Aleksander Siergiej baş seržant derejesine eýedir.
Ol 2022-nji ýylda 26 ýyl gulluk eden soň Polşa armiyasyny terk etdi, sebäbi onuň pikirine görä,
esgerleriň hukuklary we azatlyklary aç-açan bozulýardy.
Ol Polşa armýasyndaky suiistifadeler barada hasabat bermek üçin parlament derňew komissiýasynyň öňünde çykyş etdi.
Szymon Fijał Polşa armiyasynda leytenant we iň soňky gezek ýeňil piyada kompaniýasynyň komandiri boldy.
Ol 2021-nji ýylda, 10 ýyl gulluk edeninden soň, harby gullukdan boşadyldy.
Onuň golaý on ýyllyk gulluk döwründe ol on dört sylag aldy.
Polýa parlamentinde kanun bozmalary we esgerleriň gysylyp tutulmagy barada şaýatlyk edeninden soň,
oňa garalady we hünärleşdirilen armýadan boşadyldy.
Ony dürli ýerlerde gözden geçirdiler we hukuklaryny goramak üçin sekiz gezek kazyýete çykdy.
Kla-TV sorýar:
Polşa armiyasynda hünärli esger bolmaga seni näme höweslendirdi?
Milletine hyzmat etmek, gymmatlyklary goramak we durmuşyň serüvenini başdan geçirmek
islegi. Meniň serüvenim takmynan 26 ýyl dowam etdi.
Men gowy işler üçin bilelikde işleşip boljak güýçli, ygrarly we belent ruhy bolan adamlar bilen duşuşmak isleýärdim.
Men hem şol bir adam bolmak isleýärdim, şonuň üçin Polşa armiyasynda ofiser bolmaga karar berdim we
Polşa armiyasynda leytenant derejesine göterildim.
Kla-TV sorýar:
Siz indi goşunda dälsiňiz. Näme üçin?
Bu harby gullukda hökmany sanjym bilen başlandy.
Men adamlarymy sanjym edilip-edilmediklerine görä baha bermäge mejbur boldum.
Men astdaky adamlaryma diňe sanjym etdirmäge isleg bildirmeýändikleri üçin olar
bilen erbet muamele etmek pikrini halamadym.
Bu meniň üçin gaty köp boldy. Men özümi aýnada mertebeli görnüşde görmek isleýärdim.
Men şonça güýçli basyş bolmadyk bir bölüme geçdim.
Ýöne bir ýyldan soň men şonda-da gitmäge karar berdim.
Men adamlar üçin has köp zat etmek, has işjeň bolmak isleýärdim, şonuň üçin gitmäge karar berdim. Şol ýaly, bir gijeň içinde.
Häzir men žurnalistik redaksiýa ofisini dolandyrýaryn we gullukdaky esgerleriň meseleleri bilen meşgullanýaryn.
Men harby andymy sözüniň üstünde tutýaryn. Men eden işlerime we beren buýruklaryma doly jogapkärçilik alýaryn.
Polşada yglan edilen epidemiýa döwründe men ýeňil piyada kompaniýasynyň komandiri
boldum we emrimde takmynan 150 esger bardy.
Men Polşa Parlamentiniň öňünde aç-açan çykyş edip, astymyzdaky adamlarymyzy kanunsyz mejbury sanjymdan goradym.
Netijede, ýokarydakylar meniň ýyllyk iş netijelerim baradaky barlagda ýalan aýdyp, meni şonça pes baha
berdilerkä, Goranmak sekretary meni işden boşatdy; ol muny 2022-nji ýylyň 31-nji martynda etdi.
Men 2023-nji ýylda kazyýetde ministriň garşysyna kanunsyz işden boşadylmak baradaky sud
işini ýeňdim, ýöne höküm henizem ahyrky däl.
Mundan başga-da, 2022-nji ýylda meni gizlin resminamalary saklamakda aýypladylar we men şol işi hem ýeňdim.
Harbiy prokuror meniň wezipesinden aşak düşürilmegimi we azatlygymy çäklendirilmegimi talap etdi, ýöne harby kazyýet
meni günäsiz hasaplady, sebäbi jenaýat subutnamasy ýokdy.
2024-nji ýylyň 26-njy sentýabrynda Warshawadaky Harby Sebit Kazyýetinde bu mesele boýunça ýene-de bir diňlenişik bolar.
