2024-nji ýylyň 3-nji sentýabrynda sud koronawirus pandemiýasy döwründe desgalarda sanjym talabyň
konstitusiýa garşy bolup biljekdigini ilkinji gezek kesgitledi.
Aşaky Saksoniýadan bir hamala kömekçisi Osnabrükk etraby tarapyndan girizilen iş gadaganlygyna garşy sud açdy.
Ukyply administratiw sud häzir hukuk işlerini togtatdy we meseläni Federal Konstitusiýa suduna
iberdi. Kla.TV (www.kla.tv/30401) bu barada habar berdi.
Şu gün myhmanymyz doktor Sonja Reitz. Siz Osnabrükde ýerleşýän Administratiw kazyýetde geçirilen diňlenişige gatnaşdyňyz.
Hoş geldiňiz! Bu sud işiniň gerimi we ähmiýeti barada şu gün siziň bilen gürleşip biljekdigimize begenýäris.
Emma mowzuga geçmezden ozal, tomaşaçylar üçin özüňizi gysgaça täzeden tanyşdyryň.
Hawa, men Sonja Reitz. Men umumy lukmançylyk, psihoterapiýa we naturopatik bejergi boýunça hünärmen doktor.
Men Hippokrat Andy Medisina Assosiasiýasynyň dolandyryjy direktory we metbugat wekili.
Bu lukmançylyk birleşigi lukmançylykdaky ahlagy dikeltmegi maksat edinýär, sebäbi köp ýagdaýda lobbiçilik we maliýe
meseleleri üstün gelýär, we näsaglar köplenç munuň netijesinde ejir çekýärler ýa-da azyndan netijeleri çekmeli bolýarlar.
Şonuň üçin bize lukmançylygyň has adamperwer we ýene-de has howpsuz bolmagy möhümdir.
Hawa, bu ýerlikli alada. Siz bu kazyýet diňlenişigine gatnaşdyňyz.
Siz ol ýerde nämeleri başdan geçirdiňiz we bu sud işiniň aýratynlygy näme boldy?
Hawa, bu temany gozgandygyňyz üçin sag boluň, sebäbi men onuň doly ähmiýetini düşünmegiň örän, örän möhümdigine ynanýaryn.
Sud işi bolandygy üçin sanjym edilmänligi sebäpli hamala kömekçisine garşy gadaganlyk buýrugy çykaryldy.
Bu 2022-nji ýylyň noýabr aýynda yglan edildi we saglygy goraýyş pudagyndaky hökmany sanjym 2022-nji ýylyň ahyrynda ýatyryldy.
Indi soňky birnäçe aý we ýyllar dowamynda çykarylan bu hökümlerde hemişe anyk karar berildi: hawa, ol kanun eken
we kanuna laýyklyk berilmedi, şonuň üçin jerimeler we gadagan ediş buýruklaryny girizmek dogrydyr.
Indi RKI faýllary aç-açan edildi, bu köp ýagdaýda RKI-niň hiç hili ylmy esasda däl-de, syýasy
görkezmelere görä hereket edendigini görkezýär.
Soňra, elbetde, birden aýdyň bolýar: iň ýokary kazyýet, ýagny Konstitusiýa kazyýeti, öz kararynda diňe
RKI-e esaslanypdyr, bu bolsa ylma däl-de, garaşlylykdaky bir edarä esaslanandygyny görkezýär.
Bu hem desgada esaslanan hökmany sanjym bilen baglanyşykly häzire çenli bolup geçen ähli
prosesleriň gaýtadan seljerilmelidigini aňladýar.
Başga bir mysal hökmünde esgerleriň sud diňlenişikleri, ; olaryň käbiri hakykatdan hem gorkunç jezalar bilen tamamlandy.
Indi bolsa Osnabrück-e gaýdýarys.
Şonda sudýa muny takyk şol ýaly gördü we RKI faýllarynyň stol üstünde durandygyny aýtdy.
Indi biz göz ýumup, meseläni görmezden gelip bilmeris; anyk subutnamalary toplamaly.
RKI garaşsyz edara bolup durýarmy ýa-da ol görkezmelere görä hereket etdi?
Şaade professory şaýatlar oturgyjynda soraga çekildi – sorag iki sagatdan gowrak dowam etdi – we ol bu hereketleriň
görkezmelere laýyklykda amala aşyrylandygyny tassyklady.
