דער צוזאַמענברוך פֿון דער גרויסער שווייצער באַנק קרעדיט סוויס און די אַמעריקאַנער בענק סיגנאַטור, סילווערגייט און סיליקאָן וואַלי
באַנק (SVB) האָט געשאָקלט די פֿינאַנציעלע מאַרקן אין 2023.
דער הויפּט־טריגער פֿאַר דעם איז געווען די מאָנעטאַרע פּאָליטיק פֿון דער פֿאַראייניקטע שטאַטן פֿעדעראַלער רעזערוו .
סוף 2021 האָט דער אייראָפּעיִשער צענטראַל־באַנק דראַמאַטיש געהעכערט די צינז־ראַטעס, וואָס האָט געפֿירט צו אַ פֿאַל אין דעם
פּרײַז פֿון רעגירונגס־אָבליגאַציעס, שווערע פֿאַרלוסטן אין די באַנקס' הלוואה־ און ליזינג־געשעפֿטן, און
סוף־כּל־סוף צום צוזאַמענברוך פֿון די אויבנדערמאָנטע באַנקס.
די מאָנעטאַרע פּאָליטיק פֿון דער פֿעד האָט דערמיט אויסגעמעקט די אומגלויבלעכע סומע פֿון בערך 1.9 טריליאָן אַמעריקאַנער
דאָלאַר איבערן גאַנצן אַמעריקאַנער באַנקירונג־סיסטעם.
אין ענטפֿער צו דער קריזיס אין דער פינאַנציעלער סיסטעם וואָס זי האָט זיך אַליין פֿאַראורזאַכט און צו דער סכנה אַז נאָך אמעריקאנער
באַנקען וועלן צוזאַמענפֿאַלן, האָט דער פֿעד דעמאָלט אַרײַנגעפֿירט דעם פּראָגראַם פֿאַר טערמין־פֿינאַנצירונג פֿאַר באַנקען (BTFP).
די פּראָגראַם האָט דערמעגלעכט די אַמעריקאַנער באַנקען צו באַקומען צוטריט צו די פֿעדס געלטער דירעקט דורך הלוואות,
און אַזוי שטילערהייט לייזן זייערע ליקווידיטעט־פּראָבלעמען.
דאָס האָט באַרויִקט די קריזיס און דערמעגלעכט דעם פֿעד זיך ווידער פאָרשטעלן ווי דער ענערגישער ראַטער פֿון דער פינאַנציעלער סיסטעם.
אָבער דאָס האָט, פֿאַרשטייט זיך, נישט געלייזט די פּראָבלעמען אין דעם אַמעריקאַנער באַנקירונג־סעקטאָר.
דערווייַל דערלעבט עס אפילו אַ היסטאָרישן קריזיס!
זע אונטן פֿאַר אַן איבערבליק פֿון דער פֿאַרנעמיקייט און גרייס פֿון דער דאָזיקער קריזיס, די ראָלע וואָס די
פֿעד האָט געשפּילט, און אירע מאָטיוון און הינטערגרונט.
א. דער היסטאָרישער קריזיס אין דעם אמעריקאַנער באַנקירונג־סעקטאָר
1. די קריזיס אין דעם אמעריקאַנער געשעפט־אייגנטום־מאַרק
הײַנט זענען אין די פֿאַראייניקטע שטאַטן מער ווי 4,000 באַנקען, אָבער נאָר אַ פּאָר
הונדערט פֿון זיי קענען ווערן באַטראַכט ווי געזונט.
די גרויסע מערהייט, אויף דער אַנדערער זײַט, שטייען ממש אויף דער ברעג פֿון אַ קאַטאַסטראָפֿע.
אַ הויפּט־סיבה דערפֿאַר איז אַ צוזאַמענברוך אין די פּרײַזן פֿון געשעפֿט־אייגנטום אויף אַ היסטאָרישן מאָסשטאַב.
די פאלגנדע ביישפילן ווײַזן פּונקט ווי באַטײַטיק דער דאָזיקער אַראָפּגאַנג איז: דער 23-שטאָקיקער פּרײַם מאַנהעטן אָפֿיס-טורעם
אין ניו-יאָרק, וואָס איז אין 2019 געווען ווערט $ מיליאָן, איז איצט ווערט בלויז $104 מיליאָן – אַ
פאַרלוסט אין ווערט פֿון 51.6 פּראָצענט אין בלויז פינף יאָר.
אין סיינט־לואיס איז דער העכסטער ביוראָ־געבײַד – דער 44־שטאָקיקער AT&T־טורעם – פֿאַרקויפֿט געוואָרן פֿאַר 3.5 מיליאָן דאָלאַר.
אין 2006 האָט די הויפּט־אייגנטום נאָך געקאָסטן $1,234,321,205 מיליאָן, וואָס מיינט אַ שאָקירנדיקן 98% פאַרלוסט אין ווערט!
באַרי שטערנליכט, אַ ביליאָנער אין גרונט־אייגנטום־אינוועסטירונגען, האָט פאָרויסגעזאָגט אַז נאָר אין די פֿאַראייניקטע
שטאַטן וועלן די פֿירמע־ביוראָ־אייגנטומען פֿאַרלירן אַ טריליאָן דאָלאַר צוליב דעם פּרײַז־נידערגאַנג.
די פאַרלוסטן געפֿינען זיך בעיקר אין די ביכער פֿון קליינע און מיטל־גרייס אַמעריקאַנער באַנקען, וואָס איצט זיצן אויף בערג שלעכטע
לאָנען, 30% ביז 50% פֿון זיי זענען אין אַקוטער ריזיקאָ פֿון דיפאָלט, לויט דעם מומחה פֿאַר פּרעציאָזע מעטאַלן דאָמיניק קעטנער.
דערצו וועלן קאָמערציעלע גרונטשטאָק־לאָנען אין ווערט פֿון 560 ביליאָן אַמעריקאַנער דאָלאַר אויסגיין ביזן סוף פֿון
2025, און ביזן סוף פֿון 2028 וועט דער צאָל אויפֿשטײַגן צו מער ווי 2.8 טריליאָן אַמעריקאַנער דאָלאַר.
דאָס מיינט אַז קרעדיט־אינסטיטוציעס אין די פֿאַראייניקטע שטאַטן שטייען אויך פֿאַר אַ כוואַליע
פֿון רעפֿינאַנסירונג אויף אַ היסטאָרישן מאָסשטאַב.
דאָס מיינט אַז די באַטראָפֿענע נכסים מוזן ווערן רעפֿינאַנצירט אויף באַדינגונגען וואָס זענען באַטייטנדיק ערגער. אויב דאָס וועט
נישט מצליח זײַן, מוזן זיי ווערן פארקויפֿט מיט אַ גרויסן אַראָפּרעכענונג, וואָס פֿירט צו ענטפֿערנדיקע
פאַרלוסטן פֿאַר די באַנקען, וואָס קען פירן צו אַ צוזאַמברעכן פֿון דער באַנקירונג־סיסטעם.
אין דער פינאַנציעלער מאַרק איז קיינמאָל נישט געווען אַ פאַרגלייכבאַרע סיטואַציע.
2. די קריזיס אין דער אמעריקאַנער בונד־מאַרק
אויסער דעם קריזיס אין דעם אמעריקאנישן געשעפט־אייגנטום־מאַרק, טיקט נאָך אַ צײַט־באָמבע אין דעם בונד־מאַרק.
די העכערע אינטערעס־ראַטעס האָבן דאָ אַ מצב געשאַפֿן וואָס אויך קען שאַקן די גאַנצע באַנקירונג־סיסטעם.
זיי האָבן געעפֿנט נײַע אַטראַקטיווע אינוועסטירונג־געלעגנהייטן, וואָס האָט געמיינט אַז די אמעריקאנער
רעגירונגס־באָנדן זענען כּמעט ניט מער געווען אין פֿרעג.
דעריבער האָבן זיי דראַמאַטיש פֿאַרלוירן ווערט, און די אַמעריקאַנער באַנקען זיצן אויף אַ באַרג פֿון אומגעריכטע
פֿאַרלוסטן וואָס באַטרעפֿן איבער 516 ביליאָן דאָלאַר.
אַז לאַנג די באַנקען האַלטן די באָנדן, בלײַבן די פאַרלוסטן נאָר אויף פּאַפּיר.
אָבער אויב, למשל, קונדן ציען זייערע דעפּאַזיטן צוריק אָדער באַנקען ווערן געצווונגען צו פאַרקויפן די באָנדן פֿאַר אַנדערע סיבות,
ווערן די פאַרלוסטן רעאַל און קענען אויך אָנצינדן אַ באַנק־קראַך.
3. דער פֿעד ענדיקט דעם באַנק־טערמין־פֿינאַנצירונג־פּראָגראַם
פּונקט ווען דער היסטאָרישער באַנקירונג־ און פינאַנציעלער קריזיס האָט זיך אָנגעשטעלט, האָט דער פֿעדעראַלער רעזערוו
פֿון די פֿאַראייניקטע שטאַטן דעם 11טן מאַרץ אָפּגעשטעלט דעם באַנק־טערם־פֿאַנדינג־פּראָגראַם (BTFP).
דורך דעם פּראָגראַם האָט דער פֿעד אין בלויז איין יאָר איבער 160 ביליאָן אַמעריקאַנער דאָלאַר אויסגעגעבן צו די
בעטן־באַנקען, שטילערהייט צושטעלנדיק זיי פינאַנציעלע רעסורסן.
די באַנקען האָבן געקענט ניצן זייערע באָנדן ווי קאָלאַטעראַל, וואָס זענען געווען באַשאַצט לויט דער
נאָמינאַלער ווערט אַנשטאָט לויט דער הײַנטיקער מאַרק־ווערט.
אויף דעם אופֿן זענען די נעגאַטיווע קאָנסעקווענצן פֿון די אינטערעס־ראַטע העכערונגען און, איבער אַלץ, דער ווערט־פֿאַל
אויפֿן אַמעריקאַנער בונד־מאַרק גאָר אויסגעגליכן געוואָרן פֿאַר די באַנקען, און האָבן זיי געראַטעוועט פֿון צוזאַמענברוך.
מיטן סוף פֿון דער BTFP זענען די באַנקען דערפֿאַר נישט נאָר באַרויבט געוואָרן פֿון גרינגן צוטריט צו געלט, למשל צו פֿאַרמײַדן
אַז די אמעריקאנער קאָמערציעלע גרונט־בלאָז זאָל אויפֿרײַסן, נאָר אויך פֿון פאַרלוסטן אויף דעם אמעריקאנער בונד־מאַרק.
דערצו האָבן די צינז־ראַטעס, וואָס בלײַבן הויך, איצט ווידער אַ פֿולן אײַנפֿלוס אויף די בענק, וואָס קען זײַן
דער באַשטימענדיקער אויסלייזער פֿאַר אַ ווײַטערדיקן און נאָך מער אַרומנעמיקן באַנקירונג־קריזיס.
אין ליכט פֿון דער דראַמאַטישער סיטואַציע אין דער אַמעריקאַנער באַנקירונג־סיסטעם, איז דער קאַנאַדיש־אירלענדישער
אַנאַליסט קעווין אָ'לירי איבערצײַגט אַז טויזנטער באַנקען וועלן אין די קומענדיקע יאָרן צוזאַמענפֿאַלן.
ווייל די באַנקען אַרום דער וועלט זענען זייער פֿאַרבונדן, קען דאָס פֿירן צו אַ ריזיקן גלאבאַלן פינאַנציעלן צונאַמי און אַ גלאבאַלן
עקאָנאָמישן קריזיס וואָס וואָלט איבערשאַטן אַלע פריערדיקע.
II. דער פֿעד – אַ פֿײַערמאַכער אין דער פינאַנציעלער סיסטעם און זײַנע מאָטיוון
פֿון דרויסן שטעלט זיך דער פֿעדעראַלער רעזערוו פֿון די פֿאַראייניקטע שטאַטן פֿאָר ווי אַן ערנסטער און
ענערגישער פֿאַרטיידיקער פֿון אַ סטאַבילער פֿינאַנציעלער סיסטעם.
אָבער עס ווײַזט זיך אַרויס צו זײַן אַן אמתער פֿײַער־פֿאַרפֿלייצער אין דעם פֿינאַנציעלן סיסטעם, וואָס, לויט דעם פֿינאַנציעלן
עקספּערט ערנסט וואָלף, האָט בכיוון אַרויסגערופֿן סײַ די באַנקירונג־קריזיס אין 2023, סײַ די קריזיס וואָס דראָט איצט.
ערנסט וואָלף זעט די פאלגנדיקע פארבינדונגען וואָס דערקלערן פארוואס דער פֿעד האַנדלט אזוי:
1. ווען מיר זײַנען אין דער לעצטער פֿאַזע פֿון דער גלאבאלער פינאַנציעלער סיסטעם, צאנטראלע באַנקען אַרום דער
וועלט גרייטן אַ נײַע פינאַנציעלע סיסטעם און די אַרײַנפֿירונג פֿון דיגיטאַלע צאנטראל־באַנק־געלטער (CBDCs).
2. מיט דער אַרײַנפֿירונג פֿון CBDC וועט דאָס אויסלײַען ווערן צוריקגענומען פֿון די קאָמערציעלע באַנקען און מען
דערוואַרט אַז אין דער צוקונפֿט וועט עס ווערן דורכגעפֿירט אויסשליסלעך דורך דער צענטראַלער באַנק.
דאָס מיינט אַז אין דער נײַער מאָנעטאַרער סיסטעם איז שוין ניטאָ קיין אָרט, בפרט פֿאַר קליינע און מיטל-גרייס באַנקען.
דערפֿאַר ווערט דער איצטיקער באַנקירונג־קריזיס בכיוון אָנגעפֿײַערט, כּדי צו פֿאַרגיכערן דעם
פּראָצעס פֿון קאָנסאָלידאַציע אינעם באַנקירונג־סעקטאָר.
3. די הויפּט־בענעפֿיציאַרן פֿון די קומענדיקע באַנק־קראַכן וועלן זײַן די גרויסע אַמעריקאַנער באַנקען,
אַזאַ ווי גאָלדמאַן סאַקס און דזשיי־פּי מאָרגאַן טשייס.
דער לעצטערער האָט שוין אין 2023 דעם "פֿירסט רעפּובליק באַנק" געקויפֿט פֿאַר אַ בראָכטייל פֿון זײַן ווערט.
די הויפּט־באַנקען וועלן אויסנוצן דעם קומענדיקן קריזיס אויף דער זעלבער אופֿן, און וועלן
אָפּכאַפּן ריזיקע אַסעטן בײַ באַרגײַן־פּרײַזן.
דאָס, אין תּור, נוצט די גרויסע אַסעט־מאַנאַדזשערס ווי BlackRock, Vanguard און State Street, וואָס זענען די
הויפּט־אַקציאָנערן אין די גרעסטע אמעריקאנער באַנקען און פאַרוואַלטן די נכסים פֿון די סופּער־רײַכע.
4. ווײַל קיין באַנק־גאַראַנטיע־פֿאָנד האָט נישט די נויטיקע פינאַנציעלע רעסורסן צו ראַטעווען קאָנטאָ־האַלטערס און
דעפּאָזיטאָרן וואָס שטייען פֿאַר חורבן אין וואָס קען זײַן די גרעסטע באַנקירונג־קריזיס פֿון אַלע צײַטן, קען דאָס זײַן
דער אידעאַלער שפּרונג־באָרד פֿאַר די אײַנפֿירונג פֿון CBDC.
דורך ניצן דאָס נײַע געלט גלײַך צו באַצאָלן הילף־צאָלונגען, קען מען עס אַרײַנפֿירן מיט אַ פּאָזיטיוון בילד פֿון אַ סיסטעם־ראַטער.
טְרוּ צו ווינסטאָן טשערטשילס מוטאָ: "ניט לאָזן קיין קריזיס אומגענוצט!"
III. דער הינטערגרונט פֿון דער פֿאַראייניקטער שטאַטן פֿעדעראַלער רעזערוו
לויט ערנסט וואָלף, וועט דער פֿעד מסתּמא זיך נישט אָפּשטעלן פֿאַר גאָרנישט, כּדי
דורכצופֿירן אַ נײַעם דיגיטאַלן פֿינאַנציעלן סיסטעם.
עס איז צוגעגרייט צו ברענגען טויזנטער באַנקען אין אינסאָלווענץ און צו פֿאַרניכטן טריליאָנען דאָלאַר אין
אַסעטן, כדי צו פֿאַרלאָקן אָדער צו צווינגען די באַפעלקערונג אין דעם נײַעם מאָנעטאַרן סיסטעם.
די איינציקע וואָס זעען אויס צו גרויס געווינען דערפון, זענען די סופּער־רײַכע.
צו פֿאַרשטיין טיף פֿאַר וואָס דער פֿעד האַנדלט נישט פֿאַר דער געמיינזאַמער גוטסקייט, נאָר אין פֿאַוואָר פֿון
דער קליינער מינאָריטעט, איז וויכטיק צו וויסן אַז דער פֿעד איז נישט אַ רעגירונגס־אינסטיטוציע.
לויט סטעפֿען גודסאָן, דער פֿריִערדיקער דירעקטאָר פֿון דער דרום־אַפֿריקאַנער רעזערוו־באַנק און דערפֿאַר אַן אַבסאָלוטער
אינסיידער אין דעם פֿינאַנציעלן סיסטעם, זענען דער פֿעד, ווי כּמעט אַלע צענטראַלע באַנקען איבער דער גאַנצער וועלט, ווי אויך דער
אינטערנאַציאָנאַלער וואַלוטע־פֿאָנד (IMF) און די וועלט־באַנק, פּריוואַט־קאָנטראָלירטע באַנקען און אינסטיטוציעס וואָס פֿירן
זייער געשעפֿט אויסשליסלעך לטובֿת זייערע אַקציאָנערן און גרינדער.
אין זײַן פֿאַרעפֿנטלעכטן בוך "די געשיכטע פֿון צענטראַלע בענק", דערמאָנט ער למשל אויך די הויפּט־אַקציאָנערן פֿונעם פֿעד.
די פאלגנדע באַנקען זענען באַטייליקט, צוזאַמען מיט די באַנק־דינאַסטיעס הינטער זיי: - דזשיי־פּי מאָרגאַן טשייס באַנק -
גאָלדמאַן סאַקס באַנק פֿון ניו־יאָרק - לאַזאַרד ברידער באַנק פֿון פּאַריז - ישראל משה סעף באַנק פֿון איטאליע - שערסאָן אַמעריקאַן
עקספּרעס באַנק - די ראָטשילדער באַנקען פֿון לאָנדאָן און פּאַריז - די וואַרבורגער באַנקען פֿון האַמבורג און אַמסטערדאַם
אַזוי איז דאָס אַ קליינער קרײַז פֿון סופּער־רײַכע יחידים וואָס פֿאַרשאַרפֿן די הײַנטיקע באַנקירונג־קריזיס.
זיי ווילן זיך די קעשענעס אָנפֿילן און אונדז אַרײַנלאָקן אין זייער נײַעם דיגיטאַלן
געלט־סיסטעם, מעגלעך פֿאַרשטעלט ווי אַ ראַטונג־פּעקל.
ווי Kla.TV האָט שוין געוויזן אין דער פּראָגראַם "ערנסט וואָלף: דיגיטאַלע צענטראַל־באַנק־געלט – דער סוף פֿון פֿרײַהייט!"
, דאָס פּאַסירט בלויז מיטן ציל אונדז גאָר צו קאָנטראָלירן און אונדז פֿון אַלע אונדזערע פֿרײַהייטן צו באַרויבן.
דער פינאַנציעלער סיסטעם גייט ווידער אַמאָל צו אַ קראַך, און די לעצטע פאַרזינץ־ראַטע־נידערונג
פֿון דער פֿעד וועט גאָרנישט טאָן צו ענדערן דאָס.
עס איז שווער צו פאָרויסזאָגן ווען דער צוזאַמענברוך וועט פּאַסירן, אָבער איין זאַך איז זיכער: די באַנקסטערס, וואָס מיט אומזאָגבאַרער
קרימינעלער ענערגיע מיסברויכן זייער מאַכט כדי צו צאַמלען נאָך מער עשירות און מאַכט, וועלן טאָן אַלץ אין זייער מאַכט צו
פאַרמיידן אַז מען וועט זיי אויסשטעלן ווי די גורם פֿון דעם פינאַנציעלן צוזאַמענברוך וואָס זיי האָבן אַרויסגערופן.
דערמיט קענען זיי גוט גורם זײַן אַז אַנדערע קריזיס וועלן זיך פֿאַרערגערן – אַרײַנגערעכנט די הײַנטיקע מיליטערישע
קאָנפליקטן, וואָס דערלעבן איצט אַ דראַמאַטישע פֿאַרשטאַרקונג.
אָבער ווי זיי אויך פּרוּוון מאַכן זייער נײַעם דיגיטאַלן געלט פֿאַר אונדז געשמאַק, איז עס זיכער אַ טראָיאַנער
פֿערד און קיינמאָל נישט די לייזונג צו די פּראָבלעמען.
די לייזונג איז צו האַלטן די באַנקסטערס פאַראַנטוואָרטלעך פֿאַר די קריזיסן און זיי אָפּנעמען זייער מאַכט.
לויט דעם פֿריִערדיקן הויפּט פֿון דער צענטראַלער באַנק, סטעפֿען גודסאָן, איז זייער השפּעה באַזירט אויף דעם פאקט
אַז זיי האָבן זיך אָנגענומען דאָס רעכט צו שאַפֿן געלט פֿון לופֿט און דאַן עס אויסלײַנען מיט אינטערעס.
זיי האָבן דאָס געקענט טאָן דורך איבערנעמען די קאָנטראָל פֿון די וועלטס צענטראַלע באַנקען.
דערפֿאַר איז נייטיק אַ גלאבאלע שולד־אַפּשרײַבונג, דאָס הייסט די אָפּשרײַבונג פֿון אַלע שולדן וואָס די נאַציאָנאַלע שטאַטן האָבן,
וואָס זענען געאונטערדרוקט, געפּלאַנדערט און למעשה אויסגענומען געוואָרן דורך צענטראַלע באַנקען, דעם
אינטערנאַציאָנאַלן מאָנעטאַרן פֿאָנד (IMF) און דער וועלטבאַנק, ווי אויך די צוריקגעבן פֿון אַלע גענומען רעסורסן.
ווי די הלוואות זענען געשאַפֿן געוואָרן פֿון דינער לופֿט, מוזן די חובֿות אויך פֿאַרשווינדן אין דינער לופֿט.
אויב דאָס רעכט צו שאַפֿן געלט וועט דעמאָלט צוריקגעגעבן ווערן צו די מענטשן און די יחיד־סאָווערענע
שטאַטן, וועט דער גאַנצער גרויל־חלום זײַן איבער.
בײַזונדערס אין דעם גלאבאַלן קריזיס, איז די צײַט געקומען צו פאָדערן דאָס – אויב נישט איצט, ווען?