Сарко капсуласын колдонуп өз жанын кыйууга арналган жаңы ойлоп табуу өмүрдү коргоо чегин бузат.
Канаданын эвтаназия программасы эми сынчылар узактан бери коркуп келген нерсеге туш болууда: «талап боюнча өлүмдүн» тез өсүшү.
Швейцария, узак убакыт бою өз жанын кыюуга жардам берүү боюнча либералдык эрежелери менен белгилүү болуп
келген, эми өзү тандаган өлүм үчүн дагы бир жаңы бизнес-модель менен күрөшүүгө туура келет.
Учурда Шаффхаузен кантонунда талаштуу «Sarco Pod» өзүн-өзү өлтүрүү капсуласынын мыйзамдуулугу боюнча кызуу талкуу жүрүүдө.
Сарко капсуласы — 3D принтер менен өндүрүлгөн, табут формасындагы, толук автоматтык газ капсуласы, адамдарга кантип
өлөрүн тандап алууга мүмкүнчүлүк берүү үчүн иштелип чыккан.
Эркин эркти аныктоого арналган онлайн сурамжылоого катышкандан кийин, сизге кирүү коду
берилет жана сиз өлтүрүү капсуласына кире аласыз.
Ичинде жөн гана буруп койчу рычаг бар. Болжол менен 30 секунддан кийин аң-сезим жоголот.
2024-жылдын 23-сентябрында Шафхаузен кантонундагы токойдо капсула биринчи жолу өлүм менен коштолгон окуяда колдонулду.
Бул процессте 64 жаштагы америкалык аял каза болду. Аял бул максат үчүн атайын Швейцарияга барган.
Филип Ницшке, капсуланын ойлоп табуучусу жана «Exit International» компаниясынын президенти,
Нидерландыдан түз видео байланыш аркылуу аялдын өлүмүн көрдү.
Шаффхаузен полициясы андан соң окуя болгон жерде болгондордун баарын өз жанын кыюуга
үндөө жана ага жардам берүү айыбы менен кармады.
Нитшке да кармалып, анын компьютерлери жана Сарко прототипи конфискацияланган.
2024-жылдын 8-октябрына карата Нитшке камакта калууда. Капсулада өлүү үчүн дагы 371 адам күтүү тизмесинде турат.
Бийлик органдарына дагы кошумча түшүндүрмө керек. Бир нерсе так: саясатчылар Сарко өлүмдөрүнүн
укуктук алкагын тактоого аракет кылып жатышат.
Талкуу толук кызуу жүрүп жатат, жана сиз капсуланы колдонуунун ар тараптан ар кандай, кээде абдан
жүрөккө тийген себептерин жана окуяларын угасыз.
«Өзүн-өзү аныктоо» бул жерде абдан популярдуу сөз.
Бирок Канаданын MAID (Medical Assistance in Dying) программасынын мисалына көз чаптыралы: ал
эми эми чоңдорго гана эвтаназия жөнүндө эмес.
Эң аз курак чектөөсү жок балдар да өмүрүн «өзү тандаган», «өзү аныктаган» ыкма менен аяктоого уруксат алышат.
Нәрестелерди «туулгандан кийинки өлтүрүү» жолу менен аборттоо керек. Ал эми кайсы
моралдык бийлик чектин кайда тартыларын аныктайт?
Эгер Швейцариянын саясатчылары жардам көрсөтүлгөн өзү-өзү өлтүрүү сыяктуу нерселерге бөгөт коё албаса, биз эми жөн гана карап туруп,
бөгөт сынганын жана биз кайрадан Европанын коңшусунда мыйзамдуу түрдө балдарды курмандыкка чала баштаганыбызды көрө алабыз.
Бирок Канада пионер катары канчалык алга кеткенин билүү үчүн кийинки программаны угуңуз.
Сен кедейсиңби, депрессиядасыңбы, майыпсыңбы же башкача коомчулукка кабыл
алынбайсыңбы? Анда эмнеге жагымдуу өлүмдү тандабайсың?
Мындай билдирүүнү уккан ар бир адам аны туура эмес укканына ишенет!
