1
00:00:00,000 --> 00:00:00,646
Uthisha wasenyuvesi (eVienna) uDkt.
med. Gerd Reuther: Insongo yobhubhane

2
00:00:00,646 --> 00:00:04,806
Ingabe kunengozi yobhubhane, noma ingabe ubhubhane uyingozi?

3
00:00:04,806 --> 00:00:10,783
Imithetho Yezempilo Yamazwe Ngamazwe noMthetho
Wezifo Ezibhubhanayo kusibhekile njengenkemba kaDamocles.

4
00:00:10,783 --> 00:00:14,511
Uma uNobhala-Jikelele weNhlangano Yezempilo Yomhlaba wonke efisa
kanjalo, ukuvalwa komphakathi nokugonywa

5
00:00:14,511 --> 00:00:17,380
okuphoqelekile kungabuyela ohlelweni
lwezinto okufanele kuxoxwe ngazo kusukela kusasa.

6
00:00:17,380 --> 00:00:21,858
Uhlu lwezifo ezingadala izifo ezibhekisela kubantu
bonke luya lude kakhulu. Ukuxilongwa kwezifo kanye

7
00:00:21,858 --> 00:00:24,903
nezifo okucatshangwayo kuya kuba kuyinqaba kakhulu.

8
00:00:24,903 --> 00:00:31,356
Lena umbono kaDkt. Gerd Reuther, uchwepheshe osebenza isikhathi
eside kwezokuxilonga ngezithombe nomlando wezokwelapha,

9
00:00:31,356 --> 00:00:34,836
maqondana nokunyuka kwamanje kobuphethe konke e-WHO.

10
00:00:34,836 --> 00:00:39,796
Ndawonye nomlando uDkt. Renate Reuther, usanda kushicilela
izincwadi eziningana, kuhlanganisa ne-Hauptsache Panik –

11
00:00:39,796 --> 00:00:45,556
Ein neuer Blick auf Pandemien in Europa (Okubalulekile
ukuphanga – Ukubuka okusha kwezifo ezibhubhanayo eYurophu).

12
00:00:45,556 --> 00:00:53,040
Kulo hlelo, i-Kla.TV ikhipha indatshana emfushane
kaDkt. Gerd Reuther ngesihloko esithi "Ingozi yobhubhane".

13
00:00:53,040 --> 00:00:58,472
Ungathola udaba oluphelele
njengesixhumanisi se-inthanethi ngaphansi kohlelo.

14
00:00:58,472 --> 00:01:05,043
"Okwamanje, sekubizwe abasolwa abangaba ngu-30 abangase
babuyisele umhlaba ekudidekeni okubonwayo noma yinini."

15
00:01:05,043 --> 00:01:09,180
Ngisho 'i-Covid-19' ibhalwe futhi, yize
phakathi naleso sikhathi yayihlelwe njenge

16
00:01:09,180 --> 00:01:12,089
ingasabalali kangako, futhi lobu buqili busebhukwini.

17
00:01:12,089 --> 00:01:17,255
Phela, le ntsholongwane engabazekayo nayo
yayinemishintshi eyayikhishiwe kalula emoyeni.

18
00:01:17,255 --> 00:01:22,890
Kuyabonakala nje ukuthi bafuna ukuqhubeka sengathi
abakhiqizi bebhubhane bebemile khona bengagqoki lutho.

19
00:01:22,890 --> 00:01:27,050
Uhlu lokwesaba lubonisa ukuthi akudingeki
ukufundisa isithombe esisha sokwelashwa.

20
00:01:27,050 --> 00:01:31,130
Kulula kakhulu ukumemezela izifo
ezaziwayo njengezifo ezisabalalayo ezintsha.

21
00:01:31,130 --> 00:01:36,303
Kwanele ukubiza kabusha i-influenza njenge
"coronavirus" noma imalaria njenge "Ebola" ;

22
00:01:36,303 --> 00:01:39,871
Ukubiza noma yiluphi uhlobo lwesimo
sesikhumba, kusukela ku-chickenpox kuya ekuphenduleni

23
00:01:39,871 --> 00:01:42,143
okubucayi kwezinto eziyingozi, ngokuthi "M-Pox".

24
00:01:42,143 --> 00:01:46,783
Ukuhlolwa kwe-PCR njengethuluzi lokuxilonga
elilodwa kuphela kwenza cishe noma yini kube nokwenzeka.

25
00:01:46,783 --> 00:01:50,908
Noma unesifo okwenzelwa ukuhlolwa kwaso, noma awunaso lesi sifo.

26
00:01:50,908 --> 00:01:53,703
Izinga lokwenzeka lenyuka njengoba ukuhlolwa kwenzeka kaningi.

27
00:01:53,703 --> 00:02:00,864
Izinhlungu ezimbili ezamemezelwa yi-WHO
zisazisebenza: ikholera ne-M-Pox, eyashintshwa igama kabili.

