ליבע הערן און דאַמען, איך באַגריס אײַך דאָ פֿון בערלין.
מײַן גאַסט הײַנט איז ד״ר קרוגער. עס איז גרויס צו האָבן אײַך דאָ.
אַ גרויסן דאַנק פֿאַר דער אײַנלאַדונג.
פֿרוי קרוגער, איר האָט נישט געשפּאָרט קיין צײַט אָדער מי און זענט געקומען פֿון שוועדן.
נעכטן איז אייער פֿליִגער אין בערלין געלאַנדעט.
אַ גרויסן דאַנק אַז איר זענט געקומען אַזוי ווייַט.
דער געלעגנהייט איז אַז איר האָט אַ בוך אַרויסגעגעבן. מיר האָבן דאָ אויך "געװאַקסינירטע" – געשטאָרבן.
דאָס איז אַ היסטאָפּאַטאָלאָגישער אַטלאַס פֿון שאָדן פֿון דער קאָראָנאַווירוס וואַקצין.
און הײַנט וועלן מיר אַ ביסל מער רעדן וועגן די אײַנבליקן וואָס איר האָט דאָרט געוווּנען.
אָבער קודם, פֿאַר צוקוקער וואָס מעגלעך נאָך נישט אַזוי באַקאַנט מיט אײַך זענען.
קענט איר אונדז דערציילן אַ פּאָר פֿאַקטן וועגן זיך: פֿון וואַנען איר קומט, וואָס איר טוט, און וואָס האָט אייך
לעסאָף צוריקגעבראַכט דאָ? איך וואָלט זייער צופרידן זײַן.
איך בין אַ פּאַטאָלאָג און האָב שוין 25 יאָר אין פּאַטאָלאָגיע געאַרבעט.
און אפֿשר וויכטיק פֿאַר צוקוקערס, פּאַטאָלאָגיע איז די שטודיע פֿון קראַנקייטן.
און אַ פּאַטאָלאָג דיאַגנאָזירט קראַנקייטן.
און די דיאַגנאָזע פֿאָרמירט אָפֿט די יסוד פֿאַר דער באַהאַנדלונג.
און פּאַטאָלאָגן ווערן אָפֿט פֿאַרבונדן מיט אויטאָפּסיעס.
אויטאָפּסיעס זענען זיכער אויך אַ טייל פֿון דער אַרבעט פֿון אַ פּאַטאָלאָג.
אָבער אין מײַן אַרבעט איז דאָס געווען נאָר אַ זייער קליינער טייל דערפֿון.
און אַזוי, אין די לעצטע אַכצן יאָר בין איך בעיקר באַטייליקט געווען אין דער דיאַגנאָז פֿון ברוסט־קענסער.
און איך בין שוין צוואַנציק יאָר אין שוועדן.
איך האָב געאַרבעט ווי אַ עלטערער דאָקטער אין פּאַטאָלאָגיע אין אַ קליניק אין וועקסיו אין דרום־שוועדן במשך צען יאָר.
און אין די לעצטע פיר יאָר פֿון מײַן צײַט דאָרט בין איך געווען דער מעדיצינישער דירעקטאָר פֿון פּאַטאָלאָגיע אין וועקסיו.
נאָך דעם בין איך געגאַנגען קיין קאַלמאַר, וואָס איז אויך אין דרום־שוועדן, און האָב דאָרט געאַרבעט ווי אַ עלטערער דאָקטער.
אין דער זעלביקער צײַט בין איך געווען אַן עלטערער דאָקטער אין אַ אוניווערסיטעט־שפּיטאָל אין לונד, וווּ
איך האָב דורכגעפֿירט פאָרשונג וועגן ברוסט־קענסער.
אַזוי פֿיל וועגן מײַן הינטערגרונט.
דו ברענגסט מיט דיר אַ רײַכקייט פֿון דערפֿאַרונג.
און דאָס איז אויך אַרײַנגענומען געוואָרן אין דעם בוך.
יעצט איז עס אַ היסטאָפּאַטאָלאָגישער אַטלאַס.
פֿאַר מיר ווי אַ ליימאַן, אָדער אפֿשר פֿאַר עטלעכע פֿון אונדזערע צוקוקער, מיינט דאָס אין אָנהייב נישט פיל.
וואָס מיינט היסטאָפּאַטאָלאָגיש? צו וואָס באַציט עס זיך?
היסטאָפּאַטאָלאָגיע איז טאַקע צוויי ווערטער. היסטאָלאָגיע איז די שטודיע פֿון געוועב.
און מיר האָבן שוין פריער געהאַט פּאַטאָלאָגיע, די שטודיע פֿון קראַנקייטן.
און היסטאָפּאַטאָלאָגיע מיינט אַז דער פּאַטאָלאָג קוקט אויף די געוועב־שניטן אונטער אַ מיקראָסקאָפּ.
און אַזוי קענט איר באַטראַכטן די געוועב. איר קענט זען די פּאַטאָלאָגישע ענדערונגען אין דער
געוועב. און דערפֿאַר הייסט עס היסטאָפּאַטאָלאָגיע.
אקעי. און דער טיפּ פֿון אַטלאַס איז איינציק אין דער גאַנצער וועלט. פארוואס איז ער פּינטלעך איינציק?
דאָס בוך צאַמענפֿאַסט די געפֿונדן פֿון פּראָפֿעסאָר בורקהאַרדט, וואָס האָט כּמעט 90 אָפּטאָפּסיע־פֿאַלן ווידער אונטערזוכט.
און דאָס זענען פֿאַרשטאָרבענע וואָס זענען געשטאָרבן אין אַ צײַטלעכער פֿאַרבינדונג מיט די קאָראָנאַווירוס וואַקסינען.
און פּראָפֿעסאָר בורקהאַרדט האָט געלאָזט שיקן צו זיך די פֿאַלן.
אָפֿט האָבן די קרובֿים געגלייבט אַז די וואַקסינאַציעס קען מעגלעך זײַן די סיבה פֿון די טויטן פֿון זייערע ליב געהאַטענע.
און אַזוי, אויף דער איין זײַט, דער בוך אַנטהאַלט די היסטאָלאָגישע בילדער, דאָס הייסט די היסטאָפּאַטאָלאָגישע בילדער,
וועגן וועלכע מיר האָבן גערעדט. דאָס איז דער בילדער־אָפּטייל.
