2023 წელს მსხვილი შვეიცარიული ბანკის, Credit Suisse-ის, და ამერიკული ბანკების Signature-ის, Silvergate-ისა და
Silicon Valley Bank-ის (SVB) კოლაფსმა ფინანსური ბაზრები შეარყია.
ამის მთავარი განმაპირობებელი იყო აშშ-ის ფედერალური სარეზერვო სისტემის მონეტარული პოლიტიკა.
2021 წლის ბოლოს ევროპის ცენტრალურმა ბანკმა საპროცენტო განაკვეთები მკვეთრად გაზარდა, რამაც გამოიწვია სახელმწიფო ობლიგაციების
ფასის ვარდნა, ბანკების სასესხო და სალიზინგო საქმიანობის დიდი ზარალი და, საბოლოოდ, ზემოხსენებული ბანკების კოლაფსი.
ამგვარად, ფედერალურმა სარეზერვო სისტემამ აშშ-ის მთელ საბანკო სისტემაში დაახლოებით 1.9
ტრილიონი აშშ დოლარის წარმოუდგენელი თანხა გაანულა.
ფინანსურ სისტემაში მის მიერვე გამოწვეულ კრიზისსა და აშშ-ის ბანკების შემდგომი კრახის საფრთხეზე
რეაგირებისას, ფედერალურმა რეზერვმა მაშინ ბანკების გრძელვადიანი დაფინანსების პროგრამა (BTFP) წამოიწყო.
ამ პროგრამამ აშშ-ის ბანკებს საშუალება მისცა, პირდაპირ მიეღოთ ფედერალური სარეზერვო სისტემის სახსრები სესხების მეშვეობით,
რითაც ისინი ფარულად აგვარებდნენ ლიკვიდურობის პრობლემებს.
ამან დაამშვიდა კრიზისი და ფედერალურ რეზერვს საშუალება მისცა, კიდევ ერთხელ წარმოეჩინა
თავი ფინანსური სისტემის ენერგიულ მაცხოვრებლად.
თუმცა, ამან, რა თქმა უნდა, არ მოაგვარა პრობლემები აშშ-ის საბანკო სექტორში.
ამჟამად ის ისტორიულ კრიზისსაც კი განიცდის!
იხილეთ ქვემოთ ამ კრიზისის მასშტაბებისა და სიმძიმის, ფედერალური სარეზერვო სისტემის როლის,
მისი მოტივებისა და წინაპირობების მიმოხილვა.
I. ისტორიული კრიზისი აშშ-ის საბანკო სექტორში
1. კრიზისი აშშ-ის კომერციული უძრავი ქონების ბაზარზე
დღეს ამერიკის შეერთებულ შტატებში 4000-ზე მეტი ბანკია, მაგრამ მხოლოდ რამდენიმე ასეული მათგანი შეიძლება ჯანსაღად ჩაითვალოს.
მეორე მხრივ, უდიდესი უმრავლესობა პირდაპირი მნიშვნელობით კატასტროფის ზღვარზე დგას.
ამის მთავარი მიზეზი კომერციული უძრავი ქონების ფასების ისტორიული მასშტაბის კოლაფსია.
ქვემოთ მოყვანილი მაგალითები ცხადყოფს, თუ რამდენად მნიშვნელოვანია ეს დაცემა: ნიუ-იორკში მდებარე 23-სართულიანი საოფისე შენობა "პრაიმ
მანჰეტენი", რომლის ღირებულებაც 2019 წელს 1,234,321 მილიონ დოლარს შეადგენდა, ამჟამად მხოლოდ 104 მილიონი დოლარი ღირს – რაც სულ რაღაც
ხუთ წელიწადში ღირებულების 51.6 პროცენტით შემცირებას ნიშნავს.
სენტ-ლუისში ყველაზე მაღალი საოფისე შენობა – 44-სართულიანი AT&T Tower – 3,5 მილიონ დოლარად გაიყიდა.
