WEBVTT

00:00.468 --> 00:06.654
Izindlela zokukhokha zedijithali zithola ukuthandwa ngokushesha
emhlabeni wonke, futhi naphezu kokuthanda kwabo imali, amaJalimane

00:06.654 --> 00:10.432
nawo ayakhokha ngokuya ngokuya ngokungathinti nangocingo.

00:10.432 --> 00:14.582
Ngasikhathi sinye, ukusetshenziswa kwemali
esandleni nakho kuya kusiba nzima kakhulu.

00:14.582 --> 00:19.580
Ukusetshenziswa kwayo kunqunyelwe, phakathi
kwezinye izinto, ukulwa nokuwasha imali nobugebengu.

00:19.580 --> 00:25.209
Amabhange nawo ayanciphisa inani lemishini yokukhipha imali,
izitolo zinciphisa izinkokhelo ngemali, kanti

00:25.209 --> 00:31.754
ngasikhathi sinye kungeniswa izinhlelo zokukhokha
zedijithali eziningi egameni lenqubekela phambili.

00:31.754 --> 00:41.414
Imali yesandla iyisici esibalulekile ekuthengiselaneni
kokukhokha futhi ibalulekile ekusebenzeni komphakathi wethu.

00:41.414 --> 00:50.480
Ubuthakathaka bezinhlelo zokukhokha ezidijithali ngokuphelele
bubonisiwe muva nje ngesibuyekezo seWindows esiphutha.

00:50.480 --> 00:54.508
Isibuyekezo esisodwa esinjalo sasanele ukuvimba amakhompyutha
ayizigidi emhlabeni wonke, sabangela ukuthi

00:54.508 --> 00:59.211
izikhumulo zezindiza zonke, izikhungo
zikahulumeni ngisho nezamabhange zime ngokuphelele.

00:59.211 --> 01:03.926
Imali esandleni, ngakolunye uhlangothi, iqinisekisa ukuthi
ukuthengiselana kwezimali kuqhubeka kusebenza

01:03.926 --> 01:09.818
ngokuphepha nangokuzimela ngisho nasezikhathini
zokuphazamiseka kobuchwepheshe noma kwedijithali.

01:09.818 --> 01:17.191
Ngaphezu kwalokho, imali ebhukhikhathi ivumela izinkokhelo
ezingaziwa, ivikela ekuqapheni kwezohwebo futhi ingasetshenziswa

01:17.191 --> 01:21.943
kalula yinoma ubani ngaphandle kwezithiyo zobuchwepheshe.

01:21.943 --> 01:26.908
Ngalesi simo, imali ephathekayo nayo iyinkululeko eprintiwe.

01:26.908 --> 01:37.740
Ngokufingqa futhi ngokusobala, umuntu angathi-ke: uma
besingakabi nemali, manje bekuyoba yisikhathi sokuyiqamba.

01:37.740 --> 01:41.602
Kodwa yiziphi izizathu ezingemuva kwale
ndlela eqinile nenye-siyedwa yokushiya imali

01:41.602 --> 01:44.654
esandleni – naphezu kwezingozi ezishiwo ngenhla?

01:44.654 --> 01:49.576
NgokukaNorbert Häring, intatheli yezamabhizinisi
yaseJalimane, le nqubekela phambili ayihleleki.

01:49.576 --> 01:56.925
Ngokombono wakhe, ngemuva kwalokhu kunenethiwekhi yamazwe
ngamazwe enamandla, phakathi kwayo, okubalulekile, kunezinhlangano

01:56.925 --> 02:03.869
ezifana neBill & Melinda Gates Foundation, iBhange
Lomhlaba, i-IMF, ngaleyo ndlela i-mafia yezimali yomhlaba wonke.

02:03.869 --> 02:10.281
Impela ayisebenzisi amandla ayo ukwenza
ukukhokha kube lula futhi kube nokunethezeka kubantu!

02:10.281 --> 02:15.151
Njengoba kubonisiwe, isibonelo, ohlelweni olubizwa ngokuthi
"Imali yebhange elikhulu yedijithali – ukuphela

02:15.151 --> 02:21.101
kwenkululeko!" , lezi zinhlangano zisebenzela ukusungula
izinhlelo ezintsha zokukhokha ngedijithali emhlabeni wonke.

