WEBVTT 00:00.001 --> 00:07.616 2023 елда зур Швейцария банкы Credit Suisse һәм АКШ банклары Signature, Silvergate һәм Silicon Valley 00:07.616 --> 00:11.780 Bank (SVB) банкрот булуы финанс базарларын селкетте. 00:11.780 --> 00:15.939 Бу хәлнең төп этәргече АКШ Федераль резерв системасының акча-кредит сәясәте булды. 00:15.939 --> 00:22.514 2021 ел ахырында Европа Үзәк Банкы процент ставкаларын кискен күтәрде, бу дәүләт облигацияләре бәяләренең төшүенә, 00:22.514 --> 00:30.430 банкларның кредит һәм лизинг эшчәнлегендә зур югалтуларга һәм ниһаять югарыда телгә алынган банкларның җимерелүенә китерде. 00:30.430 --> 00:36.253 Шулай итеп, Федераль резерв системасының акча-кредит сәясәте бөтен АКШ банк системасы буйлап якынча 1,9 00:36.253 --> 00:40.700 триллион АКШ доллары күләмендәге гаҗәеп сумманы юкка чыгарды. 00:40.700 --> 00:47.488 Үзе тудырган финанс системасындагы кризиска һәм АКШ банкларының тагын да җимерелү куркынычына җавап итеп, ФРС соңыннан 00:47.488 --> 00:51.717 Банк вакытлы финанслау программасын (BTFP) башлап җибәрде. 00:51.717 --> 00:57.943 Бу программа АКШ банкларына Федераль резерв системасының акчаларына турыдан-туры кредитлар аша керү мөмкинлеге бирде, 00:57.943 --> 01:02.293 шуның белән аларның ликвидлык проблемаларын тыныч кына хәл итте. 01:02.293 --> 01:06.181 Бу кризисны тынычландырды һәм Федераль резерв системасына тагын бер кат үзен финанс системасының 01:06.181 --> 01:09.189 энергияле коткаручысы итеп күрсәтергә мөмкинлек бирде. 01:09.189 --> 01:13.924 Ләкин, әлбәттә, бу АКШ банк секторындагы проблемаларны хәл итмәде. 01:13.924 --> 01:17.851 Хәзер ул хәтта тарихи кризис кичерә! 01:17.851 --> 01:23.468 Түбәндә бу кризисның күләме һәм зурлыгы, Федераль резерв системасының уйнаган роле, аның 01:23.468 --> 01:27.927 мотивлары һәм фоны турында гомуми күзәтүне карагыз. 01:27.927 --> 01:32.940 I. АКШ банк секторындагы тарихи кризис 01:32.940 --> 01:37.526 1. АКШның коммерция күчемсез милек базарындагы кризис 01:37.526 --> 01:44.784 Бүгенге көндә АКШта 4000нән артык банк бар, ләкин аларның нибары берничә йөзе генә сәламәт дип санала. 01:44.784 --> 01:48.205 Икенче яктан, зур күпчелеге чын мәгънәсендә һәлакәт чигендә басып тора. 01:48.205 --> 01:54.600 Буның төп сәбәбе – коммерция милке бәяләренең тарихи күләмдә кискен төшүе. 01:54.600 --> 02:03.420 Түбәндәге мисаллар бу кимүнең никадәр зур икәнен күрсәтә: Нью-Йорктагы 23 катлы Prime Manhattan Office Tower офис манарасы, 02:03.420 --> 02:10.018 2019 елда 215 миллион долларга бәяләнгән, хәзер бары тик 104 миллион АКШ доллары гына тора – 02:10.018 --> 02:14.100 биш ел эчендә кыйммәте 51,6 процентка кимегән. 02:14.100 --> 02:22.873 Сент-Луиста иң биек офис бинасы – 44 катлы AT&T Тауэр – 3,5 миллион долларға сатылды. 02:22.873 --> 02:33.271 2006 елда бу төп милек әле дә $1,234,321,205 тора иде, бу исә кыйммәтенең шаккатыргыч 98%ка төшүен күрсәтә! 