Бирок бул же ага окшогон бир нерсе жакын арада Канада өкмөтүнүн эвтаназия программасы – «Өлүүгө
медициналык жардам» – үчүн ураан болуп калышы мүмкүн.
Канаданын эвтаназия тармагында өз жанын кыюуга багытталган максаттуу жардам көрсөтүү пландары кеңейтилди.
Бул мамлекет тарабынан бекитилип, уюштурулган өз жанын кыйуу акыркы бир нече жылдан бери уланып келет
жана ал күндөн-күнгө таң калыштуу формаларды алып жатат.
Бул жерде илимий-фантастикалык «Soylent Green» тасмасы менен айрым окшоштуктар бар экенин жокко чыгара
албайбыз, анда адамдар коомдун жалпы жыргалы үчүн ыңгайсыз жүк болуп калбастан, өлүүгө кубанычта болушат.
Канада өлүмгө алып келген инъекция жолу менен өз жанын кыйууну саламаттык сактоо кызматы катары аныктоого чечим кабыл алды.
Бул вариантты 12 жаштагыларга жеткиликтүү кылуу талабы гана эмес, Торонто университетинин эки философу эми
жакырлар үчүн эвтаназияны коомчулук тарабынан кабыл алынышы керек деп да талаш-тартыш жүргүзүүдө.
Кайла Вибе, философия боюнча PhD докторанты, жана биоэтик Эми Маллин, философия
профессору, «Медициналык этика журналында» жазышат:
Адилетсиз социалдык шарттардан жабыркап жаткан адамдарды ошол шарттар жакшырарын күтүүгө мажбурлоо кабыл алынгыс.
Сунушталган чечим зыянды чектөөнүн ыкмасы катары таанылып, эки дээрлик идеалдуу варианттын
ичинен «азыраак жамандык» катары кабыл алынышы керек.
Жөнөкөй тил менен айтканда, эки аял эки гана вариант бар экенин айтышууда: жардам же жакшыруу
үмүтү жок кайгылуу жашоо же «кооз өз жанын кыйуу».
Вьебе менен Маллин «эң начар сценарий» деп сүрөттөгөн нерсе, бирок, акыры мындай мүмкүнчүлүгү чектелген адамдарга
өздөрүнүн жашоосун кандай өткөрөрүн өзү чечүү укугун берет.
Алардын ою боюнча, ар бир адам өзүнүн жашоосу жашоого татыктуубу же жокпу чечүүгө укуктуу, жана бул чечим урматталууга тийиш.
Бул чечим трагедиялуу болгонуна карабастан, алардын билдирүүсүнө ылайык, ал дагы деле зыянды чектөөнүн эң мыкты ыкмасы болмок.
Бул сөзсүз түрдө зыянды чектөө жагынан мындай адамгерчиликсиз чечимдерден эң көп ким пайда көрөт деген суроону жаратат.
Өздөрүнүн «этикалык жактан кабыл алынуучу» өз жанын кыюуну актоо үчүн эки аял социалдык жардамдын жоктугунан
эвтаназияга барууга аргасыз болгон канадалык жарандардын коркунучтуу окуяларын колдонушат.
Канаданын өз жанын кыйууга байланыштуу эрежелеринин тез өнүгүп жатканын жана Трюдо өкмөтүнүн аларды мындан ары
кеңейтүүгө бекем ниеттенип жатканын эске алганда, мындай сунуштарды өлүмдөй олуттуу кабыл алуу керек.
Саясий жетекчилер абалды оңдоого жана жабыркагандардын турмушун кайсы гана баага болбосун жеңилдетүүгө колунан келгендин
баарын кылуунун ордуна, «өз жанын кыюу» бул жерде гана колдоого алынбастан, эң ылайыктуу чечим катары сунушталууда.
Өлүмдү өз элинин жарандары үчүн жашоодон артык кылып көрсөткөн ар бир адам кылмыш жасап жатат.
Жана адамзаттын өмүрүн ар кандай шартта коргоп, жашоону жакшыртууга умтулбаган эч ким өзүн элдин
өкүлү деп атап же ошондой жүрүш-туруш кылбашы керек.