Սարկո կափսուլի միջոցով ինքնասպանություն գործելու նոր հայտնագործությունը խախտում է կյանքի պաշտպանության խոչընդոտը։
Կանադայի էութանազիայի ծրագիրը այժմ ուղեկցվում է այնպիսի զարգացումներով, որոնցից քննադատները
վաղուց էին վախենում՝ «պահանջով մահվան» արագ աճով։
Շվեյցարիան, որը երկար ժամանակ հայտնի է եղել ինքնասպանության օժանդակության ազատ կարգավորումներով, այժմ ստիպված է
դիմակայել ինքնաընտրված մահվան մեկ այլ նոր բիզնես մոդելի։
Ներկայում Շաֆհաուզենի կանտոնում բուռն քննարկումներ են ընթանում վիճահարույց «Sarco Pod»
ինքնասպանության կափսուլի իրավական համապատասխանության շուրջ։
Սարկո կափսուլը, դագաղի տեսք ունեցող, ամբողջովին ավտոմատ գազային կափսուլ, որը արտադրվել է 3D տպիչով, նախատեսված է
մարդկանց թույլ տալու ընտրել, թե ինչպես են նրանք մահանում։
Ազատ կամքը պարզելու համար անցկացված առցանց հարցմանը մասնակցելուց հետո դուք ստանում եք
մուտքի կոդ և կարող եք մտնել սպանության կափսուլա։
Ներսում կա մի լծակ, որը դու պարզապես շրջում ես։ Մոտ 30 վայրկյան անց դու անգիտակից ես դառնում։
2024 թվականի սեպտեմբերի 23-ին կափսուլը առաջին անգամ օգտագործվեց Շաֆհաուզենի կանցոնի անտառում տեղի ունեցած մահացու դեպքի ժամանակ։
64-ամյա ամերիկացի կինը մահացել է այդ գործընթացում։ Կինը հատուկ այս նպատակով մեկնել էր Շվեյցարիա։
Ֆիլիպ Նիցշկեն, կափսուլայի հեղինակն ու «Exit International» ընկերության նախագահը,
Նիդեռլանդներից ուղիղ տեսահաղորդմամբ հետևեց կնոջ մահվան։
Շաֆհաուզենի ոստիկանությունը այնուհետև ձերբակալեց դեպքի վայրում գտնվող բոլոր անձանց՝
ինքնասպանության հրահրման և դրա օժանդակության մեղադրանքով։
Նիչկեն նույնպես ձերբակալվեց, իսկ նրա համակարգիչներն ու Սարկո պրոտոտիպը առգրավվեցին։
2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ի դրությամբ Նիչսկեն շարունակում է գտնվել կալանքի տակ։ Կապսուլայում
մահվան համար դեռևս սպասման ցուցակում են 371 այլ մարդ։
Իշխանություններին դեռ անհրաժեշտ են լրացուցիչ պարզաբանումներ։ Մեկ բան հստակ է՝ քաղաքական գործիչները
ձգտում են սահմանել Սարկո մահերի իրավական շրջանակը։
Քննարկումը լիովին ընթացքի մեջ է, և դուք լսում եք բոլոր կողմերից կապսուլան օգտագործելու տարբեր,
երբեմն շատ հուզիչ պատճառներ ու պատմություններ։
«Ինքնորոշում» այստեղ մեծ հանրաճանաչ բառ է։
Բայց եկեք նայենք Կանադայի MAID (Medical Assistance in Dying) ծրագրի օրինակին. այն այլևս
«միայն» չափահասների համար օգնությամբ մահվան մասին չէ։
Նույնիսկ այն երեխաները, որոնց համար նվազագույն տարիքային սահմանափակում չկա, թույլատրվում է
կիրառել «ինքնաընտրված», «ինքնորոշված» կյանքի ավարտը։
Նորածինները պետք է սպանվեն «ծննդաբերական սպանության» միջոցով։ Իսկ ո՞ր բարոյական
իշխանությունն է որոշում, թե որտեղ է գծվում սահմանը։
Եթե շվեյցարացի քաղաքական գործիչները չեն կարող դադարեցնել օգնությամբ ինքնասպանության նման պրակտիկաները, մենք միայն կարող
ենք կանգնել ու դիտել, թե ինչպես է ջրարգելքը փլվում և ինչպես ենք մենք մեր եվրոպական
հարևանությունում օրինականորեն կրկին սկսում զոհաբերել երեխաներին։
Բայց լսեք հետևյալ ծրագիրը՝ իմանալու համար, թե որքան հեռու է Կանադան արդեն հասել որպես առաջատար։
Դուք աղքատ, դեպրեսիվ, հաշմանդամ կամ այլ կերպ սոցիալապես անընդունելի՞ եք։ Ուրեմն ինչու՞ չընտրել հաճելի մահ։
Նման հայտարարություն լսողը կմտածեր, որ սխալ է լսել։
