WEBVTT

00:00.000 --> 00:07.000
Izigulane ezibhubhanayo zivela lapho zidingeka khona.
Izigulane ezibhubhanayo azivelanga uma singakholwa kuzo.

00:07.000 --> 00:15.226
Lesi kwakuyisiphetho esafinyelelwa nguDkt Gerd Reuther enkulumweni
yakhe ngomhlaka 13 Ephreli 2024 ngesihloko esithi "Ukwesabisa

00:15.226 --> 00:18.760
nokudala izinkinga ezingekho ukuze kulawulwe umhlaba".

00:18.760 --> 00:24.500
Umfundisi wasenyuvesi uDkt Gerd Reuther
unguchwepheshe kwezokuxilongwa ngemisebe,

00:24.500 --> 00:27.760
umfundisi wezokwelapha nomlando wezokwelapha.

00:27.760 --> 00:35.039
Kla.TV isakaza le nkulumo enolwazi olunzulu futhi
ephathelene kakhulu nezihloko zanamuhla kulesi sikhathi:

00:35.039 --> 00:40.679
Ezinsukwini ezimbalwa ezedlule, i-WHO yaphinde
yamemezela isimo esiphuthumayo emhlabeni wonke.

00:40.679 --> 00:45.799
I-Berliner Zeitung ibika ngomhlaka 14 Agasti 2024:

00:45.799 --> 00:54.605
I-WHO ibona ingozi yokuthi i-mpox
ingasabalala futhi emhlabeni wonke ngemuva kuka-2022

00:54.605 --> 00:59.750
futhi ibe yingozi kwezempilo emazweni amaningi.

00:59.750 --> 01:04.894
Isimemezelo senhlekelele esiphuthumayo sihlose
ukwazisa iziphathimandla emhlabeni wonke ukuze

01:04.894 --> 01:07.439
zilungiselele ukuqhamuka okungenzeka kwezifo.

01:07.439 --> 01:14.161
Ezinyangeni ezimbalwa ezedlule nje, imithetho
emisha Yezempilo Yamazwe Ngamazwe (IHR) yamukelwa

01:14.161 --> 01:17.966
ngomkhankaso wokusebenza ngokuyimfihlo nangobuqili.

01:17.966 --> 01:27.485
Lokhu kunikeze i-WHO, noma uTedros mathupha, amandla
amaningi kakhulu kuwo wonke amazwe angamalungu angu-194.

01:27.485 --> 01:35.640
Ingabe le hysteria entsha yeMpox iyinye indlela
yokuletha umhlaba ngaphansi kobuphethe bwe-WHO?

01:35.640 --> 01:42.079
Okukodwa kuqinisekile: "I-WHO izohlela izinyathelo zokulwa
emhlabeni wonke ngokusebenzisana eduze

01:42.079 --> 01:48.443
nawo wonke amazwe athintekile ezinsukwini
ezizayo nezinyangeni ezizayo," kusho uTedros.

01:48.443 --> 01:52.260
Kungani kusazokwaziwa ukuthi kungani
kumenyezelwa isimo esiphuthumayo se-pandemic

01:52.260 --> 01:54.405
yomhlaba wonke ngalesi sikhathi esithile.

01:54.405 --> 02:01.191
Kuyacaca ukuthi inzuzo ezingakhuli zamakampani
amakhulu ezemithi zizoshayela ophahleni kungekudala

02:01.191 --> 02:05.000
ngenxa yomkhakha wezokugoma i-mpox okhula ngokushesha.

02:05.000 --> 02:09.439
U-Ernst Wolff ubhala ngomhlaka 15 Agasti:

02:09.439 --> 02:20.347
I-WHO ne-SPIEGEL zithola izigidi ezivela ku-Bill and Melinda Gates
Foundation, eyona nayo ityala imali eningi embonini yezemithi.

02:20.347 --> 02:29.400
Ukuze uhlole isimo samanje, bheka emuva
emlandweni wezifo ezibhubhanayo namuhla ne-Kla.TV.

02:29.400 --> 02:33.240
Dokotela Gerd Reuther: Yebo,
ngiyajabula kakhulu ukubuyela lapha eVienna.

02:33.240 --> 02:36.560
Phela, ngachitha iminyaka engu-13 yempilo yami ngisebenza lapha.

02:36.560 --> 02:41.439
Ngakho-ke ngiyabonga kuMnu.
Hauser ngokungibuyisela eVienna futhi.

02:41.439 --> 02:48.000
Ngoba ngemuva kwalokho okwenzekile lapha nge-coronavirus,
iVienna yayingasasamukeli kahle, kumele kushiwo.

02:48.000 --> 02:55.095
Futhi ngangiphinde ngazibophezela ukuthi
ngeke ngiphinde ngidlula umngcele waseVienna.