2006 წელს, ეს უმაღლესი კლასის უძრავი ქონება ჯერ კიდევ 1,234,321,205 დოლარი ღირდა, რაც
ღირებულების შოკისმომგვრელ, 98%-იან კლებას წარმოადგენს!
ბარი სტერნლიხტმა, უძრავი ქონების მილიარდერმა ინვესტორმა, ამ ფასების ვარდნის შედეგად მხოლოდ აშშ-ის საოფისე
უძრავ ქონებაზე 1 ტრილიონი დოლარის ზარალის პროგნოზი გააკეთა.
ეს ზარალი ძირითადად აშშ-ის მცირე და საშუალო ზომის ბანკების ბალანსზეა აღრიცხული, რომლებიც ახლა ცუდ სესხებს გროვებად
ფლობენ, რომელთა 30%-დან 50%-მდე დედფოლტის მწვავე რისკის ქვეშაა, ძვირფასი ლითონების ექსპერტის, დომინიკ კეტნერის თქმით.
გარდა ამისა, კომერციული უძრავი ქონების სესხების საერთო მოცულობა, რომელიც 560 მილიარდ აშშ დოლარს შეადგენს, 2025
წლის ბოლოს ამოიწურება, ხოლო 2028 წლის ბოლოსთვის ეს ციფრი 2.8 ტრილიონ აშშ დოლარს გადააჭარბებს.
ეს ნიშნავს, რომ აშშ-ის საკრედიტო დაწესებულებებიც ისტორიული მასშტაბის რეფინანსირების ტალღის წინაშე დგანან.
ეს ნიშნავს, რომ დაზარალებული აქტივები ხელახლა უნდა დაფინანსდეს მნიშვნელოვნად გაუარესებული პირობებით. თუ ეს არ მოხერხდება, ისინი
უნდა გაიყიდოს დიდი ფასდაკლებით, რასაც მოჰყვება ბანკების შესაბამისი ზარალი, რამაც შეიძლება საბანკო სისტემის კოლაფსი გამოიწვიოს.
ფინანსურ ბაზარზე მსგავსი სიტუაცია აქამდე არასდროს ყოფილა.
2. კრიზისი აშშ-ის სავალო ბაზარზე
აშშ-ის კომერციული უძრავი ქონების ბაზარზე არსებული კრიზისის გარდა, ობლიგაციების ბაზარზე კიდევ ერთი "საათობრივი ბომბი" ტიკ-ტაკებს.
მზარდმა საპროცენტო განაკვეთებმა შექმნა სიტუაცია, რომელსაც მთელი საბანკო სისტემის შერყევის პოტენციალიც აქვს.
მათ ახალი მიმზიდველი საინვესტიციო შესაძლებლობები გახსნეს, რის გამოც აშშ-ის სახელმწიფო ობლიგაციებზე მოთხოვნა თითქმის აღარ იყო.
შედეგად, მათ ღირებულება მკვეთრად დააკარგეს, რის გამოც აშშ-ის ბანკები 516 მილიარდ დოლარზე მეტი
მოცულობის რეალიზებული ზარალის მთასთან დარჩნენ.
სანამ ბანკები ამ ობლიგაციებს ფლობენ, ზარალი "ფურცელზე" რჩება.
თუმცა, თუ, მაგალითად, კლიენტები გაიტანენ თავიანთ დეპოზიტებს ან ბანკები სხვა მიზეზების გამო იძულებულნი
გახდებიან, გაყიდონ ეს ობლიგაციები, ზარალი რეალური გახდება და შესაძლოა, საბანკო კრახიც გამოიწვიოს.
3. ფედერალური სარეზერვო სისტემა ასრულებს საბანკო ვადიანი დაფინანსების პროგრამას
ზუსტად მაშინ, როდესაც ისტორიული საბანკო და ფინანსური კრიზისი იკვეთებოდა, აშშ-ის ფედერალურმა რეზერვმა 11 მარტს
ბანკების ვადიანი დაფინანსების პროგრამა (BTFP) შეწყვიტა.