2012-nji ýylyň oktýabrynda esgerler, polisiýa işgärleri we serhet goraýjylar Polşada "Geljekki
nesiller üçin formany gorarys" birleşigini döretdiler.
Szymon Fijał we Aleksander Siergiej hem bu birleşigiň agzalarydyr.
2021-nji ýylyň başyndan bäri, şertli aýdanyňda, Covid sanjymlary harby güýçlerde geçirildi.
Sanjym etdirilmegi barada resmi buýruk hem-de kanun hem ýokdy, sebäbi bu konstitusiýa garşy bolardy.
Şol bir wagtyň özünde men we beýleki komandirler Covid-19 sanjym derejesini ýokarlandyrmaga mejbur edildik.
Bu çäreleriň ählisi kanunsyzdy, ýöne gynansak-da täsirli boldy.
Resmi taýdan, Polşada ilatyň 60%-den az bölegi azyndan bir doz bilen sanjymlandy.
Biz bu derejesiniň Polşa armýasynda 90%-den ýokary bolandygyny çaklaýarys.
Sanjymdan öň her bir esger lukmançylyk prosedurasy üçin islegli razylyk formasyny gol
çekdi, ýöne köplenç olaryň razylygyna garamazdan.
Bu, bu sanjymlaryň ýaramaz täsirleri üçin hiç kim jogapkärçiligi öz üstüne almaýandygyny aňladýar.
Fojialar boldy, esgerler keselledi we iň agyr ýagdaýlarda maýyp boldy ýa-da öldi.
Olaryň we olaryň maşgalalarynyň goşunlardan goşmaça kömek almandy – sebäbi goşunlar sanjym edilmegiň harby gulluk bilen baglanyşygy
ýok diýip pikir edýärdi, emma esgerlere sanjym edilmedik ähli adamlaryň 2022-nji ýylda gullukdan boşadyljakdygy aýdylýardy.
Şonuň üçin ýokarydaky ýolbaşçylardan we syýasatçylardan hiç hili kömek almadyk käbir forma geýimli ofiserler meseläni öz ellerine
almaga we kanunsyz hereketlere garamazdan kanuny esasda işleýän bir birleşik döretmäge hem-de Polşadaky beýleki
jemgyýetler – hukukçylar, hakyky lukmanlar, mugallymlar we beýleki adamlar bilen hyzmatdaşlyk etmäge karar berdiler.
Biz bilelikde Polşada hökmany sanjymy bes etdik. Jemagat protestleri we jemagat diňlenişigi
netijesinde parlament agzalary hökmany COVID sanjymy girizmek baradaky kanun taslamasyny ret etdiler!
Kla-TV sorýar:
Assosiasiýa eýýäm nähili uludyr we onuň maksatlary nämeler?
Belki-de biziň birleşigimizde köp adam ýok.
Formada biz takmynan 300 adamyz, şol sanda esgerler, serhet goraýjylar, polisiýa
işgärleri, öçürijiler we başga-da köp adamlar.
Emma biz bilýäris, beýleki forma geýinýän ofiserler bize hormat goýýarlar we bize garaşýarlar, ýöne bize gelmekden gorkýarlar.
Maksadymyz, ähli ýurtlaryň formaly esgerleriniň we ofiserleriniň öz ýurtlaryny we
watandaşlarynyň geljekki nesillerini goramakdyr.
Esgerler diňe halklaryň döwlet garaşsyzlygynyň kepillidir we häkimiýetler tarapyndan halkyna we öz raýatlaryna bolan
wepalyk andyna ters gelip we kanunsyz ýerleşdirilmeýärler.
Biz munuň üçin çagyrýarys we geljekde hem şeýle etjek – kanuna laýyk hereket etmäge we adam hukuklaryny goramaga.
Biz metbugat we syýasatçylaryň döretmäge synanyşýan köpçülikleýin gyssyga düşmäge ýol bermeýäris.
Biz jemgyýetçilik tertibine ygrarlydyrys.
Kla-TV sorýar:
Täze kanun soňky wagtlarda polyak esgerlerine ýarag ulanmaga rugsat berýär.
Şol bir wagtyň özünde, bu kanun harby güýçleriň parahatçylyk döwründe hem içerki
operasiýalara ugradylmagyna rugsat berýändigini hem aýdýar.
Näme pikirdeňiz?