02:57.639 --> 03:03.560
Kodwa ngikwenzile noma kunjalo, ngoba
ngicabanga ukuthi kubalulekile kakhulu kakhulu.

03:03.560 --> 03:12.120
Ngoba kulobu buso bokubusa ngokuphelele
okuzosungulwa lapha, badinga omunye umkhuhlane womhlaba wonke.

03:12.120 --> 03:14.879
Futhi le gciwane akufanele livunyelwe ukuba lenzeke.

03:14.879 --> 03:25.840
Futhi kungavinjwa kuphela uma sibheka esibukweni
sangemuva sibone okwenzekile esikhathini esedlule.

03:25.840 --> 03:30.520
Izifo ezibhubhane bezibukeka kanjani eminyakeni engu-700 edlule.

03:30.520 --> 03:36.479
Futhi yilokho okwenza mina nomkami
sabhala le ncwadi encane ngonyaka owedlule.

03:36.479 --> 03:43.560
Futhi empeleni ungafingqa umlando walolu
bhubhane kumakhasi angu-150, okunzima ukukholwa.

03:43.560 --> 03:49.240
Ngoba into efanayo isenzeka iminyaka engu-700.

03:49.240 --> 03:58.120
Akukhona ngobhubesi namagciwane. Kuyisaba nje, akukho okunye.

03:58.120 --> 04:10.319
I-pandemic ifana nokudala ukwesaba. Yebo,
futhi ukuze udale ukwesaba, udinga ukufa.

04:10.319 --> 04:15.960
Kodwa ngenxa yentlonipho, umuntu ngokwemvelo
angathanda ukungavezeli la mizimba efile ngqo.

04:15.960 --> 04:21.399
Mhlawumbe futhi ngoba azikho. Yingakho kusetshenziswa amakhofini.

04:21.399 --> 04:26.519
Futhi sonke siyazi ngemangcwaba asuka
eBergamo. Angidingi ukusho okuningi ngalokho.

04:26.519 --> 04:32.839
Ngikholelwa ukuthi kwakukhona amakofini ayi-13
kuphela agijimiselwa lapha emijikelezweni amahora ambalwa.

04:32.839 --> 04:39.040
Kodwa bona benza konke lokhu
izinkulungwane ezimbalwa zeminyaka ngaphambi.

04:39.040 --> 04:45.519
Bheka isithombe esiseceleni kwesobunxele.
Kuyimanga nje njengamakhafa aseceleni kwesokudla.

04:45.519 --> 04:53.360
Noma uyakholelwa ukuthi ikhafa eliqukethe umuntu
ophelele lingathwalwa ngumuntu oyedwa kuphela?

04:53.360 --> 04:57.720
Yingakho udinga amakhofini, ngoba
awazi ukuthi kukhona ngaphakathi.

04:57.720 --> 05:04.438
Futhi, kunjalo, ngoba amakhofini awanakulungela ngenxa
yalesi sizathu. Izinkulungwane zeminyaka, abantu babengahlalanga

05:04.438 --> 05:07.600
begcwatyelwa emakhofini nhlobo ngoba kwakubiza kakhulu.

05:07.600 --> 05:14.160
Futhi ngoba bekungaba nokwenzeka ukubambezela ukubola
isikhathi eside kakhulu endaweni encane yezigodi zamacawa.

05:14.160 --> 05:21.600
Futhi yingakho lo mdwebo wadalwa okungenani
eminyakeni eyikhulu noma emakhulu amabili kamuva,

05:21.600 --> 05:26.160
wabuyiselwa emuva, sengathi wawubonisa isimo sango-1347.

05:26.160 --> 05:32.079
Lokhu kusho ukuthi lokho esikubona lapha
kuyizindaba ezingamanga futhi akukho okunye.

05:32.079 --> 05:41.199
Ngoba konke kuya kulesi saba. Kodwa lesi saba sinamacala amabili.

05:41.199 --> 05:46.759
Kithi, kubantu abaningi, lolu lwesaba oluseceleni kwesobunxele.

05:46.759 --> 05:56.439
Ukwesaba okusisusa amandla ethu okucabanga, okusiphoqa
ukuba sifune ukuvikelwa futhi samukele iziphakamiso zosizo.

05:56.439 --> 06:00.439
Futhi-ke kukhona nokwesaba njengethuba.

06:00.439 --> 06:05.480
Ungase wazi indoda esekunene. Yena nguWarren Buffett odumile.

06:05.480 --> 06:14.519
Lokhu kusho ukuthi kwabambalwa kulabo abantu, lesi
saba sokwesaba ngenxa yobhubhane kuyisizathu sokugubha.

06:14.519 --> 06:20.546
Ngoba wathi: ukwesaba okubanzi kungumngane
wakho njengomtshali-zimali. Ngoba-ke

06:20.546 --> 06:24.360
ungathola izivumelwano ezinhle ngentengo ephansi.