28
00:02:00,864 --> 00:02:05,280
Kusukela kwamenyezelwa ngo-1961, leyo yaba
yisiphambano esihlale isikhathi eside kunazo zonke,

29
00:02:05,280 --> 00:02:07,996
okungenzeka ukuthi i-WHO uqobo isivele yakukhohlwa.

30
00:02:07,996 --> 00:02:12,607
Kodwa i-cholera ayifanele nhlobo njengomkhuhlane
womhlaba wonke. Hhayi nje ngenxa yokungcola kwamanzi

31
00:02:12,607 --> 00:02:15,609
okudingekayo, okuholela kuphela ekuqoqekeni kokutheleleka.

32
00:02:15,609 --> 00:02:19,300
Kuyakuqondakala ukuthi abaxhasi be-pandemic
manje sebe sesimweni sokudumazeka okukhulu.

33
00:02:19,300 --> 00:02:24,960
Ekugcineni, abaholi bezepolitiki bamemezela unyaka
ka-2020 njengokuthi "inkathi yezifo ezibhubhanayo".

34
00:02:24,960 --> 00:02:32,160
UMqondisi-Jikelele we-WHO kumele ahambise, yize izifo ezisabalala
emazweni amaningi nasendaweni enkulu kungenzeki ngokwemvelo.

35
00:02:32,160 --> 00:02:39,116
Ukuvela kwezifo ezosulelayo akudingi nje kuphela
iphathenji, kodwa okubaluleke kakhulu, izimo zemvelo ezifanayo

36
00:02:39,116 --> 00:02:43,016
kanye nokuba sengozini okufanayo kubantu endaweni enkulu.

37
00:02:43,016 --> 00:02:46,605
Isibonelo, umkhuhlane we-dengue wenzeka kuphela ezindaweni
ezifudumele. Ukuvuleleka kwabantu ekutholeni

38
00:02:46,605 --> 00:02:50,183
lesi sifo kuyahluka kuye ngeminyaka yabo, izimo
zempilo ezikhona ngaphambilini kanye nobunotho babo.

39
00:02:50,183 --> 00:02:55,891
Ngaphezu kwalokho, izilwane, izimiyane, amagundane namabhathe
okukholelwa ukuthi ziyizimbangela zochungechunge lokutheleleka

40
00:02:55,891 --> 00:02:59,183
kumele zithole izimo zokuphila ezifanele yonke indawo.

41
00:02:59,183 --> 00:03:03,210
Ngakho-ke izifo ezisabalalayo zihlala
zingezifunda futhi azikaze zibe zomhlaba wonke!

42
00:03:03,210 --> 00:03:07,378
Ngisho nangaphakathi kwendawo eyodwa yesimo
sezulu – njengeYurophu Ephakathi – akukaze kube

43
00:03:07,378 --> 00:03:09,496
nochungechunge lobhubhane oluthinta amazwe ambalwa.

44
00:03:09,496 --> 00:03:16,516
Indaba yezifo ezibhubhanayo idinga indaba yokusheshisa "ukuguquka
kwesimo sezulu emhlabeni wonke" kanye "ne-One Health".

45
00:03:16,516 --> 00:03:21,043
Ngokuphika kuphela umehluko wendawo
phakathi kwabantu nemvelo i-WHO ingasho ukuthi

46
00:03:21,043 --> 00:03:23,943
kunesimo esiphuthumayo sezempilo esisabalele.

47
00:03:23,943 --> 00:03:28,636
Okungafezeka kuphela uma iningi lilungele ukukholwa kukho.

48
00:03:28,636 --> 00:03:33,676
Lokhu sekukhombiswa esesimweni sokushintsha kwesimo sezulu, lapho
abethuli bomsakazo bememezela usuku

49
00:03:33,676 --> 00:03:39,029
olushisayo kunazo zonke emlandweni womhlaba, bethi
lapha kuleli awusoze wathola lo mbono nhlobo...

50
00:03:39,029 --> 00:03:42,324
Izizathu ezine zokuthi kungani kungekho
izifo ezithathelana ngokwemvelo,

51
00:03:42,324 --> 00:03:45,335
ezingasekhohlwa ngaphambilini esimweni se-"Covid-19":

52
00:03:45,335 --> 00:03:50,607
1. Izifo ezithathelana ngokuthelelana azikaze zithinte
bonke abantu ngokulinganayo, kungakhathaliseki ukuthi banezimo

53
00:03:50,607 --> 00:03:53,696
zofuzo ezifanayo, ukudla okufanayo, noma isimo sabo sempilo.

54
00:03:53,696 --> 00:03:57,543
Noma ngabe yiplagi, ikholera, i-typhoid noma amagciwane
okuvuvukala komoya – ikakhulukazi abantu

55
00:03:57,543 --> 00:04:01,976
asebekhulile, abampofu kanye nalabo abanezimo
zezempilo ezikhona ngaphambilini abagulayo futhi bafa.