02:33.271 --> 02:40.577 Барри Стернлихт, миллиардер күчемсез милек инвесторы, бу бәя төшү нәтиҗәсендә АКШ офис күчемсез милек базарында 02:40.577 --> 02:44.849 гына 1 триллион долларлык югалтулар булачак дип фаразлады. 02:44.849 --> 02:51.765 Бу югалтулар күбесенчә АКШның кечкенә һәм уртача зурлыктагы банкларының хисапларында теркәлгән, алар хәзер начар кредитлар 02:51.765 --> 02:56.584 таулары өстендә утыралар, һәм аларның 30–50%ы дефолт куркынычы астында, дип хәбәр итә 02:56.584 --> 02:59.848 кыйммәтле металллар белгече Доминик Кеттнер. 02:59.848 --> 03:07.493 Моннан тыш, коммерция милке буенча гомуми суммасы 560 миллиард АКШ доллары булган кредитлар 2025 ел ахырына 03:07.493 --> 03:14.820 кадәр тәмамлана, ә 2028 ел ахырына бу күрсәткеч 2,8 триллион АКШ долларыннан да артып китәчәк. 03:14.820 --> 03:21.705 Бу АКШтагы кредит учреждениеләре дә тарихи күләмдәге рефинанслау дулкынына дучар булуын аңлата. 03:21.705 --> 03:29.033 Бу зыян күргән милекләрне сизелерлек начарак шартларда яңадан финанслау кирәклеген аңлата. Әгәр бу уңышсыз булса, аларны зур 03:29.033 --> 03:34.470 ташлама белән сатарга туры киләчәк, бу банклар өчен тиешле югалтуларга китерәчәк һәм банклар 03:34.470 --> 03:37.846 системасының җимерелүенә сәбәп булырга мөмкин. 03:37.846 --> 03:42.823 Финанс базарында моңа кадәр чагыштырырлык хәл булганы юк иде. 03:42.823 --> 03:47.533 2. АКШ облигация базарындагы кризис 03:47.533 --> 03:54.961 АКШның коммерция күчемсез милек базарындагы кризиска өстәп, облигация базарында тагын бер вакыт бомбасы тибрәнә. 03:54.961 --> 04:03.183 Процент ставкаларының артуы монда бөтен банк системасын селкетә алырлык хәл тудырды. 04:03.183 --> 04:11.456 Алар яңа, җәлеп итәрлек инвестиция мөмкинлекләре ачтылар, шуның нәтиҗәсендә АКШ дәүләт облигацияләренә ихтыяҗ диярлек калмады. 04:11.456 --> 04:18.705 Нәтиҗәдә, аларның кыйммәте кискен төште, һәм АКШ банклары 516 миллиард доллардан артык 04:18.705 --> 04:25.127 тормышка ашмаган югалтулар таулары өстендә калды. 04:25.127 --> 04:30.666 Банклар бу облигацияләрне тотканчы, югалтулар кәгазьдә генә кала. 04:30.666 --> 04:37.423 Ләкин, мәсәлән, клиентлар депозитларын чыгарып алсалар яки банклар башка сәбәпләр аркасында бу 04:37.423 --> 04:46.178 облигацияләрне сатарга мәҗбүр булсалар, югалтулар чынга аша һәм банк кризисын да китереп чыгарырга мөмкин. 04:46.178 --> 04:50.194 3. Федераль резерв банк өчен сроклап финанслау программасын тәмамлый 04:50.194 --> 04:56.168 Тарихи банк һәм финанс кризисы якынлашканда, АКШ Федераль резерв системасы 11 мартта Банк срогы 04:56.168 --> 04:59.733 буенча финанслау программасын (BTFP) тәмамлады. 04:59.733 --> 05:05.072 Бу программа аша Федераль резерв системасы бер ел эчендә генә мөрәҗәгать иткән банкларга 160 миллиард АКШ 05:05.072 --> 05:10.429 долларыннан артык акча бүлеп биргән, аларга финанс ресурслары белән тыныч кына тәэмин иткән. 05:10.429 --> 05:15.514 Банклар үз облигацияләрен залог итеп куллана алдылар, алар номинал бәядә (номинал бәя = кыйммәтле кәгазьдә 05:15.514 --> 05:18.440 күрсәтелгән бәя) бәяләнде, хәзерге базар бәясе урынына. 05:18.440 --> 05:25.636 Шулай итеп, процент ставкаларын күтәрүнең тискәре нәтиҗәләре, бигрәк тә АКШ облигация базарындагы кыйммәт төшүе, банклар өчен 05:25.636 --> 05:29.725 тулысынча компенсацияләнде һәм аларны җимерелүдән саклап калды. 05:29.725 --> 05:36.741 BTFP тәмамлангач, банклар, мәсәлән, АКШның коммерция күчемсез милек базындагы пузырь шартлавын булдырмау өчен 05:36.741 --> 05:44.722 кирәкле акчаларга җиңел керү мөмкинлегеннән генә түгел, АКШ облигация базарындагы югалтулардан да мәхрүм ителделәр. 05:44.722 --> 05:50.762 Моннан тыш, һаман да югары булып калган процент ставкалары хәзер яңадан банкларга зур йогынты ясый, бу исә тагын да 05:50.762 --> 05:54.801 киңрәк банк кризисын башлап җибәрүче төп этәргеч булырга мөмкин. 05:54.801 --> 06:01.716 АКШ банк системасындагы киеренке хәлне исәпкә алып, канада-ирландия аналитигы Кевин О'Лири 06:01.716 --> 06:06.660 киләсе елларда меңләгән банкның җимереләчәгенә ышана. 06:06.660 --> 06:14.863 Дөнья буйлап банклар бик нык бәйләнгәнлектән, бу зур глобаль финанс цунамисе һәм барлык алдагыларын күмеп 06:14.863 --> 06:20.675 калдырырлык глобаль икътисади кризис китереп чыгарырга мөмкин. 06:20.675 --> 06:27.138 II. Федераль резерв – финанс системасындагы яндыручы һәм аның мотивлары 06:27.138 --> 06:33.980 Тыштан караганда, АКШ Федераль резерв системасы тотрыклы финанс системасының җитди һәм энергияле яклаучысы булып күренә. 06:33.980 --> 06:41.532 Ләкин ул финанс системасында чын мәгънәсендә утлы шартлаткыч булып чыкты, һәм финанс белгече Эрнст Вольф 06:41.532 --> 06:48.825 әйтүенчә, ул 2023 елдагы банк кризисын да, хәзерге яна торган кризисны да ниятләп кузгаткан. 06:48.825 --> 06:54.800 Эрнст Вольф түбәндәге бәйләнешләрне күрә, алар Федераль резервның ни өчен шундый рәвештә эш итүен аңлата: 06:54.800 --> 07:04.124 1. Без глобаль финанс системасының соңгы этабында булганлыктан, дөнья буйлап үзәк банклар яңа финанс системасын һәм 07:04.124 --> 07:10.160 үзәк банкның санлы валюталарын (CBDC) кертүне әзерлиләр. 07:10.160 --> 07:16.953 2. CBDC кертелү белән коммерция банкларыннан кредит бирү туктатылачак һәм киләчәктә ул бары тик 07:16.953 --> 07:21.836 Үзәк банк тарафыннан гына башкарылачак дип көтелә. 07:21.836 --> 07:28.501 Бу яңа акча системасында, бигрәк тә кечкенә һәм уртача зурлыктагы банклар өчен, инде урын юк дигәнне аңлата. 07:28.501 --> 07:33.862 Шуңа күрә хәзерге банк кризисы банк секторында консолидация процессын тиз арада алга 07:33.862 --> 07:38.012 этәрү максатыннан махсус рәвештә көчәйтелә. 07:38.012 --> 07:48.986 3. Киләсе банкларның җимерелүеннән төп файда алучылар – Голдман Сакс һәм Джей-Пи Морган Чейз кебек зур АКШ банклары булачак. 07:48.986 --> 07:56.469 Соңгысы инде 2023 елда First Republic Bankны аның кыйммәтенең бик кечкенә өлешенә сатып алган иде. 07:56.469 --> 08:05.825 Бу эре банклар киләсе кризисны шул ук ысул белән файдаланып, зур активларны арзан бәядән үзенә җыячак. 08:05.825 --> 08:12.075 Бу, үз чиратында, BlackRock, Vanguard һәм State Street кебек зур активлар белән идарә итүче компанияләргә файда китерә, 08:12.075 --> 08:19.118 чөнки алар АКШның эре банкларының төп акционерлары булып торалар һәм супербайларның активларын идарә итәләр. 08:19.118 --> 08:28.403 4. Чөнки бернинди банк гарантиясе фонды да барлык вакытларның иң зур банк кризисы дип саналган хәлдә юкка чыгу алдында торган счет 08:28.403 --> 08:34.546 ияләрен һәм депозитчыларны коткарырлык финанс ресурсларына ия түгел, шуңа күрә бу CBDC 08:34.546 --> 08:39.430 кертү өчен идеаль старт мәйданчыгы булырга мөмкин. 08:39.430 --> 08:49.777 Бу яңа акчаны ярдәм түләүләрен шунда ук башкару өчен кулланып, аны системаны коткаручы буларак уңай имидж белән кертү мөмкин. 08:49.777 --> 08:56.810 Уинстон Черчилльнең девизына тугры калып: «Кризисны әрәм итмә!» 08:56.810 --> 09:00.736 III. АКШ Федераль резерв системасының тарихы 09:00.736 --> 09:07.618 Эрнст Вольф сүзләренә караганда, ФРС яңа санлы финанс системасын гамәлгә кертү өчен, күрәсең, бернәрсәдән дә туктап калмаячак. 09:07.618 --> 09:16.138 Бу яңа акча системасына халыкны җәлеп итү яки мәҗбүр итү максатыннан меңләгән банкларны банкротлыкка этәрергә 09:16.138 --> 09:21.234 һәм триллионлаган долларлык активларны юк итәргә әзерләнә. 09:21.234 --> 09:25.566 Бу хәлдән зур файда күрә кебек тоелганнар – бары тик супербайлар гына. 09:25.566 --> 09:33.358 Федераль резерв системасының гомуми файда өчен түгел, ә бу азчылык мәнфәгатьләрен яклап эш итүен тирәнрәк 09:33.358 --> 09:37.385 аңлау өчен, аның дәүләт учреждениесе түгеллеген белү мөһим. 09:37.385 --> 09:44.038 Көньяк Африка резерв банкының элекке директоры һәм шуңа күрә финанс системасының тулы хокуклы эчке кешесе булган Стивен Гудсон 09:44.038 --> 09:50.902 сүзләренә караганда, Федераль резерв системасы, дөньядагы диярлек барлык үзәк банклар кебек үк, шулай ук Халыкара валюта фонды һәм 09:50.902 --> 09:56.288 Дөнья банкы – барысы да шәхси контрольдә тотылган банклар һәм оешмалар, алар үз эшчәнлекләрен бары тик 09:56.288 --> 10:00.033 акционерлары һәм нигез салучылары файдасына гына алып баралар. 