Швейцариялык медиа басып чыгаруучулар ассоциациясы быйыл өзүнүн 125 жылдыгын белгилеп жатат.
Ал 100дөн ашык жеке медиа компанияларын бириктирет. Алдынкы медиа топтор да мүчөлөрүнүн катарында.
Ассоциация Швейцариянын медиасынын функциясын төмөнкүчө сүрөттөйт: «Швейцария сыяктуу түз
демократия үчүн көз карандысыз медиа өтө маанилүү».
Жеке швейцариялык медиа саясат, экономика жана коом тууралуу сынчыл жана көз карандысыз маалымат таратышат.
Ассоциациянын принциптери үмүт арттырат. Бирок алар канчалык ийгиликтүү ишке ашат?
Швейцариялык медиа компанияларынын медиа ар түрдүүлүгү жана көз карандысыздыгы боюнча чыныгы абал кандай?
Жаңылыш жыйынтык: Швейцариядагы медиа ар түрдүүлүк
Басма сөз базарын талдоо Швейцарияда ар кандай гезит аталыштарынын кеңири тандоосу бар экенин көрсөтөт.
Бирок, булар дээрлик ар дайым төрт негизги базар оюнчусунун бирине таандык. Алардын бири — мурда Tamedia деп аталган TX Group.
Ал, мисалга алсак, Tages-Anzeiger, 20 Minuten, Der Landbote, Basler Zeitung, Berner
Zeitung жана SonntagsZeitung гезиттерин ээлейт.
2020-жылы бул топ немис тилинде сүйлөгөн Швейцарияда жалпы окурмандардын 46% базарына ээ болуп, француз
тилинде сүйлөгөн Швейцарияда бул көрсөткүч 69%га жеткен.
Швейцарияда гезит ээлеринин рыноктук концентрациясы 2016-жылы Оксфорд изилдөөсү көрсөткөндөй,
Европада эң жогоркулардын бири болуп саналат.
Швейцария болжол менен Түштүк Африка, Түркия жана Россия сыяктуу өлкөлөр менен бирдей деңгээлде бааланды.
Мындай эле көрүнүш басма сөз рыногунда гана эмес, бүт медиа мейкиндигинде да байкалат.
Рынокту болгону беш ири оюнчу гана ээлеп турат.
Алар өлкөдө маалыматтын таралышына жана коомдук пикирдин калыптанышына олуттуу таасир этет.
Бул беш медиа тобу биргелешип бүт медиа базарынын болжол менен 70%ын көзөмөлдөйт, бул жалпы
медиа күчтүн олуттуу концентрациясын билдирет.
Жаңылыш жыйынтык: Швейцариялык медианын көз карандысыздыгы
Сынчылар бир нече жылдан бери көптөгөн швейцариялык медиа каражаттар трансатлантикалык
тармакка байланыштуу экенин эскертип келишет.
Швейцариялык Swiss Policy Research уюмунун инфографикасында көрсөтүлгөндөй, мисалга алсак, Германиянын Atlantik-Brücke
уюмуна, Билдерберг конференциясына жана НАТОго шилтемелер бар.
Ошондой эле Швейцариялык медиада жооптуу кызматтарды ээлеген адамдар эл аралык өкмөт эмес уюмдар
тарабынан жаш кичи менеджерлер катары окутулары белгилүү.
Мисалы, NZZ Медиа Группасынын башкы директору Феликс Р. Граф жана мурдагы SRG башкы директору Роже де Век экөө тең
Давостогу Дүйнөлүк экономикалык форумдун («WEF» деп кыскартылат) «Жаш глобалдык лидерлери» болуп саналат.
Таанымал SRF алып баруучусу Артур Хонеггер жана NZZ кабарчылары Никлаус Нусплигер менен Мари-Астрид Лангер
Америкалык Швейцария фондунун «Жаш лидерлери» болуп саналат.
Айтор, 2020-жылдын башында Швейцариялык Keystone-SDA маалымат агенттиги өзүнүн немис тилиндеги чет элдик кызматын толугу менен
Германиянын DPA агенттигине өткөрүп бергенин белгилей кетүү керек, ал өз кезегинде АКШнын
Associated Press маалымат агенттиги менен кызматташат.
Жыйынтыктап айтканда, Швейцариянын медиа каражаттарынын көпчүлүгү эл аралык тармактарга интеграцияланган деп айтууга болот.
Kla.TV буга чейин бир нече жолу бул өз ара көз карандылыктар көз карандысыз кабарлоого терс таасир тийгизерин билдирген.
Башка нерселерден тышкары, АКШнын «Чет элдик мамилелер боюнча кеңеш» аттуу аналитикалык борборунун дүйнө
жүзү боюнча бардык алдыңкы маалымат агенттиктерине тийгизген глобалдык таасири баса белгиленди.
Жакында чыккан макалада иликтөө журналистикасы платформасы "uncut-news" Швейцариялык медианын эл аралык
тармактар менен байланыштары бир тараптуу кабарлоого алып келиши мүмкүн экенин эскертет.
Бул өлкөдө сынчыл жана каршы пикирлерди басууга алып келиши мүмкүн.
COVID пандемиясы учурундагы кабарлоо мунун мыкты мисалы болду.
Тең салмактуу жана көз карандысыз маалымат берүүнүн ордуна, жогоруда аталган швейцариялык медиа оюнчулар
чынчыл билим берүү кыймылдарынын көп кырдуу репортаждарын ишенимсиз кылып көрсөтүүгө аракет кылышты.
Бул алардын сын пикирлердин угулушун жана ачык диалогдун өтүшүн жактаганына карабастан.
Урматтуу көрүүчүлөр, медиа төртүнчү бийлик катары иштебей калганда, аз көңүл бурулган маселелер
тууралуу кабар таратуу элдин жарандык милдети болуп калат.