ምፍራስ ዓቢ ባንክ ስዊዘርላንድ ክረዲት ስዊስን ባንክታት ኣሜሪካ ሲግነቸር፡ ሲልቨርጌትን ሲሊኮን ቫሊ ባንክን (SVB) ኣብ 2023 ንፋይናንሳዊ ዕዳጋታት ኣንቀጥቂጡ።
ናይዚ ቀንዲ መበገሲ ድማ ገንዘባዊ ፖሊሲ ስርዓት ፌደራል ሪዘርቭ ኣሜሪካ “FED” እዩ ነይሩ።
ኣብ መወዳእታ 2021፡ ፌድ ወለድ ብዓቢኡ ወሲኹ፡ እዚ ድማ ዋጋታት መንግስታዊ ቦንድታት ክወርድ፡ ከምኡ’ውን ኣብ ንግዳዊ ልቓሕን ሊዝን ናይቲ ባንክ
ልዑል ክሳራታት ኣስዒቡ፡ ኣብ መወዳእታ ድማ ንውድቀት እዘን ባንክታት ኣስዒቡ።
ኣብ ምሉእ ስርዓተ ባንክታት ኣመሪካ፡ ገንዘባዊ ፖሊሲ ፌድ ንምእማኑ ዘጸግም ኣስታት 1.9 ትሪልዮን ዶላር ኣመሪካ ኣጥፊኡ።
ኣብ ፋይናንሳዊ ስርዓት ዘስዓቦ ቅልውላውን ንዝቐረበ ምፍራስ ካልኦት ባንክታት ኣሜሪካን ንምምላስ፡ ብድሕሪኡ ፌድ ፕሮግራም ምወላ ግዜ ባንክ (BTFP) ኣበጊሱ።
እዚ መደብ እዚ ባንክታት ኣመሪካ ብቐጥታ ብልቓሕ ገንዘብ ፌድ ክረኽባ ኣኽኢልወን፣ እዚ ድማ ስቕ ኢለን ናይ ፈሳሲ ጸገማተን ይፈትሓ።
እዚ ድማ ነቲ ቅልውላው ኣህዲእዎን ፌደራል ፌደራል መሊሱ ከም ብርቱዕ መድሓኒ ፋይናንሳዊ ስርዓት ኮይኑ ክቐርብ ክኢሉ።
ብርግጽ ግን ኣብ ጽላት ባንክታት ኣመሪካ ዝነበረ ጸገማት ብፍጹም ኣይተፈትሐን።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ታሪኻዊ ቅልውላው ከይተረፈ እዩ ዘሎ!
ኣብ ታሕቲ እዚ ቅልውላው ክሳብ ክንደይ ኩለመዳያውን ገዚፍን ምዃኑ፡ ፌድ ኣብኡ እንታይ ተራ ከም ዘለዎን ድራኸኡን ድሕረ ባይታኡን እንታይ ምዃኑን ክትዕዘቡ ትኽእሉ ኢኹም።
I. ኣብ ጽላት ባንክታት ኣመሪካ ዘጋጠመ ታሪኻዊ ቅልውላው
1. ኣብ ዕዳጋ ንግዳዊ ንብረት ኣሜሪካ ዘሎ ቅልውላው
ሎሚ ኣብ USA ልዕሊ 4000 ባንክታት ኣለዋ፡ ካብዚአን ውሑዳት ኣማኢት ጥራይ እየን ጥዕና ዘለወን ክቑጸራ ዝኽእላ።
ብኣንጻሩ እቶም ዝበዝሑ ቃል ብቓሉ ኣብ ወሰን እዮም ዘለዉ።
ናይዚ ቀንዲ ምኽንያት ሓደ ምፍራስ ዋጋታት ንግዳዊ ንብረት እዩ። እዚ ሕጂ ኣብ ታሪኻዊ ደረጃ በጺሑ ኣሎ።
እዞም ዝስዕቡ ኣብነታት እዚ ክሳብ ክንደይ ዓቢ ምዃኑ ዘርእዩ እዮም፡ ኣብ ኒውዮርክ ዝርከብ 23 ደርቢ ዘለዎ ፕራይም ማንሃታን ኦፊስ ታወር፡ ኣብ 2019 215 ሚልዮን ዶላር ዝግመት ኮይኑ፡ ሕጂ ዋግኡ 104
ሚልዮን ዶላር ኣመሪካ ጥራይ እዩ - ብዋጋ 51 ክሳራ .6 ሚእታዊት ኣብ ውሽጢ ሓሙሽተ ዓመት ጥራይ።
ኣብ ሴንት ሉዊስ፡ እቲ ዝነውሐ ህንጻ ቤት ጽሕፈት - 44 ደርቢ ዘለዎ ኤቲ ኤንድ ቲ ታወር - ብ3.5 ሚልዮን ዶላር ተሸይጡ።
ኣብ 2006 እዚ ፕራይም ንብረት 205 ሚልዮን ዶላር ወጺኡ፡ እዚ ድማ ብ98% ዘሰንብድ ምንቁልቋል ዋጋ ይውክል!
ባሪ ስተርንሊክት ዝተባህለ ቢልዮነር ኣውፋሪ ንብረት፡ ብሰንኪ እዚ ምንቁልቋል ዋጋ ኣብ ንብረት ኣብያተ ጽሕፈት ኣሜሪካ ጥራይ ሓደ ትሪልዮን ዶላር ክሳራ ከም ዝበጽሕ ኣተንቢሁ።
እቶም ክሳራታት ብዓቢኡ ኣብ መጽሓፍቲ ናይተን ሕጂ ኣብ ኣኽራናት ውሕስነት ዘይብሉ ልቓሕ ኮፍ ኢለን ዘለዋ ንኣሽቱን ማእከሎትን ባንክታት ኣመሪካ ይምዝኑ ኣለዉ። ብመሰረት ክኢላ ክቡር ሓጺን
ዶሚኒክ ኬትነር፡ ካብ 30 ክሳብ 50% ካብዘን ንኣሽቱ ባንክታት ንሕዱር ሓደጋ ውድቀት ይቃልዓ።
ብተወሳኺ፡ 560 ቢልዮን ዶላር ዝግመት ንግዳዊ ንብረት ልቓሕ ኣብ መወዳእታ 2025፡ ኣብ መወዳእታ 2028 ድማ ልዕሊ 2.8 ትሪልዮን ዶላር ክውዳእ እዩ።
እዚ ማለት ኣብ USA እውን ናብ ትካላት ልቓሕ ዝመጽእ ታሪኻዊ መጠናት ዘለዎ ዳግመ-ፋይናንስ ማዕበል ኣሎ።
እዚ ማለት እቶም ዝተጎድኡ ህንጻታት ኣብ ኣዝዩ ዝኸፍአ ኩነታት ዳግማይ ፋይናንስ ክግበረሎም ኣለዎ። እዚ እንተዘይተኻኢሉ ባንክታት ብዓቢ ቅናስን ዓቢ
ክሳራን ክሸጣ ምተገደዳ፣ እዚ ድማ ናብ ምፍራስ ስርዓት ባንክታት ከስዕብ ይኽእል።
ቅድሚ ሕጂ ኣብ ፋይናንሳዊ ዕዳጋ ዝመሳሰል ኩነታት ተራእዩ ኣይፈልጥን።
2. ኣብ ዕዳጋ ቦንድ ኣሜሪካ ዘሎ ቅልውላው
ብዘይካ’ቲ ኣብ ዕዳጋ ንግዳዊ ንብረት ኣመሪካ ዘሎ ቅልውላው፡ ካልእ ናይ ግዜ ቦምባ ኣብ ዕዳጋ ቦንድ ይንቀሳቐስ ኣሎ።
ኣብዚ ምውሳኽ ወለድ ንመላእ ስርዓተ ባንክታት ከናውጽ ዝኽእል ኩነታት ፈጢሩ ኣሎ።
ሓደስቲን ሰሓብትን ናይ ወፍሪ ዕድላት ከፊቶም፡ እዚ ማለት ድማ ​​ንቦንድ መንግስቲ ኣመሪካ ዳርጋ ዝኾነ ጠለብ ኣይነበረን።
በዚ ምኽንያት ድማ ብዋጋኦም ኣዝዩ ከሲሮም፡ ሕጂ ባንክታት ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ 516 ቢልዮን ዶላር ዝግመት ዘይተረጋገጸ ክሳራታት ዝሓዘ እምባ ኮፍ ኢለን ኣለዋ።
እተን ባንክታት ነዞም ቦንድታት ክሳብ ዝሓዛ፡ እቲ ክሳራታት “ኣብ ወረቐት” ይጸንሕ።
ንኣብነት ዓማዊል ተቐማጢ ገንዘብ እንተ ኣውጺኦም ወይ ባንክታት ነዚ ቦንድ ብኻልእ ምኽንያት ክሸጣ እንተተገዲደን ግን እቲ ክሳራታት ናይ ብሓቂ ይኸውንን ንውድቀት ባንክታት እውን ከስዕብ ይኽእል እዩ።
3. ፌድ ነቲ ናይ ባንክ ተርም ፋይናንስ ፕሮግራም የብቅዕ
ልክዕ እቲ ታሪኻዊ ቅልውላው ባንክን ፋይናንስን ኣብ ዝቐረበሉ እዋን፡ ባንክ ፌደራል ሪዘርቭ ኣመሪካ ነቲ “ፕሮግራም ምወላ ግዜ ባንክ” (BTFP) ብ11 መጋቢት ኣቋሪጽዎ።
በዚ መደብ ኣቢሉ፡ ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት ጥራይ፡ ፌድ ነተን ዘመልከታ ባንክታት ስቕ ኢሉ ምወላ ብምሃብ፡ ልዕሊ 160 ቢልዮን ዶላር ምወላ ሂብወን ነይሩ።
እተን ባንክታት ቦንድታተን ከም ዋሕስ ክጥቀማሉ ክኢለን፣ እዚ ድማ ብገጽ ዋጋ እምበር በቲ ሕጂ ዘሎ ዋጋ ዕዳጋ ኣይነበረን።
በዚ መንገዲ እዚ፡ ኣሉታዊ ሳዕቤን ወሰኽ ወለድን ልዕሊ ኩሉ ድማ ምንቁልቋል ዋጋ ዕዳጋ ቦንድ ኣመሪካን፡ ነተን ባንክታት ምሉእ ብምሉእ ተማሓይሹ፡ በዚ ድማ ካብ ምፍራስ ኣድሒነን።
ምስ ምዝዛም BTFP ባንክታት ቀሊል ፋይናንስ ክህባ ኣይከኣላን። እዚ ገንዘብ እዚ፡ ነቲ ኣብ ኣመሪካ ዝነበረ ንግዳዊ ንብረት ዕንፍሩር
ከይፈንጀር ሓጊዙ። ኣብ ዕዳጋ ቦንድ ኣሜሪካ ዝነበረ ክሳራታት እውን ኣሪሙ።
ብተወሳኺ፡ እቲ ጌና ልዑል መጠን ወለድ ሕጂ መሊሱ ኣብተን ባንክታት ምሉእ ጽልዋ የሕድር ኣሎ፡ እዚ ድማ ንኻልእን ኣዝዩ ዝሰፍሐን ቅልውላው ባንክታት ወሳኒ መበገሲ ክኸውን ይኽእል እዩ።
ኣብ ስርዓተ ባንክታት ኣሜሪካ ዘሎ ድራማዊ ኩነታት ኣብ ግምት ብምእታው፡ ካናዳዊ-ኣየርላንዳዊ ተንታኒ ኬቪን ኦሊሪ፡ ኣብ ዝቕጽሉ ዓመታት ኣሽሓት ባንክታት ከምዝፈርሱ ርግጸኛ እዩ።
ባንክታት ዓለም ኣዝየን ንሓድሕደን ዝተኣሳሰራ ስለዘለዋ፡ እዚ ድሕሪኡ ናብ ዓቢ ዓለማዊ ፋይናንሳዊ ሱናሚን ንኹሎም ቅድሚ ሕጂ ዝነበሩ ድዋርፍ ዝገብር ዓለማዊ ቁጠባዊ ቅልውላውን ከስዕብ ይኽእል።
II ፌድ – ኣብ ፋይናንሳዊ ስርዓት ባርዕ ዘቃጽሉን ድራኸታቶምን።
ንደገ ዓለም፡ ፌደራላዊ ዕቑር ሃብቲ ኣመሪካ ንነብሱ ከም ዕቱብን ብርቱዕን ተቓላሳይ ርጉእ ፋይናንሳዊ ስርዓት ኮይኑ የቕርባ።
“ኤፍ.ኢ.ዲ” ግን ኣብቲ ብመሰረት ክኢላ ፋይናንስ ኤርንስት ዎልፍ፡ ነቲ ኣብ 2023 ዝነበረ ቅልውላው ባንክን ሕጂ ዘሎ ቅልውላውን ኮነ ኢሉ ዘበገሶ
