I te 3 o Mahuru 2024, i whakatau te kōti mō te wā tuatahi, tērā pea kāore i hāngai ki te ture matua te whakaritenga kia
whakawhiwhia ki ngā whare i te wā o te mate urutā coronavirus.
Kua tuku tētahi kaiāwhina tapuhi nō Lower Saxony i tētahi kerēme ki te kōti hei wero i te
aukati mahi i whakatūria e te rohe o Osnabrück.
Kua whakatāhia e te kōti whakahaere whai mana ināianei ngā tukanga ture, ā, kua tukuna te take ki te Kōti Ture
Matua ā-Motu. I pūrongo tēnei e Kla.TV (www.kla.tv/30401).
I tēnei rā, kei a mātou a Tākuta Sonja Reitz hei manuhiri. I tae koe ki ngā whakahaere i te Kōti Whakahaere o Osnabrück.
Nau mai! Kei te koa mātou ki te kōrero ki a koutou i tēnei rā mō te whānuitanga me te hiranga o tēnei take kōti.
Engari i mua i tō tātou kōrero mō te kaupapa, tēnā koa whakamōhio anō i a koe i te poto mō ngā mātakitaki.
Āe, ko Sonja Reitz ahau. He tākuta rongoā whānui ahau, he tākuta rongoā hinengaro, he tākuta rongoā taiao hoki.
Ā, ko au te kaiwhakahaere matua me te kaikōrero mō te Rōpū Hauora o te Oati a Hippocrates.
He rōpū hauora tēnei kua whakarite i tōna whāinga kia whakahokia ngā tikanga matatika ki roto i te rāngai hauora, nā te mea ka
kitea e mātou i ngā wā maha kua rangatira ngā mahi pāpori me ngā take pūtea, ā, he maha ngā wā ka mamae
ngā tūroro, ka whakawhiu rānei ki a rātou ngā hua kino.
Nō reira, he mea nui ki a mātou kia noho atawhai ake te rongoā, ā, kia haumaru anō hoki.
Āe, he whakaaro pai tērā. I tae koe ki tēnei take kōti.
He aha āu wheako i reira, ā, he aha te mea motuhake o tēnei take kōti?
Āe, ngā mihi mō te whakaatu mai i tēnei kaupapa, nā te mea e whakapono ana au he tino,
tino hira kia mārama ki tōna hiranga katoa.
Nā te mea he take kōti tēnei, i tukuna he whakahau aukati ki tētahi kaiāwhina nēhi nā te mea kāore ia i whiwhi i te kano.
I pānuitia tēnei i Whiringa-ā-nuku 2022, ā, i mutu te here mō te werohanga i te rāngai hauora i te mutunga o te tau 2022.
Āianei, i roto i ēnei whakataunga i ngā marama me ngā tau kua pahure, kua tino mārama tonu te whakataunga: āe, ko
tērā te ture, ā, kāore i ū ki taua ture; nō reira, he tika kia whakatakotoria ngā whiu me ngā whakahau aukati.
Ā, kua whakaputaina ki te marea ngā kōnae RKI, ā, e whakaatu ana, i ngā wā maha, kāore rawa te RKI i mahi i
runga i te pūtaiao, engari i runga i ngā tohutohu tōrangapū.
Nā, arā, ka mārama ohorere ka kitea ko te Kōti Ture Matua, arā, te Kōti Whakaminenga, i roto i tana
whakataunga – i whakawhirinaki noa ki te RKI, arā, ki tētahi mana whakawhirinaki, ehara i te pūtaiao.
Ā, ko te tikanga me arotake anō ngā mea katoa kua puta tae noa mai ki tēnei wā e pā ana ki ngā
tukanga mō te werohanga ā-ture i ngā whare whakahaere.
He tauira anō ko ngā whakamātautau a ngā hōia, ā, i puta i ētahi o ēnei he whakataunga tino kino rawa atu.
Ā, ināianei, hoki ki Osnabrück.
I reira, i kite tika te kaiwhakawā i tērā āhuatanga, ā, i mea ia kei runga i te tēpu ngā kōnae RKI.
Kāore e taea e tātou te titiro atu, te huna rānei i ō tātou upoko ki te oneone ināianei; me kohi taunakitanga mārama tātou.
He mana motuhake te RKI, he mea mahi rānei i runga i ngā tohutohu?
Ā, ko te Pōrohitara Schaade, i uiuitia i roto i te pouaka taunaki – i roa ake i te rua haora te uiuitanga – i
whakapūmau ia i mahia ngā mahi i runga i ngā tohutohu.
Ka whai ia i tētahi atu pūkenga, ā, ka kī ia he taumata whakahaere tēnei i ngā wā kāore ngā mea e haere ana i runga i te pūtaiao.
Engari i tino mārama, i te mahi ngātahi tata ki te Manatū Hauora ā-Motu, i mahia ngā mahi i runga i ngā tohutohu.
Nā tēnei i whakahau ai te kaiwhakawā kia whakatārewahia ngā tukanga mō tēnei wā, ā, me whakahoki te pātai mēnā i tika te
whakatakoto i te herenga kano i te tuatahi, ā, i tēnei take, mēnā me mau tonu tēnei
herenga i Noema 2022, ki te Kōti Ture Matua ā-Motu.
Nō reira, he mea tino hou, kia pērā ai te kī, i tētahi tangata e kohi taunakitanga ana.
Ā, i mahia e ia tērā me te tino tika, me te tino mātau.
Ā, ko tērā he kanapa o te tūmanako ki ahau, ka toa anō te tika i roto i ngā kōti, kaua ko te whakaaro o te nuinga tōrangapū,
o te whakaaro tōrangapū e whakatauhia ana e te kāwanatanga.
Ko te pātai tika mēnā kei te nuinga tonu te whakaaro nei, kāore rānei.
Ahakoa pēnā, i roto i ngā marama kua pahure ake nei, kua tino puta te whakaaro kaha, ahakoa e mōhio ana – e mōhio ana, e mārama
ana – e taupatupatu ana ēnei ture ki te ao tūturu, kāore ngā kōti i te kohi taunakitanga, engari kei te whai noa i ēnei ture.
Ko ēnei aukatinga katoa mō te uru ki ētahi wāhi, ngā aukatinga mahi, me te tuku i ngā hōia kia kore
e whai honore, he tino takahi i ngā mana taketake.
I kōrerotia rānei tētahi mea mō tērā? He tukanga rerekē tēnei, kāore anō kia kitea i Tiamana.
I ārahi, i whakahaere hoki te whakamātautau i Osnabrück e te perehitini o te kōti.
Ā, ko ia anō he tino mātanga mō te ariā o ngā mana taketake, arā, te dogma ture mō ngā mana taketake,
ā, kua tino tino āta rangahau ia i tēnei kaupapa.
I mea ia, ina whakatārewa ngā mana taketake – ko ngā mana taketake ēnei he mana kei a tātou katoa, ā, mā tātou anake
e tuku ki te kāwanatanga te mana ki te mahi i tēnei, i tērā rānei, engari me whakarite kia tiakina ngā mana taketake.
Ā, ka taea e te kāwanatanga te whakatārewa, te here rānei i ngā mana taketake, mēnā he take tino pai āna mō tērā.
Me āta tirotiro hoki ia i ēnei take pai kia kite mēnā e tū tūturu ana rātou.
I puta rānei tērā?
Me pātai ia ki a ia anō: Ka taea e au rānei te whakatutuki i taku whāinga mā te whakakore i ngā mana taketake?
Nō reira, he tika, he ōrite rānei? He pātai anō: kei reira ētahi tikanga māmā ake?
Āe, ā, i konei ka tino tātaritia e ia, hei tauira, kāore rawa tēnei werohanga i whakarato i te tiaki kia kore ai e pāngia e te
mate nō ētahi atu, ā, he huarahi tino pono ake te whakamātautau mātotoru waha noa hei tautuhi mēnā
he kaiwhakaputa mate tētahi tangata, kāore rānei.
I whakaurua tēnei whakaritenga ā-tāpae mō te kano ārai mate i roto i te rāngai hauora hei tiaki i ngā rōpū ngoikore, arā,
ngā kaumātua me ō rātou pūnaha ārai mate kua ngoikore, kia kore ai tētahi e kawe mai i ngā mate ki roto i te whare hauora.
Engari, mēnā he rite tonu te kaha whakawhiti mate o te hunga kua werohia ki te hunga kāore i werohia, pēnei i
whakaaturia e ētahi rangahau i te 21 o Hūrae me te Akuhata…
Nō Hūrae, ko te CDC, arā ko te RKI o Amerika, i whakatau i tēnei, ā, i te 30 o Hūrae.
Me tērā pea i mōhiotia whānuitia, nā te mea i pūrongo whānuitia i roto i te New York Times.
Ā, i Akuhata, pēnei hoki i tuhia i ngā kōnae RKI, i te 24 o Akuhata, i puta tētahi rangahau nō Oxford i kī i taua
mea anō, he rangahau Pākehā: he rite tonu te kaha pāwera o te hunga kua werohia ki te hunga kāore i werohia.
Ā, i te 25 o Akuhata – i tuhi ahau i tēnei kia mōhio ai ahau, nā te mea he tino miharo rawa – i whakaputaina he rangahau nō
Iharaira i whai wāhi ai ngā tāngata 2.5 miriona, e whakaatu ana he rite tonu te pāwera o ngā tāngata kua
werohia ki te pāwera o ngā tāngata kāore i werohia.
I tēnei horopaki, kāore rawa e mārama ana he aha, i muri i ngā marama e whā, kāore te RKI i puta ki mua i te Bundestag ki te kī
kāore e tika kia whakaaetia te here ā-ture mō te werohanga, nā te mea he rite tonu te pānga pāwera o te hunga kua werohia, ā, mēnā
ka whakaaetia ināianei kia mahi te hunga kua werohia, engari kāore te hunga kāore i werohia, ka pāwera
katoa e te hunga kua werohia ngā rōpū ngoikore katoa.
Āe, me kī rātou i tērā, engari kāore he tangata i kī.
I puta mārama i te wā o te whakaminenga i te Bundestag kāore rawa he raraunga e wātea ana.
I mea a Porofesa Karagiannidis i reira, kāore he tangata e mōhio ana e hia o ngā tūroro COVID-19 kei
ngā wāhanga tiaki taumaha kua werohia, ā, e hia kāore.
Kāore he raraunga mō tērā. Āe, nō reira kāore i tino mārama kua tiakina ngā tāngata kua
werohia kia kore e pāngia e ngā āhuatanga tino kino.
I mea noa iho tonu. Āe, ā, i whakakorea e te Bundestag ēnei mea katoa, kāore i tino aro ki a rātou.
Ā, koia te take, i taku whakaaro, kua hē ki te ture matua tēnei ture mai i te tīmatanga, nā te mea kāore i taea e ia te
whakatutuki i tōna whāinga, arā, te tiaki i ngā rōpū ngoikore.
Ka taea te whakatutuki i te tiaki mā ngā tikanga māmā ake, pērā i te whakamātautau swab auau hei tautuhi
mēnā he tangata e pāngia ana e te mate, kāore rānei.
Mēnā kei te makariri tētahi, me whakamātauria ia ināianei.
Ka taea hoki e koe te whakaiti i te taumata huakita mā ngā tikanga māmā, pērā i te whakamate huakita waha, me ērā atu.
Nā reira, e ai ki te kaiwhakawā, ka taea te whakatutuki i taua pānga anō, mēnā kāore i pai ake rānei, mā ētahi atu tikanga, ā,
kāore i tika kia herea te tika o te tangata ki tōna kotahitanga ā-tinana—tētahi o ngā tika matua kua herea i
konei—me tō rātou mana ki te noho motuhake i ā rātou mahi, me te whakamahi noa i ā rātou pūkenga ngaio.
I mea anō te kaiwhakawā, i te mutunga o te tau 2022, me tino tirohia tēnei.
Me mahia tēnei i mua i tōna whakatinanatanga... – kāore ia i kī pēnei, ko au e kī ana.
I Tihema 2021, i whakamanahia e te Bundestag tēnei ture – kāore rawa he tikanga, nā te mea kua noho kē ngā
rangahau ki runga i te tēpu mō ngā marama e ono, e toru rānei i mua, ā, e whakaatu ana kāore he rerekētanga.
Ahakoa i tuhi te WHO i Tīhema 2021: Kāore he rerekētanga i waenga i ngā tāngata kua werohia me ngā tāngata kāore i werohia.
Kua whakarere rātou i te wehewehenga i ngā tikanga pāpaku.
Heoi, i whakatau tō mātou Bundestag i tēnei wā kia herea te werohanga mō ngā kaitiaki me ngā ope tauā, ahakoa i mārama kē i
taua wā te tino mōrearea o ēnei werohanga, nā te mea i kite mātou i te pikinga nui rawa atu o ngā pānga taha i roto i
te pātengi raraunga o te European Medicines Agency (EMA).
Ā, i piki tino rawa ngā mate, ā, ka kitea tūturu tēnei i ngā tatauranga katoa mai i Hune 2021
ki muri, ā, kāore he whakamārama kē mō tēnei.
Kāore i roto i taua tatauranga he mate i whakamātauria mā te PCR ka puta he hua pai.
Ohorere, i piki ngā reiti mate, ā, i piki hoki ngā tāpiritanga ohorere ki ngā hōhipera
mō ngā mate ngakau me ngā raruraru ā-roro.
I kī koe me arotake. Ehara rānei i te mea me whakauru atu i te wā i hurihia ai te momo mai i Delta ki Omicron?
Āe, kua kī kē au i tērā.
Nā reira, kāore i tika te whakataunga a te Bundestag, nā te mea kāore he tiaki i ngā huaketo nō tāwāhi, ā, kāore hoki te
werohanga i hangaia mō te huaketo o Wuhan i whai hua pēnei i te mea i whakapae ai hei aukati i te mate taumaha,
ahakoa i kitea he pānga i te tīmatanga, kāore i puta i te huarahi i whakapae ai. Engari, i kitea tonu.
I ngaro tērā i te Omikron. Kāore hoki he tiaki mō ētahi atu.
E ai ki tāku i kī ai, kua kī hoki te WHO he rite tonu te pāwera o te hunga kua werohia ki te hunga kāore i werohia.
Ā, i waenga o Hānuere ki Pepuere te panonitanga o Omicron, ā, he mea nui kia mōhio koinei te take kāore
rawa i tika kia whakatinanahia tēnei whakaritenga mō te kano ārai mate i te tuatahi.
Ko te upoko o te Rōpū Hauora o Awherika ki te Tonga kua pūrongo mai kua puta he momo hou ki konei e
tino pāpaku ana, engari ehara i te mea mōrearea.
Ka kite tūturu mātou i ngā mate kāore e tino kino, pērā i te makariri, me ērā atu.
Kāore he pikinga o ngā reiti mate. Kāore he raruraru mō te hohipera.
I taua wā, kāore anō he take kia whiwhi i ngā kano ārai mate. Kei roto hoki i tērā ērā atu kano ārai mate.
Nā, me kī: "Ā, kua piki ake ināianei te maha o ngā mate."
Ka taea pea te hono o te werohanga ki tēnei. Tū! Tangohia te werohanga i te mākete! Whakaroa tōna whakaaetanga!
Kua hoahoatia mō tētahi putanga tino rerekē, ā, kāore he tiaki ā-waho.
Engari, he aha tā tō tātou kāwanatanga e mahi ana mō tēnei? Kua whakaae ia kia haere tonu
ngā mea, pēnei kāore ia e āhei ki te whakamutu.
Ā, i kī te kaiwhakawā i tētahi mea tino hira: mō ngā here ki ngā mana taketake, mēnā i taea e te kāwanatanga te tuku ture hou
katoa i roto i ngā toru rā i te wā o te aukatinga i te tau 2020, ā, kia herea anō ai ngā mana taketake, me āhei hoki ia ki te
whakahoki i aua mana taketake, ki te whakakore i ēnei here i roto i te kotahi, i te rua rā rānei, mēnā ka puta mai he pārongo hou.
Ā, i reira ka kite ia i tētahi tūturu – ahakoa kāore ia i whakamārama pēnā, kāore ia i kī pēnā, engari i tino
mārama puta noa i te kōrero katoa, e kite ana ia i tētahi hē ture tūturu i te mea kāore tēnei i tupu.
Nā rātou i whakatinana tuatahi te whakaritenga mō te werohanga – i puta i te 16 o Poutū-te-rangi – ā, i ū
tonu rātou ki taua whakaritenga tae noa ki te mutunga, ahakoa kāore i whai tikanga anō.
Heoi anō, e mōhiotia ana he rua ki te toru ngā wā te nui ake o te tūponotanga kia pāngia e te Omicron ngā tāngata kua werohia, nā
te mea i ngoikore ake tō rātou ārai mate me ō rātou pūnaha tiaki, ā, nā reira ka māmā ake te pāngia e ētahi atu momo huaketo.
He take whakamere.
Me mōhio katoa te RKI ki ēnei mea katoa, ā, me kī: "E ngā tohu whakatūpato, e te kāwanatanga, tēnā kaua!"
Nā reira i whakamōhio rātou ki te kāwanatanga. I puritia rātou kia kore e mōhio ki ngā mea e tino mōhio ana rātou.
Ā, nā reira i āhei ai rātou ki te whakatau i tētahi here mō ngā mana taketake e hē ana ki te ture matua.
Ā, e tino kitea ana e au kei a RKI me te Minita Hauora te hara, nā te mea i tino whakamōhiohia rātou e RKI, ā, kei a Te Whare
Rangahau Paul Ehrlich me ngā mana whakahaere hoki, nā te mea i tino mōhio rātou kāore he rangahau e
whakaatu ana i te tiaki ā-waho e tukuna ana e ēnei werohanga.
I mārama kē tērā ki a rātou i Hānuere 2021.
Ko tērā, hei kī, te kī a te kaiwhakawā, kua tango ia i ēnei taunakitanga, ā, kua
whakahokia e ia ki te Kōti Ture Matua ā-Motu.
Āe. He aha tāu e tūmanako ana mō tēnei whakataunga i reira?
Aue, i tino pōuri mātou i te whakataunga a te Kōti Ture Matua ā-Motu i te 22 o Āperira, i whakatau ai he hāngai ki
te ture tēnei herenga ārai mate e hāngai ana ki ngā whare.
Ko te hunga e mōhio ana ki te rongoā, ā, e mārama ana kāore he ārai hei tiaki i ētahi atu, ka miharo he aha i
taea ai e te kaiwhakawā ture matua te whakatau pēnei.
Kei te whakakorengia ngā mana taketake kia tiakina ai te iwi, ahakoa kāore rawa he
tiaki. He whakahē tēnei ki te mātauranga noa.
Ko reira taku e kī ana kua whakararu te tika. Mēnā ka taea e au te tuku i taku whakaaro hei tangata noa i konei.
Nō reira, e tino tūmanako ana ahau ka hoki a Mr Harbarth ki te mātauranga ture tika, ā, i runga ake i ngā
mea katoa, kia tiakina ngā mana ā-ture matua o te iwi.
Ko tāna mahi tērā, i te mutunga iho.
Koinei tana mahi,
Āe. Ināianei, ko te mea nei, nā te mea e hono ana a Mr Harbarth ki ngā tāngata whai mana o tēnei whenua, kua kukumea tōna aro.
Kua tukuna tata nei e Te Kōti Ture Matua ā-Motu ētahi whakataunga tino tautoko i ngā kaupapa tōrangapū.
Ā, ko te pātai, ka taea e tātou hei tāngata whenua te mahi i tētahi mea ināianei hei awe i tēnei whakataunga a te Kōti
Ture Matua ā-Motu? Ā, mēnā ka taea, he aha pea te āhua o tērā?
Nō reira, he aha ngā mea kua angitu i konei... – ngā mihi mō tēnei pātai, nā te mea he tino hira.
Nō te mea kāore mātou e mōhio mēnā kua mōhio a Mr Harbarth ki tōna hē ināianei, ā, mēnā ka mahi ia i ngā mea
kia tino hōhonu, kia tino whai whakaaro ake i tēnei wā.
Ka kite hoki ia kāore he tiaki ā-waho. He tino nui rawa tēnei; he tikanga māmā ake, ā,
kāore hoki e puta te pānga e hiahiatia ana.
Ā, koia te take he tino mea nui kia whai wāhi te taupori ki ngā whakahe i te Rāhina kia nui rawa atu.
Ko te kaupapa i reira ko te mana motuhake. Te herekore, te rangimārie, te mana motuhake. Kei
ngā tāone katoa ēnei whakahekeheke a te Rāhina.
Ā, tuarua, e aro mārika ana hoki ki ngā mema ā-rohe o te Bundestag, hei tauira, ā, e mea ana: E
hoa mā, he aha tā koutou i whakatau i taua wā?
Tēnā, whakaarohia anō tēnei whakataunga! Me whakaora hoki i te hunga katoa kua pā kino ki a rātou e tēnei
whakataunga, otirā ko te hunga kua ngaro ā rātou mahi.
Kua ngaro i ētahi ō rātou puna ora, kua ngaro i ētahi ō rātou hauora, ā, kei te whawhai rātou kia whakamanahia.
Ahakoa i reira, ka uaua ki a rātou, nā te mea e ai ki ngā tohunga, mēnā ka āhua rite noa tētahi
mea ki tētahi atu mea, kāore mātou e mōhio ki a ia.
Nō reira, he wero kia oma e ngā whanaunga. Ko te kōrero ki ngā mema o te Bundestag tētahi o aku tohutohu.
Ā, ko te take e whai ake nei, ko te tuatoru hoki, he mea tino hira: mēnā e amuamu ana koe mō tētahi pānga taha,
tēnā tukuna mai he pūrongo ki te Paul Ehrlich Institute!
He pokapū pūrongo ipurangi matua kei reira e taea ai e te tangata katoa te pūrongo i ngā pānga taha e amuamu ana mō ngā werohanga,
kia kore ai koe e whakararuraru i tō tākuta, tērā pea kāore ia e hiahia ki te mahi i tēnei nā te tūraru o te
haepapa, engari ka taea e koe te pūrongo i ngā pānga taha ki te Paul Ehrlich Institute.
Nō reira, kāore koe e hiahiatia kia whakaatu he pānga taha tēnei, engari ko te amuamu anake.
Ko te tikanga, mēnā he hononga wā, ka tū ngā whakawhitiwhiti kōrero i roto i ngā toru marama.
Engari, mēnā he mate tino kino, pērā i te mate pukupuku, me roa ake te wā.
I muri i te ono marama, i muri rānei i te tekau mā rua marama, ka taea hoki te kī, 'Kei te kite au i tētahi
hononga ki te werohanga i konei; e whakapae ana au.'
Mēnā ka mahia tēnei e te tokomaha o te tangata, kāore e taea e te Paul Ehrlich Institute te
kī kāore mātou e kite i tētahi mea i tētahi wā.
I tēnei wā, kotahi ki te ono ōrau noa iho o ngā pānga taha katoa e pūrongo ana.
Ā, arā, ka whakaatu tērā i tētahi whakaahua tino hē.
Ā, ināianei, whakaarohia noa, kua tuku kōrero a Mr Harbarth ki te RKI, ā, mēnā ka mea ia ināianei Kei te tohu noa au ki te Whare
Wānanga Paul Ehrlich – ahakoa te ngoikore o ngā pūrongo i reira, te ngoikore o te whakahaere i reira, nā te mea tekau mā tahi
anake ngā tāngata e kawenga ana mō ngā miriona o ngā horopeta me ngā miriona o ngā whara horopeta, ā,
kāore i piki ake te tokomaha o aua tekau mā tahi tāngata!
Kua piki ngā whakapau moni puta noa i ngā wāhi katoa, kua whakatū rātou i ngā pokapū werohanga hauora i te kore
take, kua whakapau rātou i ngā piriona kāore e mōhiotia ana, ā, kua tino whakapaua mō te kore take.
Engari, kua waiho tonu te aroturuki rongoā i Tiamana i taua taumata kotahi, ahakoa kua whakawhiwhia mātou ki tētahi rongoā
ira tino whakamātautau, kua whakarerekētia ā-ira, ā, kāore anō kia rangahauhia katoa hei kano ārai mate, kāore i tae
mai ki a mātou i mua, ā, i mahia ngā rangahau me tētahi matū tino rerekē atu i tērā i whakamahia whakamutunga.
He iti noa ngā tāngata e mōhio ana ki tērā. Āe, he tukanga hanga tino rerekē tēnei, ā, ka puta ake he nui ake ngā poke.
Nō reira, e hiahia ana ahau ki te kī, kia kore ai a Mr Harbarth e whakawhirinaki ki te Paul Ehrlich Institute – nā te mea kāore he
rīpoata i reira, kāore he mea i reira – he mea nui kia rīpoata atu ki reira te hunga e
whakapae ana he pānga taha nō te werohanga.
Ka taea tēnei mā te huarahi hiko. Heoi anō, ka taea hoki e koe te mahi i runga i te pepa, ā, ka tuku atu ki reira.
He puka e taea ana e koe te tikiake.
Ki te kore e taea e koe te mahi i tēnei anō, ka taea e koe te tono atu ki tētahi hoa, ki tō tama rānei, ki tō tamāhine
rānei kia taea ai ā-hangarau, nā te mea he maha ngā pānga taha.
Ko ngā pānga hinengaro katoa, pērā i te ngenge, te ngoikore ā-hinengaro, me te ngaronga mahara.
Ka ngaro te hihiri o te tangata, ka pōuri rātou, ā, kāore rātou e māia ki te puta ki
waho, ki te whakaaro rānei he pakeke noa iho.
Engari he tino auau te pā o te mate wareware nā te werohanga, te koroheketanga nā te werohanga, te mate nā te werohanga… – arā,
ngā pāuranga auau, ngā embolism, ngā thrombosis, ngā mate ngakau katoa, ngā mate ā-pūnaha ā-tinana,
ngā mate pukupuku, ā, ka taea katoa te hono ki ēnei.
Arā, kua kōrerohia nuitia e tēnei werohanga ka puta he waipuke tūturu o ngā momo tohu mate rerekē.
Ā, he tino pōrangi hoki, pērā i te kī a te Paul Ehrlich Institute, kāore rātou e taea te tautuhi i tētahi
pūnaha mate ārai, nā te mea ehara i te āhua haumanu kotahi.
Koia tērā te tino pōrangi o tō tātou pūnaha aroturuki tarukino. I kī atu au i tērā me te āhua whakamawehi, whakaiti hoki.
Āe, kāore au e whakaute ana i tērā ināianei.
Nā konei ka tino hira ake kia whakahaere ngā tāngata whenua i a rātou anō, ā, kia tuhi i ēnei tāurunga.
Ka tino tūtohu mātou kia whakauruhia hoki ngā raraunga e tukuna ana e koe ki te paetukutuku Vetopedia.org.
He tomokanga tēnei e motuhake ana i te kāwanatanga me te ahumahi, e whakarato ana i tētahi tārua hei tautoko mēnā ka mea
anō te Paul Ehrlich Institute kāore ngā raraunga e ranea ana.
Āe, mēnā kāore koe i whiwhi urupare i roto i ngā whā wiki.
Nō reira, ina tuku koe i tētahi kerēme pēnei, me whiwhi koe i tētahi reta i roto i ngā toru, whā, rima, ono wiki rānei.
Kua whakamōhiotia mātou mō ngā kino, ā, ka whakahoki atu mātou ki a koe i tētahi wā.
Nō reira, mō tētahi pānui tuatahi pēnei, kāore anō te Paul Ehrlich Institute me ōna
tekau mā tahi tāngata kia tae ki te mahi i tērā.
Koia rā te take me tuhi koe i ngā kōrero, pēnei i tāu i kī ai, kia whai taunakitanga koe anō.
Ā, he mea tino hira anō, kāore pea i te mōhiotia e te tokomaha kua pāngia e te kino o te werohanga, ko te mea mēnā i werohia koe
i te tau 2021, ā, i muri mai ka puta he āhuatanga pērā i te māmā ki te pāngia e te mate, te shingles, te mate ā-tinana-ā-tinana
rānei, te mamae ohorere o ngā hononga, ngā matepōro kāore i pā ki a koe i mua, te mate rānei o tētahi tamaiti, hei tauira.
He tino iti rawa ngā kōrero mō tēnei, engari ka pau te wā tuku mō te mate kore whakaputa pēpi i
puta i te tau 2021 i te mutunga o te tau 2024.
Nō reira, mēnā i puta te tohu i te tau 2021, ināianei, kua hōhonu kē tātou ki roto i te
tau, me kimi rōia kia tuku kerēme ki reira.
Nō reira, kaua e tuhi noa i tētahi reta pai; me tuku te kerēme ā-ture i mua i te 31 o Hakihea 2024.
Ā muri ake nei, e tūmanako ana mātou ka tautoko hoki ngā kaiwhakarato inihua mō ngā utu ture.
Āe, ngā mihi nui mō taua aromatawai. He tokomaha kei te whai i ngā mahi ture i tēnei wā.
Kua tūtohu a Porofesa Bhakdi (www.kla.tv/30100) kia whai kawenga hoki ngā tākuta kua werohia, nā te mea
kua takahi rātou i tō rātou haepapa ki te tuku pārongo.
Kua tuku a Ralf Ludwig i ngā amuamu hara e 600 ki ngā tangata i kawenga mō te raru o te huaketo coronavirus, ā, e tono ana kia
arotakehia ā rātou whakataunga. E whakapono ana au ka āwhina hoki ēnei take e amuamu ana, ahakoa kei te wāhanga tuatahi
tonu, ki te pēhi i ngā kawenga kia ū ki ngā ture e hāngai ana.
Kua mutu ngā mahi o tēnei rā. Ngā mihi nui mō tō aromatawai i tēnei take kōti, ā, e
tūmanako ana mātou ka mau tonu te tika i reira.
Ngā mihi nui.