gripa fahavaratra dia niseho tany amin'ny tanàna sasany tany Alemaina sy Soisa ihany,
ary tamin'ny ambaratonga kely kokoa tany Holandy – fa tsy tany Frantsa, Polonina na Tseky.
Ankehitriny, mbola mitady ilay mpanaparitaka aretina ny mpahay tantara ara-pitsaboana. Na izany aza, tsy hahita azy izy ireo.
Fa afaka mahita azy ianao raha mijery ny sarintanin'ny Fanavaozana.
Tamin'ny taona 1517, nisy lehilahy iray antsoina hoe Martin Luther nanavao ny fiangonana, ary teraka ny Fiangonana Protestanta.
Ary ireto no faritra izay niovan'ny tanàna ho amin'ny finoana Protestanta.
Mifanandrify saika tanteraka amin'ireo tanàna nanaovana ny fampiasan'ny Anglisy izy ireo.
Ary tsy vokatry ny aretina izany, fa vokatry ny fitsaboana kosa.
Tao amin'ireo tanàna ireo, hoy ny filazana fa tsy maintsy notazonina tao anaty fandriana volom-borona
roa nandritra ny 24 ora ny olona tamin'ny haavon'ny fahavaratra tamin'ny maripana 35 degre.
Ary avy eo dia maty izy ireo. Izany no hydroxychloroquine nampiasain'izy ireo tamin'izany fotoana izany.
Ary indrisy, maro be ny olona no navela ho matahotra tamin'izany fotoana izany ary nanao izany fotsiny.
Ary efa navoaka ilay taratasy, mahaliana fa satria any Aotrisy izahay amin'izao fotoana izao,
nosoniavin'ny mpiasan'ny fanafody roa avy any Linz.
Tsy hita mihitsy ireo mpamatsy fanafody roa avy any Linz, satria tsy nisy mihitsy izy ireo tany am-boalohany.
Mpivarom-panafody sandoka izy ireo, saingy ampy hamonoana olona an'arivony maro.
Ary inona no nitranga tany Londres tamin'ny taona 1665? Nisy ny Valan'aretina Lehibe, izay voalaza fa nahafaty olona 68 000.
Angamba, angamba tsia, tsy te-hanitsara aho. Fa inona no nitranga herintaona taty aoriana?
Ny Afo Lehibe. Nirehitra tanteraka i Londres – fanavaozana ara-kafana izay niasa tsara be taorian'ny fahatairan'ny pesta.
Ary inona no nitranga taorian'ny nanorenana indray an'i Londres tamin'ny fomba Baroque?
Tsy nisy pesta hafa intsony. Mahagaga tokoa.
Na andao hojerentsika ny taona 1830-31. Tsy mbola tamin'ny 1848 izany, saingy efa nisy fiomanana.
Taorian'ny Ady Napoleônika, araka ny fantatsika tsara eto Aotrisy, dia naorina ny fitondrana Metternich.
Ary teo ianao no nahita izay tena ilàna ny saron-tava.
Izany hoe, tsy mba hiarovana amin'ny aretina, fa mba hanakanana ny fitenenana.
Toy izany no nanehoan'ny sariitatra azy tamin'izany fotoana izany. Ary toy izany koa tany amin'ny firenena hafa.
Nisy revolisiona tany Paris, Bruxelles, Antwerp ary Varsôvia. Ary lasa mampidi-doza izany.
Ary inona no nitranga avy eo? Avy eo tonga ny kôlerà. Tamin'ny voalohany dia avy tany Bengal izy.
Nandritra ny an'arivony taona izy tsy nahazo sambo, fa tampoka teo dia tonga izany. Ary avy eo dia maty ny olona.
Ary mazava ho azy, any amin'ireo tanàn-dehibe ihany, satria mbola tany amin'ireo tanàn-dehibe no
nitrangan'ny revolisiona tamin'izany fotoana izany.
Ary farany, ny gripa espaniola, izay heverin'ny maro amin'ireo mpisalasala momba ny coronavirus
ho aretina tena izy, dia tsy tena izy ihany koa.