ወይ ሕጂ ዘምጽኦ ዘሎ ፋይናንሳዊ ስርዓት ናይ ብሓቂ ባርዕ ዝገብር ይመስል።
ኤርንስት ዎልፍ እዞም ዝስዕቡ ምትእስሳራት ይርኢ፡ እዚኦም ድማ ንምንታይ ፌድ ከምዚ ዓይነት ተግባር ከም ዝፍጽም ዝገልጹ እዮም፤
1. ኣብ መወዳእታ ደረጃታት ዓለማዊ ፋይናንሳዊ ስርዓት ኢና ዘለና፡ በዚ ምኽንያት ድማ እየን ኣብ መላእ ዓለም ዝርከባ ማእከላይ ባንክታት ሓድሽ ፋይናንሳዊ
ስርዓትን ምጅማር ዲጂታላዊ ባጤራታት ማእከላይ ባንክን (CBDC) ዘዳልዋ ዘለዋ።
2. ምስ ምትእትታው ሲቢዲሲ ብንግዳዊ ባንክታት ዝወሃብ ልቓሕ ክስረዝን ኣብ መጻኢ ምናልባት ብማእከላይ ባንክ ጥራይ ክግበርን እዩ።
እዚ ማለት ድሕሪ ደጊም ኣብቲ ሓድሽ ገንዘባዊ ስርዓት ብፍላይ ንኣናእሽቱን ማእከሎትን ባንክታት ዝኾነ ቦታ ኣይክህሉን እዩ።
ስለዚ ድማ እዩ ኣብ ጽላት ባንክታት ዝካየድ መስርሕ ትኹረት ብቕልጡፍ ንምስጓም እቲ ዝጸንሐ ቅልውላው ባንክታት ኮነ ኢልካ ነዳዲ ዝወሃቦ ዘሎ።
3. ዓበይቲ ተጠቀምቲ ናይቲ ዝመጽእ ምፍራስ ባንክታት ከም በዓል ጎልድማን ሳክስ ወይ ጄፒ ሞርጋን ቻይዝ ዝኣመሰላ ዓበይቲ ባንክታት ኣመሪካ ክኾና እየን።
እዚ ዳሕረዋይ ድሮ ኣብ 2023 ብክፋል ዋጋኡ ንፋርስት ሪፓብሊክ ባንክ ሒዙ ነይሩ።
እዘን ዓበይቲ ባንክታት ነቲ ዝመጽእ ቅልውላው ብተመሳሳሊ መንገዲ መዝሚዘን ዓበይቲ ንብረት ብዘስሕቕ ዋጋ ክረኽባ እየን።
እዚ ብግዲኡ ከም በዓል ብላክሮክ፣ ቫንጋርድን ስቴት ስትሪትን ዝኣመሰሉ ዓበይቲ ኣካየድቲ ንብረት ይጠቅም፣ እዚኦም ድማ ኣብተን ንብረት ልዕለ
ሃብታማት ዘመሓድራ ዓበይቲ ባንክታት ኣሜሪካ ዓበይቲ ኣክስዮናውያን እዮም።
4. ዝኾነ ናይ ባንክ ውሕስነት ፋንድ ኣብቲ ኣብ ኩሉ ግዜ ዝዓበየ ቅልውላው ባንክ ክኸውን ዝኽእል ዕንወት ዘጋጥሞም ወነንቲ ሕሳብን ተቐማጦን ንምድሓን ዘድሊ
ፋይናንሳዊ ጸጋታት ስለዘይተዓጠቐ፡ እዚ ንምትእትታው ሲቢዲሲ ምቹእ መበገሲ ክኸውን ይኽእል።
በዚ ሓድሽ ገንዘብ ዝግበር ክፍሊት ሓገዝ ነዚ ስርዓት ኣወንታዊ ምስሊ መድሓኒ ክህቦ ይኽእል እዩ።
ልክዕ ከምቲ ዊንስተን ቸርችል ዝሃቦ ጭርሖ: “ቅልውላው ንኸንቱ ፈጺምካ ኣይትፍቀደሉ!”
III.ድሕረ ባይታ ፌደራል ሪዘርቭ ኣሜሪካ።
ብመሰረት ኤርንስት ዎልፍ፡ ፌድ ሓድሽ ዲጂታላዊ ፋይናንሳዊ ስርዓት ንምትእትታው ኩሉ መገድታት ይጥቀም ከምዘሎ ርዱእ እዩ።
ፌድ ንህዝቢ ኩለን ኣህዛብ ናብዚ ሓድሽ ገንዘባዊ ስርዓት ንምስሓብ ወይ ንምግዳድ ኣሽሓት ባንክታት ንምኽሳርን ትሪልዮናት ዶላር ዝግመት ንብረት ንምጥፋእን ተዳልዩ ኣሎ።
እቶም ዓበይቲ ተጠቀምቲ እቶም ልዕሊ ዓቐን ሃብታማት ጥራይ ምዃኖም ርዱእ እዩ።
ፌድ ንምንታይ ንረብሓ ሓፈሻዊ ህዝቢ ዘይኮነስ ንረብሓ ናይዚ ውሑድ ውሑዳት ዝሰርሕ ብዕምቆት ንምርዳእ፡ ፌድ መንግስታዊ ትካል ከምዘይኮነ ክርዳእ ኣለዎ።
ብመሰረት ዳይረክተር ማእከላይ ባንክ ደቡብ ኣፍሪቃ ነበር ስቲቨን ጉድሰን - ንሱ ፍጹም ክኢላ ፋይናንሳዊ ስርዓት እዩ - ፌድ፡ ዳርጋ ከም ኩለን ማእከላይ ባንክታት ዓለም፡
እንተላይ ንኣይኤምኤፍን ባንክ ዓለምን፡ ብውልቂ ዝቆጻጸራ ባንክታት እየን። ከምኡ’ውን ንግዶም ፍጹም ንረብሓ መሻርኽቶምን መስረትቶምን ዘካይዱ ትካላት።
ንኣብነት ኣብታ “ታሪኽ ማእከላይ ባንክ” እትብል ዝተሓትመት መጽሓፉ፡ ዓበይቲ ኣክስዮናውያን ፌድ’ውን ኣስሚሩ ኣሎ።
እዚኦም እዞም ዝስዕቡ ባንክታት ባንክ ስርወ መንግስቲ ዘለዎም እዮም፡ – ጄፒሞርጋን ቻይዝ ባንክ – ጎልድማን ሳክስ ባንክ ኒውዮርክ – ላዛርድ ብራዘርስ ባንክ ኦፍ ፓሪስ –
እስራኤል ሙሴ ሲፍ ባንክ ኢጣልያ – ሸርሰን ኣሜሪካን ኤክስፕረስ ባንክ – ሮትሻይልድ ባንክታት ለንደንን ፓሪስን – ዋርበርግ ባንክታት ሃምቡርግን ኣምስተርዳምን.
ስለዚ ነዚ ሕጂ ዘሎ ቅልውላው ባንክ ነዳዲ ዝህብዎ ዘለዉ ንእሽቶ ዓንኬል ልዕለ ሃብታማት እዮም።
ጁባኦም ንምስራዕን ናብቲ ምናልባት ከም ናይ ምድሓን ፓኬጅ ተመሲሎም ናብቲ ሓድሽ ዲጂታላዊ ስርዓተ ገንዘቦም ክስሕቡናን ክጥቀሙሉ ይደልዩ።
ከምቲ Kla.TV ድሮ ኣብ መደብ "ኤርንስት ዎልፍ፡ ዲጂታላዊ ገንዘብ ማእከላይ ባንክ - መወዳእታ ናጽነት!" ፣ እቲ ሓደን እንኮን ዕላማ ናይዚ
ኩሉ ፍጻመታት ምሉእ ብምሉእ ንምቁጽጻርን ኩሉ ናጽነትና ንምምንዛዕን እዩ።
እቲ ፋይናንሳዊ ስርዓት ዳግማይ ንውድቀት ተዳልዩ ኣሎ፡ እቲ ሕጂ ፌድ ዝገብሮ ዘሎ ምጉዳል ወለድ ድማ ነዚ ኣይቅይሮን እዩ።
እቲ ምፍራስ መዓስ ከም ዘጋጥም ንምግማት ኣጸጋሚ እኳ እንተኾነ፡ ሓደ ነገር ግን ርግጸኛ እዩ፡ እቶም ስልጣኖም ብዘይንገር ገበናዊ ጸዓት ተጠቒሞም ዝያዳ ሃብትን ስልጣንን ንምእካብ
ዝጥቀሙሉ ባንከኛታት፡ ጠንቂ ናይቲ ፋይናንሳዊ ውድቀት ኮይኖም ንኸይቃልዑ ኩሉ ክገብሩ እዮም .
ካልኦት ቅልውላዋት ከጋድዱ እዮም - እንተላይ ነቲ ድሮ ዘሎ ወተሃደራዊ ግጭታት። ኣብዚ እዋን እዚ ዓቢ ምጥንኻር ናይዚኦም ክርአ ይከኣል።
ሓድሽ ናይ ማእከላይ ባንክ ዲጂታላዊ ገንዘቦም ክሸጡልና ብዘየገድስ ብርግጽ ትሮጃን ፈረስ ስለዝኾነ ነቲ ጸገማት ፈጺሙ ኣይፈትሖን እዩ።
እቲ መፍትሒ ድማ ነቶም በቲ ቅልውላው ተሓተትቲ ዝኾኑ ገበነኛታት ባንከኛታት ተሓተትቲ ብምግባር ናይ ስልጣን ስልጣኖም ምምንዛዕ እዩ።
ብመሰረት ዳይረክተር ማእከላይ ባንክ ነበር ስቲቨን ጉድሰን፡ ጽልዋኦም ካብ ዋላ ሓንቲ ገንዘብ ናይ ምፍጣር መሰል ምውሓስን ድሕሪኡ ብወለድ ምልቃሕን እዩ ነይሩ።
ነዚ ክገብሩ ዝኸኣሉ ማእከላይ ባንክታት ዓለም ብምቁጽጻር እዩ።
ስለዚ ድማ እዩ “ዓለማዊ ምሕረት ዕዳ” ማለት ንኹለን ብማእከላይ ባንክታት፣ ብኣይኤምኤፍን ባንኪ ዓለምን ዝተበደላ፣ ዝተዘመታን ብኣድማዒ መንገዲ ዝተመንዝዓን
ሃገራውያን ሃገራት ዕዳ ምስራዝን፣ ኩሉ ዝተመንዝዐ ጸጋታት ምምላስን ዘድልየና።
ልክዕ ከምቲ ልቓሕ ካብ ቀጢን ኣየር ዝተፈጥረ፡ ዕዳ እውን ተመሊሱ ናብ ቀጢን ኣየር ክጠፍእ ኣለዎ።
እቲ ሕልሚ ቀትሪ ዝውዳእ መሰል ምፍጣር ገንዘብ ናብ ኢድ ህዝብን ውልቀ ልኡላውያን ሃገራትን ምስ ተመልሰ እዩ።
ብፍላይ ኣብዚ ዓለማዊ ቅልውላው እዚ ዝጠልበሉ ግዜ በጺሑ ኣሎ - ሕጂ እንተዘይኮይኑ መዓስ?