ამ პროგრამის მეშვეობით, ფედერალურმა სარეზერვო სისტემამ სულ რაღაც ერთ წელიწადში 160 მილიარდ აშშ დოლარზე მეტი დახარჯა მოთხოვნილი
ბანკებისთვის, და მათ ფინანსურ რესურსებს ჩუმად აწვდიდა.
ბანკებს შეეძლოთ საკუთარი ობლიგაციების გამოყენება იპოთეკად, რომლებიც შეფასებული იყო ნომინალურ
ღირებულებაზე , და არა მიმდინარე საბაზრო ღირებულებაზე.
ამგვარად, ბანკებისთვის სრულად იქნა კომპენსირებული საპროცენტო განაკვეთების ზრდის უარყოფითი შედეგები და,
უპირველეს ყოვლისა, აშშ-ის ობლიგაციების ბაზარზე ფასების ვარდნა, რითაც ისინი კოლაფსისგან იხსნეს.
BTFP-ის დასრულებით, ბანკები, შესაბამისად, მოკლებულნი არიან არა მხოლოდ სახსრებზე მარტივ წვდომას, მაგალითად, აშშ-ის
კომერციული უძრავი ქონების ბუშტის გასკდომის თავიდან ასაცილებლად, არამედ აშშ-ის ობლიგაციების ბაზარზე დანაკარგებსაც.
გარდა ამისა, საპროცენტო განაკვეთები, რომლებიც მაღალი რჩება, ახლა კვლავ სრულად მოქმედებს ბანკებზე, რამაც შეიძლება გადამწყვეტი ბიძგი
გახდეს შემდგომი და კიდევ უფრო მასშტაბური საბანკო კრიზისისთვის.
აშშ-ის საბანკო სისტემაში არსებული დრამატული ვითარების გათვალისწინებით, კანადელ-ირლანდიელი ანალიტიკოსი კევინ ო'ლირი
დარწმუნებულია, რომ მომდევნო წლებში ათასობით ბანკი განადგურდება.
რადგან მსოფლიოს ბანკები უკიდურესად ერთმანეთთანაა დაკავშირებული, ამან შეიძლება გამოიწვიოს მასშტაბური გლობალური
ფინანსური ცუნამი და გლობალური ეკონომიკური კრიზისი, რომელიც ყველა წინა კრიზისს გადააჭარბებს.
II. ფედერალური სარეზერვო სისტემა – ფინანსური სისტემის დამწველი და მისი მოტივები
გარედან აშშ-ის ფედერალური სარეზერვო სისტემა თავს წარმოაჩენს, როგორც სტაბილური
ფინანსური სისტემის სერიოზული და ენერგიული დამცველი.
მაგრამ ის ფინანსურ სისტემაში ნამდვილ ცეცხლსასროლად იქცა, რომელმაც, ფინანსური ექსპერტის, ერნსტ ვოლფის თქმით, განზრახ გამოიწვია
როგორც 2023 წლის საბანკო კრიზისი, ასევე ახლა მოსალოდნელი კრიზისი.
ერნსტ ვოლფი ხედავს შემდეგ კავშირებს, რომლებიც ხსნის, თუ რატომ მოქმედებს ფედერალური სარეზერვო სისტემა ასე:
1. რადგან გლობალური ფინანსური სისტემის საბოლოო ფაზაში ვართ, მსოფლიოს ცენტრალური ბანკები ამზადებენ ახალ ფინანსურ სისტემას
და ცენტრალური ბანკის ციფრული ვალუტების (CBDC-ების) შემოღებას.
2. CBDC-ის შემოღებით, სესხების გაცემა კომერციული ბანკებიდან გატანილ იქნება და მომავალში მოსალოდნელია, რომ
ის ექსკლუზიურად ცენტრალური ბანკის მიერ განხორციელდება.
ეს ნიშნავს, რომ ახალ მონეტარულ სისტემაში ადგილი აღარ არის, განსაკუთრებით კი მცირე და საშუალო ზომის ბანკებისთვის.
სწორედ ამიტომ, არსებული საბანკო კრიზისი მიზანმიმართულად მწვავდება, რათა საბანკო
სექტორში კონსოლიდაციის პროცესი სწრაფად წაიწიოს წინ.
