WEBVTT

00:00.000 --> 00:00.646
Uthisha wasenyuvesi (eVienna) uDkt.
med. Gerd Reuther: Insongo yobhubhane

00:00.646 --> 00:04.806
Ingabe kunengozi yobhubhane, noma ingabe ubhubhane uyingozi?

00:04.806 --> 00:10.783
Imithetho Yezempilo Yamazwe Ngamazwe noMthetho
Wezifo Ezibhubhanayo kusibhekile njengenkemba kaDamocles.

00:10.783 --> 00:14.511
Uma uNobhala-Jikelele weNhlangano Yezempilo Yomhlaba wonke efisa
kanjalo, ukuvalwa komphakathi nokugonywa

00:14.511 --> 00:17.380
okuphoqelekile kungabuyela ohlelweni
lwezinto okufanele kuxoxwe ngazo kusukela kusasa.

00:17.380 --> 00:21.858
Uhlu lwezifo ezingadala izifo ezibhekisela kubantu
bonke luya lude kakhulu. Ukuxilongwa kwezifo kanye

00:21.858 --> 00:24.903
nezifo okucatshangwayo kuya kuba kuyinqaba kakhulu.

00:24.903 --> 00:31.356
Lena umbono kaDkt. Gerd Reuther, uchwepheshe osebenza isikhathi
eside kwezokuxilonga ngezithombe nomlando wezokwelapha,

00:31.356 --> 00:34.836
maqondana nokunyuka kwamanje kobuphethe konke e-WHO.

00:34.836 --> 00:39.796
Ndawonye nomlando uDkt. Renate Reuther, usanda kushicilela
izincwadi eziningana, kuhlanganisa ne-Hauptsache Panik –

00:39.796 --> 00:45.556
Ein neuer Blick auf Pandemien in Europa (Okubalulekile
ukuphanga – Ukubuka okusha kwezifo ezibhubhanayo eYurophu).

00:45.556 --> 00:53.040
Kulo hlelo, i-Kla.TV ikhipha indatshana emfushane
kaDkt. Gerd Reuther ngesihloko esithi "Ingozi yobhubhane".

00:53.040 --> 00:58.472
Ungathola udaba oluphelele
njengesixhumanisi se-inthanethi ngaphansi kohlelo.

00:58.472 --> 01:05.043
"Okwamanje, sekubizwe abasolwa abangaba ngu-30 abangase
babuyisele umhlaba ekudidekeni okubonwayo noma yinini."

01:05.043 --> 01:09.180
Ngisho 'i-Covid-19' ibhalwe futhi, yize
phakathi naleso sikhathi yayihlelwe njenge

01:09.180 --> 01:12.089
ingasabalali kangako, futhi lobu buqili busebhukwini.

01:12.089 --> 01:17.255
Phela, le ntsholongwane engabazekayo nayo
yayinemishintshi eyayikhishiwe kalula emoyeni.

01:17.255 --> 01:22.890
Kuyabonakala nje ukuthi bafuna ukuqhubeka sengathi
abakhiqizi bebhubhane bebemile khona bengagqoki lutho.

01:22.890 --> 01:27.050
Uhlu lokwesaba lubonisa ukuthi akudingeki
ukufundisa isithombe esisha sokwelashwa.

01:27.050 --> 01:31.130
Kulula kakhulu ukumemezela izifo
ezaziwayo njengezifo ezisabalalayo ezintsha.

01:31.130 --> 01:36.303
Kwanele ukubiza kabusha i-influenza njenge
"coronavirus" noma imalaria njenge "Ebola" ;

01:36.303 --> 01:39.871
Ukubiza noma yiluphi uhlobo lwesimo
sesikhumba, kusukela ku-chickenpox kuya ekuphenduleni

01:39.871 --> 01:42.143
okubucayi kwezinto eziyingozi, ngokuthi "M-Pox".

01:42.143 --> 01:46.783
Ukuhlolwa kwe-PCR njengethuluzi lokuxilonga
elilodwa kuphela kwenza cishe noma yini kube nokwenzeka.

01:46.783 --> 01:50.908
Noma unesifo okwenzelwa ukuhlolwa kwaso, noma awunaso lesi sifo.

01:50.908 --> 01:53.703
Izinga lokwenzeka lenyuka njengoba ukuhlolwa kwenzeka kaningi.

01:53.703 --> 02:00.864
Izinhlungu ezimbili ezamemezelwa yi-WHO
zisazisebenza: ikholera ne-M-Pox, eyashintshwa igama kabili.

02:00.864 --> 02:05.280
Kusukela kwamenyezelwa ngo-1961, leyo yaba
yisiphambano esihlale isikhathi eside kunazo zonke,

02:05.280 --> 02:07.996
okungenzeka ukuthi i-WHO uqobo isivele yakukhohlwa.

02:07.996 --> 02:12.607
Kodwa i-cholera ayifanele nhlobo njengomkhuhlane
womhlaba wonke. Hhayi nje ngenxa yokungcola kwamanzi

02:12.607 --> 02:15.609
okudingekayo, okuholela kuphela ekuqoqekeni kokutheleleka.

02:15.609 --> 02:19.300
Kuyakuqondakala ukuthi abaxhasi be-pandemic
manje sebe sesimweni sokudumazeka okukhulu.

02:19.300 --> 02:24.960
Ekugcineni, abaholi bezepolitiki bamemezela unyaka
ka-2020 njengokuthi "inkathi yezifo ezibhubhanayo".

02:24.960 --> 02:32.160
UMqondisi-Jikelele we-WHO kumele ahambise, yize izifo ezisabalala
emazweni amaningi nasendaweni enkulu kungenzeki ngokwemvelo.

02:32.160 --> 02:39.116
Ukuvela kwezifo ezosulelayo akudingi nje kuphela
iphathenji, kodwa okubaluleke kakhulu, izimo zemvelo ezifanayo

02:39.116 --> 02:43.016
kanye nokuba sengozini okufanayo kubantu endaweni enkulu.

02:43.016 --> 02:46.605
Isibonelo, umkhuhlane we-dengue wenzeka kuphela ezindaweni
ezifudumele. Ukuvuleleka kwabantu ekutholeni

02:46.605 --> 02:50.183
lesi sifo kuyahluka kuye ngeminyaka yabo, izimo
zempilo ezikhona ngaphambilini kanye nobunotho babo.

02:50.183 --> 02:55.891
Ngaphezu kwalokho, izilwane, izimiyane, amagundane namabhathe
okukholelwa ukuthi ziyizimbangela zochungechunge lokutheleleka

02:55.891 --> 02:59.183
kumele zithole izimo zokuphila ezifanele yonke indawo.

02:59.183 --> 03:03.210
Ngakho-ke izifo ezisabalalayo zihlala
zingezifunda futhi azikaze zibe zomhlaba wonke!

03:03.210 --> 03:07.378
Ngisho nangaphakathi kwendawo eyodwa yesimo
sezulu – njengeYurophu Ephakathi – akukaze kube

03:07.378 --> 03:09.496
nochungechunge lobhubhane oluthinta amazwe ambalwa.

03:09.496 --> 03:16.516
Indaba yezifo ezibhubhanayo idinga indaba yokusheshisa "ukuguquka
kwesimo sezulu emhlabeni wonke" kanye "ne-One Health".

03:16.516 --> 03:21.043
Ngokuphika kuphela umehluko wendawo
phakathi kwabantu nemvelo i-WHO ingasho ukuthi

03:21.043 --> 03:23.943
kunesimo esiphuthumayo sezempilo esisabalele.

03:23.943 --> 03:28.636
Okungafezeka kuphela uma iningi lilungele ukukholwa kukho.

03:28.636 --> 03:33.676
Lokhu sekukhombiswa esesimweni sokushintsha kwesimo sezulu, lapho
abethuli bomsakazo bememezela usuku

03:33.676 --> 03:39.029
olushisayo kunazo zonke emlandweni womhlaba, bethi
lapha kuleli awusoze wathola lo mbono nhlobo...

03:39.029 --> 03:42.324
Izizathu ezine zokuthi kungani kungekho
izifo ezithathelana ngokwemvelo,

03:42.324 --> 03:45.335
ezingasekhohlwa ngaphambilini esimweni se-"Covid-19":

03:45.335 --> 03:50.607
1. Izifo ezithathelana ngokuthelelana azikaze zithinte
bonke abantu ngokulinganayo, kungakhathaliseki ukuthi banezimo

03:50.607 --> 03:53.696
zofuzo ezifanayo, ukudla okufanayo, noma isimo sabo sempilo.

03:53.696 --> 03:57.543
Noma ngabe yiplagi, ikholera, i-typhoid noma amagciwane
okuvuvukala komoya – ikakhulukazi abantu

03:57.543 --> 04:01.976
asebekhulile, abampofu kanye nalabo abanezimo
zezempilo ezikhona ngaphambilini abagulayo futhi bafa.

04:01.976 --> 04:07.076
Amakhulunyaka anesilinganiso sobudala esiphansi
kufanele athinteke kancane kancane, noma angathinteki nhlobo.

04:07.076 --> 04:13.204
2. Izifo ezithathelana cishe zihlala zenzeka ngesizini
ethile, ngakho-ke azikwazi ukuvela ngasikhathi sinye

04:13.204 --> 04:16.876
ezindaweni zezulu ezahlukene nangesikhathi esahlukene sonyaka.

04:16.876 --> 04:21.756
Emazweni asezindaweni ezishisayo, izifo zamagciwane
okuvuvukala komoya ngokuvamile azidlali indima ebalulekile.

04:21.756 --> 04:27.450
Ukugabha nokuhamba kwesisu okutheleleka ngokuvamile
kuvamile ezinyangeni zasehlobo kunasezinyangeni zasebusika.

04:27.450 --> 04:32.363
3. Izifo ezisabalele azinakunyamalala
izinyanga eziningi ngaphambi emazweni abampofu

04:32.363 --> 04:35.830
kunalawo acebile anezinhlelo zezempilo ezihlelekile.

04:35.830 --> 04:39.530
4. Izifo ezisabalalayo azimi emingceleni yezombusazwe.

04:39.530 --> 04:44.254
Ngaphandle kwesithiyo sendawo noma umugqa wokwahlukanisa oya
enyakatho yeJalimane, kwakungenzeka kanjani

04:44.254 --> 04:49.090
ukuthi i-Covid-19 iphele eDenmark ngaphezu
konyaka ngaphambi kokuba iphele eJalimane?

04:49.090 --> 04:54.922
Ngenkambiso yayo manje esiyinkimbinkimbi njengaleyo
kaKafka yokuchaza 'i-pandemic', i-WHO isivele ivume

04:54.922 --> 04:58.643
ngokungaqondile ukuthi ama-'pandemics' awona amacala emvelo.

04:58.643 --> 05:03.143
Ngaphandle kwalokho, umuntu angasebenzisa amaqoqo
wangempela wezifo ezithathelana njengesisekelo.

05:03.143 --> 05:09.756
Nokho, ingozi yesifo esithathelana emazweni
ambalwa manje isanele ukumemezela isimo esiphuthumayo.

05:09.756 --> 05:16.683
Akudingeki noma ubani agule ukuze umhlaba uguqulwe waba yijele
lokuvalelwa. Ngakho-ke futhi, kuzodingeka inkohliso enkulu.

05:16.683 --> 05:22.865
Izifo ezithathelana ngokushesha zidinga izimo ezifanele
lapho amasosha omzimba ehlisiwe: impi, ubunzima,

05:22.865 --> 05:27.116
izinhlekelele zemvelo kanye nezindlela zokuphila ezingaphilile.

05:27.116 --> 05:33.190
Ukufakwa kwamagene bekungasiza kulolu hlelo, njengoba kungalimaza
izinhlelo zokuzivikela komzimba zabantu emhlabeni wonke.

05:33.190 --> 05:37.661
Iqembu elibonakala lenzeka ngasikhathi sinye
lezifo ezifanayo emazweni ahlukene lingabhekwa

05:37.661 --> 05:40.263
njengesibonakaliso esiqinisekile sokukhohlisa.

05:40.263 --> 05:45.541
Manje sekufanele kube sobala kubo bonke abantu
emhlabeni ukuthi 'i-pandemic' akuyona igama

05:45.541 --> 05:49.276
lobuchwepheshe emkhakheni wezokwelapha, kodwa iyisikhali.

05:49.276 --> 05:58.110
Umbhali uLudwig Börne (1786 kuya ku-1837) wabona lokhu
lapho i-cholera yamenyezelwa okokuqala eParis ngo-1830:

05:58.110 --> 06:04.858
"Ngesikhathi abantu abesaba sebephaphama, izibopho ezindala
seziboshwe kabusha, indawo yokwelapha isala

06:04.858 --> 06:11.040
iyijele ngemuva kokululama, futhi iminyaka
engamashumi amabili yenkululeko ilahlekile".

06:11.040 --> 06:16.583
Ngisho nangaleso sikhathi, umphakathi wathuthela
kumodi yobuphekula ngokumemezela ingozi yobhadane.