Soňra işler ylmy taýdan gitmeýän mahaly, ol başga bir hile edip, ony dolandyryş derejesi diýip atlandyrdy.
Emma Federal Saglyk Ministrligi bilen ýakyndan aragatnaşyk saklanyp, görkezmelere
laýyklykda çäreler görülendigi örän aýdyň boldy.
Bu ýagdaý sudýanyň ahyrynda bu işi häzirlikçe togtatmalydygyny we ilkinji nobatda sanjym talabyny girizmegiň kanuny
bolup-bolmandygyny ýa-da bu ýagdaýda onuň 2022-nji ýylyň noýabrynda hem güýje eýe bolmaly-däldigi
baradaky soragyň Federal Konstitusiýa Kazyýetine gaýtadan ibermeli diýip karar bermegine sebäp boldy.
Şonuň üçin, aýtsak, kimdir biri subutnamalary ýygnamagy hakykatdanam täzelik boldy.
Ol muny örän takyk we ukyply ýerine ýetirdi.
Bu meniň üçin umydyň bir şöhlejigi boldy: kazyýetlerde adalatyň täzeden hökm sürjekdigine, syýasy köpçüligiň
pikirine ýa-da hökümetiň wekilleşdirýän syýasy garaýşyna däl.
Munuň henizem köpçülikleýin pikir bolup durýandygy ýa-da durmaýandygy takyk sorag.
Her halukarda, soňky birnäçe aýyň dowamynda, subutnamalar ýygnamak ýerine, kazyýetleriň bu kanunlary diňe
ulanýandygy baradaky täsir döredi, olar açyk-aydyn we batyrgaýlyk bilen hakykat bilen gabat gelmeýär.
Bu ýerleriň içine girmegi gadagan etmekler, iş ýerindäki gadaganlyklar we esgerleriň abraýsyz
boşadylmagy esasy hukuklaryň uly derejede bozulmagy boldy.
Bu barada hiç zat aýdylmandymy? Bu nemeslerde ozal hiç wagt görülmedik adaty däl bir prosesdi.
Osnabrükkdäki sud diňlenişigi kazyýetiň başlygy tarapyndan dolandyryldy we geçirildi.
Ol hem özü esasy hukuklar nazaryýeti, ýagny esasy hukuklar temasyndaky hukuk dogmasy boýunça örän
bilimli we bu meseläni örän, örän jikme-jik öwrenipdir.
Ol aýtdy: esasy hukuklar togtadylanda – esasy hukuklar her birimiziň eýe bolan hukuklarymyz, we biz döwlete
diňe belli bir ugurda hereket etmäge ygtyýar berýäris, ýöne esasy hukuklar gorag astynda bolmalydyr.
Döwlet diňe hakykatdanam gowy sebäpleri bar bolsa, esasy hukuklary wagtlaýyn çäklendirip ýa-da toslap biler.
Ol hem bu gowy sebäpleriň hakykatdanam bardygyny anyklamak üçin olary ýakyndan barlamaly.
We şol boldumy?
Ol özüne sorag bermeli: Esasy hukuklary wagtlaýyn togtatmak arkaly hakykatdanam maksadymy gazanyp bilerinmi?
Şeýdip, bu degişli we deňagramlymy? Başga bir sorag: has ýeňil çäreler barmy?
Hawa, we şu ýerde ol örän takyk hasaplady, mysal üçin, bu sanjym beýleki adamlardan ýokuşmakdan hiç hili gorag bermeýändigini
we adaty boýun sürtme synagynyň biriniň ýokuşly ýa-da ýokuşsyzdygyny kesgitlemekde has ynamdar usul boljakdygyny.
Saglygy goraýyş ulgamyndaky bu desga esasly sanjym talaby goragsyz toparlary, immun ulgamy gowşalan garry
adamlary we ş.m. goramak, şeýle hem hiç kim infeksiýany desga içine getirmän saklamak üçin girizildi.
Emma eger sanjym edilen adamlar sanjym edilmedik adamlar ýaly ýokuşly bolsa, bu 21-nji iýulda we
awgustda birnäçe barlaglar bilen subut edildi...
Şul sebäpli iýul aýynda muny kesgitläpdi CDC, ýagny Amerikanyň RKI-de, we bu 30-njy iýulda boldy.
