WEBVTT 00:00.000 --> 00:00.646 Pwofesè inivèsite (Vyèn) Dr Gerd Reuther: Menas yon pandemi 00:00.646 --> 00:04.806 Èske gen yon menas pandemi, oswa èske yon pandemi se yon menas? 00:04.806 --> 00:10.783 Règleman Sante Entènasyonal yo ak Lwa sou Pandemi an pandye sou tèt nou tankou epe Damokl la. 00:10.783 --> 00:17.380 Si Sekretè Jeneral Òganizasyon Mondyal Lasante a vle sa, konfinman ak vaksen obligatwa ta ka retounen sou ajanda a depi demen. 00:17.380 --> 00:21.847 Lis patojèn ki fasilman ka lakoz pandemi ap vin pi long. Dyagnostik yo ak patojèn 00:21.847 --> 00:24.903 swadizan yo ap vin de pli zan pli konfiz. 00:24.903 --> 00:30.592 Sa a se opinyon Dr Gerd Reuther, yon espesyalis radiyoloji depi lontan ak yon istoryen 00:30.592 --> 00:34.836 medikal, nan limyè ogmantasyon totalitaris nan OMS la. 00:34.836 --> 00:40.224 Ansanm ak istoryen Dr Renate Reuther, li fèk pibliye plizyè liv, pami yo Hauptsache Panik – Ein neuer Blick 00:40.224 --> 00:45.556 auf Pandemien in Europa (Sa ki pi enpòtan se panik – Yon nouvo gade sou pandemi an Ewòp). 00:45.556 --> 00:53.040 Nan pwogram sa a, Kla.TV pibliye yon atik redwi pa Doktè Gerd Reuther sou sijè "Menas pandemi an". 00:53.040 --> 00:58.472 Ou ka jwenn atik konplè a kòm yon lyen entènèt anba pwogram nan. 00:58.472 --> 01:05.043 "Kounye a, yo nonmen 30 potansyèl mechan ki ta ka plonje mond lan tounen nan dezòd yo konsidere a nenpòt ki lè." 01:05.043 --> 01:09.301 Menm "Kovid-19" la parèt ankò sou lis la, apre yo te fin klase l kòm yon maladi ki pa twò 01:09.301 --> 01:12.089 kontajye nan antretan, e kounye a blag la anrejistre. 01:12.089 --> 01:17.255 Apre tout, viris sispèk sa a te genyen tou muta ki te parèt sanzatann. 01:17.255 --> 01:22.890 Yo klèman jis vle kontinye kòmsi majisyen pandemi yo pa t deja kanpe la ak rad yo deyò. 01:22.890 --> 01:27.050 Lis panik la montre ke pa gen okenn bezwen pou anseye yon nouvo imaj klinik. 01:27.050 --> 01:31.130 Li pi fasil anpil pou deklare maladi ki byen koni kòm nouvo epidemi. 01:31.130 --> 01:36.303 Li sifi pou relibele grip la kòm "koronaviris" oswa malarya kòm "Ebola" ; 01:36.303 --> 01:42.143 Pou refere nenpòt kalite kondisyon po, soti nan varisèl rive nan reyaksyon toksik, kòm "M-Pox". 01:42.143 --> 01:46.783 Tès PCR yo kòm sèl zouti dyagnostik fè prèske tout bagay posib. 01:46.783 --> 01:50.908 Swa ou gen maladi y ap teste a, swa ou pa genyen l. 01:50.908 --> 01:53.703 "Ensidans" la ogmante ak frekans tès yo. 01:53.703 --> 02:00.864 De pandemi OMS te deklare toujou aktif: kolera ak M-Pox, ki te chanje non de fwa. 02:00.864 --> 02:07.996 Depi anons li an 1961, dènye a se te pandemi ki te dire pi lontan an, youn OMS la li menm pwobableman gentan bliye. 02:07.996 --> 02:12.735 Men kolera pa ditou apwopriye pou yon pandemi. Se pa sèlman akòz kontaminasyon dlo ki 02:12.735 --> 02:15.609 nesesè, ki sèlman mennen nan gwoup enfeksyon. 02:15.609 --> 02:19.300 Li konpreyansib ke pandemis yo kounye a nan yon gwo dezespwa. 02:19.300 --> 02:24.960 Finalman, lidè politik yo pwoklame 2020 kòm yon "epòk pandemi". 02:24.960 --> 02:32.160 Direktè Jeneral OMS la dwe delivre, menm si epidemi ki gaye nan plizyè peyi ak yon teritwa ki pi laj se biyolojikman enposib. 02:32.160 --> 02:38.740 Pou maladi enfektye parèt, li pa sèlman mande yon patojèn, men pi enpòtan toujou, li mande menm kondisyon 02:38.740 --> 02:43.016 anviwònman yo ak menm sansiblite a nan moun yo sou yon gwo zòn. 02:43.016 --> 02:47.483 Fèy deng, pa egzanp, rive sèlman nan klima cho. Sansiblite moun varye selon laj yo, 02:47.483 --> 02:50.183 kondisyon sante yo te genyen deja ak richès yo. 02:50.183 --> 02:55.584 Anplis de sa, bèt yo, moustik yo, ròdè yo ak chwal-vant yo ke yo kwè responsab pou chèn enfeksyon 02:55.584 --> 02:59.183 yo dwe jwenn kondisyon lavi ki apwopriye toupatou. 02:59.183 --> 03:03.210 Epidemi yo se poutèt sa toujou rejyonal e yo pa janm mondyal! 03:03.210 --> 03:09.496 Menm nan yon sèl zòn klimatik – tankou Ewòp Santral – pa janm te gen yon vag epidemi ki afekte plizyè peyi. 03:09.496 --> 03:16.516 Naratif pandemi yo mande naratif akselere "chanjman klimatik mondyal" ak "Yon Sante". 03:16.516 --> 03:23.943 Se sèlman lè yo nye diferans rejyonal ki genyen ant moun ak lanati, OMS ka deklare gen yon ijans sante ki gaye toupatou. 03:23.943 --> 03:28.636 Sa ka sèlman rive si yon majorite pare pou kwè ladan l. 03:28.636 --> 03:35.307 Sa a deja ap demontre nan ka "chanjman klimatik", lè prezantatè radyo yo anonse jou ki pi cho nan istwa mond lan ak kòmantè 03:35.307 --> 03:39.029 ke isit nan peyi sa a ou pa t ap gen enpresyon sa a ditou... 03:39.029 --> 03:45.335 Kat agiman sou poukisa pa gen pandemi natirèl, ki te deja inyore nan ka "Covid-19": 03:45.335 --> 03:53.696 1. Maladi enfektye pa janm afekte tout moun egalman, kèlkeswa konpozisyon jenetik, nitrisyon ak eta sante. 03:53.696 --> 03:58.784 Kit se laplèg, kolera, tifoyid oswa viris respiratwa – se sitou granmoun aje yo, moun pòv yo ak moun ki gen 03:58.784 --> 04:01.976 kondisyon sante ki te la deja ki tonbe malad epi ki mouri. 04:01.976 --> 04:07.076 Peyi ki gen yon laj mwayèn ki ba ta dwe afekte mwens e mwens, oswa pa afekte ditou. 04:07.076 --> 04:13.483 2. Maladi enfektye prèske toujou sezonye e kidonk yo pa ka parèt an menm tan nan diferan 04:13.483 --> 04:16.876 zòn klimatik ak nan diferan moman nan ane a. 04:16.876 --> 04:21.756 Nan peyi twopikal yo, enfeksyon viris respiratwa yo jeneralman jwe yon wòl neglijab. 04:21.756 --> 04:27.450 Vòm ak dyare enfektye yo jeneralman pi komen nan mwa ete pase nan mwa ivè. 04:27.450 --> 04:35.830 3. Epidemik pa ka disparèt plizyè mwa pi bonè nan peyi ki pi pòv yo pase nan peyi rich ki gen sistèm sante byen ekipe. 04:35.830 --> 04:39.530 4. Epidemik pa janm kanpe sou fwontyè politik. 04:39.530 --> 04:45.028 San okenn baryè jewografik oswa liy demarkasyon ak nò Almay, kòman Covid-19 te ka fini 04:45.028 --> 04:49.090 plis pase ennan anvan nan Danmak pase nan Almay? 04:49.090 --> 04:58.643 Avèk definisyon Kafkaesque li kounye a sou "pandemi," OMS la deja endirèkteman admèt ke "pandemi" yo pa evènman natirèl. 04:58.643 --> 05:03.143 Sinon, yon moun ta ka itilize klòstè reyèl maladi enfektye kòm yon baz. 05:03.143 --> 05:09.756 Sepandan, "risk" pou yon maladi enfektye nan plizyè peyi kounye a ase pou deklare yon eta ijans. 05:09.756 --> 05:16.683 Pèsonn pa bezwen malad pou fè mond lan tounen yon prizon karantèn. Kidonk, yon lòt fwa ankò, y ap bezwen yon gwo twonpri. 05:16.683 --> 05:22.688 Maladi enfektye epidemik mande kondisyon ki apwopriye ak yon sistèm iminitè ki afebli: lagè, 05:22.688 --> 05:27.116 difikilte, dezas anviwònmantal ak stil de vi ki pa an sante. 05:27.116 --> 05:33.190 Enjeksyon jen yo te ka sèvi pou objektif sa a, paske yo te ka domaje sistèm iminitè moun atravè lemond. 05:33.190 --> 05:40.263 Yon gwoup enfeksyon ki sanble ki swadizan parèt an menm tan nan plizyè peyi ka konsidere kòm yon siy klè de fwod. 05:40.263 --> 05:49.276 Kounye a, li ta dwe klè pou tout moun sou Latè ke yon "pandemi" se pa yon tèm teknik nan domèn medsin, men pito yon zam. 05:49.276 --> 05:58.110 Otè Ludwig Börne (1786 rive 1837) te rekonèt sa lè yo te deklare kolera pou premye fwa nan Pari an 1830: 05:58.110 --> 06:06.248 "Lè moun ki pè yo vin gen sans yo, ansyen chenn yo fin rivete ankò, enfimri a rete yon prizon 06:06.248 --> 06:11.040 menm apre yo fin refè, e yo pèdi ven ane libète". 06:11.040 --> 06:16.583 Menm lè sa a, kominote a te pase nan mòd otoritè lè li te deklare yon ijans epidemi.