Sarco kapsula erabiliz suizidioa egiteko asmatutako asmakizun berriak bizitza babesteko oztopoa apurtzen du.
Kanadako eutanasia-programa orain jarraitzen ari da kritikariek aspalditik beldur
zutenarekin: "eskaerako heriotza"ren gorakada azkarra.
Suitza, lagundutako suizidioari buruzko arau liberalengatik aspalditik ezaguna, orain bere kabuz hautatutako heriotzarako
beste negozio-eredu berri bati aurre egin behar dio.
Une honetan Schaffhausen kantonan eztabaida beroa dago "Sarco-Pod" izeneko suizidio-kapsula polemikoaren legezkotasunari buruz.
Sarco kapsula, hilkutxa itxurako, 3D inprimagailu batekin ekoiztutako gas kapsula erabat automatikoa,
pertsonei nola hil erabakitzea ahalbidetzeko diseinatua dago.
Askatasunaren existentzia zehazteko lineako inkesta batean parte hartu ondoren, sarbiderako kode
bat jasotzen duzu eta hiltze-kapsulara sar zaitezke.
Barruan palanka bat dago, eta besterik gabe biratu besterik ez duzu egin behar. 30 segundo
inguru igaro ondoren, kontzientzia galtzen da.
2024ko irailaren 23an, kapsula lehen aldiz erabili zen Schaffhausen kantonamenduko baso
batean gertatutako heriotza-istripu batean.
Prozesu horretan 64 urteko emakume estatubatuar bat hil zen. Emakumeak helburu horretarako bereziki Suitzara bidaiatu zuen.
Philip Nitschke, kapsularen asmatzailea eta Exit International enpresaren presidentea, Herbehereetatik
bideo-transmisio zuzenean emakumearen heriotza ikusi zuen.
Ondoren, Schaffhauseneko poliziak bertan zeuden pertsona guztiak atxilotu zituen suizidioa bultzatu eta laguntzeagatik egotzita.
Nitschke ere atxilotu zuten, eta bere ordenagailuak eta Sarco prototipo bat konfiskatu zituzten.
2024ko urriaren 8an, Nitschke oraindik atxiloketan dago. Beste 371 pertsona kapsulan
heriotza jasotzeko itxarote-zerrendan daude oraindik.
Agintariek oraindik argibide gehiago behar dituzte. Gauza bat ziurra da: politikariek sarco
heriotzetarako marko juridikoa zehazteko ahalegintzen ari dira.
Eztabaida oso bizirik dago, eta kapsula erabiltzeko alde guztietatik arrazoi eta istorio
desberdinak, batzuetan oso hunkigarriak, entzuten dituzu.
"Autoerabaketasuna" hemen oso modako hitza da.
Baina begiratu dezagun Kanadako MAID programaren adibidera: ez da gehiago helduentzako eutanasia "besterik"
Gutxieneko adin-mugarik ez duten haurrak ere beren bizitzari 'auto-hautatutako' eta
'auto-erabakutako' amaiera ematea baimenduta daude.
Haurtxoak abortatu behar dira "jaiotza osteko hiltze" bidez. Eta zein agintari moralek erabakitzen du non marra jarri behar den?
Suitzako politikariek lagundutako suizidioa bezalako gauzei ez badiete eusteko gai, egin dezakeguna bakarrik da ondoan
gelditu eta presa apurtzen denean gure Europako auzunean berriro ere haurrak legez sakrifikatzen hasten garenean ikustea.
Baina entzun hurrengo programa, Kanadak jada zenbateraino aurreratu duen aitzindari gisa jakiteko.
Pobrea al zara, depresioa pairatzen duzu, desgaitua zara edo bestela gizartean onartezina
zara? Zergatik ez heriotza atsegin bat aukeratu?
Halako adierazpen bat entzuten duen edonork pentsatuko luke gaizki entzun zuela!
Hala ere, hau edo antzeko zerbait laster Kanadako gobernuaren eutanasia-programaren –
Heriotzan Mediku Laguntza – leloa izan daiteke.
Suizidioari aurre egiteko laguntza zuzendua emateko planak Kanadako eutanasiaren industrian zabaldu dira.
Estatuak onartutako eta antolatutako suizidio honek, urte batzuk daramatza martxan,
gero eta bitxiagoak diren forma hartzen ari da.
Ukatu ezin da hemen antzekotasun batzuk daudela "Soylent Green" zientzia-fikziozko filmarekin, non jendea gizartearen
onuragatik hil nahi duen, karga deseroso bat izatearen ordez.
Kanadak erabaki du injekzio letal bidezko suizidioa osasun-zerbitzu gisa definitzea.
Ez da bakarrik eskaera dagoenik aukera hau 12 urtekoentzat eskuragarri jartzeko; Torontoko
Unibertsitateko bi filosofok orain are diote pobreentzako eutanasiak gizartean onartu beharko litzatekeela.
Kayla Wiebe, filosofiako doktorego-ikaslea, eta bioetika-aditu Amy Mullin, filosofiako irakaslea,
Journal of Medical Ethics aldizkarian idazten dute:
"Gizarte-baldintza injustuen eraginez jada sufritzen ari diren pertsonak baldintza horiek
hobetzeko itxaroten behartzea onartezina da."
Gomendatutako soluzioa kalteak murrizteko hurbilketa gisa onartu beharko litzateke eta bi aukera idealagoen
artean "gaizkeria txikiagoa" gisa hartu beharko litzateke.
Hitz garbiz esanda, bi emakumeek diote bi aukera besterik ez daudela: laguntzarik edo hobekuntzarik espero
gabe bizitza miseragarri bat, edo "suizidio eder bat".
Hala ere, Wiebe eta Mullinek "kasurik okerrena" deitzen dioten egoera, azken batean, honetara murrizten da:
desabantailan dauden pertsona horiek euren bizitza nola bizi erabakitzeko eskubidea izango luketela.
Haien ustez, denek eskubidea izan beharko lukete beren bizitza bizitzeko merezi duen ala ez
erabakitzeko, eta erabaki hori errespetatu beharko litzateke.
Nahiz eta irtenbide hau tragikoa izan, euren adierazpenaren arabera, hala ere, kalteen
murrizketarako hurbilketa onena litzateke.
Honek ezinbestean sortzen du galdera: kalteak murriztearen aldetik, nor onuratzen da gehien halako soluzio giza-gabeez?
Bere "etikan onargarri" suizidioa justifikatzeko, bi emakumeek ongizate sozialik eza dela-eta eutanasia
bilatzera behartuta dauden Kanadako herritarren beldurgarri diren istorioak erabiltzen dituzte.
Kanadako suizidio-araudiaren garapen azkarra eta Trudeau gobernuaren haiek are gehiago zabaltzeko
determinazioa kontuan hartuta, halako proposamenak heriotz-seriotasun osoz hartu beharko lirateke.
Politikoek egoera konpontzeko eta sufrimenduan daudenen bizitza edozein prezioan jasangarriago egiteko ahalegin guztiak
egin beharrean, hemen ez bakarrik "suizidioa" bultzatzen da, baizik eta irtenbide onargarriena gisa proposatzen da.
Bere nazioko herritarrei heriotza bizitzaz erakargarriagoa egiten dien edonork delitu bat egiten du.
Eta bere antzeko gizakien bizitzak edozein prezioan babesteko eta haien bizitza biziago egiteko borrokan ez dabilen inork ez luke
herritarren ordezkari gisa deitu behar, ezta horrela jokatu ere.