Bu bolsa hemmelere mälim bolmaly zatdy, sebäbi ol New York Times-de giňden habar berildi.
Awgustda, RKI faýllarynda hem bellenilişi ýaly, 24-nji awgustda Oksfordyň geçirilen bir inglis barlagy şol bir zady aýtdy:
sanjym edilen adamlar sanjym edilmedik adamlar ýaly ýokuşlydyr.
25-nji awgustda – men muny ýazyp almagy aýratyn möhüm hasapladym, sebäbi bu gaty geň galdyryjy – Ysraýilden 2,5 million adamy
öz içine alýan bir barlag çap edildi, onda sanjym edilen adamlaryň sanjym edilmedik adamlar ýaly ýokuşlydygy görkezildi.
Bu babatda dört aý soňra RKI-niň Bundestaga çykyp, mejbury sanjym rugsat berilmezligi gerekdigini, sebäbi sanjym edilen adamlaryň
hem şol bir derejede ýokuşlydygyny we eger häzir sanjym edilen adamlara işläp, sanjym edilmedik adamlara rugsat
berilmez bolsa, sanjym edilen adamlaryň ähli gowşak toparlary ýokuşdyrjakdygyny aýtmagy düýbünden düşnüksizdir.
Hawa, olar muny aýdyp bilmelidiler, ýöne hiç kim aýtmady.
Bundestagda geçirilen diňlenişde hatda hiç hili maglumat ýokdugy hem aýdyň boldy.
Prof. Karagiannidis şol ýerde aýtdy, hiç kim intensiv bejergi bölümlerindäki COVID-19 hassalarynyň näçesiniň
sanjym edilen we näçesiniň sanjym edilmedikdigini bilmeýär.
Şol barada hiç hili maglumat ýokdy. Hawa, şonuň üçin sanjym edilenleriň agyr ýagdaýlardan goralanlary anyk däldi.
Ol hemişe diňe öňe sürüldi. Hawa, we Bundestagyň hem munuň ählisini bir tarapa goýup, hakykatdanam üns bermedi.
Şonuň üçin meniň pikirimçe, bu kanun başyndan bäri konstitusiýa garşy boldy, sebäbi ol öz
maksadyna, ýagny gowşak gatlaklary goramaga ýetip bilmedi.
Gorag has ýumşak usullar bilen hem üpjün edilip bilerdi, meselem, biriniň ýokuşly ýa-da däldigini
anyklamak üçin yzygiderli swab synaglary geçirmek.
Eger kimdir biri sowuk tutsa, onda ol diňe häzir synagdan geçip görmeli.
Şeýle hem germ ýüküni agyz dezinfeksiýasy ýaly ýumşak çäreler bilen azaltmak mümkin.
Şonuň üçin hakimiň pikirine görä, şol bir, eger-de has gowy däl-de bolsa, täsir beýleki usullar bilen hem gazanylardy, we bu
ýerde çäklendirilen adamlaryň fiziki biteweligine bolan hukuklarynyň, ýagny esasy hukuklarynyň biriniň
ýa-da hünärini erkin saýlamak we erkin ýerine ýetirmek hukugynyň çäklendirilmegi bolmaly däldi.
Sudýa şeýle hem aýtdy, 2022-nji ýylyň ahyrynda munuň üns bilen barlanmalydygyny.
Bu güýje girmän ozal muny hakykatdanam etmeli eken... – ol muny aýtmady, men aýdýaryn.
2021-nji ýylyň dekabrynda Bundestag bu kanuny kabul etdi – bu hakykatdanam mantyksyzdy, sebäbi bu meselä degişli barlaglar
öňünden, alty aý ýa-da üç aý mundan ozal masaga goýuldy we olar bu meseläniň hiç hili tapawut döredmeýändigini görkezdi.
Hatda Dünýä saglyk guramasy (WHO) 2021-nji ýylyň dekabrynda şeýle ýazdy: "Waksinalanan we
waksinalanmadyk adamlar arasynda hiç hili tapawut ýok."
Olar ýokuşlyk nukdaýnazaryndan tapawudy ýatyryp goýdular.
Şeýle-de bolsa, şu pursatda biziň Bundestagyň karara gelip, idegçiler we harby güýçler üçin sanjymy hökmany etdi, emma şol
wagt hem bu sanjymlaryň nähili howplydygy belli bolupdy, sebäbi biz Ýewropa Dermanlar Agentliginiň (EMA)
maglumatlar bazasynda ýan täsirleriň örän artandygyny göripdik.
