אוניווערסיטעט־לעקטאָר (וויענע) ד״ר גרד רױטער: די סכנה פֿון אַ פּאַנדעמיע
צי איז דאָ אַ סכנה פֿון אַ פּאַנדעמיע, אָדער איז אַ פּאַנדעמיע אַ סכנה?
די אינטערנאַציאָנאַלע געזונטהייט־רעגולאַציעס און דער פּאַנדעמיע־געזעץ הענגען
איבער אונדז ווי דער שווערד פֿון דאַמאָקלעס.
אויב דער גענעראַל־סעקרעטאַר פֿון דער וועלט־געזונטהייט־אָרגאַניזאַציע וויל דאָס,
קענען לאַקדאַונס און פֿאַרפּליכטעטע וואַקסינאַציעס שוין מאָרגן ווידער אויף דער אַגענדע זײַן.
די ליסטע פֿון "פּאַנדעמיע־פּראָנע" פּאַטאָגענען ווערט לאַנגער און לאַנגער. די דיאַגנאָזן און די
אָנגענומענע פּאַטאָגענען ווערן אַלץ מער אומקלאָר.
דאָס איז די מיינונג פֿון ד״ר גערד רױטער, אַ לאַנג־יאָריקער ספּעשאַליסט אין ראַדיאָלאָגיע און מעדיצינישער
היסטאָריקער, אין ליכט פֿון דער הײַנטיקער אויפֿשטייג פֿון טאָטאַליטאַריזם בײַ דער וועלט־געזונטהייט־אָרגאַניזאַציע (WHO).
צוזאַמען מיט דער היסטאָריקערין ד״ר רענאַטע רױטער האָט ער לעצטנס אַרויסגעגעבן עטלעכע ביכער, אַרײַנגערעכנט "Hauptsache Panik
– Ein neuer Blick auf Pandemien in Europa" (די הויפּט זאַך איז פּאַניק – אַ נײַער בליק אויף פּאַנדעמיעס אין אייראָפּע).
אין דעם פּראָגראַם פֿאַרעפֿנטלעכט Kla.TV אַ פֿאַרקירצטן אַרטיקל פֿון ד״ר גרד רױטער וועגן דעם טעמע "די פּאַנדעמישע סכּנה".
איר קענט געפֿינען דעם גאַנצן אַרטיקל ווי אַ אינטערנעץ־לינק אונטער דער פּראָגראַם.
"דערווייַל זענען 30 פּאָטענציעלע שלעכטערס באַנומען, וואָס קענען יעדן מאָל די וועלט צוריק אין דער דערקענטער כאאָס אַרײַנשטויסן."
אַפֿילו "קאָוויד-19" איז ווידער אויסגערעכנט, נאָכדעם ווי עס איז דערווײַל קלאַסיפֿיצירט געוואָרן ווי
ווייניקער אָנשטעקיק, און דער בלאָף איז איצט פֿאַרשריבן.
נאָך אַלעס, האָט דער צווייפֿלדיקער ווירוס אויך געהאַט מוטאַנטן וואָס זענען באַקוועם אַרויסגעצויגן פֿון דינער לופֿט.
זיי ווילן פֿאַרשטייט זיך נאָר פֿאָרזעצן ווי די פּאַנדעמיע־פֿאַרשרעקער וואָלטן
שוין נישט געשטאַנען דאָרטן אָן קליידער.
די פּאַניק־ליסטע ווייזט אַז עס איז נישט נייטיק צו לערנען אַ נײַעם קלינישן בילד.
עס איז פיל גרינגער צו דערקלערן באַוווּסטע קראַנקייטן ווי נײַע עפּידעמיעס.
עס איז גענוג צו אומבאַצייכענען אינפֿלוענזע ווי "קאָראָנאַווירוס" אָדער מאַלאַריע ווי "עבאָלאַ" ;
צו רופן יעדן טיפּ פֿון הויט־צושטאַנד, פֿון הינדלפּאָקס ביז טאַקסישע רעאַקציעס, ווי "M-פּאָקס".
פּי־סי־אַר טעסטן ווי דער איינציקער דיאַגנאָסטישער מיטל מאַכן כּמעט אַלץ מעגלעך.
אָדער האָסטו די קרענק וואָס מען פּרוּווט, אָדער ביסטו נישט קראַנק.
די "אינצידענץ" שטיגט מיט דער אָפֿטקייט פֿון טעסטן.
צוויי פּאַנדעמיעס, דערקלערט דורך דער וועלט־געזונטהייט־אָרגאַניזאַציע (WHO), זענען נאָך אַקטיוו:
טשאָלעראַ און M-פּאָקס, וואָס איז צוויי מאָל אומגערופן געוואָרן.
זינט איר אַנאָנס אין 1961, איז די לעצטע געווען די לאַנגסט־דויערנדיקע פּאַנדעמיע,
וואָס די WHO אַליין האָט מסתּמא שוין פֿאַרגעסן.
אָבער קאָלעראַ איז בכלל נישט פּאַסיק פֿאַר אַ פּאַנדעמיע. נישט נאָר צוליב דער נויטיקער וואַסער־פֿאַרפּעסטיקונג,
וואָס בלויז פירט צו גרופּעס פֿון אינפֿעקציע.
עס איז פֿאַרשטענדלעך, אַז די פֿאַרצווייפֿלטקייט פֿון די פּאַנדעמיאַניסטן איז איצט גרויס.
סוף־כּל־סוף האָבן פּאָליטישע פֿירער דערקלערט דאָס יאָר 2020 פֿאַר אַ "תּקופֿה פֿון פּאַנדעמיעס".
דער גענעראַל־דירעקטאָר פֿון דער וועלט־געזונטהייט־אָרגאַניזאַציע מוז דורכפֿירן, כאָטש עפּידעמיעס וואָס שפּרייטן זיך איבער
עטלעכע לענדער און אַ גרעסערן געגנט זענען ביאָלאָגיש אוממעגלעך.
די אויפֿטריט פֿון אָנשטעקיקע קראַנקייטן פֿאָדערט נישט נאָר אַ פּאַטאָגען, נאָר, וואָס איז וויכטיקער, די זעלבע סביבה־באַדינגונגען
און די זעלבע אָנפֿעליקייט בײַ מענטשן איבער אַ גרויסן געגנט.
דענגי־פֿיבער, למשל, קומט נאָר אין וואַרעמע קלימאַטן. די אָנפֿעליקייט פֿון מענטשן פֿאַרשיידט זיך לויט
זייער עלטער, פֿריִערדיקע געזונט־צושטאַנדן און רייכטום.
דערצו מוזן די חיות, די מאָסקיטאָס, די ראָדענטן און די פֿלעדערמויזן, וואָס מען גלייבט אַז זיי זענען
פֿאַראַנטוואָרטלעך פֿאַר קייטן פֿון אינפֿעקציע, איבעראַל געפֿינען פּאַסיקע לעבנס־באַדינגונגען.
עפּידעמיעס זענען דעריבער שטענדיק רעגיאָנאַל און קיינמאָל גלאבאַל!
אפילו אין אַ איין קלימאַט־זאָנע – ווי למשל מיטל־אייראָפּע – איז קיינמאָל נישט געווען קיין כוואַליע
פון עפּידעמיעס וואָס האָבן באַטראָפֿן עטלעכע לענדער.
דער דערציילונג פֿון פּאַנדעמיעס דאַרף דעם דערציילונג פֿון פֿאַרגיכערטער "גלאבאַלער קלימאַט־ענדערונג" און "איין געזונטהייט".
נאָר דורך אָפּלייקענען די געגנטלעכע חילוקים צווישן מענטשן און נאַטור קען די וועלט־געזונטהייט־אָרגאַניזאַציע טענהן
אַז עס איז אַ ברייט פֿאַרשפּרייטער געזונטהייט־נויטפֿאַל.
וואָס קען נאָר פּאַסירן אויב אַ מערהייט איז גרייט צו גלייבן אין עס.
דאָס ווערט שוין דעמאָנסטרירט אין דעם פאַל פֿון "קלימאַט־ענדערונג", ווען ראַדיאָ־פּרעזענטערס מעלדן דעם
הייססטן טאָג אין דער וועלט־געשיכטע מיט דער באַמערקונג אַז דאָ אין דעם לאַנד וואָלט מען בכלל נישט באַקומען דעם אײַנדרוק…
פֿיר טענות פֿאַר וואָס עס זענען נישטאָ קיין נאַטירלעכע פּאַנדעמיעס, וואָס מע האָט שוין
איגנאָרירט אין דעם פֿאַל פֿון "קאָוויד-19":
1. אינפֿעקציע־קראַנקייטן באַטרעפֿן קיינמאָל נישט אַלע מענטשן גלייך, אומאָפּהענגיק פֿון
גענעטישער צוזאַמענשטעלונג, נוטריציע און געזונט־שטאַט.
צי עס איז פּלאַגע, קאָלעראַ, טיפּהויד אָדער רעספּיראַטאָרישע ווירוסן – עס זענען בעיקר עלטערע, אָרעמע און
שוין שוואַכע מענטשן וואָס ווערן קראַנק און שטאַרבן.
