ዲጂታላዊ ኣገባብ ክፍሊት ኣብ መላእ ዓለም ዕብየት እናወሰኸ ይኸይድ ኣሎ፡ ጀርመናውያን ዋላ እኳ ንጥረ ገንዘብ እንተፈቐሩ፡ ርክብ ዘይብሉን ብሞባይልን ክፍሊት እውን እናወሰኸ ይኸይድ ኣሎ።
ማዕረ ማዕሪኡ ድማ ኣጠቓቕማ ጥረ ገንዘብ እናኸበደ ይኸይድ ኣሎ።
ዘይሕጋዊ ምስግጋር ገንዘብን ገበንን ንምምካት ካልኦት ነገራት ሓዊሱ ኣጠቓቕማ ጥረ ገንዘብ ድሩት እዩ።
ባንክታት እውን ኤቲኤምአን ይቕንሳ ኣለዋ፡ ድኳናት ድማ ክፍሊት ገንዘብ ይድርታ ኣለዋ፡ ብተመሳሳሊ ድማ ብስም ምዕባለ ዲጂታላዊ ስርዓታት ክፍሊት እናተኣታተወ ይኸይድ ኣሎ።
ጥረ ገንዘብ ኣገዳሲ ኣካል ናይ ክፍሊት ትራንዛክሽን ኮይኑ ንኣሰራርሓ ሕብረተሰብና ኣገዳሲ እዩ።
ኣብዚ ቀረባ እዋን ዝተራእየ ስሕተት ዘለዎ ናይ ዊንዶውስ ምዕባለ፡ ጽሩይ ዲጂታላዊ ስርዓታት ክፍሊት ክሳብ ክንደይ ተቓላዕቲ ምዃኖም ብንጹር ኣርእዩ።
ሓደ ካብዚ ዝመሓየሽ ኣብ መላእ ዓለም ንዝርከባ ሚልዮናት ፒሲታት ንምልማስ እኹል እዩ ነይሩ፣ በዚ ድማ ንመላእ መዓርፎ ነፈርቲ፣ መንግስታዊ ትካላትን ባንክታት ከይተረፈን ንምልማስ እኹል እዩ ነይሩ።
ብኣንጻሩ ጥረ ገንዘብ፡ ዋላ’ውን ቴክኒካዊ ወይ ዲጂታላዊ ምዝንባዕ እንተጋጢሙ፡ ናይ ክፍሊት ትራንዛክሽን ብውሑስን ብናጻን ከምዝሰርሕ የረጋግጽ።
ብተወሳኺ፡ ጥረ ገንዘብ ስሙ ዘይተገልጸ ክፍሊት ዘፍቅድ፡ ካብ ንግዳዊ ምክትታል ዝከላኸልን ዝኾነ ሰብ ብዘይ ዝኾነ ቴክኒካዊ ዕንቅፋት ብቐሊሉ ክጥቀመሉ ዝኽእልን እዩ።
በዚ መንጽር ጥረ ገንዘብ እውን ዝተሓትመ ናጽነት እዩ።
ሓደ ሰብ ብሕጽር ዝበለን ብንጹርን ክብል ይኽእል እዩ፡ ቅድሚ ሕጂ ጥረ ገንዘብ እንተዘይህልወና ሕጂ ጥረ ገንዘብ ንምህዞ ግዜ ምኾነ።
እዚ ሓደ ወገንን ሓያልን ዝንባለ ካብ ጥረ ገንዘብ ርሒቑ ዝኸይድ ዘሎ ምኽንያታት ግን እንታይ እዮም - ዋላ’ኳ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ሓደጋታት እንተሃለወ?
ብመሰረት ጀርመናዊ ጋዜጠኛ ንግዲ ኖርበርት ሃሪንግ እዚ ምዕባለ ናይ ኣጋጣሚ ኣይኮነን።
ብናቱ ኣረኣእያ ብድሕሪ እዚ ዓቢ ኣህጉራዊ መርበብ ኣሎ፣ ኣብ ማእከሉ ድማ ከም በዓል ቢል ኤንድ ሜሊንዳ ጌትስ ፋውንዴሽን፣ ባንኪ ዓለም፣
IMFን በዚ ድማ ዓለማዊ ፋይናንሳዊ ማፍያን ዝኣመሰሉ ትካላት ኣለዉ።
ብርግጽ እዘን ትካላት እዚኣተን ስልጣነን ተጠቒመን ምኽፋል ንኹሉ ሰብ ቀሊልን ምቹእን ንምግባር ኣይኮናን!
እቲ ፈነወ፡ ዲጂታላዊ ገንዘብ ማእከላይ ባንክ፡ መወዳእታ ናጽነት! የርኢ፣ እዞም ዓንኬላት ኣብ መላእ ዓለም ሓደስቲ ዲጂታላዊ ስርዓታት ክፍሊት ኣብ ምቛም ከምዘለዉ።
ይኹን እምበር፡ ሕጂ’ውን ጥረ ገንዘብ ነዚ ኣተገባብራ ኣብ መንገዲ ደው ኢሉ ኣሎ።
ኣብ ታሕቲ ግን ጽሩይ ዲጂታላዊ ስርዓታት ክፍሊት ንምትግባር ዝግበር መደባት መብዛሕትኡ ግዜ ከም ዝፈሽል ዘርእዩ ብዙሓት ኣብነታት ክትዕዘቡ ኢኹም።
ብዙሓት ሰባት ብኣእምሮኣዊ መንገዲ ዲጂታላዊ ስርዓታት ክፍሊት ስለ ዝነጽጉ።
ስለዚ ድማ እዮም ብትሪ ብጥረ ገንዘብ ዝተጣበቑ፡ ዋጋኡ ዝኾነ ይኹን ይኹን፡ በዚ ድማ ሓድሽ ዲጂታላዊ ስርዓተ ክፍሊት ከይተኣታቶ ዝኸልከሉ።
ማዕረ ማዕሪኡ ድማ ድኽመታት ከምዚኦም ዝበሉ ስርዓታት ክፍሊት ርኡይ ይኸውን፣ ንኣብነት ብሰንኪ "ምቁራፅ" ኣይቲ።
ከም ውጽኢቱ ድማ፡ ከምኡ’ውን ብሰንኪ ኣሉታዊ ኣተሓሳስባ መላእ ክፋላት ህዝቢ፡ መንግስታት ሃንደበት ፖሊሲታት ገንዘብ ቀይሮም፡ ንኣብነት ኣብ ቅዋማቶም ብጥረ ገንዘብ ናይ ምኽፋል መሰል ኣስፊሮም።
ገለ ኣዝዮም ዘተባብዑ ኣብነታት እነሆ፤
1. መዝገብ ገንዘብ ዘይብለን ድኳናት ብሰንኪ ሕጽረት ዓማዊል ይዕጸዋ
ካሻየር ዘይብለን ሱፐርማርኬታት ኣብ መውጽኢ ገንዘብ ምጽባይ ከይተጸገምካ ክትሓልፍ ከለኻ ዕዳጋ ክትገብር ቃል ይኣትዉ።
ፈላሚ ናይዚ ስርዓት እዚ፡ ቅድሚ ዓመታት ካብ ካሻየር ነጻ ዝኾኑ “ኣማዞን ጎ” ዝበሃሉ ድኳናቱ ኣብ ኣርእስታት ዜና ዝወጸ ዓቢ ናይ ኦንላይን ትካል ኣማዞን እዩ።
እዚ ናይ ክፍሊት ሞዴል ብቪድዮ ምክትታል ምስ ገጽ ምልላይ ይሰርሕ።
ነፍሲ ወከፍ ምንቅስቓስ ዓማዊል ብማእለያ ዘይብሎም ካሜራታትን ሴንሰራትን ይከታተል።
እቶም ስርዓታት እቲ ዓዳጊ ኣየናይ ኣቑሑት ይወስድ ከምዘሎ ብኣውቶማቲክ የለልዩ።
ኣብ መእተዊ ብስማርትፎን ክትኣቱን ክትወጽእን ከለኻ፡ ድሕሪኡ እቲ ቪድዮ ምክትታል ነቲ ዕድጊ ናብቲ ወናኒ ሕሳብ ይምድቦ እሞ፡ መጠን ናይቲ ዝተዓደገ ኣቕሓ
ብኣውቶማቲክ ይምዝግብ። እዚ መጠን ገንዘብ ብኣውቶማቲክ ካብ ናይ ባንክ ሕሳብካ ክወጽእ እዩ።
ኣብ መስርሕ፡ ማእለያ ዘይብሉ ባዮሜትሪክ ዳታን ሓበሬታን ብዛዕባ ነፍሲ ወከፍ ውልቀ ዓሚል ይእከብ፡ እዚ ድማ ብሓቀኛ ትርጉም ናይቲ ቃል ግሉጽ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ክትግምቶ ዝከኣል ይገብሮ።
እዚ ቴክኖሎጂ ብዘይካ’ቲ ምስኡ ዘምጽኦ ብዙሕ ናይ ዳታ ምክልኻል ጸገማት፡ ውልቃዊ ክብርታት ናይ ምትዕጽጻፍ ሓደጋ’ውን ኣሎ።
ንኣብነት፡ ንንጽል ሰባት ዝኸውን “ዋጋ” (ዋጋ) “ፍሮዝን ፒዛ” ኣብ መወዳእታ ሰሙን ክውስኽ ይኽእል።
