Pandemi datang nalika diperlukeun. Pandemi moal kajadian lamun urang henteu yakin kana éta.
Ieu mangrupikeun kacindekan anu dihontal ku Dr Gerd Reuther dina ceramahna tanggal 13 April 2024 ngeunaan topik "Panyebaran
kasieunan jeung krisis karancang pikeun ngadalikeun dunya".
Dosen universitas Dr. Gerd Reuther nyaéta spesialis radiologi, pangajar médis, jeung sajarahwan médis.
Kla.TV keur nyiarkeun ceramah anu jero wawasan jeung kacida relevanna dina kasempetan ieu:
Sababaraha poé ka tukang, WHO sakali deui ngumumkeun kaayaan darurat global.
Berliner Zeitung ngalaporkeun dina 14 Agustus 2024:
WHO ningali résiko yén mpox bisa sumebar deui sacara internasional sanggeus taun 2022
jeung jadi résiko kaséhatan di sababaraha nagara.
Pernyataan darurat dimaksudkeun pikeun ngabéjaan pamaréntah di sakuliah dunya supaya
maranéhna bisa nyiapkeun diri pikeun kamungkinan wabah.
Ngan sababaraha bulan ka tukang, Peraturan Kaséhatan Internasional anyar (IHR) diadopsi dina operasi rusiah.
Ieu geus masihan WHO, atawa Tedros sacara pribadi, kakuatan anu leuwih gedé deui kana sakabéh 194 nagara anggota.
Naha histeria Mpox anyar ieu mangrupa manuver deui pikeun ngajajah dunya ku "diktator WHO"?
Hiji hal anu pasti: "WHO bakal ngakoordinasi tindakan pencegahan global dina gawé bareng raket jeung
sakabéh nagara anu kapangaruhan dina sababaraha poé jeung bulan ka hareup," saur Tedros.
Kunaon darurat pandemi global diumumkeun dina momen ieu téh masih kénéh kudu ditempo.
Éta écés yén kauntungan nu mandeg ti raksasa farmasi moal lila deui bakal ngahontal langit hatur
nuhun kana mekarna industri vaksin cacar monyet.
Ernst Wolff nyerat dina 15 Agustus:
WHO jeung SPIEGEL nampi jutaan ti Yayasan Bill jeung Melinda Gates, anu saterusna loba diinvestasikeun dina industri farmasi.
Pikeun ngaevaluasi kaayaan ayeuna, tingali deui sajarah pandemi sareng Kla.TV ayeuna.
Dr Gerd Reuther: Leres, abdi khususna bungah tiasa uih deui ka dieu di Wina.
Sanggeus sagala, abdi parantos nyéépkeun 13 taun hirup abdi damel di dieu.
Ku kituna abdi ngahaturkeun nuhun ka Bapak Hauser parantos mawa abdi deui ka Wina sakali deui.
Kusabab sanggeus naon anu kajadian di dieu jeung coronavirus, Wina sabenerna mah teu pikabetaeun deui, kudu diomongkeun.
Sareng abdi ampir sumpah moal ngalangkungan wates Wina deui.
Tapi kuring geus ngalakukeunana waé, sabab kuring pikir éta téh kacida pisan pentingna.
Sabab pikeun totalitarianisme ieu anu rék diadegkeun di dieu, maranéhna peryogi pandemi deui.
Sareng pandemi ieu teu meunang diidinan kajadian.
Sareng éta ngan bisa dicegah lamun urang ningali kana kaca spion tukang jeung ningali naon anu geus kajadian di mangsa kapungkur.
Kumaha wabah-wabah éta salami 700 taun ka tukang.
Jeung éta sababna kuring jeung pamajikan kuring nulis buku leutik ieu sataun ka tukang.
Sareng anjeun sabenerna tiasa nyimpulkeun sajarah wabah dina 150 kaca, anu hésé dipercaya.
Kusabab hal anu sarua geus lumangsung salila 700 taun.
Ieu mah lain ngeunaan baktéri jeung virus. Ieu mah ngeunaan panik wungkul, euweuh deui.
Pandemi téh sinonim jeung nyebarkeun kepanikan. Leres, sarta pikeun nyieun kepanikan, anjeun peryogi korban jiwa.
Tapi tina hormat, sacara alami jalma bakal leuwih milih henteu nembongkeun langsung mayit-mayit ieu.
Meureun ogé sabab maranéhna teu aya. Ku kituna dipaké peti mati.
Sarerea geus apal kana peti jenazah ti Bergamo. Abdi teu kedah nyarios seueur deui ngeunaan éta.
Kuring yakin ngan aya 13 peti mati anu diiderkeun muter-muter di dieu salila sababaraha jam.
Tapi maranéhna geus ngalakukeun sakabéhna sababaraha abad ka tukang.
Tingali gambar di kénca. Éta palsu ogé kawas peti mati di katuhu.
Atawa anjeun yakin yén peti mati anu eusina hiji jalma lengkep bisa diangkut ku hiji jalma wungkul?
Ku kituna anjeun peryogi peti mati, sabab anjeun teu nyaho naon anu aya di jerona.
Sareng tangtosna, kusabab peti mati éta henteu tiasa leres pikeun alesan éta. Salila ratusan taun, jalma-jalma
henteu dikubur dina peti mati pisan sabab éta teuing mahal.
Sareng sabab éta bakal mungkin pikeun nunda dékomposisi teuing lila dina rohangan anu kawates di pekarangan gereja.
Jeung éta sababna lukisan ieu dijieun sahenteuna 100 atawa 200 taun saterusna teras dibéré
tanggal mundur pikeun ngagambarkeun kaayaan taun 1347.
Ieu hartina yén duanana hal anu urang tingali di dieu téh warta palsu wungkul jeung euweuh deui.
Kusabab sagalana tungtungna kana sieun ieu. Tapi sieun ieu boga dua sisi.
Pikeun urang, pikeun kalolobaan jalma, éta sieun aya di sisi kénca.
Kasieun anu nyabut kamampuhan urang pikeun mikir, anu maksa urang néangan perlindungan jeung narima tawaran bantosan.
Sareng teras aya ogé sieun salaku kasempetan.
Anjeun panginten wawuh ka lalaki di katuhu. Éta téh Warren Buffett anu kasohor.
Ieu hartosna yén pikeun minoritas umat manusa, panik epidemi ieu janten alesan pikeun ngarayakeun.
Kusabab manéhna nyarios: sieun anu sumebar téh babaturan anjeun salaku investor.
Kusabab ku kituna anjeun tiasa meuli barang murah.
Sareng maranéhna sok mésér barang-barang murah.
Henteu ngan ayeuna salila pandemi coronavirus, tapi ogé saméméhna. Janten kieu pikeun pandemi coronavirus:
Ahli fisika ti Kanada Denis Rancourt kungsi ngabandingkeun kamiskinan jeung maot.
Sareng anjeun tiasa ningali yén beuki miskin masarakat, beuki sering maranéhna maot. Henteu
tina virus, tapi tina léngkah-léngkah anu dicandak.
Sarua ogé kajadian saméméhna, dina taun 1866 jeung 1871 di Amsterdam, di dieu pikeun cacar.
Éta jumlah maot di kalangan jalma miskin, sareng éta jumlah maot di kalangan jalma beunghar pisan.
Jeung di dieu handap, sakabéhna pikeun kolera, pati jalma miskin, pati jalma beunghar.
Ieu hartosna yén sok aya kamungkinan pikeun ngaleungitkeun sabagian penduduk anu henteu dipikahayang deui ku cara epidemi.
Sareng di luhur sagalana, éta sanés kasalahan maranéhna. Sareng maranéhna henteu hoyong disalahkeun.
Jadi anjeun teu kudu salawasna ngalaksanakeun perang pikeun ngurangan populasi. Wabah ogé tiasa ngalakukeun éta.
Sareng tangtosna, anjeun teras tiasa ngabalikeun ékonomi. Urang ayeuna ningali naon anu keur kajadian sareng coronavirus:
Proyék skala ageung anyar anu saméméhna moal mungkin.
Tapi maranéhna geus ngalakukeun éta saméméhna, nalika wabah, sakumaha anu bakal kuring tunjukkeun ka anjeun sakedap deui.
Tiba-tiba, ékonomi jadi rame sabab jalma-jalma geus maot jeung teu aya nu tinggal pikeun digawé.
Proyék skala gedé anyar diluncurkeun, sarta sawatara jalma tuluy dipecat.
Ayeuna mah para ahli konspirasi, tapi baheula mah para bidah jeung tukang sihir, atawa malah urang Yahudi,
anu saukur dipaehan pikeun nyadiakeun rohangan ka jalma anyar pikeun ngadalikeun masarakat.