3. მომავალი საბანკო კრახების მთავარი ბენეფიციარები იქნებიან მსხვილი ამერიკული ბანკები,
როგორიცაა Goldman Sachs და JP Morgan Chase.
ამ უკანასკნელმა 2023 წელს First Republic Bank-ი უკვე მისი ღირებულების მცირე ნაწილად შეიძინა.
ეს მსხვილი ბანკები მომავალ კრიზისს იგივე მეთოდით გამოიყენებენ და უზარმაზარ აქტივებს ხელსაყრელ ფასად დაითვისებენ.
ეს, თავის მხრივ, ხელს უწყობს აქტივების მართვის მსხვილ კომპანიებს, როგორიცაა BlackRock, Vanguard და State Street,
რომლებიც აშშ-ის წამყვანი ბანკების მთავარი აქციონერები არიან და სუპერ-მდიდრების აქტივებს მართავენ.
4. რადგან არცერთ საბანკო გარანტიის ფონდს არ გააჩნია საჭირო ფინანსური რესურსები იმ ანგარიშსწორებისა და დეპოზიტარების
გადასარჩენად, რომლებიც განადგურების პირას დგანან, რაც, შესაძლოა, ყველა დროის უდიდესი საბანკო კრიზისი იყოს,
ეს შეიძლება გახდეს CBDC-ის შემოღების იდეალური საყრდენი.
ამ ახალი ფულის დაუყოვნებლივ სარელიეფო გადახდებისთვის გამოყენებით, მას შესაძლოა სისტემის მხსნელის დადებითი იმიჯით წარადგინონ.
უინსტონ ჩერჩილის დევიზის ერთგულად: "არასდროს გაუშვა კრიზისი ხელიდან!"
III. აშშ-ის ფედერალური სარეზერვო სისტემის ისტორიული მიმოხილვა
ერნსტ ვოლფის თქმით, ფედერალური სარეზერვო სისტემა, როგორც ჩანს, არაფერზე შეჩერდება
ახალი ციფრული ფინანსური სისტემის დანერგვისთვის.
ის მზად არის, ათასობით ბანკი გაკოტრდეს და ტრილიონობით დოლარის აქტივები განადგურდეს, რათა მოსახლეობა
ამ ახალ მონეტარულ სისტემაში მოიზიდოს ან აიძულოს.
ამით ნამდვილად მხოლოდ სუპერ-მდიდრები ირთობენ.
იმისათვის, რომ უფრო ღრმად გავიგოთ, თუ რატომ მოქმედებს ფედერალური სარეზერვო სისტემა არა საერთო კეთილდღეობისთვის,
არამედ ამ მცირე უმცირესობის სასარგებლოდ, მნიშვნელოვანია ვიცოდეთ, რომ ის სამთავრობო დაწესებულება არ არის.
სტივენ გუდსონის, სამხრეთ აფრიკის სარეზერვო ბანკის ყოფილი დირექტორის და, შესაბამისად, ფინანსურ სისტემაში აბსოლუტური
ინსაიდერის თქმით, ფედერალური სარეზერვო სისტემა, მსოფლიოს თითქმის ყველა ცენტრალური ბანკის, ასევე საერთაშორისო სავალუტო ფონდისა და
მსოფლიო ბანკის მსგავსად, არის კერძო კონტროლს ექვემდებარებიანი ბანკი და ინსტიტუტი, რომელიც თავის საქმიანობას მხოლოდ და მხოლოდ
თავისი აქციონერებისა და დამფუძნებლების სასარგებლოდ აწარმოებს.
თავის გამოქვეყნებულ წიგნში, "ცენტრალური ბანკების ისტორია", ის, მაგალითად, ფედერალური
სარეზერვო სისტემის მთავარ აქციონერებსაც ასახელებს.