02:21.101 --> 02:24.660
Nokho, imali isasala iyisithiyo ekusebenzisweni kwalokhu.

02:24.660 --> 02:29.450
Nokho, izibonelo eziningi ezilandelayo
zikhombisa ukuthi izinhlelo zokwethula izinhlelo

02:29.450 --> 02:33.595
zokukhokha ezidijithali ngokuphelele zivame ukwehluleka.

02:33.595 --> 02:38.456
Ngoba abantu abaningi ngokuzizwa ngaphakathi
bayaphika izinhlelo zokukhokha ngedijithali.

02:38.456 --> 02:43.958
Ngakho-ke babambelela ngokuqinile emalini –
kungakhathalekile ukuthi kubiza malini kubo – futhi

02:43.958 --> 02:48.076
ekugcineni baqeda uhlelo olusha lokukhokha ngedijithali.

02:48.076 --> 02:52.300
Ngasikhathi sinye, ubuthakathaka bezinjongo
zokukhokha ezinjalo buya sobala, isibonelo

02:52.300 --> 02:55.411
ngenxa yamaphutha kwezobuchwepheshe bolwazi.

02:55.411 --> 03:02.585
Ngenxa yalokho, futhi ngenxa yokuziphatha okubi kwezingxenye
ezinkulu zabantu, ohulumeni bashintsha ngokuzumayo

03:02.585 --> 03:10.732
inqubomgomo yabo yemali futhi, isibonelo, bafaka
emthethosisekelo wabo ilungelo lokukhokhelwa ngemali.

03:10.732 --> 03:14.372
Nazi ezinye izibonelo ezikhuthazayo kakhulu:

03:14.372 --> 03:19.505
1. Izitolo ezingenalo ikhasha
ziyavalwa ngenxa yokuntuleka kwamakhasimende.

03:19.505 --> 03:26.114
Izitolo ezinkulu ezingenalo umgcini wemali zithembisa ukuthenga
ngenkathi uhamba ngaphandle kokulinda okudikayo ekukhokheni.

03:26.114 --> 03:30.482
Umqambi walolu hlelo yinkampani enkulu
eku-inthanethi i-Amazon, eyaba sematheni eminyakeni

03:30.482 --> 03:34.664
eyedlule ngezitolo zayo ze-Amazon Go ezingenabakhokhisi.

03:34.664 --> 03:39.788
Lolu hlelo lokukhokha lusebenza
ngokugada ngevidiyo nokuhlonza ubuso.

03:39.788 --> 03:44.606
Yonke inyakazo yamakhasimende
ilandelwa amakhamera nezinzwa ezingenakubalwa.

03:44.606 --> 03:49.868
Amasistimu azibona ngokuzenzakalelayo
ukuthi yiziphi izimpahla umthengi azithathayo.

03:49.868 --> 03:57.149
Ngokungena nokuphuma usebenzisa i-smartphone emnyango wesitolo,
uhlelo lokugada lwamavidiyo luhlanganisa ukuthenga nomnikazi

03:57.149 --> 04:02.547
we-akhawunti futhi luthatha ngokuzenzakalelayo inani elibaliwe.

04:02.547 --> 04:10.048
Kule nqubo, kuqoqwa idatha ye-biometric engenakubalwa
kanye nolwazi mayelana nomthengi ngamunye, okwenza bangabonakali

04:10.048 --> 04:14.814
nje kuphela ngokweqiniso, kodwa futhi bangabikezelwa.

04:14.814 --> 04:20.142
Ngaphezu kwezinkinga eziningi zokuvikelwa kwedatha
ezihambisana nalobu buchwepheshe, kukhona futhi ingozi

04:20.142 --> 04:24.631
yokuphathwa ngokungafanele kwamanani entengo yomuntu ngamunye.

04:24.631 --> 04:31.072
Isibonelo, intengo ye-pizza eqandisiwe
yabantu abangashadile ingakhuphuka ngempelasonto.

04:31.072 --> 04:38.667
Nokho, abantu abaningi babonakala beqonda lolu hlelo
futhi ngokwemvelo bagwema izimakethe ezinkulu ezinjalo.

