1 00:00:02,024 --> 00:00:00,001 2 00:00:00,001 --> 00:00:07,616 2023 елда зур Швейцария банкы Credit Suisse һәм АКШ банклары Signature, Silvergate һәм Silicon Valley 3 00:00:07,616 --> 00:00:11,780 Bank (SVB) банкрот булуы финанс базарларын селкетте. 4 00:00:11,780 --> 00:00:15,939 Бу хәлнең төп этәргече АКШ Федераль резерв системасының акча-кредит сәясәте булды. 5 00:00:15,939 --> 00:00:22,514 2021 ел ахырында Европа Үзәк Банкы процент ставкаларын кискен күтәрде, бу дәүләт облигацияләре бәяләренең төшүенә, 6 00:00:22,514 --> 00:00:30,430 банкларның кредит һәм лизинг эшчәнлегендә зур югалтуларга һәм ниһаять югарыда телгә алынган банкларның җимерелүенә китерде. 7 00:00:30,430 --> 00:00:36,253 Шулай итеп, Федераль резерв системасының акча-кредит сәясәте бөтен АКШ банк системасы буйлап якынча 1,9 8 00:00:36,253 --> 00:00:40,700 триллион АКШ доллары күләмендәге гаҗәеп сумманы юкка чыгарды. 9 00:00:40,700 --> 00:00:47,488 Үзе тудырган финанс системасындагы кризиска һәм АКШ банкларының тагын да җимерелү куркынычына җавап итеп, ФРС соңыннан 10 00:00:47,488 --> 00:00:51,717 Банк вакытлы финанслау программасын (BTFP) башлап җибәрде. 11 00:00:51,717 --> 00:00:57,943 Бу программа АКШ банкларына Федераль резерв системасының акчаларына турыдан-туры кредитлар аша керү мөмкинлеге бирде, 12 00:00:57,943 --> 00:01:02,293 шуның белән аларның ликвидлык проблемаларын тыныч кына хәл итте. 13 00:01:02,293 --> 00:01:06,181 Бу кризисны тынычландырды һәм Федераль резерв системасына тагын бер кат үзен финанс системасының 14 00:01:06,181 --> 00:01:09,189 энергияле коткаручысы итеп күрсәтергә мөмкинлек бирде. 15 00:01:09,189 --> 00:01:13,924 Ләкин, әлбәттә, бу АКШ банк секторындагы проблемаларны хәл итмәде. 16 00:01:13,924 --> 00:01:17,851 Хәзер ул хәтта тарихи кризис кичерә! 17 00:01:17,851 --> 00:01:23,468 Түбәндә бу кризисның күләме һәм зурлыгы, Федераль резерв системасының уйнаган роле, аның 18 00:01:23,468 --> 00:01:27,927 мотивлары һәм фоны турында гомуми күзәтүне карагыз. 19 00:01:27,927 --> 00:01:32,940 I. АКШ банк секторындагы тарихи кризис 20 00:01:32,940 --> 00:01:37,526 1. АКШның коммерция күчемсез милек базарындагы кризис 21 00:01:37,526 --> 00:01:44,784 Бүгенге көндә АКШта 4000нән артык банк бар, ләкин аларның нибары берничә йөзе генә сәламәт дип санала. 22 00:01:44,784 --> 00:01:48,205 Икенче яктан, зур күпчелеге чын мәгънәсендә һәлакәт чигендә басып тора. 23 00:01:48,205 --> 00:01:54,600 Буның төп сәбәбе – коммерция милке бәяләренең тарихи күләмдә кискен төшүе. 24 00:01:54,600 --> 00:02:03,420 Түбәндәге мисаллар бу кимүнең никадәр зур икәнен күрсәтә: Нью-Йорктагы 23 катлы Prime Manhattan Office Tower офис манарасы, 25 00:02:03,420 --> 00:02:10,018 2019 елда 215 миллион долларга бәяләнгән, хәзер бары тик 104 миллион АКШ доллары гына тора – 26 00:02:10,018 --> 00:02:14,100 биш ел эчендә кыйммәте 51,6 процентка кимегән. 27 00:02:14,100 --> 00:02:22,873 Сент-Луиста иң биек офис бинасы – 44 катлы AT&T Тауэр – 3,5 миллион долларға сатылды. 28 00:02:22,873 --> 00:02:33,271 2006 елда бу төп милек әле дә $1,234,321,205 тора иде, бу исә кыйммәтенең шаккатыргыч 98%ка төшүен күрсәтә! 29 00:02:33,271 --> 00:02:40,577 Барри Стернлихт, миллиардер күчемсез милек инвесторы, бу бәя төшү нәтиҗәсендә АКШ офис күчемсез милек базарында 30 00:02:40,577 --> 00:02:44,849 гына 1 триллион долларлык югалтулар булачак дип фаразлады. 31 00:02:44,849 --> 00:02:51,765 Бу югалтулар күбесенчә АКШның кечкенә һәм уртача зурлыктагы банкларының хисапларында теркәлгән, алар хәзер начар кредитлар 32 00:02:51,765 --> 00:02:56,584 таулары өстендә утыралар, һәм аларның 30–50%ы дефолт куркынычы астында, дип хәбәр итә 33 00:02:56,584 --> 00:02:59,848 кыйммәтле металллар белгече Доминик Кеттнер. 34 00:02:59,848 --> 00:03:07,493 Моннан тыш, коммерция милке буенча гомуми суммасы 560 миллиард АКШ доллары булган кредитлар 2025 ел ахырына 35 00:03:07,493 --> 00:03:14,820 кадәр тәмамлана, ә 2028 ел ахырына бу күрсәткеч 2,8 триллион АКШ долларыннан да артып китәчәк. 36 00:03:14,820 --> 00:03:21,705 Бу АКШтагы кредит учреждениеләре дә тарихи күләмдәге рефинанслау дулкынына дучар булуын аңлата. 37 00:03:21,705 --> 00:03:29,033 Бу зыян күргән милекләрне сизелерлек начарак шартларда яңадан финанслау кирәклеген аңлата. Әгәр бу уңышсыз булса, аларны зур 38 00:03:29,033 --> 00:03:34,470 ташлама белән сатарга туры киләчәк, бу банклар өчен тиешле югалтуларга китерәчәк һәм банклар 39 00:03:34,470 --> 00:03:37,846 системасының җимерелүенә сәбәп булырга мөмкин. 40 00:03:37,846 --> 00:03:42,823 Финанс базарында моңа кадәр чагыштырырлык хәл булганы юк иде. 41 00:03:42,823 --> 00:03:47,533 2. АКШ облигация базарындагы кризис 42 00:03:47,533 --> 00:03:54,961 АКШның коммерция күчемсез милек базарындагы кризиска өстәп, облигация базарында тагын бер вакыт бомбасы тибрәнә. 43 00:03:54,961 --> 00:04:03,183 Процент ставкаларының артуы монда бөтен банк системасын селкетә алырлык хәл тудырды. 44 00:04:03,183 --> 00:04:11,456 Алар яңа, җәлеп итәрлек инвестиция мөмкинлекләре ачтылар, шуның нәтиҗәсендә АКШ дәүләт облигацияләренә ихтыяҗ диярлек калмады. 45 00:04:11,456 --> 00:04:18,705 Нәтиҗәдә, аларның кыйммәте кискен төште, һәм АКШ банклары 516 миллиард доллардан артык 46 00:04:18,705 --> 00:04:25,127 тормышка ашмаган югалтулар таулары өстендә калды. 47 00:04:25,127 --> 00:04:30,666 Банклар бу облигацияләрне тотканчы, югалтулар кәгазьдә генә кала. 48 00:04:30,666 --> 00:04:37,423 Ләкин, мәсәлән, клиентлар депозитларын чыгарып алсалар яки банклар башка сәбәпләр аркасында бу 49 00:04:37,423 --> 00:04:46,178 облигацияләрне сатарга мәҗбүр булсалар, югалтулар чынга аша һәм банк кризисын да китереп чыгарырга мөмкин. 50 00:04:46,178 --> 00:04:50,194 3. Федераль резерв банк өчен сроклап финанслау программасын тәмамлый 51 00:04:50,194 --> 00:04:56,168 Тарихи банк һәм финанс кризисы якынлашканда, АКШ Федераль резерв системасы 11 мартта Банк срогы 52 00:04:56,168 --> 00:04:59,733 буенча финанслау программасын (BTFP) тәмамлады. 53 00:04:59,733 --> 00:05:05,072 Бу программа аша Федераль резерв системасы бер ел эчендә генә мөрәҗәгать иткән банкларга 160 миллиард АКШ 54 00:05:05,072 --> 00:05:10,429 долларыннан артык акча бүлеп биргән, аларга финанс ресурслары белән тыныч кына тәэмин иткән. 55 00:05:10,429 --> 00:05:15,514 Банклар үз облигацияләрен залог итеп куллана алдылар, алар номинал бәядә (номинал бәя = кыйммәтле кәгазьдә 56 00:05:15,514 --> 00:05:18,440 күрсәтелгән бәя) бәяләнде, хәзерге базар бәясе урынына. 57 00:05:18,440 --> 00:05:25,636 Шулай итеп, процент ставкаларын күтәрүнең тискәре нәтиҗәләре, бигрәк тә АКШ облигация базарындагы кыйммәт төшүе, банклар өчен 58 00:05:25,636 --> 00:05:29,725 тулысынча компенсацияләнде һәм аларны җимерелүдән саклап калды. 59 00:05:29,725 --> 00:05:36,741 BTFP тәмамлангач, банклар, мәсәлән, АКШның коммерция күчемсез милек базындагы пузырь шартлавын булдырмау өчен 60 00:05:36,741 --> 00:05:44,722 кирәкле акчаларга җиңел керү мөмкинлегеннән генә түгел, АКШ облигация базарындагы югалтулардан да мәхрүм ителделәр. 61 00:05:44,722 --> 00:05:50,762 Моннан тыш, һаман да югары булып калган процент ставкалары хәзер яңадан банкларга зур йогынты ясый, бу исә тагын да 62 00:05:50,762 --> 00:05:54,801 киңрәк банк кризисын башлап җибәрүче төп этәргеч булырга мөмкин. 63 00:05:54,801 --> 00:06:01,716 АКШ банк системасындагы киеренке хәлне исәпкә алып, канада-ирландия аналитигы Кевин О'Лири 64 00:06:01,716 --> 00:06:06,660 киләсе елларда меңләгән банкның җимереләчәгенә ышана. 65 00:06:06,660 --> 00:06:14,863 Дөнья буйлап банклар бик нык бәйләнгәнлектән, бу зур глобаль финанс цунамисе һәм барлык алдагыларын күмеп 66 00:06:14,863 --> 00:06:20,675 калдырырлык глобаль икътисади кризис китереп чыгарырга мөмкин. 67 00:06:20,675 --> 00:06:27,138 II. Федераль резерв – финанс системасындагы яндыручы һәм аның мотивлары 68 00:06:27,138 --> 00:06:33,980 Тыштан караганда, АКШ Федераль резерв системасы тотрыклы финанс системасының җитди һәм энергияле яклаучысы булып күренә. 69 00:06:33,980 --> 00:06:41,532 Ләкин ул финанс системасында чын мәгънәсендә утлы шартлаткыч булып чыкты, һәм финанс белгече Эрнст Вольф 70 00:06:41,532 --> 00:06:48,825 әйтүенчә, ул 2023 елдагы банк кризисын да, хәзерге яна торган кризисны да ниятләп кузгаткан. 71 00:06:48,825 --> 00:06:54,800 Эрнст Вольф түбәндәге бәйләнешләрне күрә, алар Федераль резервның ни өчен шундый рәвештә эш итүен аңлата: 72 00:06:54,800 --> 00:07:04,124 1. Без глобаль финанс системасының соңгы этабында булганлыктан, дөнья буйлап үзәк банклар яңа финанс системасын һәм 73 00:07:04,124 --> 00:07:10,160 үзәк банкның санлы валюталарын (CBDC) кертүне әзерлиләр. 74 00:07:10,160 --> 00:07:16,953 2. CBDC кертелү белән коммерция банкларыннан кредит бирү туктатылачак һәм киләчәктә ул бары тик 75 00:07:16,953 --> 00:07:21,836 Үзәк банк тарафыннан гына башкарылачак дип көтелә. 76 00:07:21,836 --> 00:07:28,501 Бу яңа акча системасында, бигрәк тә кечкенә һәм уртача зурлыктагы банклар өчен, инде урын юк дигәнне аңлата. 77 00:07:28,501 --> 00:07:33,862 Шуңа күрә хәзерге банк кризисы банк секторында консолидация процессын тиз арада алга 78 00:07:33,862 --> 00:07:38,012 этәрү максатыннан махсус рәвештә көчәйтелә. 