Kei a Aleksander Siergiej te tūranga o te sergeant-mōra.
I wehe ia i te ope taua o Pōrana i te tau 2022, i muri i te 26 tau o tana ratonga, nā te mea, i tōna
whakaaro, e tino whāia ana ngā tika me ngā herekore o ngā hōia.
I puta ia ki mua i tētahi komihana pāremata uiui hei pūrongo mō ngā whakamahi hē i roto i te ope taua o Pōrana.
Ko Szymon Fijał he leitenanti i te Ope Taua o Pōrana, ā, ko ia te kaiārahi o tētahi kamupene hōia māmā i ngā rā tata nei.
I whakawātea ia i te ope taua i te tau 2021, i muri i te tekau tau o tana ratonga.
I roto i ōna tata ki te tekau tau o tana mahi, i whiwhi ia i ngā tohu tekau mā whā.
I muri i tana whakapuaki i roto i te Pāremata o Pōrana mō ngā takahi ture me te whakawhiunga o ngā hōia, i
whakaparahāhia ia, ā, i whakakorehia ia i te ope taua ngaio.
I rapua ia i ngā wāhi maha, ā, i puta ia ki te kōti e waru ngā wā hei tiaki i ōna tika.
Ka pātai a Kla-TV:
He aha i whakatenatena ai i a koe kia riro hei hōia ngaio i roto i te ope taua o Pōrana?
Ko te hiahia ki te mahi mō te iwi, ki te tiaki i ngā uara, ki te wheako i te haerenga o
te ora. I roa taku haerenga tata ki te 26 tau.
I hiahia ahau ki te tutaki ki ngā tāngata kaha, ū ki ā rātou whāinga, rangatira hoki, kia taea
ai e mātou te mahi ngātahi mō te painga nui ake.
I hiahia ahau kia pērā ahau anō, nō reira i whakatau ahau kia riro hei āpiha i te ope taua o
Pōrana, ā, ka eke ahau ki te tūranga o te tōiapiha.
Ka pātai a Kla-TV:
Kāore koe e noho ana i roto i te ope taua ināianei. He aha?
I tīmata mā te werohanga ā-ture i roto i te ope taua.
Me tīmata ahau ki te whakataunga i taku iwi i runga i te mea kua werohia rānei, kāore rānei.
Kāore au i pai ki te whakaaro kia whakahawea aku kaimahi i raro i ahau nā te mea kāore rātou i hiahia kia werohia.
He nui rawa tērā māku. I hiahia ahau kia taea e au te titiro ki a au anō i roto i te whakaata me te mana.
I whakawhiti au ki tētahi wāhanga kāore i tino kaha te pēhanga.
Engari i muri i te kotahi tau, i whakatau ahau kia wehe ahakoa pēnā.
I hiahia ahau ki te mahi atu i ngā mea mō te hunga, kia kaha ake hoki ahau, nō reira i whakatau
ahau ki te wehe. Pērā noa iho, i te pō kotahi.
Ināianei, e whakahaere ana au i tētahi tari whakatika pāpāho, ā, e whakahaere ana hoki i ngā raruraru o ngā hōia e mahi ana.
Ka whakaae au ki te oati hōia i whakapaea e au, ā, ka whakatutuki tika i ngā kupu katoa. Ka mau au i te
kawenga katoa mō āku mahi me ngā whakahau ka tukuna e au.
I te wā i whakatauria ai te āhua o te mate urutā i Pōrana, he rangatira ahau o tētahi kamupene hōia māmā, ā,
tata ki te 150 ngā hōia i raro i taku mana whakahaere.
I puta au ki te marea i mua i te Pāremata o Pōrana kia tiaki i aku kaiāwhina i te werohanga ā-ture hē.
Nō reira, i teka aku rangatira i taku arotake mahi ā-tau, ā, i whakatauria ahau kia tino iti rawa, nā reira i
taea e te Minita Tiaki te whakakore i ahau, ā, i mahia e ia tērā i te 31 o Poutū-te-rangi 2022.
I toa ahau i te kerēme ki te kōti i te tau 2023 mō te whakakorenga mahi hē a te minita,
engari kāore anō te whakataunga kia whakamutunga.
Hei tāpiri, i whakapae mai ki ahau i te tau 2022 mō te pupuri i ngā tuhinga huna, ā, i toa hoki ahau i taua take.
I tono te kaiwhakawā hōia kia whakaitia taku tūranga, kia herea taku herekore, engari i whakakore te kōti hōia i
aku hara, nā te mea kāore he taunakitanga mō tētahi hara.