10:00.033 --> 10:07.660 Үзенең бастырылган «Үзәк банклар тарихы» китабында ул, мәсәлән, Федераль резерв системасының төп акционерларын да атый. 10:07.660 --> 10:17.757 Түбәндәге банклар һәм аларның артында торучы банк династияләре катнаша: - JP Morgan Chase Bank - Goldman Sachs Bank of New York 10:17.757 --> 10:27.060 - Lazard Brothers Bank of Paris - Israel Moses Sieff Bank of Italy - Шерсон Американ Экспресс Банк - Лондон һәм Париж 10:27.060 --> 10:32.255 Ротшильд банклары - Гамбург һәм Амстердам Варбург банклары 10:32.255 --> 10:37.360 Шулай итеп, хәзерге банк кризисын куәтләндерүче супербай шәхесләрдән торган кечкенә түгәрәк. 10:37.360 --> 10:44.843 Алар үз кесәләрен тутырырга һәм безне, бәлки коткару пакеты итеп маскаланган, яңа санлы акча системасына җәлеп итәргә телиләр. 10:44.843 --> 10:52.717 Kla.TV инде «Ernst Wolff: Digital central bank money – the end of freedom!» программасында күрсәткәнчә, бу бары 10:52.717 --> 11:00.339 тик безне тулысынча контрольдә тоту һәм барлык ирекләребезне тартып алу максатыннан гына эшләнә. 11:00.339 --> 11:07.933 Финанс системасы янәдән җимерелүгә таба бара, һәм Федераль резервның соңгы процент ставкасын киметүе моны үзгәртмәячәк. 11:07.933 --> 11:15.102 Кайчан җимерелү булачагын фаразлау авыр, ләкин бер нәрсә ачык: банкстерлар, әйтеп бетергесез җинаятьчел энергия белән үз 11:15.102 --> 11:21.674 көчләреннән файдаланып, көннән-көн күбрәк байлык һәм хакимлек туплау өчен, үзләре тудырган финанс җимерелүенең 11:21.674 --> 11:25.865 сәбәпчеләре итеп ачыкланмау өчен бар көчләрен куячаклар. 11:25.865 --> 11:32.653 Шулай эшләгәндә, алар башка кризисларның да кискенләшүенә китерергә мөмкин – шул исәптән хәзерге вакытта 11:32.653 --> 11:36.563 драматик рәвештә кискенләшүче бар булган хәрби низагларны да. 11:36.563 --> 11:41.733 Ләкин алар яңа санлы акчаларын безгә ничек кенә тәмле итеп күрсәтергә тырышсалар да, ул 11:41.733 --> 11:45.860 һичшиксез Троя атлы һәм проблемаларны чишү чарасы түгел. 11:45.860 --> 11:53.629 Чишелеш – бу банкстерларны кризисларның сәбәпчеләре итеп җавапка тарту һәм алардан хакимиятләрен тартып алу. 11:53.629 --> 12:00.733 Элекке Үзәк банк башлыгы Стивен Гудсон сүзләренә караганда, аларның йогынтысы акчаны һавадан тудыру һәм 12:00.733 --> 12:05.639 аннары аны процент белән бирү хокукын үзләштерүгә нигезләнә. 12:05.639 --> 12:11.745 Алар моны дөньяның үзәк банкларын контрольгә алу юлы белән эшләргә сәләтле булдылар. 12:11.745 --> 12:18.753 Шуңа күрә «глобаль бурычларны киметү» кирәк, ягъни үзәк банклар, Халыкара валюта фонды һәм Дөнья банкы тарафыннан бастырылган, 12:18.753 --> 12:24.036 талаган һәм фактик рәвештә тартып алынган милләт-дәүләтләрнең барлык бурычларын гамәлдән чыгару 12:24.036 --> 12:27.575 һәм тартып алынган барлык ресурсларны кире кайтару. 12:27.575 --> 12:34.280 Нәкъ шулай ук кредитлар һавадан барлыкка килгән кебек, бурычлар да һавага югалырга тиеш. 12:34.280 --> 12:42.944 Әгәр акча чыгару хокукы халыкка һәм суверен дәүләтләргә кире кайтарылса, бөтен кошмар тәмам булачак. 12:42.944 --> 12:49.181 Аеруча бу глобаль кризис вакытында моны таләп итү вакыты җитте – хәзер булмаса, кайчан?