I mahia tēnei whakakore kōrero i ngā kawa RKI kia huna ai ngā hara ture?
Ko Frank Hannig ahau – arā ko Hannig Recht, ā, koirā tonu te mea i pā ki ahau i taku pānui i
ēnei meneti kāore ināianei i whakatikatikaina.
Kāore koe e whakapono. Ka mau ahau i tō ringa, ka whakamārama atu ki a koe i ngā mea i tino tupu i konei. Ā, he aha i tū ai
hei parekura, me te aha e tika ana kia whakaaro tātou mō tēnei.
I te tuatahi, pērā iho: e whakaata ana ngā kawa RKI i te tūnga o te Kāwanatanga ā-Motu i runga i ngā
mōhiohio i whiwhi ai ia i te wā o te mate urutā coronavirus.
Nā reira, i whai kitenga pūtaiao te RKI, ā, i whakamōhio atu ki te kāwanatanga ā-motu mō ēnei kitenga; ā, i runga i ēnei pārongo,
i whakatinana te kāwanatanga ā-motu i ngā ture, ngā tikanga, ngā whakaritenga me ērā atu hei
tiaki i a tātou katoa i te huaketo coronavirus.
Kua mutu tērā mō te wāhanga noa me te wāhanga ā-ture. Engari i mau tonu ā mātou amuamu – i tukuna wawe rawa
te werohanga, i herea te ture matua me ngā mana ā-iwi, ā, i herea kia mau i ngā kapi-waha.
I kī te tokomaha i taua wā me tirotirohia tēnei. Ināianei, kua angitu tētahi niupepa iti ki te tiki i ēnei meneti kia taea e
mātou te arotake motuhake i ngā kōrero i tukuna e te RKI ki te kāwanatanga i te mate urutā coronavirus,
ā, nā konei i āhei ai rātou ki te here i ā tātou mana.
Ā, kua tutuki i tēnei niupepa tērā. Lauterbach, tō mātou Hekeretari Hauora, i whakamana i tēnei mā te kī he mea tika
ēnei aukatinga kia tiakina ngā raraunga kaimahi, hei tauira.
Āe, kia tiakina ngā rōpū tuatoru, ā, kia kaua e takahia te tiaki raraunga. Ā, i kite
tuatahi au i ēnei whakaahua i ngā rā ruarua ki muri.
E ai ki tērā, he raraunga tuatoru tēnei?
Kua whakakorea katoatia tēnei kōnae. Ā, ka pātai te tangata: he aha, he aha i whakakorea ai tēnei kōnae?
Nā te mea kua whakakore ngā wāhanga o tēnei kōnae, me tū he take kāore te kāwanatanga e hiahia kia tukuna tēnei.
Nā reira, me tūpono he mea hei huna, ā, kua puta mai tētahi kaiwhakamōhio – i te RKI – ā, i kī: He tino whakamataku tēnei.
Āe, kei te teka te iwi whānui i konei, ā, kei te whakaputa ahau i tēnei kāore i whakatikahia. Koinei ngā mea i tupu.
Ā, ko te mea whakamīharo, ehara tēnei i te tautohetohe anake i raro i te ture pāpāho. He takahi i te whakawhirinaki
a te kāwanatanga. Kāore au e kōrero mō ngā pūrongo pēnei.
Kāo, i te pānui i ngā meneti kāore i whakatikatikahia, ka mārama kua mahia he hara i konei e te Minita Spahn, e te Minita
Lauterbach, ā, tērā pea e ētahi atu anō hoki; arā, he hara tino māmā, he tino māmā noa iho, ā, ka whakamārama atu au ki a koutou
ināianei, nā te mea e hiahia ana au kia matapaki ā-tūmatanui.
Kia kaua e ngaro noa ki tētahi kōpaki iti i hea rānei. Kāore ngā pāpāho e pūrongo nui ana mō tēnei.
Ko ngā pāpāho ā-ture, ka kōrero rātou i tētahi mea.
Āe, ehara te pōraruraru mō te tiaki raraunga i tētahi pōraruraru tūturu, he kōrero pōrangi noa iho. Kāo, ko tēnei te pōraruraru:
Ko te hara kei muri i tēnei, he wāhanga tino māmā o te ture. Ko te Wāhanga 240 o te Waehere Hara – Te
Whakamanamana – e kī ana i ngā mea e whai ake nei.
Ka kawe atu ahau i a koe ki te haerenga. Ka whakamārama anō ahau. Āe, kia mārama koe ki tā mātou, ngā rōia, e
whakaaro ana, ā, kātahi ka... e hiahia ana ahau kia mārama koe.
Nō reira, e kī ana te Wāhanga 240: Ko te tangata e whakamahi ana i te tūkino, i te whakatumatuma rānei mō te whara nui, kia
whakahau hē i tētahi atu kia mahi, kia manawanui, kia kaua rānei e mahi i tētahi mahi, ka
whiua ki te whiunga moni, ki te herehere rānei.
Ināianei, me tirohia tēnei pērā i te āhua o tētahi rōia. Me titiro tātou ki ngā kupu.