Eto ianao dia afaka mahita ny antontan'isa momba ny fiparitahan'ny gripa tao amin'ny tafika alemà tamin'ny taona 1918.
Nisy fihanaky ny gripa tamin'ny fahavaratra, ka 6,5 isan-jaton'ny miaramila no narary.
Ary ho an'ny gripa amin'ny fararano, tsy nahatratra 2 isan-jato akory.
Ary ilay lehilahy tompon'andraikitra tamin'ny faharesen'ny tafika alemà, Erich Ludendorff, dia mety ho
nilaza hoe: "Resy izahay noho ny gripa espaniola fotsiny."
Tsia, hoy izy: Nisy gripa kely tamin'ny olona, saingy ambonin'izany rehetra izany tsy nanana ovy izy
ireo ary nitondra toaka ratsy avy any an-trano. Izany no nahatonga ny tafika Alemà ho resy.
Ary tamin'ny Novambra 1918 dia nifarana ny gripa. Tsy nisy intsony.
Ankehitriny anefa, azonao vakiana ao anaty boky fa naharitra hatramin'ny taona 1923 izany.
Fa ny boky tranainy kosa, tsy izany no lazain'izy ireo. Tamin'ny taona 1919, nanana gripa mahazatra ny olona, izay somary
henjana kokoa fotsiny satria tamin'ny faran'ny ady dia sahirana izy ireo ary tsy nanana na inona na inona hampafana ny tranony.
Efa hadin'izy ireo izy ireo.
Ka na tamin'izany aza dia tsy nisy mpanaparitaka aretina vaovao, tsy nisy mpanaparitaka aretina mampidi-doza.
Tamin'ny toe-javatra tsara indrindra izany. Tsy gripa vaovao nitranga teto izany.
Kely toy izao izy ankehitriny.
Ary izany no antony nanoratana taratasy iray nandinika izany ho an'ny tanànan'i Cologne, izay mampiseho fa ny mponina tao Cologne
dia nianatra momba ny gripa Espaniola indrindra tamin'ny gazety.
Fa tsy noho ny aretina na noho ireo faty olona izay mety ho niparitaka teny amin'ny zoron-dalana rehetra.
Ary izany no nolazain'i Ramatoa Andersen teo aloha tamin'ny teny hentitra, tamin'ny teniny manokana.
Izany no nolazain'ny olona iray izay tiako hohatsiahiviko indray eto, satria izy dia Viennois.
Ivan Illich dia naminavina ity toe-javatra atrehintsika ankehitriny ity tamin'ny taona 1975.
Hoy izy: "Misy elita vaovao amin'ireo mpanara-maso siantifika izay te hanova ny tontolo manontolo ho
efitrano fampandriana ao amin'ny hopitaly ary hifehy azy."
Ireo mpiasan'ny fahasalamana vaovao ireo dia te-hanapa-kevitra hoe inona no atao hoe aretina, iza no marary na
mety ho marary, ary inona no tokony hatao ho azy ireo.
Tsy mbola nahalala na inona na inona momba ny vaksiny RNA na ny fitsapana PCR izy. Saingy azony ny fomba fiasan'izy ireo.
Nahoana? Satria pretra Katolika i Ivan Illich. Nanana fampahalalana anatiny izy.
Ka ankehitriny angamba te-hahafantatra avy amiko ianao, izay mijery ny lasa ary afaka maminavina ny
hoavy, hoe inona no havoakan'ity mpilalao lalao akorandriaka ity ho valan'aretina manaraka.
Tsy afaka milaza aminao izay havoakany avy ao anaty satroka koa aho.
Fa afaka milaza aminao aho fa ho avy izany rehefa ilaina, na tsy ho avy mihitsy raha tsy mino azy isika.
Lahatra raha misy olona maro be tsy mino ny momba ny valanaretina, ary 'raha tsy misy
valanaretina, dia tsy misy fitondrana jadona'.
Misaotra.