Այնուամենայնիվ, սա կամ նման մի բան շուտով կարող է դառնալ Կանադայի կառավարության էութանազիայի՝
«Մահվան բժշկական օգնություն» ծրագրի կարգախոսը։
Կանադայի էութանազիայի արդյունաբերությունում ինքնասպանությանը նպատակային աջակցություն ցուցաբերելու ծրագրերը ընդլայնվել են։
Այս պետության կողմից հաստատված և կազմակերպված ինքնասպանությունը, որը արդեն մի քանի տարի է
ընթանում է, ձեռք է բերում օրեցօր ավելի անհասկանալի ձևեր։
Չի կարելի հերքել, որ այստեղ կան որոշակի նմանություններ գիտաֆանտաստիկ «Սոյլենթ Գրին» ֆիլմի հետ, որտեղ
մարդիկ ուրախությամբ մահանում են հասարակության ընդհանուր բարիքի համար, քան որ լինեն անհարմար բեռ։
Կանադան որոշել է մահացու ներարկմամբ ինքնասպանությունը սահմանել որպես առողջապահություն։
Պահանջ կա ոչ միայն այս տարբերակը 12-ամյա երեխաների համար հասանելի դարձնելու, այլև Տորոնտոյի համալսարանի երկու
փիլիսոփաներ այժմ պնդում են, որ աղքատների էութանազիան պետք է սոցիալապես ընդունելի լինի։
Կայլա Վիբե, փիլիսոփայության գիտությունների դոկտորանտ, և կենսաէթիկ Ամի Մալին, փիլիսոփայության
պրոֆեսոր, գրում են Բժշկական էթիկայի հանդեսում:
"Անընդունելի է, որ արդեն անարդար սոցիալական պայմաններից տառապող մարդիկ ստիպված են սպասել այդ պայմանների բարելավմանը։"
Առաջարկվող լուծումը պետք է ճանաչվի վնասների սահմանափակման մոտեցում և դիտվի որպես «փոքրագույն չարիք»
երկու ավելի կամ պակաս իդեալական տարբերակների միջև։
Պարզ լեզվով ասած՝ երկու կանայք ասում են, որ միայն երկու տարբերակ կա՝ դժբախտ կյանք՝ առանց օգնության կամ
բարելավման որևէ հույսի, կամ «գեղեցիկ ինքնասպանություն»։
Ինչպես Վիբեն և Մուլլինը նկարագրում են «վատագույն» սցենարը, այնուամենայնիվ, ի վերջո հանգում է այն փաստին, որ
այդպիսի անբարենպաստ դիրքում գտնվող մարդիկ կունենան իրավունք ինքնուրույն որոշելու, թե ինչպես ապրել իրենց կյանքը։
Նրանց կարծիքով, յուրաքանչյուր մարդ պետք է ունենա իրավունք որոշելու, արդյոք իր կյանքը
արժանի է ապրելու, և այդ որոշումը պետք է հարգվի։
Չնայած այս լուծումը ողբերգական է, նրանց հայտարարության համաձայն, այնուամենայնիվ, դա
կլիներ վնասների սահմանափակման լավագույն մոտեցումը։
Սա անխուսափելիորեն առաջ է բերում հարցը՝ ով է վնասների սահմանափակման առումով
առավել շահում նման անմարդկային լուծումներից։
Իրենց «էթիկապես ընդունելի» ինքնասպանությունը արդարացնելու համար երկու կանայք սարսափելի պատմություններ են ներկայացնում
կանադացի քաղաքացիների մասին, որոնք սոցիալական աջակցության պակասի պատճառով ստիպված են դիմել օգնությամբ ինքնասպանության։
Հաշվի առնելով Կանադայի ինքնասպանության վերաբերյալ կանոնակարգերի արագ զարգացումը և Թրյուդոյի կառավարության
վճռականությունը դրանք ավելի ընդլայնելու, նման առաջարկությունները պետք է ընդունվեն մահացու լրջությամբ։
Քաղաքական առաջնորդների փոխարեն, որոնք ամեն գնով պետք է ամեն ինչ անեին իրավիճակը շտկելու և տառապողների կյանքը ավելի
հանդուրժելի դարձնելու համար, «ինքնասպանությունը» այստեղ ոչ միայն խրախուսվում է, այլև առաջարկվում է որպես ամենահարմար լուծում։
Ովքևէ, ով իր երկրի քաղաքացիների համար մահը կյանքից ավելի գրավիչ է դարձնում, հանցագործություն է կատարում։
Եվ յուրաքանչյուր ոք, ով չի պայքարում իր հարազատ մարդկանց կյանքը ցանկացած գնով պաշտպանելու և նրանց կյանքը
ավելի ապրելի դարձնելու համար, չպետք է իրեն ժողովրդի ներկայացուցիչ անվանի կամ այդպես գործի։