WEBVTT 00:09.929 --> 00:13.493 Mond nou an ap sibi chanjman drastik. 00:13.493 --> 00:20.214 Yon fwa ou konprann sa k ap pase a e ke ou fè pati ladan l, mwen espere w ap pran aksyon. 00:20.214 --> 00:28.360 Yo te minimize ak kache reyalite sou radyasyon san fil ak anpil ladrès, konsa anpil moun kwè li pa yon pwoblèm. 00:28.360 --> 00:32.534 Men lè nou konnen laverite, nou ka pran desizyon ki pi konsyan. 00:32.534 --> 00:40.061 Okenn endistri pa ka siviv si nou pa sipòte li, kidonk desizyon nou yo detèmine kou evènman yo. 00:40.061 --> 00:46.444 Si nou pa pran responsablite pou desizyon nou yo epi nou pito espere gouvènman yo rezoud 00:46.444 --> 00:50.120 pwoblèm yo, nou ba yo yon pouvwa ekstraòdinè. 00:50.120 --> 00:59.073 Si nou vle gouvènman nou yo rann nou kont, e si nou vle reprann kontwòl sou pwòp lavi nou, 00:59.073 --> 01:03.489 nou dwe rann tèt nou kont pou fason nou viv. 01:03.489 --> 01:13.943 Paske si nou kontinye pran desizyon ki fè mal sante nou ak planèt nou, kijan nou ka espere gouvènman yo mete bagay yo nan lòd? 01:13.943 --> 01:25.756 E si nou kontinye sipòte endistri ki danjere, poukisa sou latè y ap sispann ban nou pwodwi oswa sèvis nou peye yo pou sa? 01:25.756 --> 01:30.330 Verite a se ke nou se pwoblèm nan – men nou se tou solisyon an. 01:30.330 --> 01:41.111 Lè nou te dakò ak aparèy entèlijan pou rezon konvenyans, nou pa ta dwe sezi ke teknoloji ap pran plas imanite nou. 01:41.111 --> 01:45.960 Nou dwe chanje si nou vle rete epi amelyore bagay yo. 01:45.960 --> 01:52.261 Men nou dwe pran aksyon tou kont moun ki pwomote teknoloji ki danjere, vyole dwa moun nou yo epi 01:52.261 --> 01:55.863 kache laverite sou sa k ap pase a entansyonèlman. 01:55.863 --> 02:01.178 Nan tèt lis sa a se Òganizasyon Mondyal Lasante (OMS). 02:01.178 --> 02:11.666 Se òganizasyon Nasyonzini an ki responsab pou pwoteje sante mondyal la epi konseye gouvènman yo sou kesyon ki gen rapò ak li. 02:11.666 --> 02:19.169 Apre m te fin travay pou OMS ak lòt òganizasyon Nasyonzini, mwen konnen byen konplikasyon politik ak 02:19.169 --> 02:24.318 koripsyon ki ka mine anpil objektif louabl Nasyonzini yo. 02:24.318 --> 02:33.816 Men OMS la depase limit li seryezman konsènan radyasyon san fil epi li ankouraje yon kouvèti ki literalman ap koute nou latè. 02:33.816 --> 02:41.478 Radiyasyon sa a soti nan Wi-Fi, telefòn mobil, telefòn san fil, antèn telefòn mobil, kontè entelijan ak lòt 02:41.478 --> 02:46.393 aparèy san fil, e syans pwouve li danjere pou tout fòm lavi. 02:46.393 --> 02:53.511 Pifò moun pa santi radyasyon sa a e yo pa wè okenn danje nan itilize aparèy san fil yo; ni yo pa wè 02:53.511 --> 03:00.706 enplikasyon pi laj ki genyen lè yo pote sou yo yon transmisè ki ka swiv epi ki jenere done. 03:00.706 --> 03:08.480 Ekspoze a radyasyon san fil te lakòz mwen devlope yon timè nan sèvo, ki te chanje lavi mwen nèt. 03:08.480 --> 03:16.485 Plizyè milyon lòt moun tou soufri ak maladi ond radyo oswa elektwo-sansiblite, e anpil, tankou mwen, pase plizyè ane 03:16.485 --> 03:20.901 ak plizyè milye liv ap eseye dekouvri sa k ap fè yo malad. 03:20.901 --> 03:27.912 Yo te souvan mal dyagnostike, doktè yo te ri yo oswa menm trete yo kòm ka sikyatrik anvan yo finalman 03:27.912 --> 03:32.688 dekouvri se radyasyon frekans radyo ki t ap fè yo malad. 03:32.688 --> 03:42.379 Anpil lòt moun poko rekonèt koneksyon sa a e yo soufri anba plizyè maladi ki koze oswa agrave pa radyasyon frekans radyo. 03:42.379 --> 03:47.170 Mèsi a OMS, yo dwe kontinye soufri san rezon. 03:47.170 --> 03:55.658 Lè ou konprann konfli enterè a, koripsyon an, trilyon liv endistri telefòn mobil la jenere, kanpay endistri a pou simen 03:55.658 --> 04:04.788 dout nan lespri piblik la, syantis yo finanse pa endistri a ki demanti reyalite syantifik yo epi ki deklare pa gen okenn prèv ki 04:04.788 --> 04:13.561 montre gen danje, lè sa a, adiksyon annati aparèy san fil yo, kanpay maketing ki fè koneksyon san fil parèt tèlman atiran e 04:13.561 --> 04:22.905 tèlman enpòtan pou sekirite nou ak devlopman ekonomik nou, ansanm ak siveyans jeneral la, rasanble done yo ak eliminasyon koneksyon 04:22.905 --> 04:29.539 fiks yo, yon fason pou pa gen okenn lòt altènatif ki an sekirite pase telefòn mobil, lè sa a, 04:29.539 --> 04:33.763 li vin klè ki jan sa se yon konplo ki byen fèt. 04:33.763 --> 04:40.666 Ann gade sa k ap pase nan Òganizasyon Mondyal Lasante a epi kijan sa afekte ou! 04:40.666 --> 04:46.543 Nan WHO a, gen yon depatman ki rele 'Pwojè Entènasyonal EMF'. 04:46.543 --> 04:56.097 Li te fonde an 1996 pou mennen ankèt sou efè danjere sou sante lè moun ekspoze a chan elektwomayetik ki fèt pa moun, 04:56.097 --> 05:01.909 enkli radyasyon mikwo ond frekans wo ki soti nan aparèy san fil. 05:01.909 --> 05:09.823 Li ta dwe fasilite tou devlopman estanda entènasyonalman akseptab pou limite ekspoze a EMF. 05:09.823 --> 05:14.178 Men depatman EMF la se yon jwèt nan men endistri a. 05:14.178 --> 05:24.488 Malgre OMS pretann li ankouraje devlopman estanda ki sipoze an sekirite epi evalye done syantifik, reyalite a byen diferan. 05:24.488 --> 05:31.567 Li kache laverite entansyonèlman, bay piblik la move enfòmasyon epi devlope estanda sekirite ki totalman san 05:31.567 --> 05:36.141 sans ki baze sou rezilta syantifik ki pa gen okenn fondman. 05:36.141 --> 05:47.183 Pwojè EMF ou a resevwa finansman tou epi li gen anplwaye ki te travay pou endistri menm ke yo sipoze pwoteje nou kont li. 05:47.183 --> 05:53.146 Òganizasyon Mondyal Lasante a itilize kèk taktik ki vrèman sal pou detounen atansyon nou sou laverite. 05:53.146 --> 06:00.928 Sou sit entènèt li a, li akize moun ki te sibi domaj akoz radyasyon san fil ke yo gen pwoblèm sikyatrik. 06:00.928 --> 06:05.340 Mwen se youn nan moun ki afekte, men mwen pa malad mantal. 06:05.340 --> 06:13.525 Ansyen Direktè Jeneral OMS la, Doktè Gro Harlem Brundtland, yon doktè ki gen gwo kalifikasyon, te afekte tou pa 06:13.525 --> 06:21.171 radyasyon sa a e li te demisyone nan pozisyon li nan OMS paske radyasyon an t ap domaje sante li. 06:21.171 --> 06:23.775 Li pa malad mantal non plis. 06:23.775 --> 06:32.522 milyon lòt moun, doktè, direktè jeneral, pèsonèl IT, elektrisyen, pilòt, fanm lakay, pwofesè, syantis ak anpil lòt 06:32.522 --> 06:41.155 moun san konte afekte menm jan an tou, e nou ap fè fas ak epidemi plizyè maladi ki gen rapò ak radyasyon. 06:41.155 --> 06:46.349 Mèsi a Òganizasyon Mondyal Lasante, mond nou pa janm te malad konsa tankou li ye jodi a. 06:46.349 --> 06:50.286 Ekspozisyon moun ak planèt la a radyasyon vrèman fou. 06:50.286 --> 06:58.902 OMS la koupab de krim san konte kont limanite lè li sipòte yon endistri san konsyans ki pa gen okenn imanite e ki 06:58.902 --> 07:06.976 pa pran swen sante nou, ki refize rekonèt maladi yo ak destriksyon anviwònman an li menm li te koze. 07:06.976 --> 07:16.886 Nan mwa janvye 2017, mwen te voye dokiman sa a bay twa nan aktè kle yo nan jwèt mòtèl sa a: bay Direktè Jeneral OMS nan epòk la, 07:16.886 --> 07:25.403 Doktè Margaret Chan, chèf pwojè EMF la, Emilie van Deventer, yon enjenyè elektrik ki pa gen okenn kalifikasyon 07:25.403 --> 07:33.434 medikal, ak Sekretè Jeneral Nasyonzini an, António Guterres, ki se tou yon enjenyè elektrik. 07:33.434 --> 07:40.575 Dokiman an te ekspoze patipri OMS la an favè endistri a ak kouvèti verite sou radyasyon 07:40.575 --> 07:45.068 san fil, li te mande pou resipyan yo rann kont. 07:45.068 --> 07:49.104 Li te gaye 'viralman' (atravè Entènèt la) e li te rive jwenn plizyè milye moun, men 07:49.104 --> 07:51.706 okenn nan moun ki te resevwa yo pa t reponn. 07:51.706 --> 07:59.262 Yo te tou inyore dè santèn syantis, chèchè, doktè ak aktivis ki te dokimante rezilta 07:59.262 --> 08:04.669 syantifik yo epi ki te mande OMS pran aksyon apwopriye. 08:04.669 --> 08:13.293 E kounye a, kontrèman ak tout lojik, OMS ap ankouraje entwodiksyon 5G, dènye jenerasyon sistèm telekominikasyon 08:13.293 --> 08:18.661 san fil, ki pral itilize tou pou siveyans mondyal lavi nou. 08:18.661 --> 08:27.634 Teknoloji sa a ka jiska san fwa pi rapid e anpil plis pwisan pase 2G, 3G oswa 4G, e syantis yo kwè li pral 08:27.634 --> 08:32.780 lakoz domaj irevèsib pou sante nou ak planèt nou an. 08:32.780 --> 08:42.513 Plis pase 80,000 moun ki soti nan 168 peyi te siyen apèl entènasyonal la pou sispann 5G sou Latè ak nan lespas. 08:42.513 --> 08:50.710 Entwodiksyon 5G ap lakoz yon gwo kri nan lemonn antye, paske plis anplis moun ap reyalize sa radyasyon sa a ap koute nou. 08:50.710 --> 09:00.534 Radiyasyon milimèt frekans wo sa a pral ogmante polisyon elektwomayetik la nan nivo ki alarman, pral afekte pwofondman kò 09:00.534 --> 09:08.410 nou ak lespri nou, detwi mekanis pwoteksyon nou yo ak ritm natirèl nou yo, epi pral gen enpak sou 09:08.410 --> 09:14.099 grenn, ensèk, plant, pyebwa, anviwònman nou ak klima nou. 09:14.099 --> 09:21.617 Lè yo enstale yon kantite san limit mikwo-transmetè 5G nan vil ak zòn rezidansyèl, se tankou ou ta gen yon 09:21.617 --> 09:28.140 antèn telefòn mobil jis deyò fenèt ou, k ap iradye kay ou ak tout moun ki ladan l ak gwo fòs. 09:28.140 --> 09:33.051 Gen kèk syantis ki rele l yon kalite "griy pou touye" oswa "rezo pou trape". 09:33.051 --> 09:40.876 Entwodiksyon 5G a se yon bagay totalman fou, di syantis renome Dr Martin Pall. 09:40.876 --> 09:50.599 Epi fè sa san fè menm yon sèl tès sekirite biyolojik se prèske pi estipid ide ki janm egziste nan istwa mond lan. 09:50.599 --> 09:55.793 Yo fè konnen ke 5G pral ranfòse ekonomi mondyal la tankou pa janm anvan. 09:55.793 --> 10:04.120 An reyalite, sa pral fè plizyè milyon moun malad e yo pap kapab travay, e finalman mennen nan efondreman ekonomi an. 10:04.120 --> 10:12.964 Kidonk, pa kite tèt ou twonpe pa agiman konsa! 5G p ap ranfòse ekonomi an. Finalman, li pral detwi li nèt. 10:12.964 --> 10:24.586 5G itilize menm frekans ak zam kache ki fèt pou kontwòl foul moun pou koze domaj rapid nan sistèm nè ak nan kò a. 10:24.586 --> 10:32.043 Yo se zam kache pafè – silansye, envizib e potansyèlman letal. 10:32.043 --> 10:39.154 Malgre tout karakteristik sa yo ki idantik, yo te entwodui sistèm telekominikasyon san fil yo san yo pa t teste yo. 10:39.154 --> 10:48.988 Anpil gouvènman konnen danje yo men yo site move enfòmasyon OMS pou avanse pwòp ajanda ekonomik yo, sa ki 10:48.988 --> 10:57.898 lakòz maladi gaye lajman, soufrans, doulè, izolasyon, adiksyon, swisid, pèt ak dezespwa. 10:57.898 --> 11:08.043 Yo anvayi tou vi prive moun yo epi sèvi ak done pèsonèl pou siveye, eksplwate ak kontwole popilasyon an. 11:08.043 --> 11:16.348 An menm tan, akizisyon teknolojik la ap mennen nan yon sosyete siveyans san kè, ki grangou pou lajan e ki baze sou done. 11:16.348 --> 11:25.027 Syantis Joe Andriano pale de yon lagè silansye, yon lagè ki fèt ak emisyon envizib ke moun yo 11:25.027 --> 11:29.533 tèlman depann de yo ke yo pa wè sa k ap rive yo. 11:29.533 --> 11:37.431 Pa janm anvan nou te tèlman konekte ak teknoloji, epi an menm tan tèlman lwen tèt nou, lwen lanati ak youn lòt. 11:37.431 --> 11:44.806 Si nou tout ta ouvri kè nou ak je nou sou sa nou te fè, tout mond lan t ap kriye. 11:44.806 --> 11:52.504 Lè yo lanse satelit 5G nan òbit nan mwa jen 2019, ak plis pase 20,000 ki planifye pou de 11:52.504 --> 11:57.766 pwochen ane yo, sa ap plis pase sa kò nou ka sipòte. 11:57.766 --> 12:02.601 E ou pap konnen sa k frape w, paske ou pap wè l ap vini. 12:02.601 --> 12:08.068 Ou pap konnen poukisa ou santi w tèlman malad, konfonn, letarjik ak anpil lòt bagay ankò. 12:08.068 --> 12:16.956 Radiyasyon sa a konfonn sèvo a epi diminye sans yo, jan mwen menm ak anpil lòt moun te fè eksperyans lè nou te ekspoze ladan l. 12:16.956 --> 12:25.088 Radyasyon san fil frape nou soti nan sous san konte ki kwaze san yo pa siveye ni kontwole. 12:25.088 --> 12:31.116 Radiyasyon an kounye a totalman soti nan kontwòl e pèsonn pa ka kontwole li ankò. 12:31.116 --> 12:36.783 Ou ta ka osi byen eseye defini konbyen lè ou ka kenbe nan men ou. 12:36.783 --> 12:44.698 Nòm sekirite OMS yo pa pwoteje pèsonn e yo mete tout moun an danje lè yo kreye yon ilizyon sekirite. 12:44.698 --> 12:49.098 Okenn nan sa yo pa fè okenn sans pou okenn moun entèlijan. 12:49.098 --> 12:58.130 Endistri telefòn mobil la li menm pa ka konvenki pou dokimante danje radyasyon san fil yo epi pou fè referans ak domaj ADN ak 12:58.130 --> 13:07.163 kansè, jan Swisscom te fè sa nan aplikasyon patant entènasyonal li an 2003, ki te adrese kesyon si radyasyon sa a inofansif. 13:07.163 --> 13:14.636 Pa t ap gen dè santèn syantis endepandan, chèchè ak doktè k ap soumèt yon petisyon bay OMS pou pwoteksyon kont 13:14.636 --> 13:19.001 yon bagay ki danjere si bagay sa a pa t gen okenn danje. 13:19.001 --> 13:27.447 Pa t ap gen okenn gwoup ka kansè toupre anmòn telefòn mobil, ni milyon moun atravè lemond k ap soufri sentòm menm jan, 13:27.447 --> 13:35.701 ni adolesan k ap vin malad akoz Wi-Fi nan lekòl e nan kèk ka menm komèt swisid, si radyasyon yo pa t danjere. 13:35.701 --> 13:45.336 Li pa ka ke kèk timoun devlope sentòm otis ak ADHD lè yo ekspoze a radyasyon mikwo ond epi refè lè yo pa ekspoze 13:45.336 --> 13:51.126 ankò a radyasyon an, lè radyasyon an pa afekte yo ankò. 13:51.126 --> 13:54.156 Nou bezwen poze tèt nou kèk kesyon ki enpòtan anpil. 13:54.156 --> 14:01.968 Ki sa yon koneksyon san fil gwo vitès itil si li fè nou tèlman malad ke nou prèske pa ka fonksyone? 14:01.968 --> 14:13.131 Si ou gen kansè, ou pa ka dòmi oswa panse klè, ou pa ka travay, ou pa gen aksè a swen medikal e ou pa menm ka achte manje, èske 14:13.131 --> 14:19.498 ou panse ke tcheke 'likes' sou smartphone ou pral yon priyorite? 14:19.498 --> 14:21.885 Poukisa nou pa mande 'poukisa'? 14:21.885 --> 14:27.688 Poukisa gen anpil maladi nan mond nou an? Poukisa nou pa ka wè tout tablo a? 14:27.688 --> 14:36.180 Poukisa nou pa pran aksyon pou pwoteje sante nou, sekirite nou, vi prive nou ak anviwònman natirèl nou? 14:36.180 --> 14:43.092 Lè teknoloji detèmine lavi nou, se pa nou ankò k ap fè sa, e lè devlopman teknoloji depase 14:43.092 --> 14:48.410 devlopman limanite, nou mete tèt nou deyò nan ekwasyon an. 14:48.410 --> 14:54.933 Kouvèti sa a ap koute nou Latè. Èske ou pare pou di orevwa? 14:54.933 --> 14:57.844 Nou pa bezwen plis prèv sou domaj la. 14:57.844 --> 15:04.544 Ou ta ka kouvri lemonn ak etid ki konfime domaj radyasyon san fil la koze. 15:04.544 --> 15:09.653 Menm si li san danje, ajoute 5G nan melanj la kounye a. 15:09.653 --> 15:17.973 Men sa a pa gen anyen pou wè ak syans. Kòm OMS la konnen twò byen, se sou kontwòl ak gwo kantite lajan. 15:17.973 --> 15:24.750 Entwodiksyon 5G a pral mennen nan yon kous ant sipèpouvwa k ap batay pou domine mond 15:24.750 --> 15:28.658 lan, sa ki ta ka byento pwolonje nan lespas. 15:28.658 --> 15:40.725 Si nou kontinye chwazi mesaj tèks olye de konvèsasyon, tèt olye de kè, komès olye de konsyans, adiksyon olye de otonomi pèsonèl, 15:40.725 --> 15:49.587 endistri olye de imanite, ak teknoloji olye de lanati, ou ka pwobableman wè kote chwa sa yo ap 15:49.587 --> 15:56.083 mennen nou, sòf si ou deja pèdi tèt ou sou wout la. 15:57.890 --> 16:00.928 Planèt nou an pa negosyab. 16:00.928 --> 16:08.841 Radyasyon san fil senpleman mine viabilite nou kòm yon espès epi detwi lavi sou Latè. 16:08.841 --> 16:14.834 Nou dwe pran responsablite! Nou dwe rann tèt nou kont pou sa k ap pase. 16:14.834 --> 16:18.514 Nou dwe rann tèt nou responsab pou desizyon nou yo. 16:18.514 --> 16:24.499 E nou dwe kenbe moun k ap pran desizyon yo responsab pou kache laverite a. 16:24.499 --> 16:32.391 Ou menm, OMS, dwe ijan fè sa ki annapre yo: Mande pou yo sispann imedyatman deplwaman 5G la! 16:32.391 --> 16:38.939 Mande demantèlman sistèm san fil ki egziste yo ak devlopman altènativ ki an sante! 16:38.939 --> 16:48.479 Egzijez pou ranplase aparèy telekominikasyon san fil yo ak aparèy ki gen fil nan espas piblik ak sou vòl komèsyal! 16:48.479 --> 16:59.986 Lanse yon kanpay sansibilizasyon mondyal pou sansibilize piblik la, klèman e san okenn anbiguite, ki montre danje pwouve yo, nati 16:59.986 --> 17:10.780 kanserojèn radyasyon sa a, sentòm yo, efè divès yo ak anpil twoub sikolojik, konpòtman ak devlopman ansanm ak adiksyon ki 17:10.780 --> 17:16.855 koze pa twòp travay sou ekran ak radyasyon san fil kontinyèl! 17:16.855 --> 17:26.104 Inisye pwogram sante pou moun ki afekte yo ak pwogram reyabilitasyon pou moun ki gravman adikte ak aparèy san fil! 17:26.104 --> 17:31.696 E sa a pa konsène mande w amabilman pou w fè travay ou. 17:31.696 --> 17:38.903 Se sou kouvèti a ou te fè espre ankouraje lè w manipile opinyon piblik ak rezilta syantifik pou 17:38.903 --> 17:44.266 endistri telefòn mobil la te ka kontinye san okenn entrave. 17:44.266 --> 17:57.258 Ou koupab de krim kont limanite e ou vyole prèske tout dwa moun ansanm ak konvansyon Nasyonzini yo ki te kreye pou pwoteje nou. 17:57.258 --> 18:07.033 Chak minit ou ret tann, chak eskiz ou bay, chak taktik retad ou itilize sèlman ogmante pri a nan lavi moun, nan anviwònman 18:07.033 --> 18:12.908 nou ki presye, ak nan gouvènman yo ki dwe pran aksyon ki nesesè. 18:12.908 --> 18:23.341 Nenpòt lòt reta ap diminye anpil chans pou rekiperasyon epi ogmante eksponansyèlman defi ki asosye yo. 18:23.341 --> 18:31.873 Ou dwe deklare klèman e san okenn dout sa ki bezwen fèt, kijan li ka fèt, ak sa ki nesesè pou pote chanjman. 18:31.873 --> 18:41.130 Ou dwe di laverite sou radyasyon sa a, tout laverite e anyen lòt pase laverite, e ou dwe fè sa kounye a!