06:24.360 --> 06:28.120
Futhi babehlala bethenga lezi zinto ezishibhile.

06:28.120 --> 06:32.696
Hhayi manje kuphela ngesikhathi sobhubhane
we-coronavirus, kodwa nangaphambilini. Ngakho-ke

06:32.696 --> 06:34.959
nansi ngesikhathi sobhubhane we-coronavirus:

06:34.959 --> 06:43.279
Ummazibuthe waseCanada uDenis
Rancourt wake walinganisa ububha nabafileyo.

06:43.279 --> 06:50.156
Futhi ungabona ukuthi lapho abantu bebampofu
kakhulu, babeshona kaningi. Hhayi ngenxa

06:50.156 --> 06:54.120
yegciwane, kodwa ngenxa yezinyathelo ezithathwe.

06:54.120 --> 07:04.519
Futhi okufanayo kwenzeka ngaphambilini, ngo-1866
nango-1871 e-Amsterdam, lapha phezulu ngenxa yesifo sempuphu.

07:04.519 --> 07:10.519
Lena inani lokufa kwabampofu, kanti
lena inani lokufa kwabacebile kakhulu.

07:10.519 --> 07:18.079
Futhi lapha ngezansi, konke mayelana
necholera, ukufa kwabampofu, ukufa kwabacebile.

07:18.079 --> 07:27.639
Lokhu kusho ukuthi bekulokhu kungenzeka ukususa
ingxenye yabantu ababengasafuneki ngokusabalala kwesifo.

07:27.639 --> 07:33.600
Futhi ngaphezu kwakho konke, kwakungeyona
icala labo. Futhi abafuni ukubekwa icala.

07:33.600 --> 07:42.560
Ngakho-ke awudingi ngempela ukulwa impi ukuze wehlise
inani labantu. Isifo esibhubhanayo naso sizosebenza.

07:42.560 --> 07:48.040
Futhi, vele, ungakwazi-ke ukuguqula
umnotho. Sibona okwenzekayo manje nge-coronavirus:

07:48.040 --> 07:51.439
Amaphrojekthi amasha asezingeni
elikhulu angeke abe nokwenzeka ngaphambilini.

07:51.439 --> 07:56.926
Kodwa benza lokho ngaphambilini, ngesikhathi
sezinhlupho zezifo, njengoba ngizokukhombisa maduze.

07:56.926 --> 08:03.799
Ngokuzumayo umnotho wawuduma ngoba abantu
babhubhile futhi kwakungekho muntu osele osebenza.

08:03.799 --> 08:11.212
Kwethulwe amaphrojekthi amasha asezingeni
elikhulu, kwathi-ke abanye abantu baxoshwa.

08:11.212 --> 08:18.452
Namuhla abakholelwa ezinkolelweni zokuhlela ngasese, kodwa
esikhathini esidlule kwakuyizoni zenkolo

08:18.452 --> 08:26.622
nezithakathi, noma ngisho namaJuda, ababeqedwa nje ukuze
kwenziwe indawo yabantu abasha ababezolawula umphakathi.

08:26.622 --> 08:33.628
Futhi iqiniso lokuthi kukhona okungalungile emlandweni wezifo
ezibhubhanayo kungabonakala ekuhlaziyweni okusheshayo

08:33.628 --> 08:40.320
kusukela ngo-1347 kuze kube namuhla, okukhombisa ukuthi
kube nokuvela okuphindaphindiwe kwezifo ezibhubhanayo.

08:40.320 --> 08:45.734
Kodwa kukhona futhi ezinye iziphazamiso
ezingajwayelekile kule ndaba yobhubhane.

08:45.734 --> 08:52.547
Okungukuthi, kungani kungazange kube nezifo
ezibhubhanayo izinkulungwane zeminyaka kuze kube ngo-1347?

08:52.547 --> 08:59.315
Kufanele umuntu azibuze lo mbuzo lapho kube nobhubhane
njalo eminyakeni eyisishiyagalombili kuya kweyishumi.

08:59.315 --> 09:05.600
Kuthiwa kwaba nobhubhane omkhulu, iSpanish flu
eyaziwayo, ngo-1918 ekupheleni kweMpi Yezwe

09:05.600 --> 09:10.126
Yokuqala, ngoba abantu abaningi babegula ngaleso sikhathi.

09:10.126 --> 09:12.966
Kodwa nathi saba neMpi Yezwe Yesibili.

09:12.966 --> 09:20.145
Kungani kwakungekho ngculazi ekupheleni kweMpi
Yezwe Yesibili, lapho abantu bengaphili kangcono?

09:20.145 --> 09:27.587
Impendulo eyodwa kuphela engaba khona ithi: ngoba
kwakucacile ukuthi bezingadingeki ngaleso sikhathi.