04:38.667 --> 04:44.674
I-Amazon imemezele ukuthi izitolo eziyisithupha
ezinjalo zizovalwa ngenxa yokuntuleka kwamakhasimende.

04:44.674 --> 04:53.435
Lokhu kukhombisa ukuthi umuntu ngamunye angasiza kanjani
ekuvimbeni izinhlelo zokubhekwa ngokweqile nokudijithalishwa.

04:53.435 --> 04:58.590
2. Uhulumeni baqinisa ukwamukela imali

04:58.590 --> 05:05.495
Ngokuphikisana nohlelo lomhlaba wonke lokususa imali, uhulumeni
waseNorway ufuna ukuqinisekisa labo abangafuni

05:05.495 --> 05:13.185
ukusebenzisa izindlela zokukhokha zedijithali ukuthi
bangaqhubeka nokukhokha izimpahla nezinsizakalo ngemali.

05:13.185 --> 05:21.162
Njengoba uhlelo lokukhokha ngokuphelele lwedijithali lungaholela
ekumisweni ngokuphelele komnotho uma kwenzeka ingozi,

05:21.162 --> 05:29.342
uNgqongqoshe Wezobulungiswa Nezokuphepha Komphakathi, u-Emilie
Enger Mehl, uchaza: "Uhlelo lokukhokha oluse-elekthronikhi

05:29.342 --> 05:32.721
ngokuphelele lwandisa ubuthakathaka bomphakathi."

05:32.721 --> 05:36.523
Ngakho-ke imali kumele ihlale itholakala uma kwenzeka ingozi.

05:36.523 --> 05:45.500
Ngakho-ke kuzokwethulwa umthetho ukuqinisekisa ukuthi zonke
izimpahla nezinsizakalo zingaqhubeka zikhokhelwa ngemali.

05:45.500 --> 05:49.536
Imizamo efanayo isiqhubeka emazweni ambalwa aseYurophu:

05:49.536 --> 05:56.280
E-Slovakia, ilungelo lokukhokhelwa
ngemali kwabekwa emthethosisekelo ngo-2023.

05:56.280 --> 06:04.096
E-Italy, izinyathelo ezahlukene zokumelana nokukhokha ngemali
zekhokhisiwe naphezu kokuphikiswa yiKhomishini YaseYurophu,

06:04.096 --> 06:13.332
futhi umkhawulo ophezulu wokukhokha ngemali wenyuswa
usuka ku-€2,000 waya ku-€5,000 ngomhlaka 1 Januwari 2023.

06:13.332 --> 06:19.888
E-Sweden, uhulumeni ngisho ufuna ukubuyisela
izinga lemali lango-2017 ngokomthetho futhi

06:19.888 --> 06:24.732
ukwenze kube semthethweni esikhathini esizayo.

06:24.732 --> 06:29.750
Njengoba yayingelinye lamazwe aqinile
ekukhokheni ngaphandle kwemali, lokhu kumela ukuguquka

06:29.750 --> 06:33.189
okukhulu kakhulu kwenqubomgomo yemali eSweden.

06:33.189 --> 06:40.146
Lokhu kukhombisa ukuthi impi yokulwa nokususwa kwemali
yesikashini isekude nokulahlekelwa, futhi izimo zingashintsha

06:40.146 --> 06:45.081
ngokushesha uma abantu beqhubeka begcina imali yesikashini.

06:45.081 --> 06:50.367
3. Ukumiswa kwemali eNigeria kwehluleka ngokumangalisayo

06:50.367 --> 06:54.911
NgokukaNorbert Häring, intatheli
yezamabhizinisi yaseJalimane, iNigeria iyigundane lokuhlola

06:54.911 --> 06:58.226
elithandwayo leBill & Melinda Gates Foundation.

06:58.226 --> 07:03.046
Ngokusho kukaHäring, izinyathelo eziningi
sezisetshenziswa futhi zivivinywa eNigeria ukuze abantu

07:03.046 --> 07:06.694
babekwe ngaphansi kokuqapha okuzenzakalelayo okuphelele.