און דערנאָך ווייטער צוריק, אין דער הינטערער אָפּטיילונג, זענען די באַשרײַבונגען פֿון די פֿאַלן.
דאָס מיינט אַז דאָ זענען אַלע פאַלן מיט מעדיצינישע געשיכטע, וואַקסינאַציע, ווי לאַנג נאָך דער
וואַקסינאַציע זיי זענען געשטאָרבן, און וועלכע וואַקסין.
איר קענט אַלעס וועגן דעם לייענען אין דעם פאַל־אָפּטייל.
און נאָך איז אין דער וועלט נישט קיין אַנדערע זאַמלונג ווי די.
אין צוגרייטונג פֿאַר דעם אינטערוויו האָב איך שוין געזען עטלעכע לייענ־פּראָבעס און אויסצוגן פֿון דעם
אַטלאַס. און עס איז פּונקט אַזוי ווי דו באַשרײַבסט.
אַזוי, ביידע פֿאַר עקספּערטן, פֿאַר קאָלעגעס פֿון פּאַטאָלאָגיע, און פֿאַר עמעצער וואָס
האָט זיך נאָך נישט דעטאַלירט דערמיט באַשאַפֿטיקט.
עס איז זיכער דאָ עפּעס מיט וואָס איר קענט עפּעס טאָן, דווקא ווײַל איר באַשרײַבט אויך די הינטערגרונט־געשיכטע און די
סבֿיבֿה, און אַזוי פּרעזענטירט איר די גאַנצע זאַך אויף אַן אופֿן וואָס איז גרינג צו פֿאַרשטיין.
אַזוי, אין יעדן פאַל, איז דאָס געווען אַ גוטע געלעגנהייט פֿאַר מיר צו נעמען אַ נעענטער קוק דערויף.
דו האָסט שוין דערמאָנט אַז פּראָפֿעסאָר אַרנע בורקכאַרט האָט אויך געטאָן אַ סך פאָרשונג אין דעם געביט.
און איר האָט אויך גענוצט בילדער פֿון פּראָפֿעסאָר אַרנע בורקכאַרט אין אײַער בוך, צווישן אַנדערע זאַכן.
ווי האָט איר זיך באַגעגנט און ווי אַזוי האָט איר זיך געפֿונען צו אַרבעטן צוזאַמען אויף דעם אופֿן?
פּראָפֿ׳ אַרנע בורקכאַרט האָט אין 2021 צוזאַמען מיט הער בעקער, דעם אַדוואָקאַט, געגרינדעט די ערשטע פּאַטאָלאָגיע־קאָנפֿערענץ.
און פּראָפֿעסאָר אַרנע בורקכאַרט האָט דאָרטן פאָרגעשטעלט פאַלן וואָס זענען פּאַסירט נאָך דעם וואָס די
וואַקסינען זענען געגעבן געוואָרן, דאָס הייסט די טויטן.
און ער האָט דאַן געזאָגט אַז אויב איר, ווי אַ פּאַטאָלאָג, פילט אַז איר וואָלט געוואָלט נעמען נאָך אַ נעענטערן
קוק אויף די געפֿונדן, אויב איר זענט נישט גאָר איבערצײַגט, זאָלט איר זיך מיט אים פֿאַרבינדן.
און ווײַל איך בין פֿון נאַטור אַ נײַגעריקער, האָב איך זיך מיט אים פֿאַרבונדן.
מיר האָבן אָנליין איבערגעקוקט און דיסקוטירט עטלעכע פאַלן, וואָס האָט געפֿירט צו אַ צוזאַמענאַרבעט.
און מיר האָבן זיך אויך אָפֿט געטראָפֿן בײַ סימפּאָזיוםן און קאָנפֿערענצן.
און לעצטנס אין יאַנואַר 2023 בײַ אַ גרויסער קאָנפֿערענץ אין סטאָקהאָלם, שוועדן.
און איינע פֿון די זאַכן וואָס איז דאָרט אויפֿגעקומען איז געווען, אַז עס איז פֿאַר אים געווען זייער וויכטיק, אַז די געפֿינסן זאָלן
ווערן פּובליצירט, דאָס הייסט, פֿאַרן ציבור באַקאַנט געמאַכט.
און ער האָט אויך געזאָגט אַז איך קען ניצן זײַנע בילדער.
עס איז דעריבער וויכטיק אַז דער ציבור זאָל ווערן אינפֿאָרמירט וועגן וואָס איז געשען נאָך די וואַקסינאַציעס.
אָבער דאָס בוך אַנטהאַלט בלויז צוויי בילדער פֿון פּראָפֿעסאָר בורקהאַרדט, בשעת די איבעריקע 110 בילדער זענען מײַנע.
אַזוי, בערך אַ יאָר צוריק בין איך געגאַנגען קיין רויטלינגען, צום אינסטיטוט פֿון
פּראָפֿעסאָר בורקהאַרדט, און האָב דאָרט די פאַלן געזען.
און איך האָב אויסגעקליבן די וואָס, די אָפּשניטן וואָס זענען בעסטער פּאַסיק פֿאַר דעם בוך.
דער פאקט איז אַז פּראָפֿעסאָר בורקכאַרדט איז פּלוצלינג געשטאָרבן אין מײַ פֿון לעצטן יאָר.
איך בין געווען זייער שאָקירט און האָב אין דעם בוך פֿון טרויער געשריבן אַז איך וועל טאָן אַלץ אין מײַן
מאַכט צו פֿאַרזיכערן אַז די געפֿונדן ווערן פּובליק.
און דאַן, נאָך אַ יאָר פֿאַרבראַכט צונויפֿצושטעלן די געפֿונדן און זיי אַרײַנלייגן אין אַ בוך־פֿאָרעם, איך...
און אין דעם בוך באַשרײַבט איר 57 פֿאַרשיידענע סאָרטן פֿאַלן.
קענט איר אונדז געבן אַ פּאָר בײַשפּילן ווי פּינקטלעך מיר זאָלן זיך דאָס פֿאָרשטעלן?
וואָס פּינטלעך האָסטו אויסגעפֿאָרשט? און צו וועלכע מסקנות און געפֿינסן ביסטו לעסאָף געקומען?