09:27.587 --> 09:35.502
Futhi nazi imicimbi yezifo ezibhubhanayo ezirekhodiwe kusukela
ngo-1347 kuya ku-1750, futhi ungabona ukuthi ngemva kokuqhuma

09:35.502 --> 09:42.651
okukhulu kokuqala ngo-1347 kwaba nokunyuka okukhulu, kwathi
phakathi neMpi Yeminyaka Engamashumi Amathathu kwaba

09:42.651 --> 09:49.353
nezifo ezibhubhanayo eziningi kakhulu, kwathi kamuva
ngokuzumayo kwaba nezifo ezibhubhanayo ezimbalwa kakhulu.

09:49.353 --> 09:53.260
Yini ngempela okwakufanele kwenzeke kwezokwelapha?

09:53.260 --> 09:58.072
Uba uhlakaniphile uma ubheka izimo zomphakathi.

09:58.072 --> 10:05.027
Ngo-1347, iSonto LamaKatolika laqala ngempela
ukuzethemba ekufuneni ukubusa umhlaba wonke,

10:05.027 --> 10:08.880
lathi: Wonke umphefumulo kumele ulalele thina.

10:08.880 --> 10:14.846
Futhi ukuze benze lokho, kwadingeka basebenzise
ukwesaba isifo. Futhi kunjalo kwaba nokumelana.

10:14.846 --> 10:18.379
Lokhu kuvame ukubizwa ngokuthi izimpi zabalimi ezavela.

10:18.379 --> 10:23.140
Nokho, kwakungeyona nje abalimi abaphikisana
nokusetshenziswa kwabo nokucindezelwa kwabo.

10:23.140 --> 10:27.313
Labo kwakuyizakhamuzi ezazihlala kulezo zifundazwe.

10:27.313 --> 10:32.313
Futhi uyabona, izifo zenyuke ukuze lokhu silawule.

10:32.313 --> 10:37.592
Kuze kube sekugcineni kwenzeka izigameko
ezinkulu ezifana neMpi Yeminyaka Engamashumi Amathathu.

10:37.592 --> 10:42.861
Kwathi-ke izinto zaba thule kancane ngesikhathi
se-Counter-Reformation nobukhazikhazi besikhathi se-Baroque.

10:42.861 --> 10:46.448
Lapho kwakhiwa khona izigodlo namacawa zeBaroque.

10:46.448 --> 10:54.058
Babe bedinga amandla abasebenzi futhi babe
nokulawula okukhulu phezu kwabantu kangangokuthi

10:54.058 --> 10:58.693
bathi: Manje sesingasadingi nezifo ezibhubhanayo.

10:58.693 --> 11:09.262
Futhi okunye okukhombisa ukuthi lezi ziwawa aziyona into yemvelo
enengqondo, njengoba sabona nge-Covid, wukuthi ngisho nangemva

11:09.262 --> 11:19.711
kwesikhathi eside, sasisenamazinga okuvela ehlukene kakhulu
ezifundeni ezithile, emazweni kazwelonke noma emazweni e-EU.

11:19.711 --> 11:26.397
Kungaba kanjani lokho uma kusithiwa isifo
sisakazeka kusuka komunye umuntu kuya komunye ngomoya?

11:26.397 --> 11:33.899
Bese, ngemva kwesikhathi esifushane kakhulu, ngemva kwamaviki
ambalwa noma izinyanga ezimbalwa, kumele kube nokulingana; okusho

11:33.899 --> 11:37.872
ukuthi ukwenzeka kwezifo kumele kube cishe kufana yonke indawo.

11:37.872 --> 11:40.612
Kodwa bekungekho kanjalo.

11:40.612 --> 11:48.600
Futhi yisikhathi kuphela lapho kwaba nokufa okwedlulele –
isazi se-fiziksi saseCanada uDenis Rancourt naye

11:48.600 --> 11:54.246
walinganisa futhi wabala lokhu – kwaba ngoMashi no-Ephreli 2020.

11:54.246 --> 11:56.696
Futhi lokho nakho kuyavezela.

11:56.696 --> 12:02.402
Empeleni, isifo esingenisiwe eChina
bekufanele sivelele ezikhumulweni ezinkulu

12:02.402 --> 12:06.532
zolwandle nezindiza, bese sisakazeka kusukela lapho.

12:06.532 --> 12:08.132
Nokho, kwakungekho kanjalo.

12:08.132 --> 12:14.317
Lokho kwakuyiNyakatho ye-Italy, lokho kwakuyiStrasbourg,
e-Alsace, lokho kwakuyiParis, lokho kwakuyindawo

12:14.317 --> 12:20.316
ezungeze iBrussels, ingxenye encane yaseLondon,
futhi lokho kwakuyindawo yaseMadrid naseBarcelona.