We biz 2021-nji ýylyň iýunyndan başlap ähli statistikalarda hakykatdan hem görnüp duran örän uly ölüm
artyşyny başdan geçirdik we munuň başga düşündirişi ýok.
Şol sanada PCR-pozitiw ölümler ýokdy.
Birden ölüm derejesi ýokarlandy we ýürek keselleri hem-de nerw ulgamy meseleleri üçin
hassahanalara gyssagly ýerleşdirilişler artdy.
Siz barlag zerurlygyny belläp geçdiňiz. Wariant Delta-dan Omikron-a üýtgäninde müdahale etmek zerur bolmazmyka?
Hawa, men muny eýýäm aýtdym.
Şonuň üçin Bundestagyň karary hakykatdanam esasly däldi, sebäbi daşary ýurt patogenlerine garşy gorag ýokdy, şeýle hem Wuhan
wirusy üçin niýetlenen sanjymyň – mysal üçin, başynda azyndan belli bir derejede bolan agyr kesellere garşy – täsirliligi hiç
haçan wada berlen ýaly bolmady. Emma azyndan ol görünip durdy.
Ol hakykatdanam Omikron bilen ýok boldy. We başgalar üçin hem gorag ýokdy.
Men aýdşym ýaly, hatda Dünýä saglyk guramasy (WHO) hem sanjym edilen adamlaryň sanjym
edilmedik adamlar ýaly ýokuşlydygyny aýtdy.
Omicron üýtgeşmesi ýanwardan fewrala çenli boldy, we bu sebäpli bu sanjym talaby ilkinji nobatda hiç haçan güýje girizilmezdi.
Günorta Afrikadaky Lukmançylyk Assosiasiýasynyň başlygy habar berdi: häzirki wagtda bu ýerde täze bir wariant
bar, ol ýokuşly, hakykatdanam ýokuşly, ýöne howply däl.
Biz hakykatdanam sowuklama we ş.m. ýaly gaty zyýansyz keselleri görýäris.
Ölüm derejesinde hiç hili artma ýok. Hassahana ýerleşdirilmek bilen baglanyşykly hiç hili kynçylyk ýok.
Şol pursatda hiç hili sanjym gerek bolmady. Bu beýleki sanjymlary hem öz içine alýardy.
Şonda adam şeýle diýmeli bolardy: "Ah, indi ahyrynda ölümleriň sany artdy."
Sanjym munuň bilen baglanyşykly bolup biler. Dur! Sanjymy bazardan aýyr! Onuň ygtyýarnamasyny wagtlaýyn togtat!
Ol düýbünden başga bir wariant üçin niýetlenendir we daşarky goragy ýok.
Emma hökümetimiz munuň üçin näme edýär? Ol işleriň tormoza basyp saklap bilmeýän ýaly dowam etmegine rugsat berdi.
We sudýa örän möhüm bir zat aýtdy: esasy hukuklary çäklendirmek meselesine gelende, eger döwlet 2020-nji ýyldaky karantin
döwründe üç gün içinde düýbünden täze kararlary çykaryp, esasy hukuklary has-da çäklendirip bilendigine görä, täze maglumat
ýüze çyksa, esasy hukuklary dikeltmek we bu çäklendirmeleri bir ýa iki gün içinde ýatyrmak hem mümkin bolmalydyr.
Şol ýerde ol hakyky bir zady görýär – ýa-da ol muny şeýle açyk görkezmedi, ýöne bu bolman galandygynyň faktinde hakyky bir hukuk
kemçiligi bardygyny tutuş delil alyşy boýunça aýdyň görkezdi.
Soňra olar a) ilkinji nobatda 16-njy martda girizilen sanjym talabyny berjaý etdiler we ol hiç hili many
bermeýän hem bolsa-da, ahyryna çenli dowam etdirdiler.
Berkarşylykda, sanjym edilen adamlaryň immuniteti we gorag ukyplary peselendigi sebäpli beýleki wirus
wariantlaryna has duýgur bolup, Omicron-a ýokuşmak ähtimallygy iki-üç esse ýokary bolandygy hem belli.
Gyzykly nokat.