איך וואָלט זיך זייער געפֿרייט. איך האָב מיטגעבראַכט אַ פּאָר בילדער.
איך וועל דאָס אַראָפּלייגן, אַזוי אַז דו קענסט דעם עקראַן בעסער זען.
למשל, דאָ איז אַ זייער טראַגישער פאַל וואָס באַטרעפֿט אַ 16-יאָריקע מיידל.
זי האָט טאַקע געוואָלט גיין אויף אַ שול־רײַזע, דערפֿאַר האָט זי געוואָלט באַקומען די וואַקסינאַציע, כאָטש איר מוטער
האָט געזאָגט: "טאָן דאָס נישט, עס איז נישט גוט פֿאַר דיר."
די מאַמע אַרבעט זיך אין געזונטהייט־זאָרג, אָבער דאַן האָט זי געזאָגט: אקעי, איך קען פֿאַרשטיין מײַן טאָכטער.
זי האָט דאַן געזאָגט: אקעי, גיי פאָרויס און טו דאָס.
און נאָך דער צווייטער וואַקסינאַציע, איז דאָס מיידל אַכט טעג שפּעטער צונױפֿגעפֿאַלן.
און זי האָט זיך אויך נישט געפֿילט גוט און איז צונױפֿגעפֿאַלן בײַם עסן־טיש, און איר מוטער האָט זי צוריק צום לעבן געבראַכט.
דאָס מיידל איז דאַן אַרײַנגענומען געוואָרן אין שפּיטאָל און איז געשטאָרבן 22 טעג נאָך דער צווייטער וואַקסינאַציע.
און דאָ קען מען זען דעם שניט פֿון דעם האַרץ פֿון דער מיידל.
און אין דער געגנט וווּ די שטערן זענען זעבאַר, קען מען זען די העלערע געביטן. און דאָס איז דער געוועב־טויט אין האַרצמוסקל.
אויף דער לינקער זײַט קען מען נאָך זען בלוט־פליסן, וווּ דער פּײַלע ווייזט.
און אויב איר קוקט נאָענטער, קענט איר זען דאָ אין דער אונטערער געגנט אַז די צוויי פּײַלען ווײַזן אויף שוואַרצע פּינטלעך.
דאָס זענען לימפֿאציטן, דאָס הייסט אַנטצינדונג־צעלן אין דעם האַרץ־מוסקל.
און אין דער אויבערשטער געגנט, וווּ עס איז מער לויז, זענען פאַגאָציטן און לויז נאַרב־געוועב.
אַזוי, דאָס איז אַ פאַל פֿון רעקורענטער מייאָקאַרדיטיס.
און דאָס האַרץ האָט אין פילע ערטער אַזוי אויסגעזען, און דאָס איז נישט קאָמפּאַטיבל מיט לעבן.
דאַן האָב איך נאָך אַ פֿאַל מיטגעבראַכט.
דאָס איז אַ 22-יאָריקער יונגער מאַן, וואָס איז געווען אַ קאָנקורענץ-שווימער, און האָט נאָך זײַן צווייטער וואַקסינאַציע
דערלעבט אַ באַטײַטנדיקע פֿאַרשלעכטונג אין זײַן פאָרשטעלונג.
ער האָט זיך מער נישט געקענט אָפּהאַנדלען מיט דרוק און איז דאַן דיאַגנאָזירט געוואָרן מיט מײַאָקאַרדיטיס.
מען האָט אים אויך געזאָגט אַז ער וואָלט מער נישט געקענט קאָנקורירן ווי אַ
קאָנקורענץ־שווימער און אַז דאָס וואָלט מער נישט געווען מעגלעך.
דערנאָך האָט ער געקויפֿט אַ געווער און זיך געשאָסן.
און אין האַרץ, קען מען דאָ אין דעם קרײַז זען אַז די צאָל פֿון אַנטצינדונג־צעלן איז אַ ביסל העכער, וואָס
מיינט אַז עס זענען צו פילע פֿון די שוואַרצע פּינטלעך.
דאָס איז זייער שווער פֿאַר אַ ליימאַן צו זען, אָבער אין דעם בוך איז עס אַזוי אויסגעאַרבעט, אַז איין
געפֿינען איז זייער קלאָר און אַ צווייטער איז זייער סובטיל.
און מען קען זען אַז אפילו זייער פֿײַנע ענדערונגען קענען האָבן אַזאַ שטאַרק השפּעה אויף די לעבנס־קוואַליטעט.
און אין דער קומענדיקער בילד קען מען זען אַז דאָס איז אויך אַ אָפּטייל פֿון דעם האַרץ פֿון דעם
יונגן פּאַציענט אָדער פֿון דער געשטאָרבענער פּערזאָן.
און די ליכטיקערע געביטן וואָס איר קענט זען דאָ אויף דער בילד זענען די נאַרבן וואָס זענען געשאַפֿן געוואָרן נאָך די אַנטצינדונגען.
און דאָס איז פּונקט וואָס איז וויכטיק. אַזעלכע מינימאַלע ענדערונגען קענען האָבן
אַזאַ גרויסן השפּעה אויף די לעבנס־קוואַליטעט.
עס איז זייער וויכטיק דאָס צו זען.
דו האָסט זיכער געזען אויף טעלעוויזיע ווי פּראָפֿעסיאָנעלע פֿוסבאָל־שפּילער זענען צונצופאַלן. יאָ.
און דאָס איז מסתּמא אויך פֿאַרבונדן מיט דער אַנטצינדונג אין דעם האַרץ־מוסקל.
דאַן האָב איך נאָך אַ פֿאַל מיטגעבראַכט.
דאָס איז אַ 61-יאָריקער מאַן, וואָס איז געווען געװאַקציןירט צוויי מאָל קעגן קאָװיד-19 און איז
געשטאָרבן 25 טעג נאָך דער צווייטער וואַקסינאַציע.
און דאָ קען מען זען דעם דורכשניט פֿון דער אַאָרטע. די אַאָרטע איז דער גרעסטער בלוט־אַדער אין דעם גוף.
און אין דער נידעריקער אָפּטיילונג קען מען זען די פאַקטישע מאַסקולאַרע וואַנט פֿון דער אַאָרטע.