12:20.316 --> 12:24.268
Kodwa hhayi kwezinye izindawo lapho
kwakukhona izikhumulo zezindiza nezikhumulo

12:24.268 --> 12:26.899
zamanzi. Futhi kungani konke lokhu kwenzeka?

12:26.899 --> 12:34.972
Ngoba okwenzekile lapho kwakungeyona ingozi yokutheleleka, ukufa
okungaphezu – kwakuyifa okwenzeka ngenxa yezizathu zezokwelapha.

12:34.972 --> 12:44.148
Okungukuthi, iNhlangano Yezempilo Yomhlaba Wonke ikhiphe isincomo
sokuthi abaguli okucatshangwa ukuthi bane-Covid-19 bafakwe

12:44.148 --> 12:50.587
kumatshini wokuphefumula ngokushesha okukhulu,
okuyinto okusondelene nokubulala kubantu

12:50.587 --> 12:55.245
asebekhulile, ngoba abasakwazi ukukhiphwa kulo matshini.

12:55.245 --> 13:02.286
I-Chloroquine, umuthi wokwelapha
imalariya, yalotshwa njengomthamo obulalayo.

13:02.286 --> 13:07.080
Lokho okwenziwe lapha kwakuwukubulala.
Bonke abakwenzile bekufanele bazi lokho.

13:07.080 --> 13:13.543
Njengoba ubona, lokhu akwenziwanga emazweni amaningi,
njengeJalimane noma e-Austria; kodwa

13:13.543 --> 13:19.159
kulezi zwe kwenziwa. I-Remdesivir yaphathwa,
eyayingasizi nhlobo futhi eyayingobungozi.

13:19.159 --> 13:25.039
Futhi, ukuze izinto zibe zimbi kakhulu, iziguli
ezazifakwe umshini wokuphefumula ngaphandle

13:25.039 --> 13:28.399
kwesidingo nazo azizange zinikezwe ama-antibiotics.

13:28.399 --> 13:34.012
Nakuba wonke isiguli esinikezwa umoya esingenayo le
mithi yokulwa namagciwane sithola ukutheleleka kwamagciwane.

13:34.012 --> 13:42.322
Lokhu kusho ukuthi, ngokomqondo, ukufa
ngokwezokwelapha kwakudalwe ngenhloso kwezinye izindawo

13:42.322 --> 13:47.906
amasonto ambalwa ukuze kudale ukwesaba okudingekayo.

13:47.906 --> 13:54.411
Futhi uma manje sibheka emuva kude, ku-1347,
ku-plague yokuqala enkulu, kunezimephu ezifana nalezi

13:54.411 --> 13:57.213
namuhla, futhi ungabona nokuthi yini engalungile.

13:57.213 --> 14:05.384
Nakuba ukusabalala kwalesi sifo kubonakala kufana kakhulu, le
mbubhijana yahlala iminyaka emihlanu futhi izifunda eziphelele –

14:05.384 --> 14:13.231
njengoba kuvunywa ngokusemthethweni – ezifana nePoland yanamuhla,
eMpumalanga yeJalimane, eCzechia, esifundeni esizungeze

14:13.231 --> 14:20.912
iMilan kanye lapha ePyrenees – zihlala zingenaso lesi
sifo iminyaka emihlanu, ngaphandle kwemingcele yezindawo.

14:20.912 --> 14:29.190
Lokho kungaba nje ngenxa yokuthi abantu lapho abazange
babambe iqhaza, futhi yilokho okufanele sikwenze! Uma

14:29.190 --> 14:33.952
abantu abanele bengabambe iqhaza, ngeke kube nobhubhane!

14:33.952 --> 14:42.698
Futhi okwamanje, izifundo sezibonise ngokuqinisekile ukuthi le
mbungu, noma yikuphi lapho yenzeka khona – futhi yayikhona

14:42.698 --> 14:48.915
kuphela emadolobheni ambalwa – yenzeka
ku-95.5% wezimo phakathi kwamakhilomitha ayi-10

14:48.915 --> 14:52.626
ukusuka emifuleni engenziwa uhambo ngamanzi.

14:52.626 --> 14:58.373
Futhi uyazi ukuthi izingxenye ezingaki zezwe
ezingenazo izindlela zamanzi ezingahambeka ngemikhumbi?

14:58.373 --> 15:05.004
Lokhu kusho ukuthi ezindaweni eziningi kulezi zindawo,
lapho izindawo ezinemibala zibekwe nje ukukhombisa

15:05.004 --> 15:09.232
ukuthi isimo sasibi kangakanani, empeleni akwenzekanga lutho.

15:09.232 --> 15:12.265
Uma kunjalo, kufanele wenze amaphuzu edolobha anjalo.

15:12.265 --> 15:18.398
Futhi-ke ucwaningo lwethu lwembule ukuthi
iningi lalezi zibalo zesifo seplague lwakhiwe.