RKI munuň hemmesini anyklap, şeýle diýmeli edi: "Hormatly hökümet, duýduryş alamatlary bar, haýyş edýäris, etmeli dälsiňiz!"
Şonuň üçin olar hökümete bu barada habar berdiler. Olar olary, aýdalyň, hakykyda näme bilýändikleri barada habarsyz goýdular.
Bu olara konstitusiýa garşy bolan esasy hukuklaryň çäklendirilmegine karar bermäge mümkinçilik berdi.
Bu ýerde men RKI-den, RKI tarapyndan gowy habarly edilen Saglyk ministrinden, şeýle hem Paul Ehrlich institutyndan we
kadalaşdyryjy edaralardan düşürilen aýyplamany örän aýdyň görýärin, sebäbi olar bu sanjymlaryň daşarky goragyny
subut edýän hiç bir barlagyň ýokdugyny doly bilýärdiler.
Bu olar üçin eýýäm 2021-nji ýylyň ýanwarynda düşnükli boldy.
Bu, şeýle diýsek, hakimiň beýanaty bolup, ol, şeýle diýsek, bu subutnamany alypdy we häzir
ony Federal Konstitusiýa Kazyýetine gaýtarypdyr.
Hawa. Bu karardan näme garaşýarsyňyz?
22-nji aprelde Federal Konstitusiýa Kazyýeti bu desgada geçirilýän sanjym talaby konstitusiýa
laýyk diýip karar çykaranda biz örän gynandyk.
Biraz lukmançylyk barada bilýän we beýleki adamlary goramak diýlen zat ýokdugyny düşünýän her kim, konstitusion
sudýanyň näme üçin şeýle karar kabul edendigine geň galar.
Adamlary goramak üçin esasy hukuklar togtadyldy, emma hiç hili gorag ýok. Bu akyla ters gelýär.
Şol ýerde men adalatyň bozulandygyny aýdýaryn. Eger rugsat etseňiz, bu ýerde diňe bir hukuk bilmeýän adamyň pikirini aýtsam.
Şonuň üçin men Harbarth jenaplarynyň sagdyn hukuk ylymyna gaýdyp geljekdigine we, iň esasy, ilatyň
konstitusion hukuklaryny gorajakdygyna uly umyt baglaýaryn.
Ahyrynda bu onuň işi.
Bu onuň işi,
Hawa. Häzirki wagtda aýratyn-da jenap Harbarth ünsü özüne çekýär, sebäbi ol bu ýurduň güýçli adamlary bilen gatnaşyk saklaýar.
Federal Konstitusiýa Kazyýeti soňky döwürde syýasy taýdan örän amatly birnäçe höküm çykardy.
Sorag şundan ybarat: biz raýatlar hökmünde häzir Federal Konstitusion Kazyýetiň bu kararyna täsir edip
bilerisimi? Eger şeýle bolsa, ol nähili bolup biler?
Şeýlelikde, bu ýerde nämeler üstünlikli boldy... – bu sorag üçin sag boluň, sebäbi bu örän möhümdir.
Çünki biz jenap Harbarthyň häzirki wagtda ýalňyşlygyny duýup-duýmanlygyny we mundan beýläk işleri has
düýpli we akylly ýerine ýetirjekdigini bilmeýäris.
Ol şeýle hem üçünji taraplaryň goragynyň ýokdugyny görýär. Bu deň däl; has ýumşak çäreler bar we ol islenýän täsiri hem bermeýär.
Şonuň üçin ilatyň duşenbe demonstrasiýalaryna mümkin boldugyça köp gatnaşmagy örän möhümdir.
Öz-özüni kesgitlemek şol ýerde esasy tema. Azatlyk, parahatçylyk, öz-özüni kesgitlemek. Hakykatdanam, her
şäherde duşenbe günleri bu demonstrasiýalar bolýar.
Ikinjiden, aýdyň-açyk ýagdaýda, mysal üçin, sebitleýin Bundestagyň ýerli agzalaryna hem
ýüzlenip: "Oglanlar, şonda näme karara geldiniz?"
Bu karary gaýtadan gözden geçiriň! Şeýle hem, bu kararyň zyýan gören ähli adamlary, esasan-da
işini ýitirenleri dikeltmegiň çärelerini görüň.
Beýlekiler ýaşaýyş çeşmelerini ýitirdiler, beýlekiler saglyklaryny ýitirdiler we ykrar edilmek ugrunda göreşýärler.
