Салам, мен Торгаудан Каринамын.
Балким, бул сүрөттү тарых китебиңизден эсиңизде калгандыр.
Бул сүрөт 1945-жылдын апрелинде Торгау шаарында Эльба дарыясынын жээгинде орус жана
америкалык аскерлердин кол алышып турганын көрсөтөт.
Бул ошол учурда дүйнө жүзү боюнча башкы жаңылыктарда жарыяланып, Экинчи дүйнөлүк согуштун аяктаганын символдоштурат.
ГДРде бала кезимде эскерүү маданияты бар болгондуктан, мен Жо Половский менен башка согуш
ардагерлери менен жеке жолугушууга мүмкүнчүлүк алдым.
Мен жеке өзүм ар бир адамдын ичинде кудайдык ардак бар деп ишенем.
Ошондуктан мен киши өлтүрүүгө жана бизди бири-бирибизге каршы козгогон айтылгыс пропагандага жек көрөм.
Мен тарап тандап алуудан баш тартам.
Анткени ар бир согушта эки тараптын тең уулдары менен аталары өлөт, бирок согуштун жооптуулары эч качан өлбөйт.
Эльбадагы жолугушуу 80 жылдан да аз убакыт мурун болгон, эми коргоо министри Писториус кайрадан согуштун барабандарын урду.
Ал айтты: «Биз 2029-жылга чейин согушка даяр болушубуз керек.»
Мен мурдагы министр Габриэльдин сөздөрүн келтирем: «Путинге так сигнал жөнөтүшүбүз керек: бул
согушту токтот – болбосо биз аны сага алып келебиз.»
Ошондуктан мен өзүмө суроо берем: «биз» так кимдербиз?
Габриэль жана Писториус, албетте, жок.
Ал көбүрөөк күйөөмө жана уулдарыма тиешелүү болушу ыктымал.
Бул мени тынчсыздандырат, анткени мен согуштун окуялары жана анын аягы тууралуу чоң атам менен
чоң апамдын жана туугандарымдын баяндарынан билем.
Мына бир нече мисалдар:
Менин агам 17 жашында Вермахтка аскерге чакырылган.
Анын каалоосуна каршы, анткени ал стаждык окуусун бүтүрүп, атасынын мельницасын өзүнө алгысы келген.
Ал 19 жашында орус туткунунда каза болгон.
Апам дайыма көзү жашта, форма кийип, фермадан чыгып кеткенин эстеп, ыйлап жүрчү.
Алар экинчи жолу бири-бирин көрүшкөн жок, ал анын кайсы жерге көмүлгөнүн эч качан билген жок.
Согуштун аягында кичинекей кыз болуп, ал өзү орус офицеринин тизесинде отурган.
Анын аты Ирен болчу, ал аны абдан жакшы көрчү, анткени ал ага үйдө калган кызы Иренаны эске салган, аны абдан сагынчу.
Ал аны жылуу эскерүүдө сактап жүрдү.
Ошол эле учурда анын улуу эжеси (менин апам) айылындагы советтик аскерлердин коркунучтуу зордуктоолорду жасаган аскерлеринен бир
нече күн бою чатырдагы жыгач кучагынын артына жашынып жүргөн.
Аскерлер ушул эле жыгач кучагынан жыгачтарды алып берип жатышты, ал болсо арттан жаңы
жыгачтарды үстүнө кошууга аракет кылып жатты.
80 жаштан ашкан курагында ал мага: «Ошол жерде мен тиленүүнү үйрөндүм!» деди.
Ал мага согуштун бардык тараптары тарабынан, эч ким калтырылбай, жасалган көптөгөн согуш кылмыштарын баяндап берди.
Грек философу Антистенес балким туура жазган: «Согуш жок кылганынан да көп жаман адамдарды жаратат.»
Апам мага Дрезден бомбалонуп жатканда асман кызарып жанганын да айтып берген; анын үй-бүлөсү
Торгауга жакын коңшу айылдан да аны көрө алышкан.
Атам Торгауда ар бир таң сайын болгон ок атуунун үнүн эстеп жүрдү.
Торгау шаарында буйрукка баш ийүүдөн баш тарткан немис аскерлер да атылып өлтүрүлгөндөрдүн катарында болгон.
Бул, балким, 1943–1945-жылдар аралыгында болгон, ошол кезде Рейх аскердик соту
Берлинден Торгау шаарындагы Форт Зиннага көчүрүлгөн.
Менин атам ошол учурда болжол менен 13 жашта болчу.
Менин чоң атам Фольксштурмга болгону кырсыктын айынан гана чакырылган.
Ал америкалыктар тарабынан туткунга алынып, Лимбург-ан-дер-Лахнга жөнөтүлгөн.
Ал кайтып келгенде салмагы 54 килограмм болуп, бою болжол менен 1,80 метр болчу.
Ал жубайын, аны сары чачтуу аял катары калтырган, боз чачтуу абалда тапты.
Бул — биз, немистер, эки дүйнөлүк согуштан сабак алып, мурдагы ГДРде эскерүү маданияты калыптанганынын
чындыгы, ал бүгүнкү күндө Торгау шаарынын тургундарын тынчтык үчүн иштөөгө түрткү болуп жатат.
Эгерде бул утопиядай угулуп, тарыхта эч качан ишке ашпай келгендей болсо да, мен бир күнү согуш болбой каларын
кыялданам, анткени биз адамдар душман болуудан баш тартабыз.
Биз бир адамзат үй-бүлөсү, бир чоң адам организмибиз.
Жана мен дүйнө жүзүндөгү бардык энелерге кайрылам: чакыруу кагаздарын жыртыңыздар!
Мен дүйнө жүзүндөгү бардык эркектерге кайрылам: согуштун барабандарын кайрадан уруп баштаганда, барбагыла!
Балким, сиз аларга азыр кат жазып, катышпай турганыңызды айта аласыз.
Жана мен ар бириңерге кайрылам: башка элдерге каршы козгоого жол бербегиле!
Алардын жалган сөздөрүнө жана пропагандасына кулак салба, жүрөгүңө кулак сал!