79 00:07:38,012 --> 00:07:48,986 3. Киләсе банкларның җимерелүеннән төп файда алучылар – Голдман Сакс һәм Джей-Пи Морган Чейз кебек зур АКШ банклары булачак. 80 00:07:48,986 --> 00:07:56,469 Соңгысы инде 2023 елда First Republic Bankны аның кыйммәтенең бик кечкенә өлешенә сатып алган иде. 81 00:07:56,469 --> 00:08:05,825 Бу эре банклар киләсе кризисны шул ук ысул белән файдаланып, зур активларны арзан бәядән үзенә җыячак. 82 00:08:05,825 --> 00:08:12,075 Бу, үз чиратында, BlackRock, Vanguard һәм State Street кебек зур активлар белән идарә итүче компанияләргә файда китерә, 83 00:08:12,075 --> 00:08:19,118 чөнки алар АКШның эре банкларының төп акционерлары булып торалар һәм супербайларның активларын идарә итәләр. 84 00:08:19,118 --> 00:08:28,403 4. Чөнки бернинди банк гарантиясе фонды да барлык вакытларның иң зур банк кризисы дип саналган хәлдә юкка чыгу алдында торган счет 85 00:08:28,403 --> 00:08:34,546 ияләрен һәм депозитчыларны коткарырлык финанс ресурсларына ия түгел, шуңа күрә бу CBDC 86 00:08:34,546 --> 00:08:39,430 кертү өчен идеаль старт мәйданчыгы булырга мөмкин. 87 00:08:39,430 --> 00:08:49,777 Бу яңа акчаны ярдәм түләүләрен шунда ук башкару өчен кулланып, аны системаны коткаручы буларак уңай имидж белән кертү мөмкин. 88 00:08:49,777 --> 00:08:56,810 Уинстон Черчилльнең девизына тугры калып: «Кризисны әрәм итмә!» 89 00:08:56,810 --> 00:09:00,736 III. АКШ Федераль резерв системасының тарихы 90 00:09:00,736 --> 00:09:07,618 Эрнст Вольф сүзләренә караганда, ФРС яңа санлы финанс системасын гамәлгә кертү өчен, күрәсең, бернәрсәдән дә туктап калмаячак. 91 00:09:07,618 --> 00:09:16,138 Бу яңа акча системасына халыкны җәлеп итү яки мәҗбүр итү максатыннан меңләгән банкларны банкротлыкка этәрергә 92 00:09:16,138 --> 00:09:21,234 һәм триллионлаган долларлык активларны юк итәргә әзерләнә. 93 00:09:21,234 --> 00:09:25,566 Бу хәлдән зур файда күрә кебек тоелганнар – бары тик супербайлар гына. 94 00:09:25,566 --> 00:09:33,358 Федераль резерв системасының гомуми файда өчен түгел, ә бу азчылык мәнфәгатьләрен яклап эш итүен тирәнрәк 95 00:09:33,358 --> 00:09:37,385 аңлау өчен, аның дәүләт учреждениесе түгеллеген белү мөһим. 96 00:09:37,385 --> 00:09:44,038 Көньяк Африка резерв банкының элекке директоры һәм шуңа күрә финанс системасының тулы хокуклы эчке кешесе булган Стивен Гудсон 97 00:09:44,038 --> 00:09:50,902 сүзләренә караганда, Федераль резерв системасы, дөньядагы диярлек барлык үзәк банклар кебек үк, шулай ук Халыкара валюта фонды һәм 98 00:09:50,902 --> 00:09:56,288 Дөнья банкы – барысы да шәхси контрольдә тотылган банклар һәм оешмалар, алар үз эшчәнлекләрен бары тик 99 00:09:56,288 --> 00:10:00,033 акционерлары һәм нигез салучылары файдасына гына алып баралар. 