Hatda şol ýerde-de olar üçin kynlaşdyrylýar, sebäbi hünärmenler aýdýarlar: eger bir zat az-da bolsa
başga zat bolup biljek ýaly görünse, biz ony tanamazdyk.
Şonuň üçin garyndaşlaryň geçmeli bir synag bar. Parlament agzalary bilen gürleşmek meniň maslahatlarymdan biridir.
Indiki, üçünji nokat, ol hem örän möhümdir: eger ýan täsirden şübhelenýän bolsaňyz, ony Paul Ehrlich institutyna habar beriň!
Her kim sanjymlaryň şübheli ýan täsirlerini habar berip biljek merkezi internet habar beriş merkezi bar, şonuň üçin
jogapkärçilik howpy sebäpli bu işi özüniň etmäge çekinýän lukmanyňyza ýüz tutmaly dälsiňiz; ýan täsirleri
özüňiz Paul Ehrlich institutyna habar berip bilersiňiz.
Şonuň üçin onuň ýan täsiridigini subut etmegiň gerek däl, tersine şübhe ýeterlikdir.
Bu, eger wagt baglanyşygy bar bolsa, gepleşikleriň üç aýyň içinde geçiriljekdigini aňladýar.
Emma eger ol rak ýaly agyr kesellik bolsa, olar biraz has köp wagt gerek.
Alty ýa-da on iki aý soňra, adam şeýle hem aýdyp biler: "Men bu ýerde sanjym bilen baglanyşyk
bar diýip görýärin, şonuň üçin şübhelenýärin."
Eger köp adam muny etse, hatda Paul Ehrlich Instituty hem bir pursat gelende biz hiç zat görmeýäris diýip aýdyp bilmez.
Häzirki wagtda ýagdaý şeýledir: ähli ýan täsirleriň diňe birden alty göterimi habar berilýär.
Bu bolsa, elbetde, düýbünden bozulýan surat berýär.
Indi bolsa Harbarthyň RKI-e salgylanyp, şeýle diýendigini göz öňüne getiriň Men diňe Paul Ehrlich Institutyna salgylanyp
bilýärin – hasabatlaryň we dolandyryşyň näderejede kemçilikli bolmagyna garamazdan, sebäbi millionlarça sanjym
dozasy we millionlarça sanjym zeperleri üçin jogapkär diňe on bir adam bar, we bu on bir adamyň sany artdyrylmady!
Olar her ýerde çykdajylary artdyrdylar, bir gije içinde sanjym merkezlerini gurdular, näçe milliard pulu kim
bilýär israf etdiler, düýbünden zerur däl israf etdiler.
Emma Germaniýada derman gözegçiligi şol bir derejede galýar, biz hiç haçan öň bolmadyk ýokary synag derejesindäki, genetiki taýdan
üýtgedilen we düýbünden öwrenilmedik gen terapiýasyny sanjym hökmünde aldyk, we barlaglar ahyrynda berlen
maddadan düýbünden tapawutly madda bilen geçirildi.
Muny örän az adam bilýär. Hawa, bu düýbünden başgaça önümçilik prosesi bolup, netijede has köp hapalanma döreýär.
Şonuň üçin men diňe şunu aýtmak isleýärin: jenap Harbarthyň Paul Ehrlich institutyna esaslanmagynyň öňüni almak üçin – sebäbi ol
ýerde hiç zat habar berilmän we hiç zat ýok – vaksiniň ýan täsirini şübhe edýän her kim
ony şol ýere habar bermeginiň möhümdigini.
Muny elektron görnüşde edip bolýar. Emma ony kagyzda-da ýerine ýetirip, şol ýere iberip bilersiňiz.
Siz ýükläp biljek formalar bar.
Eger muny özüňiz edip bilmeýän bolsaňyz, ony tehniki taýdan mümkin etmek üçin dostuňyzdan ýa-da ogluňyzdan ýa-da gyzyňyzdan
kömek sorap bilersiňiz, sebäbi köp sanly ýan täsirler bar.
Bularyň ählisi psihologiki ýan täsirler bolup, meselem ýadawlyk ýa-da aň-düşünje bozulmagy, ýadyň ýitmegi.
Soňra adamlar höwesini ýitirýärler, depressiýa düşýärler we daşarda çykmaga gaýrat edip
bilmeýärler ýa-da muny diňe garrylyk hasap edýärler.