15:18.398 --> 15:24.457
Amadolobha ahlukahlukene anezindaba ezifanayo
– igama ledolobha kuphela elishintshiwe –

15:24.457 --> 15:27.620
ukuze kukhombise ukuthi kwaba nobhubhane lapho.

15:27.620 --> 15:36.631
Kodwa noma bengakwenzi lokho futhi bacabanga nje ukuthi ingxenye
enkulu yaseYurophu ngaleso sikhathi yayingezindaweni zasemakhaya

15:36.631 --> 15:42.638
futhi abantu babehlala emaphandleni kunokuba
babehlala emadolobheni amakhulu, khona-ke

15:42.638 --> 15:47.073
kuphela amaphesenti ayishumi wabantu ababeyothinteka.

15:47.073 --> 15:54.414
Ngakho-ke kwakungeke kube nombuzo wokufa okuningi
nokugula okuningi ngo-1347 ngesikhathi seplague

15:54.414 --> 15:58.480
yokuqala eyayibizwa ngokuthi enkulu. Futhi kwakudingekeni?

15:58.480 --> 16:01.240
Ngaleso sikhathi, kwakungokuhlela kabusha futhi.

16:01.240 --> 16:05.386
Uma ubheka encwadini yomlando namuhla, ithi:

16:05.386 --> 16:13.569
Ibhubhane lokuqala lamarika ukuqala kwe-Renaissance.
Njengoba manje sihlangabezana nomzuzu wokuguquka emlandweni.

16:13.569 --> 16:19.235
Yilokho abakwenzile. Futhi ngaleso sikhathi,
imakethe yezimali yayisezandleni zamaJuda.

16:19.235 --> 16:25.960
Ngemva kokuba ingxenye yezimiphakathi zamaJuda
seyibhubhisiwe, akisase esandleni samaJuda, kodwa

16:25.960 --> 16:29.820
sekuphethwe ngabakhulu bendawo abathathe ibhizinisi.

16:29.820 --> 16:39.689
Futhi ngokunethezeka, abaningi, kuhlanganise nabaholi besonto,
babe bengenasikweletu ngoba babebulele labo abababolekisa imali.

16:39.689 --> 16:46.148
Ukuguquka komnotho. Ngaleso sikhathi, iningi lezindwangu
ezisezingeni eliphezulu lalivela eNyakatho ne-Italy,

16:46.148 --> 16:53.888
kodwa ngemva konyaka ka-1352 lokhu akusekho. Ngokuzumayo,
kwavela imboni yezindwangu yaseJalimane ezimeni zokukhiqiza.

16:53.888 --> 17:01.534
Futhi ngaleso sikhathi, iSonto lamaKatolika ngokuzumayo
saba nezindawo eziningi emadolobheni futhi sakwazi ukwakha

17:01.534 --> 17:06.259
amakhadilidali amakhulu. Akuzange kwenzeke ngemali yaso, vele.

17:06.259 --> 17:12.480
Futhi kwezinye izindawo, lapho bekufanele
khona, inani labantu belinciphile kancane nje.

17:12.480 --> 17:19.826
Ngoba uma kwakukhona abantu abaningi abafa noma
kuphi, kwakuyizixeko ezimbalwa ezinkulu kuphela.

17:19.826 --> 17:25.720
Kwabe sekusele abantu abambalwa abangemnandi.

17:25.720 --> 17:33.238
Masibheke omunye umcimbi, okuthiwa yi-English
Sweat ka-1529. Umcimbi ongajwayelekile kakhulu.

17:33.238 --> 17:41.478
NjengaseWuhan, kuthiwa umkhumbi wawuletha
isifo esibulalayo echwebeni laseHamburg ngo-1529.

17:41.478 --> 17:46.163
Ngokubuyiselwa esimweni sangaphambilini,
kungenzeka ukuthi kwakuyiflu yasehlobo.

17:46.163 --> 17:54.015
Kuyamangaza, nokho umkhuhlane wasehlobo wenzeka kuphela
emadolobheni athile eJalimane naseSwitzerland,

17:54.015 --> 18:01.879
futhi ngokwezinga eliphansi eNetherlands – kodwa
awuzange wenzeke eFrance, ePoland noma eCzechia.

18:01.879 --> 18:08.145
Namuhla, izazi zomlando wezokwelapha
zisazofuna iphathenji. Kodwa ngeke bayithole.

18:08.145 --> 18:12.650
Kodwa ungakuthola uma ubheka imephu yokuvuselelwa kwezenkolo.

18:12.650 --> 18:21.078
Ngo-1517, uMartin Luther othile wavuselela
ibandla, kwazalwa iBandla lamaProthestani.