און אויבן, וווּ מען זעט דעם פֿײַל, קען מען זען ווי דער צוגעבונדענער געוועב קלאָר איז פֿאַרברייטערט.
און דאָ קען מען אויך זען די דאָזיקע באַנד-פֿאָרמיקע, טונקעלע פֿלעקן, פֿאַרשפּרייט אין אַ באַנד-ענלעכן מוסטער.
דאָס זענען אַנטצינדונג־צעלן. און זיי זענען נישט נאָרמאַלערווייַז דאָרט זעבאַר. איר קענט אויך זען נאַרב־געוועב.
און אפילו אין דער נידעריקער געגנט, אין דער מוסקולער געגנט, קען מען זען קליינע, רונדיקע ענדערונגען.
אַזוי, דאָס זענען וואַסקולאַרע פּראָליפעראַציעס. קליינע בלוט־געפֿעסער וואַקסן דאָרט. און דאָ איז אויך נאַרבן.
און אַזוי דאָ, האָט דאָס בלוט דורכגעגעסן די וואַנט.
און דערנאָך איז דער מענטש בלוטנדיק געשטאָרבן, ווײַל די עלאַסטיציטעט פֿון דער וואַנט פֿון דעם
בלוט־אַדער איז צוליב דער אַנטצינדונג ניט מער געווען.
דערצו איז אויך באַמערקט געוואָרן געוועב־נעקראָזע.
און אַ פאַרלוסט פֿון עלאַסטישע פֿיבערס, וואָס דערמעגלעכט דעם געפֿאַס זיך צופּאַסן צום דרוק.
דערנאָך האָב איך נאָך אַ פאַל פֿון אַ 63-יאָריקער פֿרוי וואָס אויך איז געשטאָרבן פֿון אַ אָרטער־רײַס.
אַזוי פּונקט דער זעלבער טויט־גרונט ווי פריער אין דעם פאַל פֿון דעם מאַן.
און דאָ האָבן מיר די שוואַרצע ענדערונגען ווי אַ צופאַלדיקע געפינען. דאָס איז אַ אָפּטיילונג פֿון דער לונג.
און דו זעסט די שוואַרצע פּינטלעך איבעראַל.
און דאָס איז עפּעס וואָס איך האָב קיינמאָל נישט געזען, און אויך נישט פּראָפֿעסאָר בורקהאַרדט און פּראָפֿעסאָר לאַנג,
וואָס האָבן צוזאַמען מיט פּראָפֿעסאָר בורקהאַרדט געאַרבעט.
זיי ביידע זענען זייער דערפֿאַרענע, לאַנג־שטענדיקע פּאַטאָלאָגן. זיי האָבן דאָס קיינמאָל פריער נישט געזען.
און אויב איר פֿאַרגרעסערט עס, קענט איר זען אַז דער שוואַרצער מאַטעריאַל איז אינעווייניק אין די געפֿעסן.
און טאַקע זאָל זײַן בלוט אין די געפֿעסן.
נו, דאָס האָט זיכער נישט פֿאַרבעסערט די בלוט־צירקולאַציע.
מיט אַלע די אונטערזוכונגען און געפֿונדן, וואָס קלאָר האָבן געפֿירט צום טויט פֿון דער
באַטרעפֿנדיקער פּערזאָן, ווי קענט איר זײַן זיכער?
אָדער פֿון וואַנען קומט דער חשד, אַז דאָס איז טאַקע געווען צוליב דער קאָראָנאַווירוס־וואַקסינאַציע?
אַזוי, ווי טוט מען דאָס, וווּ בויעט מען די בריק?
לסוף, בנוגע צײַטפּלאַן, דאָס הייסט, ווען די לעצטע קאָראָנאַווירוס־וואַקסינאַציע איז געגעבן
געוואָרן און ווען דער טויט איז פֿאָרגעקומען.
און אָפֿט קען מען דאָס זען אין אַ יחס־ווייַז נאָענט צײַטלעכן צוזאַמענהאַנג.
עס זענען אויך אַנדערע טויטן, וווּ פילע חדשים זענען פאַרביי.
אָבער, ווײַל אין דעם גוף זענען געפֿונען געוואָרן ווידערקערנדיקע ענדערונגען, מוז מען
אָננעמען אַז די וואַקסינאַציע איז די סיבה פֿון טויט.
איצט האָסטו שטענדיק געגעבן בײַשפּילן פֿון אָרגאַנען וואָס זענען געשעדיקט געוואָרן, ווי למשל דער האַרץ אָדער די בלוט־אַדערן.
האָסטו באַמערקט ענדערונגען אָדער שטערונגען אין אַנדערע טיילן פֿון דײַן גוף?
למשל, איז דאָ אין דעם אַטלאַס אויך אַ פאַל.
דאָס איז אַ זעכציק־יאָריקער מאַן.
דאָס איז דער איינציקער פאַל אין דעם אַטלאַס וואָס איז נישט פֿון פּראָפֿעסאָר בורקהאַרדט; איך האָב דעם פאַל באַגעגנט אין קאַלמאַר
שפּיטאָל. איך האָב דורכגעפֿירט די אָפּטאָפּסיע אויף דעם טויטן.
דאָס איז אַ פּאַציענט מיט לימפֿקנאָטן־קענסער.
און ער גייט דורך כעמאָטעראַפּיע און אימונאָסופּפּרעסיווע באַהאַנדלונג.
דאָס מיינט אַז די אימון־סיסטעם איז דורך מעדיקאַמענטן אונטערדרוקט געוואָרן.
אַזוי האָט ער באַקומען צוויי קאָראָנאַווירוס־וואַקסינען אין דער זעלבער צײַט און דערנאָך איז ער געשטאָרבן דרײַ חדשים שפּעטער.
און באַלד נאָך דער צווייטער וואַקסינאַציע האָט ער אַנטוויקלט פּאַראַליז אין זײַן גאַנצן גוף.
אין אַנדערע ווערטער, דער בילד פֿון וואָס מען רופֿט גיאַן־באַרע סינדראָם, וואָס אָפֿט ווערט באַשרייבן ווי וואַקצין־שאָדן.
איך האָב דורכגעקוקט אַ סך נער־סטרוקטורן.
דאָ, למשל, קען מען זען אַ נער, וואָס שטעקט זיך אַרויס פֿון דער רוקנביין־מאַרק.
דו קענסט זען די פֿינגער־פֿאָרמיקע סטרוקטור. דו קענסט זען די טונקעלע פֿלעקן איבעראַל.
זיי זאָלן נישט זײַן דאָרט. זיי זענען אַלע אַנטצינדונג־צעלן. אַזוי איז דער גאַנצער נערװ פֿול מיט אַנטצינדונג־צעלן.
איך האָב קיינמאָל נישט געזען עפּעס אַזוי. איך האָב עס אויך געוויזן צו ניראָפּאַטאָלאָגן.
דאָס הייסט, פּאַטאָלאָגן וואָס אַרבעטן בעיקר מיטן מוח, דאָס הייסט מוח־שניטן.
זיי האָבן דאָס נאָך נישט, אין דער פֿאָרעם האָבן זיי עס אויך נאָך נישט געזען.
אַזוי איז עס נישט געווען נאָר אין די נערווען, נאָר דאָ האָבן מיר, למשל, אַ אָפּטיילונג פֿון דעם מוחשטאַם.
און דאָ קענט איר זען דעם אָפּגעלאָזטן געגנט אין דער געגנט פֿון די שטערן. דאָס איז געוועב־נעקראָזע.
און צווישן די צוויי העכסטע שטערן קען מען זען אַ כלי, וואָס איז דער כלי.
דאָ קען מען אויך זען די דאָזיקע טונקל־שוואַרצע פּינטעלעך אומעטום.
און זיי זענען נישט ערלויבט צו זײַן דאָרט. דער כלי איז אויפגעשווילן, די וואַנט איז דיק.
און דער אינפֿאַרקציע, דאָס הייסט דער געוועב־טויט, קען מען זען אַרום דעם געפֿאַס.
דער מוחשטאַם איז דער קאָנטראָל־צענטער פֿאַר פילע לעבנס־וויכטיקע פֿונקציעס. און דאָס האָט לעסאָף געפֿירט צום טויט.
איך האָב פּרוּווירט דעם פאַל צו פֿאַרעפֿנטלעכן אין דער בריטיש מעדיצינישער זשורנאַל.
ווײַל איך האָב געמיינט אַז דאָס איז אַזוי אינטערעסאַנט, אַז מען מוז עס פּובליק מאַכן.
איך האָב זעקס חדשים פּרוּווירט דעם פאַל צו שיקן צום בריטישן מעדיצינישן זשורנאַל.
און מען האָט מיר געזאָגט, ביטע טוישן דאָס אָדער יענעם אויסדרוק.
איך וואָלט געוואָלט אַרײַננעמען דעם אָדער יענעם קאָליר.
נאָך זעקס חדשים האָב איך באַקומען אַ אימעיל, וואָס האָט געזאָגט אַז אַזאַ פאַל איז שוין פּובליצירט געוואָרן.
און זיי זענען ניט מער אינטערעסירט צו פֿאַרעפֿנטלעכן מײַן פֿאַל.
דערנאָך האָב איך דעם פאַל פּובליצירט מיט צוויי פּראָפֿעסאָרן פֿון נײַראָפּאַטאָלאָגיע אין אַן אַנדערן זשורנאַל.
אָבער, דאָס קען מען למשל נישט געפֿינען אויף PubMed.
פּובמעד איז דער זוך־מאָטאָר פֿאַר דאָקטוירים, אַזוי קען מען זאָגן אַז עס איז די וויקיפּעדיע פֿאַר דאָקטוירים.
דער פאַל קען דאָרט נישט געפֿונען ווערן. אַזוי פֿרעג איך זיך וואָס מען קען געפֿינען אין PubMed.
ווייל איך פריער געמיינט האָב אַז דאָס איז טאַקע דער זוך־מאָטאָר פֿאַר וויסנשאַפֿטלעכע פּובליקאַציעס.
יאָ, און אויב איר איצט זאָגט אַז דער ארגומענט איז געווען אַז אַזאַ פאַל איז שוין פּובליצירט
געוואָרן, איז דאָס אויך נישט קיין ארגומענט פֿאַר מיר.
צוליב איין פאַל און נאָך אַ פאַל, איז עס גאַנץ וויכטיק צו באַמערקן אַז דאָס איז נישט נאָר אַ איינצעלנער אינצידענט.
ווי זעט איר דעם ארגומענט וואָס מען האָט אייך געגעבן?
איך מיין אַז זיי זענען נישט געווען אינטערעסירט אין עס פֿון אָנהייב.
ווײַל די פינאַנצירער דערפֿון, דער בריטיש מעדיצינישער זשורנאַל, שטעלן אַ גאַנץ אַנדערן קורס.
זיי פשוט האָבן נישט געווען אינטערעסירט אין דעם.
לאָמיר זיך אומקערן צו דער קאָראָנאַווירוס־וואַקצין אַליין און די הויפּט־קראַנקייטן וואָס איר האָט געקענט
אידענטיפֿיצירן אין פֿאַרבינדונג מיט איר בעת אײַערע אויספֿאָרשונגען. וועלכע קענט איר אָנרופֿן?
וואָס מיר האָבן שוין באַטראַכט, מיאָקאַרדיטיס, איז זייער געוויינטלעך.
אָנצינדונג פֿון די בלוט־געפֿעסן איז אויך גאַנץ געוויינטלעך.
אויסלענדישע מאַטעריאַלן זענען געפֿונען געוואָרן, וואָס איך האָב שוין געוויזן.
אַ ירידה אין עלאַסטישע פֿיבערס איז באַמערקט געוואָרן.
און נישט נאָר אין די וואַנטן פֿון די געפֿעסן, נאָר אויך אין דער הויט, למשל.
און איך ווייס נישט צי דו האָסט באַמערקט, אָבער ווען מענטשן האָבן באַקומען די קאָראָנאַווירוס־וואַקסינאַציע
מערערע מאָל, ווערן זיי יחס־ווייז געשווינד עלטער.
און דאָס קען זײַן פֿאַרבונדן מיטן פאַקט אַז די עלאַסטישע פֿיבערס אין דער הויט פֿאַרשווינדן.
אַזוי האָבן מיר געקענט באַווײַזן אַז בלוט־קלאָטן פּאַסירן.
אַזוי זענען דאָ טיפּישע בלוט־קלאָטן און אַטיפּישע בלוט־קלאָטן.
און מיט די אַטײַפּישע בלוט־קלאָטן, וואָס מיר האָבן נאָך קיינמאָל נישט געזען, זענען אין
דעם קלאָט, למשל, קיין רויטע בלוט־צעלן ניטאָ.
זיי זענען מער ווי גומענע סטרוקטורן.
און, ווי איך האָב געזאָגט, דאָס האָט קיינמאָל נישט געשטאַנען אין דער פאָרעם.
און דאַן זענען דאָ אויטאָימיון־קראַנקייטן. פּראָפֿעסאָר אַרנע בורקכאַרט האָט דאָס באַשריבן ווי לימפֿאָציט־אַמאָק.
און דו קענסט דאָס זען אין אַלע אָרגאַנען.
דאָס איז נישט אָרגאַן־ספּעציפיש, נאָר עס באַווירקט דעם גאַנצן גוף.
און אַזוי געפֿינען זיך זייער פֿאַרשיידענע ענדערונגען.
דערנאָך, פֿאַרשטייט זיך, איז דאָ דער טורבאָ־קענסער – וואָס איך האָב שוין געצווייפֿלט אין 2021 – וואָס איך
האָב שוין געצווייפֿלט איז פֿאַרבונדן מיט די וואַקסינען.
אָבער דאָס איז נישט אַרײַנגערעכנט אין דעם בוך, ווײַל אָפֿט מאָל ווערן נישט דורכגעפֿירט אויטאָפּסיעס
אויף מענטשן וואָס זענען געשטאָרבן פֿון טורבאָ־קענסער.
ווייל דו ווייסט פֿון אָנהייב, גוט, דאָס איז אַ געשווילסטע קרענק. מיר דאַרפֿן נישט ווײַטער קוקן.
האָט דיין וויסנשאַפֿטלעכע אַרבעט, לויט וואָס דו האָסט אונדז געוויזן, געהאַט קיין השפּעה אויף דיין פאַכמעסיקן לעבן?
יאָ, דורך זייער נאָענט קוקן.
ווען איך האָב די היסטאָפּאַטאָלאָגישע שריט זייער נאָענט באַטראַכט, האָב איך געזען זאַכן וואָס מײַנע
קאָלעגעס אין קאַלמאַר־שפּיטאָל, למשל, האָבן נישט געזען.
עס איז געווען אַ פאַל, וווּ איך בין געווען דער טריינינג־מאַנאַגער אין פּאַטאָלאָגיע און האָב געלערנט
אַסיסטענט־דאָקטוירים צו ווערן ספּעשאַליסטן אין פּאַטאָלאָגיע.
און אַזוי האָב איך געהאַט אַ יוניער דאָקטער וואָס איז אָנגעקומען און האָט געזאָגט, יאָ, ער האָט דאָ אַ פאַל.
עס איז געווען אַ מענטש מיט אַ טומאָרקרענק, און דער טויט וואָלט פּלוצלינג פּאַסירט.
עס האָט זיך אַרויסגעוויזן, אַז דער טויט איז אויך געווען פֿאַרבונדן מיט דער קאָראָנאַווירוס וואַקסינאַציע.
איך האָב דאָס האַרץ אונטערזוכט און געזאָגט: "דאָ זענען סימנים פֿון מײַאָקאַרדיטיס, מיט זייער קליינע פֿאַרגרעסערונגען פֿון
לימפֿאָציטן, דאָס הייסט, אַנטצינדונג־צעלן, אין פֿיל ערטער."
אָבער דער יונגער קאָלעגע האָט געמיינט אַז עס איז אַזוי מילד אַז עס קען נישט זײַן מיאָקאַרדיטיס.
דערנאָך האָט ער געבעטן נאָך אַ פּאַטאָלאָג פֿון אונדזער גרופּע פּאַטאָלאָגן אין קאַלמאַר, וואָס האָט
אויך באַשטעטיקט אַז דאָס איז נישט קיין אַנטצינדונג.
אָבער, ווײַל איך אַרבעט מיט פילע פּאַטאָלאָגן איבער דער גאַנצער וועלט, האָב איך דעם פאַל מיט אַנדערע פּאַטאָלאָגן דיסקוטירט.
און עס האָט זיך אַרויסגעשטעלט אַז דאָס איז מײַאָקאַרדיטיס.
און דאַן זענען געווען הייסע דיסקוסיעס בײַ דער מעדיצינישער קאָנפֿערענץ אין קאַלמאַר, ווײַל פֿאַר
מיר איז די טויט־אורזאַך געווען מײַאָקאַרדיטיס.
און דאָס איז געווען אין פֿאַרבינדונג מיט דער קאָראָנאַווירוס וואַקסינאַציע.
אַזוי האָב איך דעם פאַל געמעלדן צו דער שוועדישער אַגענטור פֿאַר מעדיצינישע פּראָדוקטן, ווײַל יעדער חשוד פאַל דאַרף ווערן געמעלדן.
בײַ דער מעדיצינישער קאָנסולטאַציע בין איך טאַקע אַטאַקירט געוואָרן, מען האָט מיך געפרעגט פֿאַר וואָס איך האָב זיך
אַרײַנגעמישט אין אַנדערע פאַלן און ווי איך בכלל קען מעלדן דעם פאַל. מען האָט מיר געזאָגט גלייך צוריקצונעמען מײַן מעלדונג.
דאַן האָב איך געזאָגט אַז דער פאַל געהערט נישט צו קיין באַזונדערן מענטש, נאָר עס גייט וועגן קלאָרשטעלן וואָס פּאַסירט
נאָך די וואַקסינאַציעס, און אַז איך וועל עס נישט צוריקציען.
אַזוי איז מײַן קאָמפּעטענץ אין פֿראַגע געשטעלט געוואָרן. און איך האָב נאָר איצט פֿאַרשטאַנען אַז
איך קען ניט מער אַרבעטן אין דעם מעדיצינישן פעלד.
אויסער אַנדערע זאַכן, האָב איך אויך געמאָלדן וועגן דעם טורבאָ־קענסער, וואָס איך האָב חושד געווען אין
2021, אַז ער איז פֿאַרבונדן מיט די דאָזיקע וואַקסינען.
איך האָב דאַן געטראַכט צו זיך אַז עס מאַכט בכלל נישט קיין זינען פֿאַר מיר צו דיאַגנאָזירן געשווילעכץ וואָס
מעגלעך זענען פֿאַראורזאַכט געוואָרן דורך אַן אַנדערן דאָקטער מיט אַן איינשפּריצונג.
דאַן האָב איך מײַן אַרבעט אויפֿגעגעבן און אין די לעצטע יאָרן האָב איך אַ סך ווײַטערדיקע טרענירונגען געטאָן.
און איצט האָב איך געעפֿנט מײַן אייגענע פּראַקטיק, אַ האָליסטישע פּראַקטיק.
איך לאַד די צוקוקער אײַן צו קוקן אויף מײַן וועבזײַט.
דאָס קלינגט זייער שפּאַנענדיק. איך מיין אַז עס איז זיכער ווערט נאָך אַמאָל צו קוקן אויף אייער וועבזײַט.
לאָמיר צוריקקומען צו די הײַנטיקע געשעענישן.
לויט דער וועלט־געזונטהייט־אָרגאַניזאַציע, האָט מאָנקיפּאָקס, וואָס ווערט איצט גערופֿן
מפּאָקס, אויסגעבראָכן אין עטלעכע אַפֿריקאַנער לענדער.
און מיר הערן נאָך אַלץ וועגן פֿויגל־גრიפּע אויך.
און דאָס זענען די הײַנטיקע פּלאַנען. מיר ווילן באַקעמפֿן די אָנגעזאָגטע פּאַנדעמיע מיט mRNA וואַקצין־טעכנאָלאָגיע.
אָבער איצט האָב איך באַקומען באַריכטן פֿון אײַך, און פֿאַרשטייט זיך פֿון אַ סך אַנדערע וויסנשאַפֿטלער, וואָס
וואָרענען דעם עולם צו זײַן פֿאָרזיכטיק און זיך אויסצוהיטן פֿון mRNA וואַקצין־טעכנאָלאָגיע.
פּינטלעך ווײַל אַזוי פֿיל זייַט־ווירקונגען זענען אויפֿגעטראָטן. דו האָסט אונדז דאָ ווידער לעבעדיק דערווײַזט.
און אין דער זעלבער צײַט גיט די WHO איצט אַרויס דעם וואָרענונג, דעם העכסטן וואָרענונג־ניבו, אַז די פּראָדוקציע
פֿון mRNA־וואַקסין־טעכנאָלאָגיע דאַרף איצט דאָ פֿאַרשטאַרקט ווערן. ווי פּאַסט דאָס פֿאַר אײַך צוזאַמען?
דאָס קומט מיר נישט אויס, בפרט אַז עס איז אויך פֿאַרעפֿנטלעכט געוואָרן, אַז למשל, די וואַקסינען פֿון פֿײַזער
האָבן זייער ערנסטע זייַטיקע ווירקונגען אין 11% פֿון די פֿאַלן ווען עס קומט צו קאָראָנאַווירוס.
און וואָס באַטרעפֿט מאָדערנאַ, איז עס 21%. דאָס מיינט ערנסטע זייַט־ווירקונגען. 21% פֿון די מענטשן וואָס באַקומען דעם
וואַקסין קעגן קאָראָנאַווירוס האָבן ערנסטע זייַט־ווירקונגען.
און ווען מען באַטראַכט אַז די שטאַרבקייט־ראַטע פֿאַר קאָראָנאַווירוס איז ווייניקער ווי איין פּראָצענט, גלייב
איך נישט אַז די נוץ און ריזיקן זענען געהעריק באַלאַנסירט.
עפּעס איז פֿישעריש, אויב איך מעג אַזוי זאָגן.
און אויב איר נעמט די גריפּע־וואַקסינאַציע, למשל, וואָס איז נישט באַזירט אויף דער mRNA־טעכנאָלאָגיע.
די ראַטע פֿון זייַט־ווירקונגען איז 0 ביז 4%, דאָס הייסט ערנסטע זייַט־ווירקונגען.
און מיט דער קאָראָנאַווירוס־וואַקסינאַציע איז עס 21%, ביז 21%.
און וואָס איז דאָ וויכטיק, איז אַז דער mRNA-וואַקסין אַרבעט דורך אָנווענדן אַ גענעטישן קאָד.
דאָס מיינט אַז דער גענעטישער קאָד ווערט אַרײַנגעשפּריצט, וואָס גורם אַז אונדזערע
געזונטע גוף־צעלן פּראָדוצירן דעם שפּיק־פּראָטעין.
און דאָס ווערט דאַן פאָרגעשטעלט אויף דער צעל־איבערפֿלאַך.
און אַזוי באַטראַכטן די אַנדערע אימונאַלע צעלן די אייגענע צעלן פֿון דעם גוף ווי פרעמדע צעלן און אַטאַקירן זיי.
און דאָס איז וואָס גורם צו די אימיון־רעאַקציעס.
און דאָס איז ספּעציפיש פֿאַר די דאָזיקע mRNA-וואַקסינען.
און דאַן קענסטו טאַקע, איך ווייס נישט ווי דו פילסט דערוועגן.
אָבער דער פּרינציפּ, אויף וועלכן די mRNA-וואַקסינען באַזירט זענען, איז גאָר אַנדערש פֿון די
געוויינטלעכע וואַקסינען וואָס מיר האָבן ביז איצט געוווּסט.
קענסטו אפֿשר יענע שורה ווידער אויף עפּעס אַן אופֿן ציען?
וואָס, וואָס איצט – פּינטלעך, נאָר איצט – קענסטו בכלל זאָגן "וואַקצין"? איך פֿרעג גלײַך.
נו, איך וואָלט עס נישט גערופֿן אַ וואַקצין, אָבער אין מײַן פאַל ווערן פליסיקייטן אַדמיניסטרירט.
ווײַל די נוץ פֿון דער אַזוי גערופענער וואַקסינאַציע זענען זייער באַגרענעצט.
און ווען איך זע וויפֿל שאָדן זיי פֿאַרשאַפֿן, מיין איך אַז מען זאָל זיי אינגאַנצן פֿון דער גאַס נעמען.
און איך וואָלט אויך געווען זייער פֿאָרזיכטיק מיט אַלע אַנדערע קומענדיקע mRNA-באזירטע וואַקסינען,
ווײַל זיי זענען נישט געהעריק געפּרוּווט געוואָרן.
דאָס וועט דאַן פֿירן צו די זעלבע זייַט־ווירקונגען.
יאָ, דאָס איז זיכער עפּעס צו געדענקען, ספּעציעל אין מעדיע־באריכטן, אַז דאָס איז פשוט אַ נײַע,
מאָדערנע, אַוואַנסירטע פאָרעם פֿון וואַקסינאַציע.
עס איז נישט אַזוי פּשוט עס אָפּצושטעלן.
אַזוי איז דאָס עפּעס גאָר נײַ, וואָס ביז איצט האָט זיך נישט ממש באַדעקט מיט כּבֿוד, אויב איך מעג זאָגן. גאָר ריכטיק, יאָ.
יאָ. איצט לאָמיר צוריקגיין צו דיין בוך.
דו האָסט דאָרט געזאָגט – דו האָסט אַ סך צײַט און מי אַרײַנגעלייגט.
וואָס פֿאַר רעאַקציעס האָפֿט איר צו זען ווען דאָס וועט ווערן פֿאַרשפּרייט?
עס איז איצט גרייט צו דרוקן און וועט באַלד בנימצא זיין.
וואָס פֿאַר אַ פּובליקע רעאַקציע האָפֿט איר?
אַזוי, איך האָף אַז פּאַטאָלאָגן, דאָס הייסט ספּעשאַליסטן אין פּאַטאָלאָגיע אָדער פֿאָרענזישער מעדיצין, וועלן קוקן אויף
די געפֿונדן און פֿאַרשטיין אַז זיי קענען זײַן זייער סובטיל.
דאָס מיינט אַז דו מוזט טאַקע זוכן. דו קענסט נישט נאָר דורכשטופּן די קאַץ און זאָגן,
"אָ, איך זע דאָ גאָרנישט." דו מוזט טאַקע זוכן.
און ווי איך האָב פריער געזאָגט, אפילו אַ זייער קליין און סובטילער געפֿינען קען ברענגען
אַ ריזיקן ענדערונג אין דער לעבנס־קוואַליטעט.
אַזוי איז עס טאַקע וויכטיק, טאַקע נאָכצוקוקן דערפֿאַר.
דאָס איז איין זאַך, אַז פּאַטאָלאָגן ווערן מער אָדער ווייניקער אויפגעוועקט – וואָס נאָך איז דאָרט?
ווײַל עס טרעפֿט זיך אָפֿט אַז וואָס איך ווייס נישט, דאָס זע איך נישט.
און דאַן, פֿאַרשטייט זיך, איז דאָס בוך אויך פּאַסיק פֿאַר דאָקטוירים פֿון אַנדערע דיסציפּלינען.
און אויך פֿאַר ניט־מעדיצינישע פאַכמענטשן וואָס זענען אינטערעסירט אין געזונטהייט.
די פאַל־באריכטן ווײַזן קלאָר די ליידן וואָס מען האָט צוגעבראַכט די מענטשן דורך די אַזוי־גערופענע וואַקסינאַציעס.
אַזוי קען איך איצט דאָס בוך בײַ אײַך באַשטעלן, אַזוי צו זאָגן.
און קודם־כּל, כמובן, האָב איך געמוזט עס אַליין נאָענט באַטראַכטן, אפילו ווי אַ לאַיימאַן – וואָס
איז געווען ביז אַ געוויסן גראַד גאָר פֿאַרשטענדלעך.
קען איך איצט פשוט גיין צו מײַן גענעראַל פּראַקטישאַנער און זאָגן: "הער, דאָס איז אַ מתּנה פֿון מיר; ביטע קוק עס איבער."
אָדער וואָס אַנדערש קען איך טאָן מיט דעם בוך, אויסער נאָר עס דורכצולייענען?
יאָ, דאָס איז טאַקע נישט קיין שלעכטער געדאַנק. ווײַל נאָך זענען גענוג דאָקטוירים וואָס אַדמיניסטרירן די סובסטאַנצן, אַז זיי
ווערן זיך דערקענען, אַז איר טאַקע ברענגט מענטשן ריזיקן שאָדן.
און עס איז נישט נאָר שאָדן, זיי שטאַרבן אויך.
מענטשן ווערן געהרגט דורך די שפּריצן.
לעסאָף, צי ווילט איר צולייגן אַ פּאָר ווערטער וואָס זענען פֿאַר אײַך באַזונדערס וויכטיק?
יאָ. איך וואָלט געוואָלט ריכטן די ווערטער צום פּובליקום.
איך וואָלט זייער געוואָלט, אַז מענטשן זאָלן זײַן אינטערעסירט, זייער אייגענע פאָרשונג אויף דער אינטערנעץ
דורכפֿירן און נישט גלייבן אַלץ וואָס מען שטעלט זיי פאָר; מיט אַנדערע ווערטער, זיי זאָלן זיך אַליין אַקטיאָרן.
און איך וואָלט געוואָלט זען מער ליבע אין אונדזער געזעלשאַפֿט בכלל, און אַז האַרמאָניע און שלום זאָלן הערשן.
און איך וואָלט געוואָלט, אַז מיר זאָלן זיך פיל מער אומקערן צו אונדזער אינטואַציע.
דאָס מיינט אַז מיר גייען אַרויס אין דער נאַטור און פשוט הערן צו אונדזער אינטואַציע.
אַ גרויסן דאַנק, פֿרוי קרוגער, פֿאַר די זייער רירנדיקע ווערטער.
און מיט דעם, זאָגן מיר אַ געזונט ביז צום ווידערזען פֿון דער בערלינער סטודיע.
אַלע ווײַטערדיקע אינפֿאָרמאַציע קען מען אויך געפֿינען פֿאַרבונדן אונטן דעם פּראָגראַם.
און ווי איך האָב געזאָגט, זייט פּראָאַקטיוו. אַ גרויסן דאַנק.