Ilki bilen, ýarag ulanmak hukugy hemişe geçerli bolup gelýär we ony kämilleşdirmäge zerurlyk ýok.
Silah götermäge ygtyýarly bolan islendik adam ony zerur goranyş üçin ulanyp biler, we forma geýinen gulluk edaralary serhetleriň
bölünmezligini goramak üçin olary ulanmak hukugyna eýedir.
Otly ýaragy ulanmak başga bir adamy deşiji ok bilen atmakdyr.
Gynansak-da, bu hukuk esgerleriň ýolbaşçylary tarapyndan bozuldy; olar olara duýduryş atyşlary
üçin ýaraglaryny ulanmaga hem rugsat bermändiler.
Bu Adam Hukuklary boýunça Ýewropa Konwensiýasy tarapyndan kepillendirilen durmuş hukugynyň esasy bozulmasydyr.
Ömrüne howp salnan her kim özüni goramak hukugyna eýedir.
Polşada kanun şeýdip düzüldi, hatda umumy bähbitleri goramak maksady bilen özüni goramak borjyny hem öz içine alýar.
Serhetde gulluk edýän esgerleriň biri özüni bosgun diýip atlandyrýan adamlar tarapyndan el ýasama nizä bilen öldürildi.
Men bu tragediýanyň kanuny üýtgetmek we parahatçylyk döwründe Polşa territoriýasynda harby operasiýalar üçin
esgerleri ornaşdyrmak mümkinçiligini kanuna gizlinçe girizmek üçin maksatlaýyn döredilen diýip ynanýaryn.
Häkimlikler tarapyndan Polşa goşunyny ýerleşdirmek mümkinçilikleri giňeldildi we häzir Polşa Respublikasynyň Prezidenti bu täze
ygtyýarlyklary Polşada ýerleşýän NATO goşunlaryna geçirip biler.
Polşanyň döwlet howpsuzlygy howp astynda galanda, meselem Polşa territoriýasynda dörän nägilelikleri basyp ýatyrmak
ýaly, NATO goşunlarynyň parahatçylyk döwründe amallara gatnaşmagyna mümkinçilik berýän täze kanun bar.
2023-nji ýylda ABŞ-nyň, Kanadanyň, Demirgazyk Irlandiýanyň we Birleşen Patyşalygyň esgerlerine Polşa
prezidenti tarapyndan ýarag ulanmak hukugy berildi.
Men serhetde häzir bolup geçýän zatlaryň iki mysalyny hem getirip bilerdim.
Köp esgerlere ýaraglaryny ulanmazdan ozal pikir etmeli diýlip aýdylýardy.
200 metrlik gorag zolagynyň gaýtadan girizilmegi yglan edildi.
Esgerler diňe bu zolaga kanunsyz adamlar görkezilende jogap bererler.
Tiz kömek ýagdaýynda hüjümden goranyş üçin serişdeleri ulanmak mümkin bolar.
"Proportionallyk" ýörelgesi oýlap tapyldy.
Bu, esger serhetden kanunsyz geçýän birini görüp, mysal üçin, onuň pyçak göterýändigini duýsa,
ýaragyny ulanmak hukugyna eýe däldigini aňladýar.
Ol soňra bayonatyny ulanyp biler, sebäbi onuň üçin bayonat berlen. Bu akylsyzlyk!
Şükür, köp esgerler astyndaky adamlary bu manysyzlygy ýerine ýetirmäge buýruk bermeýärler.
Başga bir ýagdaý: Bialystokdaky kazyýet, hasar üstünden aşanda düşüp aýagyny sypan Owgan adamyň talabyny goldady.
Polşaly hassahanada onuň aýagy gips bandaja salyndy we soňra ol Belarus'a gaýtaryldy.
Ol Minske gidende, polyak aktiwistleri oňa administratiw kazyýetde onuň serhetden gaýtadan geçmegine
garşy sud işi gozgadyp biljekdigini belläp geçdiler.
Buňa meňzeş ilkinji ýagdaý 2023-nji ýyla degişlidir, şol wagt üç awgan PLN 240,000 talap etdi.
Işiň derňewi uzalýar, sebäbi iki "kanunsyz" Polşany terk edip, eýýäm ýerleşip ýören başga bir
ýurduň häkimiýetleri tarapyndan soraga çekilmeli.
Biz ýurdy gorap, köplenç kynçylyga düşýäris.