Sareng kanyataan yén aya nu salah dina sajarah epidemi bisa katingali tina tinjauan kasar ti taun 1347 nepi ka ayeuna,
anu nunjukkeun yén geus aya wabah epidemi anu terus-terusan.
Tapi aya ogé sababaraha kajadian anéh dina carita epidemi ieu.
Nya éta, kunaon teu aya wabah salila ratusan taun nepi ka taun 1347?
Urang kudu nanya ka diri sorangan patarosan éta nalika aya wabah unggal dalapan nepi ka sapuluh taun.
Jeung cenah aya wabah gedé, flu Spanyol anu kasohor, dina taun 1918 di ahir Perang Dunya
Kahiji, sabab loba jalma nu gering waktu éta.
Tapi urang ogé kungsi ngalaman Perang Dunya Kadua.
Naha teu aya epidemi di ahir Perang Dunya Kadua, padahal kaayaan jalma mah teu leuwih hadé?
Hiji-hijina jawaban anu mungkin nyaéta: sabab éta jelas henteu diperlukeun dina waktos éta.
Sareng ieu mangrupa kajadian wabah anu kacatet ti taun 1347 nepi ka 1750, sarta anjeun tiasa ningali yén sanggeus ledakan gedé
munggaran dina taun 1347, aya lonjakan, teras salila Perang Tilu Puluh Taun – wabah beuki seueur –
lajeng sacara dadakan wabah jadi jauh kirang sanggeusna.
Naon sabenerna anu kuduna geus kajadian sacara médis?
Anjeun jadi leuwih pinter nalika ningali kaayaan sosial.
Dina taun 1347, Garéja Katolik bener-bener ngarasa mandiri dina klaimna pikeun ngawasaan dunya
sarta nyarios: Unggal jiwa kudu tunduk ka kami.
Jeung pikeun ngalakukeun éta, maranéhna kudu ngagunakeun sieun kana panyakit. Sareng tangtosna aya perlawanan.
Ieu mindeng disebut Perang Patani anu mekar.
Nanging, henteu ngan patani wungkul anu nolak eksploitasi jeung panindasan maranéhna.
Maranéhna téh warga anu cicing di nagara-nagara éta.
Sareng anjeun ningali, wabah parantos ningkat pikeun ngadalikeun ieu.
Nepika tungtungna, kajadian-kajadian gedé saperti Perang Tilu Puluh Taun lumangsung.
Teras kaayaan rada sepi ku ayana Kontra-Réformasi jeung kamegahan jaman Barok.
Éta mangsa karaton jeung garéja Barok diwangun.
Aranjeunna peryogi tanaga kerja jeung boga kakawasaan anu gedé pisan ka rahayat nepi ka
maranéhna nyarios: Ayeuna urang ogé tiasa teu aya wabah.
Jeung hiji hal deui anu ogé nunjukkeun yén wabah-wabah ieu sanés fenomena alamiah anu logis, saperti anu urang tingali dina Covid,
nyaéta sanajan sanggeus lila, urang masih gaduh laju insidénsi anu pisan béda di unggal
kabupaten, nagara bagian féderal, atawa nagara-nagara EU.
Kumaha éta bisa mungkin lamun hiji panyakit disangka nyebar ti jalma ka jalma ngaliwatan hawa?
Teras, sanggeus waktos anu pondok pisan, sanggeus sababaraha minggu atawa sababaraha bulan, kedah aya kasaimbangan;
nya éta, angka kasakitna kedah sakitar sarua di mana-mana.
Tapi éta mah henteu kitu.
Sareng hiji-hijina waktos aya kasatiaan maot kaleuleuwihan – fisikawan Kanada Denis Rancourt ogé nyimulasikeun
jeung ngitung ieu – nyaéta dina Maret jeung April 2020.
Sareng éta ogé nembongkeun.
Saéstuna, panyakit anu diimpor ti Cina kuduna geus mucunghul di palabuhan jeung bandara utama teras sumebar ti dinya.
Tapi éta mah lain kitu.
Éta téh Italia Kalér, éta téh Strasbourg, Alsace, éta téh Paris, éta téh wewengkon sabudeureun Brussels, sakedik
London, jeung éta téh wewengkon Madrid jeung Barcelona.
Tapi henteu di tempat séjén, di mana ogé aya bandara jeung palabuhan. Sareng kunaon sadayana ieu kajadian?
Kusabab naon anu kajadian di dinya sanés kajadian inféksi, kaleuwihan pupusna – éta mah maot médis anu kajadian.
Nya éta, Organisasi Kaséhatan Dunia geus ngaluarkeun rekomendasi yén pasién anu dicurigaan ngidap Covid-19 kudu dipasang
ventilator sakumaha gancangna, anu sacara praktis sarua jeung maéhan dina kasus jalma sepuh, sabab
maranéhna moal bisa dicabut deui tina ventilator.
Chloroquine, hiji ubar malaria, diresépkeun dina dosis anu sacara efektif maéhan.
Nu dilakukeun di dieu téh maéhan. Sadaya anu ngalaksanakeunana pasti nyaho éta.
Sakumaha anjeun tiasa tingali, ieu henteu dilakukeun di sababaraha nagara, sapertos Jerman atawa Austria; tapi
di nagara-nagara éta, éta dilakukeun. Remdesivir dipasihan, anu sakabéhna teu aya mangpaatna jeung ngabahayakeun.
Sareng, pikeun ngajadikeun kaayaan leuwih parah, pasien anu diventilasi sacara teu perlu ogé henteu dipasihan antibiotik.
Sanajan unggal pasien anu dihirupkeun ngembangkeun inféksi baktéri tanpa antibiotik ieu.
Ieu ngandung harti yén, sacara prinsip, pati médis sacara sengaja diinduksi di sababaraha wewengkon salila
sababaraha minggu pikeun nyiptakeun panik anu diperlukeun.
Sareng upami ayeuna urang ningali ka tukang jauh, ka taun 1347, ka wabah ageung munggaran, aya peta sapertos kieu ayeuna,
sareng anjeun ogé tiasa ningali naon anu teu tiasa leres.
Sanajan sebaran panyakitna katingalina cukup rata, wabah ieu lumangsung salila lima taun sarta sababaraha wewengkon – sakumaha
diaku sacara resmi – saperti Polandia kiwari, Jerman wétan, Czechia, wewengkon sabudeureun Milan, jeung
di dieu di Pyrenees – tetep bébas tina panyakit éta salila lima taun, tanpa wates géografis.
Éta ngan kusabab jalma-jalma di dinya henteu ilubiung, jeung éta nu kudu urang lakukeun! Lamun cukup
loba jalma anu henteu ilubiung, moal aya pandemi!
Samentara éta, panalungtikan ogé geus ngabuktikeun sacara pasti yén wabah ieu, di mana waé éta kajadian – sarta éta ngan di
sababaraha kota waé – 95,5 persén kajadianana lumangsung dina jarak sapuluh kilométer ti jalur cai anu bisa dilayaran.
Sareng anjeun terang sabaraha loba bagian nagara anu teu boga jalur cai anu bisa dilayaran.
Ieu hartina yén di loba wewengkon ieu, dimana wewengkon warna geus ditandaan pikeun némbongkeun yén kaayaanana ceuk
maranéhna kacida parahna, sabenerna euweuh nanaon kajadian.
Lamun kitu, anjeun kudu ngahasilkeun poin kota sapertos kitu.
Teras panalungtikan kami némbongkeun yén loba statistik wabah ieu téh dihaja dibentuk.
Sababaraha kota miboga laporan anu sarua – ngan ngaran kotana anu dirobah – pikeun nunjukkeun yén wabah geus kajadian di dinya.
Tapi sanajan maranéhna henteu ngalakukeun éta jeung ngan saukur ningali kana kanyataan yén lolobana Éropa mangrupa wewengkon désa
dina waktos éta sarta jalma-jalma cicing di lembur tinimbang di kota-kota gedé, mangka ngan
sapuluh persén tina populasi anu bakal kapangaruhan.
Janten teu aya patalékan ngeunaan pupusna masal jeung geringna masal dina taun 1347 salila wabah pestana anu disebut-sebut
salaku wabah ageung munggaran. Sareng naha éta diperlukeun?
Dina waktos éta ogé ngeunaan ngarestrukturisasi.
Lamun anjeun ningali dina buku sajarah ayeuna, cenah:
Wabah munggaran nandakeun awal Renaissance. Sakumaha ayeuna urang keur ngalaman titik balik dina sajarah.
Éta nu maranéhna lakukeun. Jeung dina waktos éta, pasar kauangan aya dina leungeunna urang Yahudi.
Sanggeus satengah komunitas Yahudi geus dibasmi, éta geus teu aya deui di leungeun Yahudi, tapi di
leungeun para patrisi lokal anu geus ngarebut usaha éta.
Sareng sacara praktis, seueur jalma, kaasup pamingpin garéja, geus bébas tina hutangna sabab
maranéhna geus maéhan nu nginjeumkeun duit ka maranéhna.
Balikan ékonomi. Dina waktos éta, kalolobaan lawon halus asalna ti Italia kalér, tapi sanggeus taun 1352 éta kaayaan geus
robah. Dumadakan, aya industri tékstil Jerman di pabrik-pabrik.
Jeung dina waktos éta, Garéja Katolik ujug-ujug gaduh loba lahan di kota-kota sarta sanggup ngawangun katedral-katedral
anu gedé pisan. Tangtosna, sanés ku artos sorangan.
Jeung di sawatara tempat, dimana éta pantes, populasina saukur jadi rada kirang padet.
Sabab lamun aya leuwih seueur jalma anu maot di mana waé, éta ngan di sababaraha kota gedé wungkul.
Teras aya kirang jalma anu teu pikaresepeun.
Hayu urang tingali kajadian séjén, nu disebut English Sweat taun 1529. Kajadian anu pisan anéh.
Sakumaha anu kajadian di Wuhan, hiji kapal anu mawa wabah maot disebut-sebut geus sumping di palabuhan Hamburg taun 1529.
Ti naon anu bisa diwangun deui, sigana éta flu usum panas.
Anehna, flu usum panas ngan kajadian di sawatara kota di Jérman jeung Swiss, sarta dina tingkat anu leuwih handap di
Walanda – tapi henteu di Perancis, Polandia atawa Czechia.
Dinten ieu, ahli sajarah médis masih kénéh milarian patogénna. Nanging, maranéhna moal manggihanana.
Tapi anjeun tiasa manggihanana lamun ningali peta Réformasi.
Dina taun 1517, aya saurang Martin Luther anu ngaréformasi garéja, sarta Garéja Protestan lahir.
Sareng ieu téh daérah-daérah dimana kota-kota parantos robah ka agama Protestan.
Aranjeunna ampir persis cocog jeung kota-kota tempat paluhna urang Inggris lumangsung.
Sareng éta henteu kajadian alatan inféksi, tapi leuwih alatan pangobatanana.
Di kota-kota ieu, cenah jalma kudu dibungkus ku dua selimut bulu salila 24 jam dina puncak usum panas dina suhu 35 derajat.
Teras maranéhna maot. Éta téh hidroksiklorokuin anu dipaké waktu harita.
Jeung hanjakalna, loba pisan jalma anu ngantep dirina sieun waktu éta sarta ngalakukeun éta.
Jeung makalah éta geus diterbitkeun, matak pikaresepeun, sabab ayeuna urang aya di
Austria, ditandatanganan ku dua apoteker ti Linz.
Dua apoteker ti Linz teu kungsi kapanggih, sabab maranéhna sabenerna teu kungsi aya ti mimitina.
Maranéhna téh apoteker palsu, tapi éta geus cukup pikeun maéhan sababaraha rébu jalma.
Naon anu kajadian di London taun 1665? Aya Wabah Gedé, anu dilaporkeun nyababkeun paéhna 68.000 jiwa.
Meureun, meureun henteu, abdi teu hoyong ngadili. Tapi naon anu kajadian sataun ti harita?
Seuneu Agung. Sakabéh London kabakar – hiji renovasi termal anu hasilna saé pisan sanggeus kejutan wabah.
Sareng naon anu kajadian sanggeus London diwangun deui dina gaya Barok? Teu kungsi aya wabah deui. Kacida kabeneranana.
Atawa hayu urang tingali taun 1830-31. Éta can taun 1848, tapi geus aya nu keur ngagolak.
Sanggeus Perang Napoleon, sakumaha anu urang terang pisan di dieu di Austria, rezim Metternich diadegkeun.
Jeung di dinya anjeun tiasa ningali pikeun naon sabenerna topéng-topéng éta gunana.
Nya éta, lain pikeun ngajaga tina inféksi, tapi pikeun ngalarang ucapan.
Kitu carana kartun ngagambarkeunana dina waktos éta. Sarua ogé di nagara-nagara séjén.
Aya révolusi di Paris, Brussels, Antwerp, Warsaw. Jeung éta jadi bahaya.
Terus naon anu kajadian? Teras kolera datang. Éta munggaran asalna ti Bengal.
Salila rébuan taun manéhna teu meunang kapal, tapi ujug-ujug kapal éta datang. Teras jalma-jalma maot.
Sareng tangtosna ngan di kota-kota gedé, sabab révolusi dina waktos éta masih lumangsung di kota-kota gedé.
Sareng pamungkas, flu Spanyol, anu ku loba nu ragu kana coronavirus masih dianggap inféksi nyata, ogé henteu nyata.
Di dieu anjeun tiasa ningali statistik ngeunaan frékuénsi influenza di tentara Jerman taun 1918.
Aya wabah flu usum panas, kalayan 6,5 persén prajurit nu gering.
Jeung pikeun flu usum gugur mah, éta mah henteu nepi ka dua persén.
Sareng jalma anu tanggung jawab kana kakalahan tentara Jerman, Erich Ludendorff, bisa waé
nyarios: Urang ngan éléh alatan flu Spanyol.
Henteu, cenah: Jalma-jalma éta rada flu, tapi nu paling penting maranéhna teu boga kentang jeung mawa
minuman keras ti imah. Ku kituna tentara Jerman éléh.
Jeung dina Nopémber 1918, flu geus réngsé. Teu aya nanaon deui.
Tapi ayeuna anjeun tiasa maca dina buku-buku yén éta lumangsung nepi ka taun 1923.
Tapi lamun nyokot buku-buku heubeul, éta mah lain ceuk maranéhna. Dina taun 1919, jalma-jalma kakeunaan flu biasa, anu
rada leuwih parah sabab maranéhna keur sangsara di ahir perang jeung teu boga nanaon pikeun ngahangatkeun imahna.
Aranjeunna geus poho ka maranéhna.
Janten sanajan harita, teu aya patogén anyar, teu aya patogén anu ngabahayakeun.
Éta mah kaayaanana, dina kaayaan pangalusna. Éta mah lain flu anyar anu kajadian di dieu.
Sakumaha saeutikna ayeuna.
Jeung éta sababna aya hiji makalah anu ditulis pikeun nalungtik ieu di kota Cologne, anu manggihan yén warga
Cologne utamana diajar ngeunaan flu Spanyol tina koran.
Tapi lain kusabab gering atawa kusabab mayit-mayit anu bakal ngagoler di unggal pojok jalan.
Sareng éta anu diomongkeun ku Bu Andersen tadi ku kecap-kecap anu tegas, dina kecapna sorangan.
Éta diucapkeun ku saurang anu rék ku abdi sebut deui di dieu, sabab anjeunna téh urang Wina.
Ivan Illich geus ngaramal skénario ieu anu keur urang hadapi ayeuna ti taun 1975.
Manéhna nyarios: "Elit anyar para pangendali ilmiah hayang ngarobah sakumna dunya
jadi ruang rumah sakit jeung ngawasaanana."
Para rohaniawan médis anyar ieu hayang mutuskeun naon anu kaasup gering, saha anu gering atawa bisa jadi
gering, jeung naon anu kudu dilakukeun pikeun maranéhna.
Manéhna tacan nyaho nanaon ngeunaan vaksinasi RNA atawa tés PCR. Tapi manéhna ngartos mékanismena.
Naha? Kusabab Ivan Illich téh pastur Katolik. Manéhna boga inpormasi jero.
Jadi, ayeuna anjeun panginten hoyong terang ti abdi, anu nenjo ka jaman baheula sarta tiasa ngaramal masa depan, naon anu bakal
diala ku pamaén trik cangkang ieu salaku pandemi salajengna.
Kuring ogé teu bisa nyaritakeun naon anu bakal manehna kaluarkeun tina topina.
Tapi abdi tiasa nyarios ka anjeun yén éta bakal datang nalika diperlukeun, atawa moal datang pisan,
sareng moal datang lamun urang henteu yakin kana éta.
Cukup lamun loba jalma anu henteu percaya kana pandemi, jeung 'tanpa pandemi, moal aya totalitarianisme'.
Hatur nuhun.