100 00:10:00,033 --> 00:10:07,660 Үзенең бастырылган «Үзәк банклар тарихы» китабында ул, мәсәлән, Федераль резерв системасының төп акционерларын да атый. 101 00:10:07,660 --> 00:10:17,757 Түбәндәге банклар һәм аларның артында торучы банк династияләре катнаша: - JP Morgan Chase Bank - Goldman Sachs Bank of New York 102 00:10:17,757 --> 00:10:27,060 - Lazard Brothers Bank of Paris - Israel Moses Sieff Bank of Italy - Шерсон Американ Экспресс Банк - Лондон һәм Париж 103 00:10:27,060 --> 00:10:32,255 Ротшильд банклары - Гамбург һәм Амстердам Варбург банклары 104 00:10:32,255 --> 00:10:37,360 Шулай итеп, хәзерге банк кризисын куәтләндерүче супербай шәхесләрдән торган кечкенә түгәрәк. 105 00:10:37,360 --> 00:10:44,843 Алар үз кесәләрен тутырырга һәм безне, бәлки коткару пакеты итеп маскаланган, яңа санлы акча системасына җәлеп итәргә телиләр. 106 00:10:44,843 --> 00:10:52,717 Kla.TV инде «Ernst Wolff: Digital central bank money – the end of freedom!» программасында күрсәткәнчә, бу бары 107 00:10:52,717 --> 00:11:00,339 тик безне тулысынча контрольдә тоту һәм барлык ирекләребезне тартып алу максатыннан гына эшләнә. 108 00:11:00,339 --> 00:11:07,933 Финанс системасы янәдән җимерелүгә таба бара, һәм Федераль резервның соңгы процент ставкасын киметүе моны үзгәртмәячәк. 109 00:11:07,933 --> 00:11:15,102 Кайчан җимерелү булачагын фаразлау авыр, ләкин бер нәрсә ачык: банкстерлар, әйтеп бетергесез җинаятьчел энергия белән үз 110 00:11:15,102 --> 00:11:21,674 көчләреннән файдаланып, көннән-көн күбрәк байлык һәм хакимлек туплау өчен, үзләре тудырган финанс җимерелүенең 111 00:11:21,674 --> 00:11:25,865 сәбәпчеләре итеп ачыкланмау өчен бар көчләрен куячаклар. 112 00:11:25,865 --> 00:11:32,653 Шулай эшләгәндә, алар башка кризисларның да кискенләшүенә китерергә мөмкин – шул исәптән хәзерге вакытта 113 00:11:32,653 --> 00:11:36,563 драматик рәвештә кискенләшүче бар булган хәрби низагларны да. 114 00:11:36,563 --> 00:11:41,733 Ләкин алар яңа санлы акчаларын безгә ничек кенә тәмле итеп күрсәтергә тырышсалар да, ул 115 00:11:41,733 --> 00:11:45,860 һичшиксез Троя атлы һәм проблемаларны чишү чарасы түгел. 116 00:11:45,860 --> 00:11:53,629 Чишелеш – бу банкстерларны кризисларның сәбәпчеләре итеп җавапка тарту һәм алардан хакимиятләрен тартып алу. 117 00:11:53,629 --> 00:12:00,733 Элекке Үзәк банк башлыгы Стивен Гудсон сүзләренә караганда, аларның йогынтысы акчаны һавадан тудыру һәм 118 00:12:00,733 --> 00:12:05,639 аннары аны процент белән бирү хокукын үзләштерүгә нигезләнә. 119 00:12:05,639 --> 00:12:11,745 Алар моны дөньяның үзәк банкларын контрольгә алу юлы белән эшләргә сәләтле булдылар. 120 00:12:11,745 --> 00:12:18,753 Шуңа күрә «глобаль бурычларны киметү» кирәк, ягъни үзәк банклар, Халыкара валюта фонды һәм Дөнья банкы тарафыннан бастырылган, 121 00:12:18,753 --> 00:12:24,036 талаган һәм фактик рәвештә тартып алынган милләт-дәүләтләрнең барлык бурычларын гамәлдән чыгару 122 00:12:24,036 --> 00:12:27,575 һәм тартып алынган барлык ресурсларны кире кайтару. 123 00:12:27,575 --> 00:12:34,280 Нәкъ шулай ук кредитлар һавадан барлыкка килгән кебек, бурычлар да һавага югалырга тиеш. 124 00:12:34,280 --> 00:12:42,944 Әгәр акча чыгару хокукы халыкка һәм суверен дәүләтләргә кире кайтарылса, бөтен кошмар тәмам булачак. 125 00:12:42,944 --> 00:12:49,181 Аеруча бу глобаль кризис вакытында моны таләп итү вакыты җитте – хәзер булмаса, кайчан?