Munuň ýerine olar kompensasiýa üçin göreşýärler.
Kla-TV sorýar:
Esgerler ýurduň serhetlerini we hatda öz janlaryny gorandyklary üçin jezalandyrylýarlar, emma
serhetden bikanun geçýänler munuň üçin sylaglanýarlar.
Şeýle wakalar we kanunyň bozulmalary hatda uruşy hem başlap bilermi?
Biz pikir edýäris, adamlara howp salýan zat diňe yzygiderli gorkmaly uruş däl, eýsem häkimiýetleriň
parahatçylyk döwründe birleşdirilen gulluklaryny ulanýan aç-açan adam hukuklarynyň bozulmalary hemdir.
Şeýle atlandyrylýan Günbatar dünýäsi boýunça biz COVID-19 köpçülikleýin sanjym kampaniýasynyň
döredýänine meňzeş ýagdaý bilen ýüzbe-ýüz bolýarys.
Aýry-aýry döwletleriň suwerenligi alynýar we adamlar hatda howpa garşy zerur goranyş hukugy bilen
kepillendirilýän ýaşaýyş hukugyndan hem mahrum edilýärler.
Biz milletimizi goramak üçin and içdik, ýokary halkara gündelik tertibe eýermek üçin däl.
Kla-TV sorýar:
Bu ýokary derejeli gündelik sebäpli olaryň halkara derejesinde aragatnaşyk gurmagy şonça möhümmi?
Bolup geçen zatlar, geýýän uniformamyza ýa-da haýsy ýurtda gulluk edýändigimize garamazdan, biz ýaly
uniformaly adamlara takmynan her ýerde duş gelýär.
Men, mysal üçin, Germaniýada aşakdaky esgerleriň sanjym almandyklary üçin türme tussaglygyna höküm edilendigini bilýärin:
Olar Jan Reiners we Aleksandr Bittnerdi; ol alty aý türmä höküm edildi we häzir açlyk yglan etdi.
20 ýyl gulluk eden soň harby gullukdan kowulan esger Woitalla we wagtlaýyn çäklendirilýän Daniel Futschik.
Formada bolanlaryň üçin haýsy ýurtda bolmagymyzyň ähmiýeti ýokdugyny bilmek biziň üçin
möhümdir... esasanam her ýerde birmeňzeşdir!
Hökümetler jemgyýeti gorkuzmak üçin bize uniforma geýinmegimizi isleýärler.
Bizsiz olar hiç zat edip bilmeýärler. Olar gorkuny ýaýratmak üçin bize mätäç.
Biz, şeýle diýsek, olaryň ýaragly kanadyny.
Bizsiz olar hiç zat etmezler! Hyzmatlarsyz olar hiç zat däl.
Eger biz kanuna eýerse, jemgyýet howpsuz bolar.
Şonuň üçin bir ýurduň çaknyşygynyň başga bir ýurduň adamlaryny gorkmazlyga ruhlandyrmagy örän möhümdir.
Gorkmagy bes et! Diňe bir zady talap et: kanuna laýyk işlemegimize rugsat beriň.
Iki polyak esgeri ähli forma geýýänlere aşakdaky çagyryşy ýetirýärler:
Szymon Fijał: Esgerler we beýleki forma geýinýän işgärler konstitusiýany gorap saklaýarlar we öz halkyna
hyzmat edýärler, häkimýetdäki adamlaryň bähbitlerine däl.
Biz ýurdumyzyň döwlet garaşsyzlygynyň we ýurtdaşlarymyzyň ýaşaýyş hukugynyň bozulmagyna ýol bermeris.
Bu geçmiş we geljek nesillere bolan borjumyz.
Aleksander Siergiej: Forma geýýän ähli resmilerimize ýüzlenimiz:
Millete kanuny goramak üçin siziň kömegiňiz gerek. Syýasatçylara ony bozmak üçin siziň kömegiňiz gerek.
Kim üçin gulluk etmäge and içeniňi ýatda sakla! Biz sizi buýruklara eýermezlige çagyrmaýarys.
Siz olara boýun egmeli, ýöne diňe kanuna laýyk gelýänlerine.
------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------
Szymon Fijał her bir tomaşaçyny sud diňlenişigine işjeň gatnaşmaga çagyrýar.
jemgyýetçilik faktory (partiýa), tomaşaçy ýa-da media hökmünde: