WEBVTT

00:05.120 --> 00:08.100
Molo, ndinguKarina waseTorgau.

00:08.100 --> 00:11.940
Mhlawumbi uyayikhumbula le foto kwincwadi yembali.

00:11.940 --> 00:18.760
Ibonisa amajoni aseRashiya naseMelika eshukana
ngaphakathi ku-Epreli 1945, kumalwandle oMlambo i-Elbe eTorgau.

00:18.760 --> 00:23.100
Oku kwenza iindaba eziphambili kwihlabathi jikelele ngelo
xesha kwaye kuphawula isiphelo seMfazwe yesibini yeHlabathi.

00:23.100 --> 00:28.008
Ndisengumntwana e-GDR, ndakwazi ukudibana
noJoe Polowski namanye amagqala emfazwe ubuso

00:28.008 --> 00:31.328
ngobuso, kuba kwakukho inkcubeko yokukhumbula.

00:31.328 --> 00:36.163
Mna ngokwam ndikholelwa ukuba wonke
umntu unesidima sobuthixo ngaphakathi kuye.

00:36.163 --> 00:42.420
Yiyo loo nto ndiyicaphukelayo inkohlakalo kunye
nepropaganda engenathethwayo esivusayo ukuba sixatane.

00:42.420 --> 00:47.680
Ndiyala ukuthatha icala.

00:47.680 --> 00:54.400
Kuba kwimfazwe nganye, oonyana nootata bayafa
kumacala omabini, kodwa hayi abo banoxanduva lwemfazwe.

00:54.400 --> 00:58.434
Ukudibana e-Elbe kwenzeka kwiminyaka engaphantsi
kwama-80 eyadlulayo, kwaye ngoku uMphathiswa

00:58.434 --> 01:01.140
wezoKhuselo uPistorius uphinda ubeth' amagubu emfazwe.

01:01.140 --> 01:05.600
Uthe, "Kufuneka sizilungiselele imfazwe ngo-2029."

01:05.600 --> 01:11.188
Kwaye ndicaphula owayesakuba nguMphathiswa
uGabriel: "Kufuneka sithumele umqondiso ocacileyo kuPutin:

01:11.188 --> 01:14.900
Yiyekeni le mfazwe – kungenjalo siza kuyizisa kuwe."

01:14.900 --> 01:18.400
Ngoko ke ndiyazibuza: "thina" kanye singoobani?

01:18.400 --> 01:21.323
Ngokuqinisekileyo uGabriel noPistorius abanjalo.

01:21.323 --> 01:24.130
Kusenokwenzeka ukuba kubhekiselwe kumyeni wam noonyana bam.

01:24.130 --> 01:29.096
Oku kuyandixakekisa, kuba ndizazi iziganeko
zemfazwe nokuphela kwayo ngokubalisa

01:29.096 --> 01:32.480
kokatatomkhulu nomakhulu wam kunye nezihlobo zam.

01:32.480 --> 01:35.520
Nazi imizekelo embalwa:

01:35.520 --> 01:39.104
Umalume wam wanyanzelwa ukuba angene
kwiWehrmacht eneminyaka eli-17 ubudala.

01:39.104 --> 01:44.480
Ngokuchasene nokuthanda kwakhe, kuba wayegqibile uqeqesho
lwakhe lomsebenzi kwaye wayefuna ukuthatha imilili likayise.

01:44.480 --> 01:48.640
Wafa eneminyaka eli-19 ebambe eRashiya.

01:48.640 --> 01:54.120
Umama wam wayesoloko ekhumbula, elila, indlela
awashiya ngayo ifama enenyembezi emehlweni enxibe iyunifomu.

01:54.120 --> 01:58.260
Abazange baphinde babonane, kwaye
akazange afumanise ukuba ungcwatywe phi.

01:58.260 --> 02:03.720
Ngethuba engumntwana omncinci wasetyhini ekupheleni
kwemfazwe, wahlala yena ngokwakhe emathangeni egosa laseRashiya.

02:03.720 --> 02:08.274
Igama lakhe lalinguIrene, kwaye wayemthanda
kakhulu kuba wayemkhumbuza intombi yakhe,

02:08.274 --> 02:10.656
uIrena, esehlaleni, awayemkhumbula kakhulu.

02:10.656 --> 02:13.344
Wamsala esikhumbulweni esimnandi.

02:13.344 --> 02:18.924
Kwangelo xesha, udadewabo omdala (umakazi wam) wazimela emva
kwesiphako seenkuni kwigumbi eliphezulu

02:18.924 --> 02:24.960
amaxesha aliqela, esuka kumajoni omkhosi waseSoviet,
awaye enze udlwengulo oloyikekayo kwilali yabo.

02:24.960 --> 02:31.520
Amasosha ayeqhubeka ethatha iinkuni kule ntsika kanye,
ngelixa yena yayizama ukubeka iinkuni ezintsha phezulu ngasemva.

02:31.520 --> 02:36.080
Eneminyaka engaphezu kwama-80 ubudala,
wandixelela wathi: "Kulapho endafunda khona ukuthandaza!"

02:36.080 --> 02:40.158
Waza wandichazela izenzo ezininzi
zolwaphulo-mthetho lwemfazwe ezenziwe ngazo zonke

02:40.158 --> 02:43.176
iinkalo emfazweni, kungekho nanye ishiyekileyo.

02:43.176 --> 02:48.217
Umfilosofa wamaGrike u-Antisthenes mhlawumbi
wayenyanisile xa wayebhala: "Imfazwe yenza

02:48.217 --> 02:51.900
abantu abangendawo abaninzi kunabo ibabulala."

02:51.900 --> 02:58.283
Umama wam wandixelela kwakhona ukuba isibhakabhaka sasikhanya
libomvu xa iDresden yayiqhushunjiswa; usapho lwakhe lwabesakwazi

02:58.283 --> 03:01.520
ukusibona lisuka kwilali engummelwane kufuphi neTorgau.

03:01.520 --> 03:07.340
Utata wam wayesikhumbula isandi
sokudubula esasenzeka apha eTorgau rhoqo kusasa.

03:07.340 --> 03:13.248
ETorgau, amajoni aseJamani awayewalile
imiyalelo aye phakathi kwabo baye babaqhawulwa.

03:13.248 --> 03:18.625
Kungenzeka ukuba kwakungaphakathi konyaka
ka-1943 no-1945, xa iNkundla Yezomkhosi yaseReich

03:18.625 --> 03:22.340
yafuduswa isuka eBerlin yaya eFort Zinna eTorgau.

03:22.340 --> 03:26.480
Utata wayeneminyaka emalunga ne-13 ubudala ngelo xesha.

03:26.480 --> 03:30.536
Utyata wam wanyanzeliswa ukuba
angene kwi-Volkssturm ngenxa yengozi.

03:30.536 --> 03:34.016
Wathinjwa ngamaMelika waza wathunyelwa eLimburg an der Lahn.

03:34.016 --> 03:39.703
Uthe akubuya, wayene-54 leekhilogram
kwaye wayemalunga ne-1.80 yemitha ubude.

03:39.703 --> 03:45.560
Wafumana umfazi wakhe, awayemshiye
eneenwele ezimthubi, sele eneenwele ezimhlophe.

03:45.560 --> 03:51.825
Yinyaniso yokuba thina mantshontsho sifunde kwiimfazwe ezimbini
zehlabathi nokuba kwakukho inkcubeko

03:51.825 --> 03:58.624
yokukhumbula kwakuGDR yangaphambili, le nto namhlanje
eqhuba abantu baseTorgau ukuba basebenzele uxolo.

03:58.624 --> 04:04.621
Nokuba oku kuvakala ngathi yiphupha elingenakufezeka kwaye
kusenokwenzeka ukuba akuzange kusebenze kwimbali,

04:04.621 --> 04:10.940
ndiphupha ukuba ngenye imini akusayi kubakho mfazwe
ngenxa yokuba thina bantu siyala ukuba ziintshaba.

04:10.940 --> 04:14.920
Sisazizalwana esinye, sisibunzi esikhulu esiphilayo.

04:14.920 --> 04:20.448
Kwaye ndibongoza zonke oomama kwihlabathi
jikelele: zikrazuleni amaphepha okubizelwa emkhosini!

04:20.448 --> 04:26.336
Ndibongoza bonke amadoda kwihlabathi jikelele:
xa bebeth'amagubu emfazwe kwakhona, ningayi!

04:26.336 --> 04:30.176
Mhlawumbi ungabhalela ngoku ubazise ukuba awuzukukhuphisana.

04:30.176 --> 04:36.320
Kwaye ndibongoza ngamnye wenu: ningavumeli
ukukhuthazwa ukuba nibe nentiyo kwabanye abantu!

04:36.320 --> 04:41.246
Musa ukuphulaphula ubuxoki lwabo
nepropaganda yabo, kodwa phulaphula intliziyo yakho!