לענדער מיט אַ נידעריקן דורכשניטלעכן עלטער זאָלן ווערן ווייניקער און ווייניקער באַטראָפֿן, אָדער בכלל נישט באַטראָפֿן.
2. אָנשטעקיקע קראַנקייטן זענען כּמעט שטענדיק סעזאָנאַל און דערפֿאַר קענען זיי נישט צוזאַמען פּאַסירן אין
פֿאַרשידענע קלימאַט־זאָנעס און אין פֿאַרשידענע צײַטן פֿון יאָר.
אין טראָפּישע לענדער שפּילן רעספּיראַטאָרישע ווירוס־אינפֿעקציעס בכלל אַ ניגלידזשעבלע ראָלע.
אַנשטעקיקע ברעכן און שלשול זענען בכלל מער פֿאַרשפּרייט אין די זומער־חדשים ווי אין די ווינטער־חדשים.
3. עפּידעמיעס קענען נישט פֿאַרשווינדן פילע חדשים פריער אין די אָרעמסטע לענדער ווי אין די רײַכע
לענדער מיט גוט אויסגעשטאַטע געזונטהייט־סיסטעמען.
4. עפּידעמיעס האַלטן קיינמאָל נישט בײַ פּאָליטישע גרעניצן.
אָן אַ געאָגראַפֿישער שטערונג אָדער אַן אָפּטיילונגס־ליניע צו צפֿון־דײַטשלאַנד, ווי אַזוי האָט קאָוויד-19 געקענט זיך
ענדיקן אין דענמאַרק מער ווי אַ יאָר פֿריִער ווי אין דײַטשלאַנד?
מיט איר איצטיקער קאַפֿקאַעסקער דעפֿיניציע פֿון אַ "פּאַנדעמיע", האָט די ווהאָ למעשׂה שוין אומדירעקט מודה געווען,
אַז "פּאַנדעמיעס" זענען נישט קיין נאַטירלעכע געשעענישן.
אויב נישט, קען מען ניצן טאַקע קלאַסטערס פֿון אָנשטעקיקע קראַנקייטן ווי אַ יסוד.
אָבער דער "ריזיק" פֿון אַן אָנשטעקיקער קראַנקייט אין עטלעכע לענדער איז איצט גענוג צו דערקלערן אַ נויטשטאַנד.
עס דאַרף קיינער נישט זײַן קראַנק, כּדי די וועלט צו מאַכן צו אַ קאַראַנטין־געפֿאַנגעניש. אַזוי
נאָך אַמאָל וועט מען דאַרפֿן אַ גרויסן שווינדל.
עפּידעמישע אָנשטעקיקע קראַנקייטן דאַרפֿן די ריכטיקע באַדינגונגען, ווי אַ געשוואַכטע אימון־סיסטעם: מלחמה,
שוועריקייטן, סביבה־קאַטאַסטראָפֿעס און אומגעזונטע לעבנס־שטייגער.
די גענע־אינזשעקציעס האָבן געקענט דעם ציל דינען, ווײַל זיי האָבן געקענט שעדיקן די
אימיון־סיסטעמען פֿון מענטשן איבער דער גאַנצער וועלט.
אַ לכאורה סימאַלטאַנע קלאַסטער פֿון ענלעכע אינפֿעקציעס אין פֿאַרשיידענע לענדער קען אַנדערש
ווערן באַטראַכט ווי אַ זיכערער צייכן פֿון באַטרוג.
ביז איצט זאָל עס זײַן קלאָר פֿאַר אַלעמען אויף דער ערד אַז אַ "פּאַנדעמיע" איז נישט קיין טעכנישער
טערמין פֿונעם געביט פֿון מעדיצין, נאָר דווקא אַ וואָפֿן.
דער מחבר לודוויג בערנע (1786–1837) האָט דאָס דערקענט, ווען קאָלעראַ איז צום ערשטן
מאָל דערקלערט געוואָרן אין פּאַריז אין 1830:
"ביי דער צײַט ווען די דערשראָקענע מענטשן קומען צו זייער זינען, זענען די אַלטע קייטן ווידער גענייט, די
אינפֿערמעריע בלײַבט אַ געפֿאַנגעניש נאָך דער היילונג, און צוואַנציק יאָר פֿרײַהייט זענען פֿאַרלוירן".
אפילו דעמאָלט האָט די קהילה זיך איבערגעשטעלט אין אַטאָריטערישן מאָדוס דורך דערקלערן אַ פּלאַגע־נויטפֿאַל.