WEBVTT

00:00.468 --> 00:05.169
Mekhoa ea litefo tsa dijithale e ntse e ata ka potlako lefatšeng
ka bophara, 'me leha Majeremane a rata

00:05.169 --> 00:10.432
chelete e tšoaroang, le 'ona a ntse a eketseha
ho lefa ka mokhoa o sa kopaneng le ka mohala.

00:10.432 --> 00:14.582
Ka nako e tšoanang, tšebeliso ea chelete ea
pampiri le eona e ntse e ba thata le ho feta.

00:14.582 --> 00:19.580
Tšebeliso ea eona e lekanyelitsoe, har'a tse ling,
ho loantša ho hlatsoa ha chelete le botlokotsebe.

00:19.580 --> 00:25.245
Libanka le tsona li ntse li fokotsa palo ea mechini ea tsona ea
chelete, 'me mabenkele a fokotsa litefo ka chelete, ha

00:25.245 --> 00:31.754
ka nako e tšoanang ho ntse ho hlahisoa litsamaiso tse
ngata tsa litefo tsa dijithale ka lebitso la tsoelopele.

00:31.754 --> 00:41.414
Chelete ke karolo ya bohlokwa ya ditransekshene tsa tefo
mme e bohlokwa bakeng sa tshebetso ya setjhaba sa rona.

00:41.414 --> 00:50.480
Bofokoli ba litsamaiso tsa tefo tsa dijithale feela bo
sa tsoa bontšoa ke ntlafatso e fosahetseng ea Windows.

00:50.480 --> 00:55.397
Ntlafatso e le 'ngoe e joalo e bile e lekane ho holofatsa
limilione tsa li-PC lefatšeng ka bophara, e emisa mesebetsi

00:55.397 --> 00:59.211
ea boema-fofane kaofela, mekhatlo ea 'muso esita le libanka.

00:59.211 --> 01:05.413
Ka lehlakoreng le leng, chelete e tiisa hore litšebelisano tsa
tefo li tsoela pele ho sebetsa ka polokeho le ka boikemelo, esita

01:05.413 --> 01:09.818
le ha ho e-na le litšitiso tsa tekheniki kapa tsa dijithale.

01:09.818 --> 01:15.353
Ho feta moo, tjhelete e dumella ditefello tsa sephiri, e
sireletsa kgahlanong le tlhokomelo ya kgwebo

01:15.353 --> 01:21.943
mme e ka sebediswa habonolo ke mang kapa mang
ntle le ditshitiso dife kapa dife tsa botekgeniki.

01:21.943 --> 01:26.908
Ka kutlwisiso ena, tjhelete e hatisitsweng hape ke tokoloho.

01:26.908 --> 01:33.812
Ka bokgutshwanyane, mme ka ho bua ka ho
otloloha, ka hoo motho a ka re: haeba re ne re se

01:33.812 --> 01:37.740
na tjhelete, jwale e ka ba nako ya ho e qapa.

01:37.740 --> 01:41.793
Empa mabaka a mokhoa ona o matla le o sekametseng ka
lehlakoreng le le leng a ho tlohela tšebeliso ea chelete ke

01:41.793 --> 01:44.654
afe – ho sa tsotellehe likotsi tse boletsoeng ka holimo?

01:44.654 --> 01:49.576
Ho ya ka moqolotsi wa ditaba tsa kgwebo wa Mojeremane,
Norbert Häring, kgatelopele ena ha se ketsahalo ya kotsi.

01:49.576 --> 01:56.594
Ka pono ea hae, ka morao ho sena ho na le marangrang a matla a
machaba, ao bohareng ba ona, ka bohlokoa, ho leng

01:56.594 --> 02:03.869
mekhatlo e kang Motheo oa Bill & Melinda Gates, Banka ea
Lefatše, IMF, 'me ka hona, mafia ea lichelete ea lefatše.

02:03.869 --> 02:10.281
Ka sebele ha e sebedise matla a yona ho etsa
hore ditefo di be bonolo le ho ba batho habonolo!

02:10.281 --> 02:15.604
Jwalokaha ho bontshitswe, mohlala, lenaneong "Digital central
bank money – the end of freedom!" , dihlopha

02:15.604 --> 02:21.101
tsena di mothating wa ho theha mekgwa e metjha ya
ditefello tsa dijithale lefatsheng ka bophara.

02:21.101 --> 02:24.660
Leha ho le jwalo, tjhelete e ntse e le tshitiso tshebedisong ena.

02:24.660 --> 02:29.427
Leha ho le jwalo, mehlala e mengata e ka tlase e
bontsha hore merero ya ho kenya tshebetsong

02:29.427 --> 02:33.595
ditsamaiso tsa tefo tsa dijithale feela hangata e a hloleha.

02:33.595 --> 02:38.456
Hobane batho ba bangata ba hana ka
tlhaho mekhoa ea tefo ea dijithale.

02:38.456 --> 02:44.241
Ka hona ba ile ba itshwareletsa ka manganga tjheleteng –
ho sa natswe hore na hoo ho ba jella bokae – mme qetellong

02:44.241 --> 02:48.076
ba phatlalatsa tsamaiso e ntjha ya ditefello tsa dijithale.

02:48.076 --> 02:55.411
Ka nako e tšoanang, mefokolo ea litsamaiso tse joalo tsa tefo
le eona e ntse e bonahala, mohlala, ka lebaka la liphoso tsa IT.

02:55.411 --> 03:02.481
Ka lebaka leo, le ka baka la maikutlo a fosahetseng a dikarolo
tse fapaneng tsa setjhaba, mebuso ka tshohanyetso e

03:02.481 --> 03:10.732
ile ya fetola maano a yona a ditjhelete mme, mohlala,
ya tiisa tokelo ya ditefello tsa tjhelete molaotheong.

03:10.732 --> 03:14.372
Mona ke mehlala e meng e khothatsang haholo:

03:14.372 --> 03:19.505
1. Mabenkele a se nang makheisi a
koala ka lebaka la khaello ea bareki.

03:19.505 --> 03:26.114
Li-supermarket tse se nang ba-cashier li tšepisa ho
reka u le tseleng ntle le ho leta ho tena ha u lefa.

03:26.114 --> 03:30.884
Moqapi oa tsamaiso ena ke senatla sa marang-rang, Amazon, se
ileng sa etsa hore batho ba buisane lilemong tse fetileng ka

03:30.884 --> 03:34.664
mabenkele a sona a se nang barekisi a bitsoang "Amazon Go".

03:34.664 --> 03:39.788
Mokhoa ona oa tefo o sebetsa ka
tlhokomelo ea video e nang le temoho ea lifahleho.

03:39.788 --> 03:44.606
Motsamao o mong le o mong oa bareki o shebisoa
ke lik'hamera le lisensara tse se nang palo.

03:44.606 --> 03:49.868
Litsamaiso li lemoha ka botsona hore na moreki o nka thepa efe.

03:49.868 --> 03:57.248
Ka ho kena le ho tsoa o sebelisa smartphone monyako oa lebenkele,
sistimi ea video ea tlhokomelo ebe e hokahanya theko le

03:57.248 --> 04:02.547
mong'a ak'haonte 'me e ntša chelete e baliloeng ka bo eona.

04:02.547 --> 04:08.209
Tshebetsong ena, ho bokellwa dintlha tse ngata tsa biometric le
tlhahisoleseding ka moreki ka mong, e leng se etsang

04:08.209 --> 04:14.814
hore ba se ke ba ba pepeneneng feela ka moelelo wa
nnete wa lentswe leo, empa hape ba be ba ka lebellehang.

04:14.814 --> 04:20.477
Ntle le mathata a mangata a tshireletso ya data
a amanang le theknoloji ena, ho boetse ho na le

04:20.477 --> 04:24.631
kotsi ya ho qhekella ditheko tsa motho ka mong.

04:24.631 --> 04:31.072
Ka mohlala, theko ea pizza e leqhoa bakeng sa
batho ba bapeloa e ka phahamisoa mafelo-bekeng.

04:31.072 --> 04:35.363
Leha ho le jwalo, batho ba bangata ba bonahala ba
utlwisisa hore na tsamaiso ena e sebetsa jwang

04:35.363 --> 04:38.667
mme ka tlhaho ba qoba mabenkele a maholo a jwalo.

04:38.667 --> 04:44.674
Amazon e phatlalalitse hore mabenkele a tšeletseng a
mofuta ona a tla koaloa ka lebaka la khaello ea bareki.

04:44.674 --> 04:53.435
Sena se bontsha kamoo motho ka mong a ka kenyang letsoho ho emisa
mekgwa e jwalo ya tlhokomelo e feteletseng le dijithalaiso.

04:53.435 --> 04:58.590
2. Mebuso e matlafatsa kamohelo ea chelete

04:58.590 --> 05:05.339
Ho fapana le morero oa lefats'e oa ho felisa tšebeliso ea
chelete, 'muso oa Norway o batla ho tiisetsa ba sa

05:05.339 --> 05:13.185
batleng ho sebelisa mekhoa ea tefo ea dijithale hore ba ka
tsoela pele ho lefa thepa le litšebeletso ka chelete.

05:13.185 --> 05:22.411
Kaha tsamaiso ea litefo tsa dijithale ka ho feletseng e ka boela
ea baka ho koaloa ha moruo ka ho feletseng ha ho ka hlaha qaka,

05:22.411 --> 05:29.186
Letona la Toka le Tšireletso ea Sechaba, Emilie
Enger Mehl, o hlalosa: "Tsamaiso ea litefo tsa

05:29.186 --> 05:32.721
elektroniki feela e eketsa bofokoli ba sechaba."

05:32.721 --> 05:36.523
Ka hona, chelete e tlameha ho lula
e le teng ha ho ka hlaha tsietsi.

05:36.523 --> 05:45.500
Ka hona, ho tla hlahisoa molao ho netefatsa hore thepa le
litšebeletso tsohle li ka tsoela pele ho lefelloa ka chelete.

05:45.500 --> 05:49.536
Maiteko a tshwanang a ntse a
etswa dinaheng tse mmalwa tsa Yuropa:

05:49.536 --> 05:56.280
Slovakia, tokelo ea litefo tsa chelete
e ile ea tiisoa molaotheong ka 2023.

05:56.280 --> 06:03.262
Naheng ea Italy, mehato e fapaneng e khahlanong le tšebeliso ea
chelete e felisitsoe ho sa tsotellehe khanyetso e tsoang ho

06:03.262 --> 06:08.485
Khomishene ea Europe, 'me moeli o kaholimo oa
litefo tsa chelete o phahamisitsoe ho tloha ho

06:08.485 --> 06:13.332
€2,000 ho ea ho €5,000 ka la 1 Pherekhong 2023.

06:13.332 --> 06:24.732
Naheng ea Sweden, mmuso o bile o batla ho tsosolosa boemo ba
chelete ba 2017 ka molao le ho bo etsa bo tlamang nakong e tlang.

06:24.732 --> 06:29.697
Kaha e ne e le setsi se matla sa litefello tse
se nang chelete, sena se emela phetoho e kholo

06:29.697 --> 06:33.189
ea maikutlo leano la lichelete bakeng sa Sweden.

06:33.189 --> 06:40.146
Sena se bontša hore ntoa khahlanong le ho fedisoa ha
chelete e tšoaroang ka letsoho e sa lahleha, le hore maemo a ka

06:40.146 --> 06:45.081
fetoha kapele haeba batho ba tsoela pele ho tšoara chelete.

06:45.081 --> 06:50.367
3. Ho fedisoa ha chelete Nigeria
ho hloleha ka mokhoa o totobetseng

06:50.367 --> 06:54.962
Ho latela moqolotsi oa litaba tsa khoebo oa
Mojeremane, Norbert Häring, Nigeria ke khoto e ratoang haholo

06:54.962 --> 06:58.226
bakeng sa liteko tsa Motheo oa Bill & Melinda Gates.

06:58.226 --> 07:03.145
Ho ya ka Häring, mehato e mengata e ntse e
kenngwa tshebetsong le ho lekoa Nigeria ho beha

07:03.145 --> 07:06.694
setjhaba tlasa tlhokomelo e itirisang ka botlalo.

07:06.694 --> 07:14.092
Ka mohlala, ka Mphalane 2021, eNaira, e leng chelete ea
pele ea banka e bohareng ea dijithale Afrika, e ile ea

07:14.092 --> 07:19.072
hlahisoa moo e le ho felisa tšebeliso ea chelete ea pampiri.

07:19.072 --> 07:25.802
Leha ho le jwalo, kamohelo ya eNaira hara setjhaba e ne e le
tlase haholo hoo, selemo se le seng kamora ho

07:25.802 --> 07:32.321
hlahiswa ha yona, ba ka tlase ho 0.5% ya baahi ba
Nigeria ba neng ba amohetse tjhelete ena e ntjha.

07:32.321 --> 07:38.745
E le ho qobella sechaba ho se amohela, Godwin Emefiele,
mohlanka e moholo oa chelete ea pampiri le 'musi oa Banka e

07:38.745 --> 07:42.845
Bohareng ea Nigeria, o ile a tlosa chelete e ngata ts'ebetsong.

07:42.845 --> 07:47.700
O ile a boela a kenya meedi ya ho ntsha tjhelete letsatsi le
letsatsi, e leng se ileng sa baka bothata bo boholo ba

07:47.700 --> 07:52.931
bophelo ho dimilione tsa batho ba Nigeria mme sa lebisa
ho theoheng e kgolo ya thekiso ho dikhamphani tse ngata.

07:52.931 --> 07:56.560
Leha ho le jwalo, setjhaba sa Nigeria se ile
sa dula se tiile, e leng se ileng sa

07:56.560 --> 07:58.677
qetella se qobella makgotla a molao ho nka kgato.

07:58.677 --> 08:04.147
Ka la 3 Tlhakubele 2023, Lekhotla le Phahameng la Nigeria
qetellong le ile la atisa nyeoe e khahlanong le leano la

08:04.147 --> 08:10.303
lichelete la banka e bohareng, la qobella hore le emise
merero ea lona ea ho felisa tšebeliso ea chelete ea pampiri.

08:10.303 --> 08:15.572
Likhethong tse latelang, ho ile ha khethoa mopresidente
e mocha, ea ileng a tlosa Godwin Emefiele mosebetsing.

08:15.572 --> 08:20.653
Emefiele o ile a tshwarwa nakoana kamora moo mme jwale o qositswe
ka tshebediso e mpe ya maemo a hae a mosebetsi ya

08:20.653 --> 08:25.424
etsang didolara tse dibilione tse 4.5 le
boqhekanyetsi bo etsang didolara tse dibilione tse 2.8.

08:25.424 --> 08:32.009
Ho latela mohlahlobi oa lipolotiki tsa lefatše Nick
Giambruno, ho hana ha eNaira e ne e le sesupo sa ho se

08:32.009 --> 08:36.864
tšepe ho tebileng ha baahi ba Nigeria ho baholo ba pusang.

08:36.864 --> 08:43.925
Katleho ea khanyetso ea bona e matlafalitsoeng hape
ke mohlala o ka sehloohong o hlollang haholo oa matla

08:43.925 --> 08:49.098
a maholo ao sechaba se ka a lokollang ha se kopane.

08:49.098 --> 08:53.551
Mehlala ena kaofela e bontša ka ho hlaka
hore ha ho letho le ke keng la etsahala.

08:53.551 --> 08:58.967
Lintlafatso tsena tsohle tse tšabehang, ho
kenyeletsa le ho felisoa ha chelete, li ntse li ka thibeloa!

08:58.967 --> 09:06.085
Senotlolo sa sena ke hore sechaba se bone merero
e mebe ea ba laolang linaha lefatšeng ka bophara.

09:06.085 --> 09:14.316
Sena se baka bonngoe bo hananong, e leng se
tlamehang ho lebisa qetellong ea maqiti a bobe le

09:14.316 --> 09:19.922
liphetohong tse ntle tseo bohle ba li lakatsang.

09:19.922 --> 09:23.395
Ka hona, thuto ke taba ya bohlokwa ya letsatsi!

09:23.395 --> 09:28.889
Ke ba bonang merero e mebe ea ba laolang ba bang ka
sekhukhu feela ba ke keng ba oela masholong a bona.

09:28.889 --> 09:32.257
Ha re sebeliseng nako eo re nang le eona ka
hohle kamoo, hobane ha ho eso be morao haholo!