Tuatahi, kāore mātou e whakamahi i te tūkino. Ināianei, ānei te mea – ko te tangata e
whakatumatuma ana kia whakaputa i te kino nui…
He aha te kino matatini kua whakatumatumia mai e Mr Spahn, Mr Lauterbach, me te kāwanatanga ki a
mātou? I roto i ngā take 83 miriona, ehara i te iti ake.
Ko tērā te mea whakamīharo, nā te mea ko ngā kino tino pāwera kua whakatumatumia ki a mātou hei hua mēnā kāore au e mahi i
tētahi mea motuhake, arā, mēnā kāore au e whiwhi i te werohanga.
Tuatahi, te whakawātea ā-pāpori: he tangata kāore e pai ki te noho ā-pāpori koe, kāore koe e whakaatu i te kotahitanga. Kāore
koe e whakaaetia ki te whakawhiti i ngā rohe ā-motu; ka whakaaetia anake kia haere koe ki te 20 mita i tawhiti atu i tō whare.
Ka whakakorehia koe hei kaiwawao ahi mēnā kāore koe i whiwhi i te kano ārai mate. Ka whakakorehia koe hei tākuta,
hei nēhi rānei mēnā kāore koe i whiwhi i te kano ārai mate.
Ka pā kino ki a koe i ngā āhuatanga katoa mēnā kāore koe i whiwhi i te werohanga. He
whakatumatuma katoa tēnei nō tētahi kino tino kino.
Arā, ko te whakatumatuma whakakore mahi, he kino tērā – āe, he kino tūturu. Ko te whakatumatuma whakakore mahi hei whakamanapā
i ahau kia mahi i tētahi mahi, arā, te werohanga, arā, ki taku whakaaro, ko te manawaroa, arā, kia whakaae ahau kia werohia.
Koinei te hara. He māmā pēnei. I roto i ngā take 83 miriona, kua whakamanatia mātou.
Ināianei kei reira tērā kupu iti 'kāore i te ture', ā, e hiahia ana ahau kia tino mārama koe ki tōna tikanga, nō reira ka
whakamārama ahau i runga i tētahi āhua ture. Ka taea e koe te kī, 'Engari i mahia hoki e te kāwanatanga, nō reira me tika ture.'
Kāo, koinei te raru kua ara ake ināianei i ngā meneti. Hei whakakapi, āe, kāore e ture anake
mēnā ka whakamanahia e te Bundestag tētahi ture.
Āe, mēnā ka whakapohehehia te Bundestag e te kāwanatanga, ā, ka whiwhi pārongo hē ia, kāore e taea e tērā
ture kia tika. I taua āhuatanga, kāore e taea e ēnei ture katoa mō te huaketo korona te mahi.
Ehara tērā i te mea ture. Ka ako mātou i ēnei meneti kāore i whakatikahia, e whakaatu ana kua teka te kāwanatanga
mō ngā tūtohutanga tūturu a te Robert Koch Institute.
Ko ngā wāhanga kua pangoia e tohu ana kua whakaoho te RKI i ngā āwangawanga nui mō ngā take maha, otirā mō te
whakatohu ārai mate me te whaihua o ngā whakakaha, hei tauira, ngā whakakaha ārai mate mō ngā tamariki, me ērā atu.
I tukuna tēnei ki te kāwanatanga. I whakauru tika ngā minita, ā, i kī rātou me kaua e whakapuakina tēnei mōhiohio ki te marea.
Nā reira, i whakarerekē e koe te pono kia taea ai e koe te whakatinana i tēnei werohanga ā-ture.
Ā, koinei te tūturu parekura. Me whakahaere tēnei parekura, ā, mā te tari kaihaina tūmatanui anake e taea.
He hara tērā. Me whai kawenga ia o tātou mō ā tātou mahi, ā, me puta anō hoki tēnei i konei.
Ka tuku amuamu ahau ki a Spahn i tēnei rā – hei tauira noa iho – ā, ka taea hoki e koe te mahi pēnei mā te paetukutuku
o te pirihimana, mā ngā teihana pirihimana ā-ipurangi.
Me oho ake te Tari Kaiwhakawā ā-Iwi. Me whakamōhio atu ki te Tari a te Rōia Matua kua
puta he pēhanga i roto i ngā take e 83 miriona.
Koinei te tino whakama e taea te whakaaro: he kāwanatanga i mahi hara i tēnei ara, ā, kātahi ka whakakore, ka
whakarerekē i ēnei meneti i mua i te tuku ki te marea, hei huna, hei kapi i tēnei hara.
Ki taku whakaaro, kāore anō kia puta he mea pēnei i roto i tētahi kāwanatanga ture matua. Me mārama noa tātou ki te rahi o tēnei.
Kāore i puta tēnei nā te mea i hiahia mātou ki te tiaki i ngā tāngata takitahi me ngā mana tiaki raraunga o ngā hunga tuatoru.
I puta tēnei kia huna, kia whakararo hoki i ngā hara ture.