18:21.078 --> 18:28.958
Futhi lezi yizindawo lapho amadolobha
aguqulela ekukholweni kwamaProthestani.

18:28.958 --> 18:34.678
Zihambelana cishe ngokunembile
namadolobha lapho kwenzeka khona i-English sweat.

18:34.678 --> 18:40.024
Futhi akwenzekanga ngenxa yokutheleleka,
kodwa kunalokho kwenzeka ngenxa yokwelashwa.

18:40.024 --> 18:45.774
Kulezi zixeko kwathiwa abantu bekufanele bagqokwe kuma-duvet
amabili agcwele amaphiko izinsuku ezingama-24 ngesikhathi

18:45.774 --> 18:50.130
esiphezulu sehlobo lapho izinga lokushisa lalingama-35 degrees.

18:50.130 --> 18:56.197
Kwabe sekushona. Lona
kwakuyi-hydroxychloroquine ababeyisebenzisa ngaleso sikhathi.

18:56.197 --> 19:02.636
Futhi ngeshwa, abantu abaningi bavumela ukwesaba
kubabambe ngaleso sikhathi futhi benze kanjalo.

19:02.636 --> 19:07.581
Futhi iphepha selishicilelwe, okuyinto
ethakazelisayo, ngoba njengamanje sisemzini e-Austria,

19:07.581 --> 19:10.640
liyasayinwa ngabapharmasisti ababili abavela eLinz.

19:10.640 --> 19:16.393
Abapharmasisti ababili abavela eLinz abazange
batholakale, ngoba babengakaze babe khona kusukela ekuqaleni.

19:16.393 --> 19:25.070
Babe ngabapharmasisti abangamanga, kodwa
kwakwanele ukubulala izinkulungwane zabantu.

19:25.070 --> 19:34.144
Kwenzekeni eLondon ngo-1665? Kwakukhona
iNtsholongwane Enkulu, okuthiwa yabulala abantu abayi-68 000.

19:34.144 --> 19:40.270
Mhlawumbe, mhlawumbe cha, angifuni
ukwahlulela. Kodwa kwenzekeni ngemva konyaka?

19:40.270 --> 19:47.733
Umlilo Omkhulu. Yonke iLondon yashiswa –
ukulungiswa kabusha kokushisa okwasebenza

19:47.733 --> 19:52.177
kahle kakhulu ngemva kwesithukuthezi seplaga.

19:52.177 --> 19:57.846
Kwenzekeni ngemva kokwakhiwa kabusha
kweLondon ngesitayela seBaroque? Akusazange kube nenye

19:57.846 --> 20:02.582
intsholongwane. Hawu, kwakuyihlanganiso nje!

20:02.582 --> 20:10.662
Noma ake sibheke unyaka ka-1830 kuya ku-1831.
Bekungakabi unyaka ka-1848, kodwa izinto zazivuthazela.

20:10.662 --> 20:18.576
Ngemva kweMpi zikaNapoleon, njengoba sazi kahle
lapha e-Austria, kwasungulwa umbuso kaMetternich.

20:18.576 --> 20:23.923
Futhi lapho wawubona ukuthi imaski zisetshenziselwa ini ngempela.

20:23.923 --> 20:29.057
Okungukuthi, hhayi ukuvikela
ekuthelelekeni, kodwa ukuvimba inkulumo.

20:29.057 --> 20:33.972
Yilokho ikhathuni eyayikubonisa ngaleso
sikhathi. Futhi kwakunjalo nakwamanye amazwe.

20:33.972 --> 20:42.470
Kwaba nezinguquko zepolitiki eParis, eBrussels,
e-Antwerp naseWarsaw. Futhi lokho kwaba yingozi.

20:42.470 --> 20:49.783
Kwenzekeni-ke ngaleso sikhathi? Khona-ke
kwafika ikholera. Yaqala yavela eBengal.

20:49.783 --> 20:57.190
Eminyakeni eyizinkulungwane, akazange athole
umkhumbi, kodwa-ke ngokuzumayo wafika. Kwabe sekufa abantu.

20:57.190 --> 21:05.890
Futhi, vele, kwakusemadolobheni amakhulu kuphela, ngoba
izinguquko ngaleso sikhathi zazisenzeka emadolobheni amakhulu.

21:05.890 --> 21:11.217
Ekugcineni, umkhuhlane waseSpain, abaningi
abangabaza nge-coronavirus abasabheka

21:11.217 --> 21:15.148
njengosongo lwangempela, nawo awuyona into yangempela.

21:15.148 --> 21:22.297
Lapha ungabona izibalo zokwenzeka
kwe-influenza ebuthweni laseJalimane ngo-1918.

21:22.297 --> 21:27.943
Kwavela ukuqhuma kwe-flu ehlobo, lapho
amaphesenti angu-6.5 wamasosha egula.