56
00:04:01,976 --> 00:04:07,076
Amakhulunyaka anesilinganiso sobudala esiphansi
kufanele athinteke kancane kancane, noma angathinteki nhlobo.

57
00:04:07,076 --> 00:04:13,204
2. Izifo ezithathelana cishe zihlala zenzeka ngesizini
ethile, ngakho-ke azikwazi ukuvela ngasikhathi sinye

58
00:04:13,204 --> 00:04:16,876
ezindaweni zezulu ezahlukene nangesikhathi esahlukene sonyaka.

59
00:04:16,876 --> 00:04:21,756
Emazweni asezindaweni ezishisayo, izifo zamagciwane
okuvuvukala komoya ngokuvamile azidlali indima ebalulekile.

60
00:04:21,756 --> 00:04:27,450
Ukugabha nokuhamba kwesisu okutheleleka ngokuvamile
kuvamile ezinyangeni zasehlobo kunasezinyangeni zasebusika.

61
00:04:27,450 --> 00:04:32,363
3. Izifo ezisabalele azinakunyamalala
izinyanga eziningi ngaphambi emazweni abampofu

62
00:04:32,363 --> 00:04:35,830
kunalawo acebile anezinhlelo zezempilo ezihlelekile.

63
00:04:35,830 --> 00:04:39,530
4. Izifo ezisabalalayo azimi emingceleni yezombusazwe.

64
00:04:39,530 --> 00:04:44,254
Ngaphandle kwesithiyo sendawo noma umugqa wokwahlukanisa oya
enyakatho yeJalimane, kwakungenzeka kanjani

65
00:04:44,254 --> 00:04:49,090
ukuthi i-Covid-19 iphele eDenmark ngaphezu
konyaka ngaphambi kokuba iphele eJalimane?

66
00:04:49,090 --> 00:04:54,922
Ngenkambiso yayo manje esiyinkimbinkimbi njengaleyo
kaKafka yokuchaza 'i-pandemic', i-WHO isivele ivume

67
00:04:54,922 --> 00:04:58,643
ngokungaqondile ukuthi ama-'pandemics' awona amacala emvelo.

68
00:04:58,643 --> 00:05:03,143
Ngaphandle kwalokho, umuntu angasebenzisa amaqoqo
wangempela wezifo ezithathelana njengesisekelo.

69
00:05:03,143 --> 00:05:09,756
Nokho, ingozi yesifo esithathelana emazweni
ambalwa manje isanele ukumemezela isimo esiphuthumayo.

70
00:05:09,756 --> 00:05:16,683
Akudingeki noma ubani agule ukuze umhlaba uguqulwe waba yijele
lokuvalelwa. Ngakho-ke futhi, kuzodingeka inkohliso enkulu.

71
00:05:16,683 --> 00:05:22,865
Izifo ezithathelana ngokushesha zidinga izimo ezifanele
lapho amasosha omzimba ehlisiwe: impi, ubunzima,

72
00:05:22,865 --> 00:05:27,116
izinhlekelele zemvelo kanye nezindlela zokuphila ezingaphilile.

73
00:05:27,116 --> 00:05:33,190
Ukufakwa kwamagene bekungasiza kulolu hlelo, njengoba kungalimaza
izinhlelo zokuzivikela komzimba zabantu emhlabeni wonke.

74
00:05:33,190 --> 00:05:37,661
Iqembu elibonakala lenzeka ngasikhathi sinye
lezifo ezifanayo emazweni ahlukene lingabhekwa

75
00:05:37,661 --> 00:05:40,263
njengesibonakaliso esiqinisekile sokukhohlisa.

76
00:05:40,263 --> 00:05:45,541
Manje sekufanele kube sobala kubo bonke abantu
emhlabeni ukuthi 'i-pandemic' akuyona igama

77
00:05:45,541 --> 00:05:49,276
lobuchwepheshe emkhakheni wezokwelapha, kodwa iyisikhali.

78
00:05:49,276 --> 00:05:58,110
Umbhali uLudwig Börne (1786 kuya ku-1837) wabona lokhu
lapho i-cholera yamenyezelwa okokuqala eParis ngo-1830:

79
00:05:58,110 --> 00:06:04,858
"Ngesikhathi abantu abesaba sebephaphama, izibopho ezindala
seziboshwe kabusha, indawo yokwelapha isala

80
00:06:04,858 --> 00:06:11,040
iyijele ngemuva kokululama, futhi iminyaka
engamashumi amabili yenkululeko ilahlekile".

81
00:06:11,040 --> 00:06:16,583
Ngisho nangaleso sikhathi, umphakathi wathuthela
kumodi yobuphekula ngokumemezela ingozi yobhadane.