07:06.694 --> 07:14.293
Isibonelo, ngo-Okthoba 2021, i-eNaira, imali yokuqala
yebhange eliphakathi yedijithali e-Afrika, yethulwa lapho

07:14.293 --> 07:19.072
ngenhloso yokuphelisa ukusetshenziswa kwemali esandleni.

07:19.072 --> 07:27.622
Nokho, ukwamukelwa kwe-eNaira phakathi kwabantu kwakuncane
kakhulu kangangokuba, ngemva konyaka owodwa kusethulwe, abantu

07:27.622 --> 07:32.321
abangaphansi kuka-0.5% baseNigeria bamukele le mali entsha.

07:32.321 --> 07:39.006
Ukuze aphoqe umphakathi ukuba uyamukele, uGodwin Emefiele,
umphikisi oqinile wemali esandleni kanye nomqondisi weBhange

07:39.006 --> 07:42.845
Elikhulu laseNigeria, wakhupha imali eningi ekujikelezeni.

07:42.845 --> 07:47.563
Waphinde wethula imikhawulo yokuhoxiswa kwemali nsuku zonke,
okubangele ubunzima obukhulu bokuphila

07:47.563 --> 07:52.931
kwizigidi zabantu baseNigeria futhi kwaholela ekwehleni
okukhulu kokuthengiswa kwezinkampani eziningi.

07:52.931 --> 07:58.677
Nokho, inani labantu baseNigeria laqhubeka liqinile, okwathi
ekugcineni kwaphoqa izinkantolo ukuthi zithathe izinyathelo.

07:58.677 --> 08:06.162
Ngo-3 Mashi 2023, iNkantolo ePhakeme yaseNigeria ekugcineni yavuma
icala elalibhekiswe kwenqubomgomo yemali yebhange eliphakathi,

08:06.162 --> 08:10.303
yamphoqa ukuba imise izinhlelo zayo zokususa imali esandleni.

08:10.303 --> 08:15.572
Ekuvotweni okulandelayo, kukhethwe umengameli
omusha, owabe esesusa uGodwin Emefiele esikhundleni.

08:15.572 --> 08:20.210
Emefiele wabanjwa ngokushesha kamuva futhi manje usolwa
ngokusebenzisa kabi isikhundla sakhe okulingana

08:20.210 --> 08:25.424
nezigidigidi ezi-4.5 zamadola kanye nobugebengu
bokukhwabanisa okulingana nezigidigidi ezi-2.8 zamadola.

08:25.424 --> 08:32.487
Ngokomhlaziyi wezepolitiki yomhlaba wonke uNick Giambruno,
ukwenqaba i-eNaira kwakuyisibonakaliso sokungathembeki

08:32.487 --> 08:36.864
okujulile kwabantu baseNigeria kubaphathi ababusa.

08:36.864 --> 08:43.423
Impumelelo yokumelana kwabo okuqinile futhi
iyisibonelo esivelele kakhulu samandla

08:43.423 --> 08:49.098
amakhulu abantu abangawakhulula lapho behlangene.

08:49.098 --> 08:53.551
Zonke lezi zibonelo ziveza ngokusobala ukuthi akukho okungenzeki.

08:53.551 --> 08:58.967
Zonke lezi zinguquko ezesabekayo, kuhlanganise
nokususwa kwemali esandleni, zisengavinjelwa!

08:58.967 --> 09:06.085
Isihluthulelo salokhu ukuthi umphakathi ubone ngokusobala
izinhlelo ezimbi zabaphathi bamapuppet bomhlaba wonke.

09:06.085 --> 09:14.449
Lokhu-ke kudala ubumunye ekuvukeleni,
okungagwemeki okuholela ekwehlulekeni kwezinhlelo zobubi

09:14.449 --> 09:19.922
nasekushintsheni okuhle okufunwa wonke umuntu.

09:19.922 --> 09:23.395
Ngakho-ke imfundo iyona into ebalulekile namuhla!

09:23.395 --> 09:28.889
Abantu ababona izinhlelo ezimbi zabaphathi
bamapuppet abasemva kwezibuko kuphela abangaweli amanga abo.

09:28.889 --> 09:32.257
Masisebenzise kahle isikhathi
esinakho, ngoba akukakahlwengi okwamanje!