21:27.943 --> 21:31.505
Futhi ngomkhuhlane wasekwindla,
kwakungekho ngisho amaphesenti amabili.

21:31.505 --> 21:36.713
Futhi umuntu onecala lokuhlulwa kwempi
yaseJalimane, u-Erich Ludendorff, wayengasho ukuthi:

21:36.713 --> 21:40.076
Sahlulwa kuphela ngenxa yegciwane lesifuba laseSpain.

21:40.076 --> 21:48.191
Cha, kusho yena: Abantu babe nesifo somkhuhlane kancane, kodwa
ngaphezu kwakho konke babengenazo izambane futhi baletha iziphuzo

21:48.191 --> 21:51.706
ezibhubhane zasekhaya. Yingakho ibutho laseJalimane lahlulwa.

21:51.706 --> 21:58.510
Futhi ngoNovemba 1918, umkhuhlane wawuphelile. Akukho okwakusele.

21:58.510 --> 22:03.440
Namuhla, nokho, ungafunda ezincwadini
ukuthi yaqhubeka kuze kube ngo-1923.

22:03.440 --> 22:10.321
Kodwa uma ubheka izincwadi ezindala, ngeke ukuthole lapho.
Ngo-1919, abantu babe nesifo senyumoniya esijwayelekile,

22:10.321 --> 22:17.680
esasinzima kancane nje ngoba abantu babebhekene nobuhlungu
ekupheleni kwempi futhi bengenaso lutho lokushisa amakhaya abo.

22:17.680 --> 22:20.833
Babevele bakhohlwe ngabo.

22:20.833 --> 22:27.560
Ngakho-ke ngisho nangaleso sikhathi, kwakungekho
amagciwane amasha, kwakungekho amagciwane ayingozi.

22:27.560 --> 22:33.840
Kwabe kuyizimo nje, okungenani.
Bekungeyona imifo yokugula entsha eyavela lapha.

22:33.840 --> 22:35.906
Njengoba bekuncane manje.

22:35.906 --> 22:42.848
Futhi yingakho kwabhalwa iphepha elalicwaninga lokhu edolobheni
laseCologne, elakhombisa ukuthi izakhamuzi zaseCologne

22:42.848 --> 22:46.658
zazifunda kakhulu ngomkhuhlane waseSpain eziphephandabeni.

22:46.658 --> 22:55.411
Kodwa hhayi ngenxa yokugula noma ngenxa
yezidumbu ezazizolele ezikhoneni zomgwaqo ngamunye.

22:55.411 --> 23:03.364
Futhi yilokho uNkk. Andersen akusho
ngaphambilini ngamazwi aqinile, ngamazwi akhe siqu.

23:03.364 --> 23:10.937
Lokho kwathiwa ngumuntu engifisa
ukumkhomba futhi lapha, ngoba ungumVienna.

23:10.937 --> 23:17.790
U-Ivan Illich wabikezela lesi simo
esibhekene naso namuhla emuva ngo-1975.

23:17.790 --> 23:26.065
Wathi: "Iqembu elisha labaphathi besayensi eliphezulu lifuna
ukuguqula umhlaba wonke ube yigumbi lesibhedlela futhi libuse."

23:26.065 --> 23:32.933
Laba baphathiswa bezempilo abasha bafuna ukunquma
ukuthi yini ebhekwa njengesifo, ubani osegula noma

23:32.933 --> 23:36.200
ongase agule, nokuthi yini okufanele yenziwe ngabo.

23:36.200 --> 23:43.946
Wayengakazi lutho ngemijovo yokugoma ye-RNA noma izivivinyo
ze-PCR okwamanje. Kodwa wayeqonda izindlela zokusebenza.

23:43.946 --> 23:52.683
Kungani? Ngoba u-Ivan Illich wayengumpristi
wamaKatolika. Wayenolwazi lwangaphakathi.

23:54.503 --> 24:01.779
Ngakho-ke, manje, ukuze siphethe, ungase ufune ukwazi kimi ukuthi
ubani, ebheka esikhathini esedlule, ongakwazi

24:01.779 --> 24:08.880
ukubikezela ikusasa, nokuthi lo mdlali womdlalo
we-shell uzokhipha ini njengomkhuhlane omusha ozayo.

24:08.880 --> 24:13.340
Angikwazi nawe ukukutshela ukuthi
uzokhipha ini esigqokweni sakhe.

24:13.340 --> 24:27.694
Kodwa ngingakutshela ukuthi izofika lapho idingeka khona,
noma ngeke ifike nhlobo, futhi ngeke ifike uma singakholwa kuyo.

24:27.694 --> 24:38.483
Kwanele uma inani elanele labantu lingakholwa kule ntapandemiya,
futhi 'ngaphandle kwentapandemiya, akukho ubuphekula'.

24:38.483 --> 24:39.759
Ngiyabonga.