ግን ርዱእ እዩ ብዙሓት ሰባት በዚ ስርዓት ኣቢሎም ይርእዩን ብኣእምሮኣዊ መንገዲ ካብ ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ሱፐርማርኬታት ይርሕቑን።
ከምቲ ኣማዞን ዘፍለጦ፡ ሽዱሽተ ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ድኳናት ብሰንኪ ሕጽረት ዓማዊል ክዕጸዉ እዮም።
እዚ ድማ ነፍሲ ወከፍ ውልቀሰብ ከምዚ ዓይነት ስርዓታት “ካብ መጠን ንላዕሊ” ምክትታልን ዲጂታላይዜሽንን ደው ንምባል ብኸመይ ክሕግዝ ከምዝኽእል ዘርኢ እዩ።
2. መንግስታት ተቐባልነት ጥረ ገንዘብ ይውስኹ
ብኣንጻር እቲ ዓለማዊ ኣጀንዳ ምድምሳስ ጥረ ገንዘብ፡ መንግስቲ ኖርወይ ነቶም ዲጂታላዊ ናይ ክፍሊት ኣማራጺታት ክጥቀሙ ዘይደልዩ፡ ንኣቑሑትን
ኣገልግሎታትን ብጥረ ገንዘብ ክኸፍሉ ምእንቲ ክቕጽሉ ውሕስነት ክህቦም ይደሊ።
ምሉእ ብምሉእ ዲጂታላዊ ስርዓተ ክፍሊት ቅልውላው እንተጋጢሙ ቁጠባ ምሉእ ብምሉእ ክዕጾ እውን ስለ ዝኽእል፡ ሚኒስተር ፍትሕን ህዝባዊ ድሕነትን ኤሚሊ ኤንገር
ሜህል ከምዚ ትብል፦ ጽሩይ ኤሌክትሮኒካዊ ክፍሊት ተቓላዕነት ሕብረተሰብ ይውስኽ።
ስለዚ ቅልውላው እንተጋጢሙ ጥረ ገንዘብ ክቕጽል ኣለዎ።
ስለዚ ሓደ ሕጊ ኩሉ ኣቑሑትን ኣገልግሎታትን ጌና ብጥረ ገንዘብ ክኽፈል ከም ዝኽእል ከረጋግጽ ይግባእ።
ኣብ ሓያሎ ሃገራት ኤውሮጳ ተመሳሳሊ ጻዕርታት ኣሎ፤
ኣብ ስሎቫክያ ብጥረ ገንዘብ ናይ ምኽፋል መሰል ኣብ 2023 ኣብ ቅዋም ተሰሪዑ።
ኣብ ኢጣልያ፡ ኣንጻር ተቓውሞ ኮሚሽን ሕብረት ኤውሮጳ፡ ዝተፈላለዩ ጸረ-ጥረ ገንዘብ ስጉምትታት "ተቛሪጾም"፡ እቲ ላዕለዋይ ገደብ ክፍሊት
ገንዘብ ድማ ካብ 2000 ዩሮ ናብ 5000 ዩሮ ብ1 ጥሪ 2023 ወሲኹ።
ኣብ ሽወደን፡ መንግስቲ ከይተረፈ ኣብ 2017 ዘሎ ደረጃ ጥረ ገንዘብ ብሕጊ ክመልሶን ንመጻኢ ቀያዲ ክገብሮን ይደሊ።
ከም ናይ ቀደም ዕርዲ ጥረ ገንዘብ ዘይምህላው መጠን፡ እዚ ንሽወደን ኣብ ገንዘባዊ ፖሊሲ ዓቢ ምግልባጥ ይውክል።
እዚ ድማ ኣንጻር ምድምሳስ ጥረ ገንዘብ ዝግበር ቃልሲ ካብ ምጥፋእ ርሒቑ ከምዘሎን ሰባት ብጥረ ገንዘብ ምጽናዕ እንተጸኒዖም እቲ ውሕጅ ቀልጢፉ ክቕየር ከምዝኽእልን ዘርኢ እዩ።
3. ኣብ ናይጀርያ ምድምሳስ ጥረ ገንዘብ ብዘሕዝን መንገዲ ይፈሽል
ብመሰረት ጀርመናዊ ጋዜጠኛ ንግዲ ኖርበርት ሃሪንግ፡ ናይጀርያ ንቢል ኤንድ ሜሊንዳ ጌትስ ፋውንዴሽን ህቡብ ሓሰማ ጊኒ እያ።
ብመሰረት ሃሪንግ፡ ህዝቢ ኣብ ትሕቲ ፍጹም ኣውቶማቲክ ምክትታል ንምእታው ኣብ ናይጀርያ ብዙሕ ነገራት ይትግበርን ይፍተንን ኣሎ።
ንኣብነት፡ ኣብ ኣፍሪቃ ናይ መጀመርታ ዲጂታላዊ ማእከላይ ባንክ ባጤራ ዝኾነ ኢናይራ፡ ኣጠቓቕማ ጥረ ገንዘብ ንምቁራጽ፡ ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ 2021 ኣብኡ ተኣታትዩ።
ይኹን እምበር፡ ተቐባልነት ናይቲ ኢናይራ ኣብ ህዝቢ ኣዝዩ ትሑት ብምንባሩ፡ ድሕሪ ሓደ ዓመት ምትእትታዉ፡ ትሕቲ 0.5% ናይጀርያውያን ነዚ ሓድሽ ባጤራ ተቐቢሎምዎ ነይሮም።
ህዝቢ ንኽቕበሎ ንምግዳድ፡ ኣትሪሩ ተቓዋሚ ገንዘብን ኣመሓዳሪ ማእከላይ ባንክ ናይጀርያን ጎድዊን ኤመፊለ፡ ሰፊሕ ክፋል ናይቲ ጥረ ገንዘብ ካብ ዕዳጋ ኣውጺኡ።
ብተወሳኺ መዓልታዊ ገደብ ምውጻእ ገንዘብ ኣተኣታትዩ፡ እዚ ድማ ንሚልዮናት ናይጀርያውያን ኣብ ከቢድ ጸገም ዘእተወን ንብዙሓት ኩባንያታት ኣብ እቶት ዓቢ ክሳራ ከምዘስዓበን ተገሊጹ።
ህዝቢ ናይጀርያ ግን ጸኒዑ ደው ኢሉ፡ ኣብ መወዳእታ ድማ ኣብያተ ፍርዲ ንኽንቀሳቐሳ ገይርወን።
ብ3 መጋቢት 2023 ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ናይጀርያ ኣብ መወዳእታ ኣንጻር ገንዘባዊ ፖሊሲ ማእከላይ ባንክ ዝቐረበ ክሲ ኣጽዲቑ፡ ድሕሪኡ ድማ ነቲ ጥረ ገንዘብ ንምስርዛር ዝነበሮ መደብ ደው ከብሎ ተገዲዱ።
ኣብ ዝቐጸለ ምርጫ ሓድሽ ፕረዚደንት ተመሪጹ፡ ድሕሪኡ ንጎድዊን ኤመፊለ ካብ ስልጣኑ ኣውሪድዎ።
ኤመፊለ ድሕሪ ቁሩብ ግዜ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ዝኣተወ ኮይኑ፡ ሕጂ ድማ ብ4.5 ቢልዮን ዶላር ብዘይግቡእ ስልጣን ስልጣኑን 2.8 ቢልዮን ዶላር ብምጭብርባርን ተኸሲሱ ኣሎ።
ብመሰረት ተንታኒ ጂኦፖለቲካዊ ኒክ ጂያምብሩኖ፡ ምንጻግ ኢናይራ ምልክት ናይቲ ህዝቢ ናይጀርያ ኣብ ልዕሊ ገዛእቲ ኤሊታት ዝነበሮ ዓሚቝ ዘይምትእምማን እዩ ነይሩ።
ዓወት ናይቲ ዝተዋህለለ ተቓውሞኦም እውን ሓደ ህዝቢ ሓደ ምስ ዝኸውን ከማዕብሎ ዝኽእል ገዚፍ ሓይሊ ኣዝዩ ዝድነቕ ኣብነት እዩ።
እዚ ኩሉ ኣብነታት ዘይከኣል ነገር ከምዘየለ ብንጹር ዘርኢ እዩ።
ኩሉ እቲ ሕማቕ “ልምዓታት”፡ እንተላይ ምድምሳስ ጥረ ገንዘብ፡ ሕጂ’ውን ደው ክብል ይኽእል’ዩ!
ናይዚ ቁልፊ ነገር ህዝቢ ብእኩይ መደባት ናይቶም ዓለማውያን ጎይቶት ኣሻንጉሊት ክርኢ እዩ።
እዚ ሽዑ ኣብ ተቓውሞ ሓድነት ይፈጥር፣ እዚ ድማ ናብ ውድቀት እከይ ተንኮላትን ኩሉ ሰብ ዝናፍቖ ኣወንታዊ ለውጥታትን ክመርሕ ዘይተርፍ እዩ።
ምብራህ እምበኣር ስርዓት ዕለቱ እዩ!
እቶም ብእኩይ መደባት ናይቶም ኣብ ድሕሪት ዘለዉ ጎይቶት ኣሻንጉሊት ዝረኣዩ ጥራይ እዮም ብሓሶቶም ዘይወድቁ።
ግዜ ንጠቐመሉ፣ ምኽንያቱ ደንጉዩ ስለዘይኮነ!