I te 26 o Mahuru 2024, ka tū anō tētahi whakawa mō tēnei take i mua i te Kōti ā-Rohe Taua o Warsaw.
I te marama o Oketopa 2012, i whakatū e tētahi rōpū hōia, pirihimana me ngā kaitiaki rohe te rōpū "Ka tiaki mātou
i te kākahu mō ngā whakatupuranga ā muri ake" i Pōrana.
He mema hoki a Szymon Fijał rāua ko Aleksander Siergiej o tēnei rōpū.
Mai i te tīmatanga o te tau 2021, kua whakahaerehia ngā werohanga Covid e kīia nei i roto i ngā ope tauā.
Kāore i puta he whakahau ā-ture kia werohia, kāore hoki he ture, nā te mea kāore i hāngai ki te ture matua.
I taua wā anō, i whakamanatia mātou, ko au me ētahi atu rangatira, kia piki ake te reiti o ngā kano ārai mate Covid-19.
He hē katoa ēnei tikanga, engari he whai hua.
I runga i te mana, kei raro iho i te 60% o te taupori o Poroni kua werohia ki te kotahi werohanga.
E whakapae ana mātou i te ope taua o Pōrana i neke atu i te 90% tēnei reiti.
I mua i te werohanga, i hainatia e ia hoia ia tētahi puka whakaaetanga ā-tūao mō te tikanga rongoā, ahakoa
i te nuinga o te wā kāore i hāngai ki tō rātou hiahia.
Ko te tikanga, kāore he tangata e kawenga ana mō ngā pānga kino o ēnei werohanga.
I puta ngā aitua, i māuiui ngā hōia, ā, i ngā wā tino kino, i whara kino rānei, i mate rānei.
Kāore rātou me ō rātou whānau i whiwhi āwhina anō i te ope taua – nā te mea i whakapono te ope taua kāore he hononga o te
werohanga ki te ratonga hōia, ahakoa i kīia ki ngā hōia ka whakawāteahia i te tau 2022 te hunga kāore i werohia.
Koia rā te take i whakatau ai ētahi o ngā pirihimana kākahu kia whakahaere i ā rātou ake mahi, ā, i te kitenga i ngā mahi hē, kia
whakatū i tētahi rōpū e mahi ana i raro i te ture, kia mahi ngātahi hoki me ētahi atu hapori i Pōrana: me
ngā rōia, ngā tākuta tūturu, ngā kaiako me ētahi atu.
Nā mātou i whakakore tahi i te here ā-ture mō te werohanga i Poroni. I muri i ngā hīkoi whakahe a te iwi me tētahi
whakarongo tūmatanui, i whakakahore ngā mema pāremata i te pire hei whakauru i te here ā-ture mō te werohanga COVID!
Ka pātai a Kla-TV:
He pēhea te rahi o te rōpū ināianei, ā, he aha ngā whāinga o te rōpū?
Ehara pea i te tokomaha i roto i tō tātou rōpū.
E 300 pea mātou e mau ana i te kākahu ā-ture, tae atu ki ngā hōia, ngā kaitiaki rohe, ngā
pirihimana, ngā kaiwawao ahi me ētahi atu maha.
Engari e mōhio ana mātou e whakaute ana ētahi atu pirihimana kākahu ki a mātou, ā, e whakawhirinaki ana rātou ki a
mātou, engari e mataku ana rātou ki te haere mai ki a mātou.
Ko tā mātou whāinga kia tiakina e ngā hōia me ngā āpiha kākahu i ngā whenua katoa ō rātou iwi me
ngā whakatupuranga ā muri ake o ā rātou hoa whenua.
He kaiwhakamana anake ngā hōia i te rangatiratanga o ngā iwi, ā, kāore rātou e tukuna e ngā mana whakahaere kia mahi hē, he hē ki
tō rātou oati ki te iwi, ā, he hē hoki ki ā rātou ake tāngata.
Ka karanga mātou mō tēnei, ā, ka haere tonu mātou – kia mahi i runga i te ture, kia tiaki i ngā tika tangata.
Kāore mātou e tuku ki te mataku ā-iwi e ngana ana ngā pāpāho me ngā kai-tōrangapū ki te waihanga.
E ū ana mātou ki te raupapa tūmatanui.
Ka pātai a Kla-TV:
He ture hou i whakaaetia tata nei kia whakamahi ngā hōia Pōrana i ngā pū.
I taua wā anō, e kī ana hoki tēnei ture ka taea te tuku i ngā hōia ki ngā mahi ā-rohe ahakoa i te wā rangimārie.
He aha tāu e whakaaro ana?
Tuatahi, kua whaimana tonu te tika ki te whakamahi pū, ā, kāore he take kia whakapai ake.
Ko te hunga kua whakaaetia ki te kawe patu ka taea e rātou te whakamahi hei tiaki i a rātou anō i ngā wā e tika
ana, ā, he mana hoki ā ngā ratonga kākahu kia whakamahi i ngā patu hei tiaki i te tūmau o ngā rohe.
Ko te whakamahi i tētahi pū he whāia i tētahi atu tangata mā ngā pū e pakaru ana i ngā ārai.
Aroha mai, i takahia tēnei tika e ngā rangatira o ngā hōia, kāore rānei i whakaae kia whakamahi
rātou i ā rātou pū hei pupuhi i ngā pahū whakatūpato.
He takahi tēnei i te tika taketake ki te ora i whakamanaia e te Tiriti o Europi mō ngā Tika Tangata.
He tika tō ia tangata e mōrearea ana tōna oranga kia tiaki i a ia anō.
I Pōrana, kua hangaia te ture kia whakahau hoki i te tangata kia tiaki i a ia anō mēnā
ka hiahiatia – nā te aro ki te painga whānui.
I patua tētahi o ngā hōia e mahi ana ki te rohe e ngā tāngata e kīia ana he manene, mā tētahi toki hanga-wā.
E whakapono ana ahau i whakaritea tēnei aitua kia puta he take hei whakarerekē i te ture, kia whakaurua ai te āheinga ki te
tuku hōia mō ngā mahi hōia i te whenua Pōrana i te wā rangimārie.
Kua whakawhānuihia e ngā mana whakahaere ngā āheinga mō te whakatūnga o te ope taua o Pōrana, ā, ināianei ka
taea e te Perehitini o te Repupurika o Pōrana te tuku i ēnei mana hou ki ngā ope o NATO e noho ana i Pōrana.
He ture hou e whakaae ana kia whai wāhi ngā hōia o NATO ki ngā whakahaere i te wā rangimārie, mēnā ka whakararuraru te
haumarutanga o te kāwanatanga o Pōrana; hei tauira, hei whakamutu i ngā raruraru i runga i te whenua o Pōrana.
I te tau 2023, i whakawhiwhia e te perehitini o Poroni ki ngā hōia nō Amerika, nō Kanata, nō Airana ki te
Raki me te United Kingdom te mana ki te whakamahi pū.
Ka taea e au te tuku atu i ētahi atu tauira e rua mō ngā mea e tupu ana ināianei i te rohe.
I mea atu ki ngā hōia maha me whakaaro i mua i te whakamahi i ā rātou patu.
I pānuitia te whakahōutanga o tētahi rohe ārai 200 mita.
Ka whakautu anake ngā hōia mēnā ka puta he tāngata hē ki roto i tēnei rohe.
I te ohorere, ka taea te whakamahi i ngā tikanga hei tiaki i a tātou i tētahi whakaeke.
Kua waihangatia te mātāpono o te "proportionality".
Ko te tikanga, mēnā ka kite tētahi hōia i tētahi tangata e whakawhiti ture-kore ana i te rohe, ā, ka
kite hoki ia kei te mau he naipi, hei tauira, kāore ia e whakaaetia kia whakamahi i tana patu.
Ka taea e ia te whakamahi i tana pāpāreti, nā te mea he pāpāreti tōna. He kōrero pōrangi tēnei!
He mea waimarie, kāore te tokomaha o ngā hōia e whakahau ana i ā rātou kaiwhakahaere iti kia whai i tēnei mea pōrangi.
He take anō: I tautoko te kōti o Bialystok i te kerēme a tētahi tāne Ahānia i taka i a ia e piki ana
i runga i tētahi taiapa, ā, i pakaru tōna waewae.
I tētahi hōhipera i Pōrana, i whakanoho tōna waewae ki roto i te whakakī parā, ā, i muri mai ka whakahokia ia ki Belarusi.
I a ia e wehe ana ki Minsk, i whakamōhio atu ngā kaiwhawhai pāpori Pōrana ki a ia ka taea e ia te tuku kerēme
ki te kōti whakahaere kia kore ai ia e hoki ki te rohe.
Ko te take tuatahi o tēnei momo i tīmata i te tau 2023, i te wā i tono ai e toru ngā tāngata nō Āfganistan i te PLN 240,000.
Kei te roa haere te arotakenga o te take nā te mea kua wehe atu e rua o ngā tāngata noho ture-kore i Pōrana,
ā, ka uiuitia rātou e ngā mana whakahaere o tētahi atu whenua kua noho kē rātou ki reira.
Ka tiaki mātou i te whenua, ā, he maha ngā wā ka raru mātou.
Engari, kei te whawhai rātou mō te utu whakawātea.
Ka pātai a Kla-TV:
Ka whiua ngā hōia mō te tiaki i ngā rohe o te whenua, tae noa atu ki ō rātou ake oranga, ā, ka whakawhiwhia he
utu ki te hunga e whakawhiti ture-kore ana i ngā rohe.
Ka taea rānei e ēnei āhuatanga me ngā whakararu o te ture te whakaoho i tētahi pakanga?
E whakapono ana mātou ehara te mōrearea ki te iwi i te pakanga anake e mea ana kia mataku tonu tātou, engari ko ngā
takahi mārama o ngā tika tangata e whakamahia ana e ngā mana whakahaere ngā ratonga kākahu motuhake i te wā rangimārie.
I te ao e kīia nei ko te ao Pākehā, kei te anga mātou ki tētahi āhuatanga ōrite ki tērā i araia
mai e te kaupapa ārai mate ā-whānui mō te COVID-19.
Kei te tangohia te rangatiratanga o ia kāwanatanga motuhake, ā, kei te aukatia hoki i te iwi tō rātou tika ki te ora, e whakamana
ana e te tika ki te tiaki e tika ana i mua i tētahi mōrearea.
Kua oati mātou ki te tiaki i te motu, ehara i te whai i tētahi kaupapa ā-ao.
Ka pātai a Kla-TV:
He tino hira rānei kia whatunga ā-ao rātou nā tēnei kaupapa ā-ao?
Kua pā mai ki a mātou, ngā tāngata e mau ana i ngā kākahu hōia, ngā āhuatanga kua tupu, ahakoa te wāhi, ahakoa te
kākahu hōia e mau ana mātou, ahakoa te whenua e mahi ana mātou.
E mōhio ana au, i Tiamana, hei tauira, i whakapaehia ēnei hōia ki ngā whiu herehere nā te kore i whiwhi i te werohanga:
Ko rātou ko Jan Reiners rāua ko Alexander Bittner, i whakawhiu kia noho i te whare herehere mō
te ono marama, ā, kua tīmata ia ki te hāngū kai.
Te hōia a Woitalla, i whakawātea i te ope taua i muri i te rua tekau tau, me Daniel Futschik, i whakatārewa.
He mea nui mā mātou e mau ana i te kākahu hōia kia mōhio kāore he take ko tēhea whenua… he rite tonu ki ngā wāhi katoa!
E hiahia ana ngā kāwanatanga kia mau tātou i ngā kākahu taurite hei whakamataku i te iwi whānui.
Mēnā kāore mātou, kāore rātou e taea he mea. Me mātou rātou kia hora i te mataku.
Ko mātou, kia pērā ai te kī, ko te peka hoia o rātou.
Mēnā kāore mātou, kāore rātou e mahi he mea! Mēnā kāore ngā ratonga, kāore rātou he mea.
Mēnā ka ū tātou ki te ture, ka haumaru te hapori.
Koia te take he mea nui kia whakaaweawe te mura i tētahi whenua i ngā tāngata o tētahi atu whenua kia kaua e mataku.
Kaua e mataku! Me tono koe i tētahi mea kotahi anake: kia mahi mātou i runga i te ture.
Ka mutu, ka tuku e ngā hōia Pōrana e rua te karanga e whai ake nei ki te hunga katoa e mau ana i te kākahu hōia:
Szymon Fijał: Ka tautoko ngā hōia me ērā atu kaimahi kākahu i te ture matua, ā, ka mahi mō tō
rātou iwi, ehara mō ngā painga o te hunga whai mana.
Kāore mātou e whakaae kia whara te rangatiratanga o tō tātou whenua me te tika ki te ora o ā tātou hoa whenua.
Ko tēnei tō mātou haepapa ki ngā whakatupuranga o mua me ngā whakatupuranga ā muri ake nei.
Aleksander Siergiej: Tō mātou karanga ki ngā kaimahi katoa e mau ana i ngā kākahu ā-ture:
Me tiaki koe i te ture mō te motu. Me pakaru koe i te ture mō ngā kai-tōrangapū.
Mahara ko wai kua oati koe ki te mahi māna! Ehara i te mea e tono ana mātou kia kaua koe e whai i ngā whakahau.
Me whakarongo koe ki a rātou, engari ko ērā anake e hāngai ana ki te ture.
------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------
Ka tono a Szymon Fijał ki ia kaitirotiro kia whai wāhi kaha ki āna tukanga kōti.
ahakoa hei āhuatanga pāpori (pāti), hei kaititiro, hei pāpāho rānei: