Ko te hinganga o te pēke matua o Switzerland, a Credit Suisse, me ngā pēke o Amerika, arā ko Signature, Silvergate me Silicon Valley
Bank (SVB), i whakararuraru i ngā mākete pūtea i te tau 2023.
Ko te take matua i puta ai tēnei ko te kaupapa here moni a te Pūnaha Pūtea ā-Motu o Amerika .
I te mutunga o te tau 2021, i piki nui te ECB i ngā reiti huamoni, nā reira i heke ai te utu o ngā here kāwanatanga, i
pāngia ngā pēke e ngā ngaronga taumaha i ā rātou pakihi nama me te rīhi, ā, i te mutunga
iho, i pakaru ngā pēke i whakahuatia ake nei.
Nā te rautaki moni a te Fed i whakakore i te tapeke whakamīharo o te tata ki te 1.9 tiriona tāra o
Amerika puta noa i te pūnaha pēke katoa o Amerika.
Hei whakautu ki te raru i roto i te pūnaha pūtea i whakaputa ake e ia anō, me te mōrearea ka hinga anō ētahi atu pēke o Amerika,
ka whakarewahia e te Fed te Hōtaka Pūtea-ā-Wā mō ngā Pēke (BTFP).
Nā tēnei hōtaka i āhei ai ngā pēke o Amerika ki te uru tika ki ngā pūtea a te Pūtea Matua mā ngā nama, ā, nā
konei i whakatau huna i ā rātou raruraru rerenga moni.
Nā tēnei i whakangāwari i te raru, ā, i āhei anō ai te Fed ki te whakaatu anō i a ia hei kaiwhakaora hihiri o te pūnaha pūtea.
Heoi, kāore tēnei i whakatau i ngā raruraru o te rāngai pēke o Amerika, arā, kāore i whakatau.
I tēnei wā, kei te pāngia tonu ia e tētahi raru hītori!
Tirohia i raro mō te tirohanga whānui ki te whānuitanga me te nui o tēnei raru, te tūranga i
whakatutukihia e te Fed, me ōna take me tōna papamuri.
I. Te raru hītori i te rāngai pēke o Amerika
1. Te raru i te mākete rawa hokohoko o Amerika
I tēnei rā, e neke atu ana i te 4,000 ngā pēke kei te United States, engari he rau noa iho o rātou e kīia ana he hauora.
Ko te nuinga rawa atu, i tētahi atu taha, kei te tū tonu i te pito o te aitua.
Ko tētahi take matua mō tēnei ko te hinganga o ngā utu rawa hokohoko i runga i te taumata hītori.
E whakaatu ana ēnei tauira e whai ake nei he tino nui tēnei hekenga: Ko te 23-papa Prime Manhattan Office Tower i New York, i
whai uara 215 miriona tāra i te tau 2019, ināianei he 104 miriona tāra US anake tōna uara – he
ngaronga uara 51.6 ōrau i roto i te rima tau noa iho.
I St. Louis, i hokona te whare tari teitei rawa – te Pourewa AT&T e 44 ngā papa – mō te 3.5 miriona tāra.
I te tau 2006, i utu tonu tēnei rawa matua i te $1,234,321,205 miriona, ā, e tohu ana tēnei i te ngaronga uara o te 98%!
Barry Sternlicht, he kaipupuri rawa whenua piriona, i matapae ka ngaro te US$1 tiriona nā te
hekenga o ngā utu mō ngā whare tari o Amerika anake.
Ko ēnei ngaronga e kitea nuitia ana i ngā pukapuka pūtea o ngā pēke iti me ngā pēke rahi-waenga o Amerika, ā, kei runga rātou
ināianei i ngā maunga nama kino, ā, e 30% ki te 50% o ēnei nama kei te tino mōrearea kia kore e utua, e
ai ki te tohunga metara whai uara, a Dominik Kettner.
Hei tāpiri, ka pau ngā nama rawa tauhokohoko e 560 piriona tāra US i te mutunga o te tau 2025, ā, i te mutunga o te tau 2028 ka
piki ake tēnei tatauranga ki runga ake i te 2.8 tiriona tāra US.
Ko te tikanga, kei te aro atu hoki ngā whare pūtea nama o Amerika ki te ngaru whakahou nama i runga i te taumata hītori.
Ko te tikanga me whakahou pūtea ngā rawa kua pāngia i raro i ngā tikanga tino kino ake. Mēnā kāore tēnei e angitu, me hoko ēnei
rawa i runga i tētahi hekenga nui, ā, ka puta ngā ngaronga ōrite ki ngā pēke, ā, ka ārahi pea ki te hinganga o te pūnaha pēke.
Kāore anō kia puta he āhuatanga ōrite i te mākete pūtea i mua.
2. Te raru i te mākete here nama o Amerika
Hei tāpiri atu ki te raru o te mākete rawa hokohoko o Amerika, kei te pahū anō tētahi pū pahū wā i te mākete here nama.
Nā te pikinga o ngā reiti huamoni kua puta he āhuatanga i konei e taea hoki te whakararuraru i te pūnaha pēke katoa.
I whakatuwhera rātou i ngā huarahi haumi hou, ātaahua hoki, nā reira kāore rawa e hiahiatia ana ngā here kāwanatanga o Amerika.
Nō reira, i tino heke rawa tō rātou uara, ā, i waiho ngā pēke o Amerika e noho ana ki runga i tētahi maunga
ngaronga kāore anō kia kitea, e neke atu ana i te $516 piriona.
Mēnā ka pupuri tonu ngā pēke i ēnei here nama, ka noho tonu ngā ngaronga ki runga i te pepa.
Heoi, mēnā, hei tauira, ka tango ngā kiritaki i ā rātou tāpui, ka whakamanatia rānei ngā pēke kia hoko i ēnei here nama
mō ētahi atu take, ka tūturu ngā ngaronga, ā, ka taea hoki e ēnei ngaronga te whakaoho i tētahi pakaru pēke.
3. Ka mutu e te Fed te Hōtaka Pūtea Rā-roa mō ngā Pēke
I te wā e tata ana te raru pūtea me te pēke hītori, i whakamutu e Te Pūtea Matua o Amerika te Kaupapa
Pūtea Mō te Wā Pēke (BTFP) i te 11 o Poutū-te-rangi.
Mā tēnei hōtaka, i whakapaua e te Fed neke atu i te 160 piriona tāra US ki ngā pēke tono i roto i te kotahi tau
anake, ā, i whakarato huna ai ki a rātou ngā rauemi pūtea.
I taea e ngā pēke te whakamahi i ā rātou here nama hei taurewa, i whakatauria ai aua here i te uara mata (ko te
uara mata = te uara kua tāia ki runga i tētahi taonga haumaru), kaua ko te uara o te mākete o nāianei.
Nā konei i whakakapi katoa ngā pānga kino o te pikinga o ngā reiti huamoni, ā, ko te tino nui rawa atu, ko
te hekenga o te uara i te mākete here o Amerika, mō ngā pēke, kia kore ai rātou e hinga.
Nā te mutunga o te BTFP, kāore ngā pēke i ngaro noa iho te uru māmā ki ngā pūtea, hei tauira hei ārai i te pahūtanga o
te pūpū rawa hokohoko o Amerika, engari kua pāngia hoki rātou e ngā ngaronga i te mākete here nama o Amerika.
Hei tāpiri, kei te teitei tonu ngā reiti huamoni, ā, kei te pā kaha anō ki ngā pēke, ā, tērā pea koinei
te take whakatau mō tētahi atu raru pēke whānui ake.
I te āhua ohorere o te pūnaha pēke o Amerika, e whakapono ana a Kevin O'Leary, he tātari nō
Kanata-Airihi, ka hinga ngā mano pēke i ngā tau e heke mai nei.
Nā te mea he tino honohono ngā pēke puta noa i te ao, ka puta pea he tsunami pūtea ā-ao nui rawa atu, me tētahi
raru ōhanga ā-ao e whakakāhore ana i ngā raru katoa o mua.
II. Te Fed – he kaiwhakawera i te pūnaha pūtea me ōna take
I waho, e whakaatu ana te Pūtea Matua o Amerika i a ia hei toa tūturu, hei toa hihiri hoki mō tētahi pūnaha pūtea pumau.
Engari, kei te puta he kaikōkiri tūturu ia i roto i te pūnaha pūtea, ā, e ai ki te tohunga pūtea a Ernst
Wolff, nāna i whakaoho mā te mōhio ngā raruraru pēke o te tau 2023 me te raru e tata mai nei.
Kei te kite a Ernst Wolff i ngā hononga e whai ake nei e whakamārama ana he aha te take e mahi pēnei ai te Fed:
1. I te wā e noho ana mātou i te wāhanga whakamutunga o te pūnaha pūtea ā-ao, kei te whakarite ngā pēke matua puta
noa i te ao i tētahi pūnaha pūtea hou me te whakaurunga o ngā moni matihiko a ngā pēke matua (CBDCs).
2. Mā te whakaurunga o te CBDC, ka tangohia te tuku nama i ngā pēke tauhokohoko, ā, e tūmanakotia ana ka
whakahaerehia anake e te pēke matua ā muri ake nei.
Ko te tikanga, kāore he wāhi anō i roto i te pūnaha moni hou, otirā mō ngā pēke iti me ngā pēke rahi-waenga.
Koia te take e whakatupu ana i te raru pēke o nāianei kia tere ai te whakakotahitanga o te rāngai pēke.
3. Ko ngā kaiwhiwhi painga matua o ngā hinga pēke e heke mai nei ko ngā pēke nunui o
Amerika, pērā i a Goldman Sachs me JP Morgan Chase.
Kua hokona kē e te mea whakamutunga a First Republic Bank i te tau 2023 mō tētahi wāhanga iti noa o tōna uara.
Ka whakamahi hē ēnei pēke matua i te raru e heke mai nei, ka hopu rawa nui i ngā utu whakaiti.
Nā konei ka whai painga ngā kaiwhakahaere rawa nui pērā i a BlackRock, Vanguard me State Street, ko rātou ngā
kaipupuri hea matua o ngā pēke matua o Amerika, ā, e whakahaere ana i ngā rawa o te hunga tino whai rawa.
4. Nā te mea kāore he pūtea whakamana pēke e whai ana i ngā rauemi pūtea e hiahiatia ana hei whakaora i ngā kaipūkete me ngā
kaituku moni e pāngia ana e te pakarutanga, ā, tērā pea koinei te raru pēke nui rawa atu i ngā wā katoa, ka taea
pea tēnei te tūāpapa tino pai mō te whakaurunga o te CBDC.
Mā te whakamahi i tēnei moni hou hei utu āwhina ināianei, ka taea te whakauru me te whakaahua pai hei kaiwhakaora pūnaha.
E ū ana ki te whakataukī a Winston Churchill: "Kaua e waiho kia ngaro te painga o tētahi raru!"
III. Te papamuri o te Pūtea Matua o Amerika
E ai ki a Ernst Wolff, kāore te Fed e whakamutu i tētahi mea hei whakatinana i tētahi pūnaha pūtea matihiko hou.
Kua whakaritea kia whakawhakararuraru i ngā mano o ngā pēke kia kore rawa e taea te utu i ā rātou nama, ā, kia
whakangaro i ngā tiriona tāra o ngā rawa, hei kukume, hei pēhi rānei i te taupori kia uru ki tēnei pūnaha moni hou.
Ko te hunga tino whai rawa anake e kitea ana e tino whai painga ana i tēnei.
Hei mārama hohonu ake ai he aha e mahi ai te Fed ehara i te mea mō te painga whānui, engari hei tautoko i tēnei rōpū iti,
he mea nui kia mōhio ehara te Fed i te whakahaere kāwanatanga.
E ai ki a Stephen Goodson, te kaiwhakahaere o mua o te Pēke Rēhita o Awherika ki te Tonga, ā, he tangata nō roto rawa ia i te
pūnaha pūtea, ko te Fed, pērā i te nuinga o ngā pēke matua puta noa i te ao, me te IMF me te Pēke o te Ao, he pēke me ngā
whakahaere tūmataiti e whakahaere ana i ā rātou mahi mō te painga anake o ā rātou kaipupuri hea me ō rātou kaiwhakatū.
I roto i tana pukapuka kua whakaputaina, "Te Hītori o ngā Pēke Matua," ka whakahuatia hoki e
ia ngā kaipupuri hea matua o te Fed, hei tauira.
Kei te whai wāhi ngā pēke e whai ake nei, me ngā rangatiratanga pēke kei muri i a rātou: - JP Morgan Chase Bank - Goldman Sachs
Bank o Niu Ioka - Lazard Brothers Bank o Pārihi - Israel Moses Sieff Bank o Itari - Shearson American
Express Bank - Ngā Pēke Rothschild o Rānana me Pārihi - Ngā Pēke Warburg o Hamburg me Āmsteramā
Nō reira, he porowhita iti tēnei o ngā tāngata tino whai rawa e whakatupu ana i te raru pēke o nāianei.
E hiahia ana rātou ki te whakakī i ō rātou putea, ā, ki te kukume i a tātou ki roto i tō rātou pūnaha
moni matihiko hou, tērā pea ka hunaia hei kete whakaora.
Nō te mea kua whakaaturia e Kla.TV i roto i te hōtaka "Ernst Wolff: Moni Pūtea Matua ā-Matihiko – Te Mutunga o te
Rangatiratanga!" , e mahia ana tēnei me te whāinga kotahi anake kia whakahaere katoa i a mātou,
kia tangohia katoa hoki ā mātou rangatiratanga.
Kei te anga anō te pūnaha pūtea ki te hinga, ā, kāore te whakaheke reiti huamoni hou a te Fed e whakarerekē i tērā.
He uaua ki te matapae i te wā ka hinga, engari kotahi te mea e mōhiotia ana: ko ngā banksters, e whakamahi hē ana i ā rātou mana
me te kaha hara kāore e taea te kī, kia kohi rawa atu ai i te rawa me te mana, ka whakapau kaha katoa kia kaua
rātou e kitea hei take i te hinga pūtea kua puta nā rātou.
Mā te mahi pēnei, tērā pea ka whakapiki ake i ētahi atu raru – tae atu ki ngā pakanga
hōia o nāianei, e kitea ana he tino kaha ake.
Ahakoa pēhea rātou e ngana ana ki te whakamānawa i tā rātou moni matihiko hou ki a mātou, he hoiho
Trojan tūturu, ā, kāore rawa he rongoā mō ngā raruraru.
Ko te rongoā kia whai kawenga ēnei kaihāpai pēke mō ngā raru, ā, kia tangohia tō rātou mana.
E ai ki a Stephen Goodson, te tumuaki o mua o te pēke matua, kei runga i te mea kua tango rātou i te mana ki te
waihanga moni mai i te kore, ā, ka nama ai ki te huanga.
I taea e rātou tēnei mā te tango i te mana whakahaere o ngā pēke matua o te ao.
Koia nei te take e hiahiatia ana he "whakakore nama ā-ao", arā, te whakakore i ngā nama katoa e nama ana ngā kāwanatanga ā-motu
kua pāngia, kua rūrūhia, kua tango rawa atu e ngā pēke matua, te IMF me te Pēke o te Ao, me
te whakahoki hoki i ngā rauemi katoa i tangohia.
Nō te mea i hangaia ngā nama i te kore, me ngaro hoki ngā nama ki te kore.
Mēnā ka whakahokia te mana ki te hanga moni ki te iwi me ngā kāwanatanga motuhake, ka mutu katoa te moemoeā pōuri.
Ina koa i tēnei raru ā-ao, kua tae te wā kia tono i tēnei – mēnā ehara i tēnei wā, āhea rā?