მონაწილეობენ შემდეგი ბანკები, მათ უკან მდგარი საბანკო დინასტიებთან ერთად: - JP Morgan Chase Bank - Goldman Sachs Bank
of New York - Lazard Brothers Bank of Paris - Israel Moses Sieff Bank of Italy - შერსონ ამერიკან ექსპრეს ბანკი
- როტშილდების ბანკები ლონდონსა და პარიზში - ვარბურგების ბანკები ჰამბურგსა და ამსტერდამში
ასე რომ, ეს არის სუპერ-მდიდარი ადამიანების მცირე წრე, რომელიც ამჟამინდელ საბანკო კრიზისს კვებავს.
მათ სურთ, ჯიბეები გაივსონ და ჩვენ თავიანთ ახალ ციფრულ მონეტარულ სისტემაში შეგვიტყუონ, რომელიც,
შესაძლოა, სამაშველო პაკეტის სახით იყოს შენიღბული.
როგორც Kla.TV-მ უკვე აჩვენა გადაცემაში "ერნსტ ვოლფი: ციფრული ცენტრალური ბანკის ფული – თავისუფლების
დასასრული!" , ამას აკეთებენ ერთადერთი მიზნით: სრულად აკონტროლონ ჩვენ და წაგვართვან ყველა თავისუფლება.
ფინანსური სისტემა კვლავ კრახის პირასაა და ფედერალური სარეზერვო სისტემის მიერ საპროცენტო
განაკვეთის ბოლო შემცირება ამას ვერაფერს შეცვლის.
რთულია იმის პროგნოზირება, თუ როდის მოხდება კოლაფსი, მაგრამ ერთი რამ ცხადია: ბანკსტრები, რომლებიც თავიანთ ძალაუფლებას
წარმოუდგენელი დამნაშავეობრივი ენერგიით ბოროტად იყენებენ, რათა კიდევ უფრო მეტი სიმდიდრე და ძალაუფლება დააგროვონ,
ყველაფერს გააკეთებენ, რათა თავიდან აიცილონ მათივე გამოწვეული ფინანსური კოლაფსის მიზეზად გამოაშკარავება.
ამგვარად, მათ სავსებით შეუძლიათ სხვა კრიზისების ესკალაცია გამოიწვიონ – მათ შორის არსებული სამხედრო
კონფლიქტებისა, რომლებიც ამჟამად დრამატულ გამწვავებას განიცდის.
მათ როგორც არ უნდა სცადონ, თავიანთი ახალი ციფრული ფული ჩვენთვის მისაღები გახადონ, ის ნამდვილად
ტროის ცხენია და პრობლემებს ვერასდროს გადაჭრის.
გამოსავალია, ამ ბანკსტების, როგორც კრიზისების გამომწვევი მიზეზის, პასუხისგებაში მიცემა და მათი ძალაუფლების ჩამორთმევა.
ყოფილი ცენტრალური ბანკის ხელმძღვანელის, სტივენ გუდსონის თქმით, მათი გავლენა იმ ფაქტზეა დაფუძნებული, რომ მათ მიიტაცეს
უფლება, არაფრისგან შექმნან ფული და შემდეგ ის პროცენტით გასცენ.
მათ ამის გაკეთება მსოფლიოს ცენტრალური ბანკების გაკონტროლებით შეძლეს.
სწორედ ამიტომ არის საჭირო "გლობალური ვალის შემცირება", ანუ ეროვნული სახელმწიფოების მიერ აღებული ყველა ვალის გაუქმება,
რომლებიც ჩაგრული, გაძარცვული და ფაქტობრივად კონფისკებული იქნა ცენტრალური ბანკების, საერთაშორისო სავალუტო ფონდისა და
მსოფლიო ბანკის მიერ, ასევე ყველა მიტაცებული რესურსის დაბრუნება.
რადგან სესხები ჰაერიდან შეიქმნა, ვალებიც ასევე ჰაერში უნდა გაქრეს.
თუ ფულის შექმნის უფლება დაუბრუნდება ხალხს და ცალკეულ სუვერენულ სახელმწიფოებს, მთელი ეს კოშმარი დასრულდება.
განსაკუთრებით ამ გლობალურ კრიზისში, დადგა დრო, მოვითხოვოთ ეს – თუ ახლა არა, მაშინ როდის?