Emma köplenç sanjym demensiýasy, sanjym çürüşi, sanjym keseli… ýa-da ýygy-ýygydan ýüze çykýan infeksiýalar ýa-da embolýalar,
trombozlar, ähli ýürek keselleri, awtoimmun keseller, rak keselleri – bularyň ählisi bilen baglanyşykly bolup biler.
Meniň aýtmak isleýänim, köplenç aýdylýar, bu sanjym hakykatdanam dürli sindromlaryň, aýdalyň, seline getirip biler.
Mysal üçin, Paul Ehrlich Institutynyň sanjym sindromyny anyklap bilmeýändigini, sebäbi onuň birmeňzeş kliniki
suraty ýok diýip beýan etmegi hem şonça-da gülkünçdir.
Derman gözegçiligi ulgamymyz şonça gülkünç. Men muny biraz kinikli hakarat bilen aýtdym.
Dogry, men munuň üçin indi hiç hili hormat goýmaýaryn.
Bu, raýatlaryň özleriniň hereket edip, bu ýazgylary girizmegi has-da möhüm edýär.
Biz size şol maglumatlary Vetopedia.org web sahypasynda hem girizmegi berk maslahat berýäris.
Bu portal hökümete we senagata garaşsyz bolup, Paul Ehrlich instituty maglumatlaryň ýeterlik
däldigini ýene-de öňe sürse, ätiýaçlyk hökmünde ulanylýar.
Hawa, eger dört hepde içinde jogap almadyňyz bolsa.
Şonuň üçin şeýle bir talapnama tabşyranyňyzda, üç, dört, bäş ýa-da alty hepde içinde size hat gelmeli.
Bize zyýan barada habar berildi we biz size belli bir wagtda jogap bereris.
Şonuň üçin şeýle bir ilkinji habar beriş, we on bir adamy bolan Paul Ehrlich Instituty
hem muny ýerine ýetirmäge ýetişip bilmeýär.
Şonuň üçin, aýdşyňyz ýaly, ony resmileşdirmeli, şonda özüňizde subutnama bolar.
We şonuň ýaly-da örän möhüm zat, belki-de sanjym zyýany çeken köp adam bilmeýär: eger siz 2021-nji ýylda sanjym aldyňyz we soňra
bir zat boldy: infeksiýa duýgurlygy, zona ýa-da awtoimmun kesellik, ýa-da birden gelýän bogun agyrysy, öň
bolmadyk migrenler, ýa-da mysal üçin bir çaga ýitirdiňiz.
Bu barada gaty az gürrüň edilýär, ýöne 2021-nji ýylda ýüze çykan bu döredijilik bozulmasy
2024-nji ýylyň ahyrynda möhleti geçip biler.
Şonuň üçin, eger alamat 2021-nji ýylda ýüze çykan bolsa, indi ýyl başyndan bäri uzak wagt geçendigi sebäpli,
şol ýere şikaýat bermek üçin advokat tutmak zerurdyr.
Şonuň üçin diňe owadan hat ýazmaň; sud işi 2024-nji ýylyň 31-nji dekabryna çenli tabşyrylmaly.
Soňra biz hukuk çykdajylaryny sığortalayan kompaniýalaryň hem goldaw berjekdigine umyt edýäris.
Hawa, şol bahaňyz üçin köp sag boluň. Häzirki wagtda köp adamlar sud işini alyp barýarlar.
Prof. Bhakdi lukmanlary hem sanjym edilende jogapkär hasaplamagy teklip etdi, sebäbi olar maglumat bermek borjyny bozdylar.
Ralf Ludwig koronawirus krizisine jogapkär adamlaryň garşy 600 sany jenaýat şikaýatyny tabşyrdy, şonda olaryň kararlary gaýtadan
barlanar. Meniň pikirimçe, häzirki wagtda başlangyç tapgyrda bolan bu güman edilýän işler jogapkärleriň degişli kanunlara
laýyk gelmek üçin belli bir basyşy ýüze çykarmaga hem kömek eder.
Şu bilen şu günki mejlis tamamlandy. Bu sud işine beren bahaňyz üçin köp sag boluň we adalatyň şol
ýerde hem geljekde hem hökmran bolmagyna umyt edýäris.
Çuňňur sag boluň.