1
00:00:00,001 --> 00:00:07,312
Gqr. Pfeil, ungummeli, ungusosayensi kwaye
ubungumntu onobuchule kwiBhunga laseYurophu.

2
00:00:07,312 --> 00:00:14,121
Ngoku ungenise isicelo kwi-Bundestag kunye
nombutho wezonyango obizwa ngokuba yi-"Hippocratic

3
00:00:14,121 --> 00:00:17,841
Oath" ngomhla wama-26 kuJuni kulo nyaka, 2024.

4
00:00:17,841 --> 00:00:24,639
Imalunga nokwala kwezilungiso kuMgaqo-nkqubo
wezeMpilo weHlabathi, okanye i-IHR ngokufutshane.

5
00:00:24,639 --> 00:00:27,300
Yintoni umxholo wale petishoni?

6
00:00:27,300 --> 00:00:38,044
Ewe, eyona ngongoma ibalulekileyo – osandokuyikhankanya – kukwala
izilungiso kuMgaqo-nkqubo wezeMpilo waMazwe ngaMazwe ezamkelwa

7
00:00:38,044 --> 00:00:43,304
yiNdibano yezeMpilo yeHlabathi eGeneva ngomhla woku-1 kuJuni.

8
00:00:43,304 --> 00:00:49,650
I-IGV sisivumelwano samazwe ngamazwe esele sisebenza.

9
00:00:49,650 --> 00:00:59,219
Kwaye ngoku sifuna ukuthintela izilungiso zale IGV, eziya
kwenza imeko ibe mbi nangakumbi, ukuba zingangeni esiqalekeni.

10
00:00:59,219 --> 00:01:06,760
Ngoko ke, siyabongoza iBundestag ukuba ifune
ukuba uRhulumente weFederali ayisile le siphakamiso.

11
00:01:06,760 --> 00:01:16,191
URhulumente weFederal kuya kufuneka abhengeze ngokusesikweni
ukwaliwa kwakhe kuMlawuli-Jikelele we-WHO kwisithuba seenyanga

12
00:01:16,191 --> 00:01:26,111
ezilishumi emva kokwaziswa, kungenjalo ezi zilungiso ze-IGT
ziya kungena emthethweni emva kweenyanga ezilishumi elinambini.

13
00:01:26,111 --> 00:01:28,354
Isaziso sithetha ntoni ngoku?

14
00:01:28,354 --> 00:01:37,057
Inkqubo ilula kwaye imi ngolu hlobo: yamkelwa luninzi nje lulula
kwiNdibano yezeMpilo yeHlabathi, emva koko uMlawuli-Jikelele

15
00:01:37,057 --> 00:01:42,074
kufuneka azise ngokusesikweni amazwe angamalungu ukuba yamkelwe.

16
00:01:42,074 --> 00:01:49,162
Kude kube ngoku, bendicinga ukuba esi saziso sisemthethweni
senziwe ngomhla woku-1 kuJuni xa kwakuphasiswa

17
00:01:49,162 --> 00:01:54,760
isigqibo, kuba kwakucacile kumntu wonke ukuba
uTedros wayesele eqhuba ngesantya esiphezulu.

18
00:01:54,760 --> 00:01:58,445
Ukhawuleza kakhulu ukugqithisa yonke into.

19
00:01:58,445 --> 00:02:07,866
Noko ke, akazange eneneni ayikhuphe le nxelo isesikweni
kumazwe angamalungu ngamnye de kwaba ngomhla wama-19 kuSeptemba.

20
00:02:07,866 --> 00:02:14,836
Oku kuthetha ukuba le nkqubo yonyaka omnye yokungena
emthethweni iza kuqala kuphela ngomhla we-19 kuSeptemba,

21
00:02:14,836 --> 00:02:18,442
njengoko kuya kuba njalo nenkqubo yeenyanga ezilishumi.

22
00:02:18,442 --> 00:02:25,868
Oku kuthetha ukuba sisenexesha – kude kube
ngomhla we-18 kaJulayi kuquka – lokucenga uRhulumente

23
00:02:25,868 --> 00:02:30,160
weManyano ukuba azirhoxise ezi zilungiso ze-IGV.

24
00:02:30,160 --> 00:02:37,952
Ngoku nifake ezi zicelo kwi-Bundestag kwaye bekulindelekile
ukuba zipapashwe kwiqonga le-intanethi le-Bundestag

25
00:02:37,952 --> 00:02:43,233
yaseJamani kwiiveki ezizayo. Noko ke, oku akwenzekanga.

26
00:02:43,233 --> 00:02:48,930
Sithini isizathu esingemva kwesigqibo seKomiti yeePetishini,
njengoko oku kuthetha ukuba abemi abazukwazi ukutyikitya

27
00:02:48,930 --> 00:02:52,341
kwi-intanethi, kodwa kuya kufuneka batyikitye ephepheni kwakhona?

28
00:02:52,341 --> 00:02:57,612
Kanye. Ukuthetha inyani, besingalindelanga oko ekuqaleni.

29
00:02:57,612 --> 00:03:04,720
UGqr Sonja Reitz, umlawuli-jikelele weHippocratic Oath,
naye ubhengeze ngokukhawuleza – kumajelo akhe eTelegram

30
00:03:04,720 --> 00:03:08,856
kwiphepha lasekhaya – ukuba siyingenisile le petishoni.

31
00:03:08,856 --> 00:03:15,160
Kuba besikulindele oku: bantu,
lungiselelani, kamsinya nizakwazi ukuzoba kwi-intanethi.

32
00:03:15,160 --> 00:03:17,592
Kwenzeke ntoni? Ekuqaleni akwenzekanga nto.

33
00:03:17,592 --> 00:03:22,404
Emva koko mna noSonja Reitz safowunela iKomiti
yeePetishini izihlandlo eziliqela, baza bathi:

34
00:03:22,404 --> 00:03:25,482
Ewe, kuza kuthatha ixesha, kuza kuthatha ixesha.

35
00:03:25,482 --> 00:03:35,280
Kwaye ke, emva kweenyanga ezintathu, ekugqibeleni kwafika ileta,
abaye basizithumelela ngobubele kwangaphambili nge-imeyile –

36
00:03:35,280 --> 00:03:44,372
enomhla we-12 kweyoMsintsi, kodwa safumana yona kuphela ngomhla
wama-30 kweyoMsintsi – echaza ukuba inkonzo yekomiti

37
00:03:44,372 --> 00:03:54,323
yeBundestag, ejongene nokuphonononga ezi zibheno, ngoku
icebisa ukuba iKomiti yezibheno ingayipapashi isibheno sethu.

38
00:03:54,323 --> 00:03:57,705
Isizathu esisemthethweni esinikiweyo ngenkonzo yale komiti sithi:

39
00:03:57,705 --> 00:04:06,774
Isicelo sethu besinemiqondelo nezimangalo
ezingenabungqina, kwaye ke ngoko, kwakungekho

40
00:04:06,774 --> 00:04:13,385
lindeleko yengxoxo enenjongo neyakhayo esekelwe kuso.

41
00:04:13,385 --> 00:04:19,540
Ekuqaleni, oku kwasimangalisa kakhulu kwaye kwasothusa kancinci.

42
00:04:19,540 --> 00:04:24,617
Itha nje ntoni ngoku? Akuthethi ukuba isicelo sonke asamkelwanga.

43
00:04:24,617 --> 00:04:34,480
Oku kuthetha nje – kodwa, ewe, yinto enkulu – ukuba le petishoni
ayizukufakwa kwiphepha lasekhaya, ayinakutyikitywa kwi-intanethi,

44
00:04:34,480 --> 00:04:39,854
kwaye kuyaqhubeka kufuneka siqokelele iisayini ephepheni.

45
00:04:39,854 --> 00:04:44,976
Akukho mhla wokugqibela woku, nto leyo eluncedo.

46
00:04:44,976 --> 00:04:51,275
E-Quorum, asiqinisekanga ukuba
siyazidinga na iisayini ezingama-30,000 ngoku.

47
00:04:51,275 --> 00:04:58,239
Inyaniso yeyokuba ingqokelela iyaqhubeka
kwaye abantu abaninzi kakhulu sele betyikityile.

48
00:04:58,239 --> 00:05:08,429
Kuye kwaqokelelwa iisayini ezingaphezu kwama-6,000 zeSifungo
sikaHippocrates, ngaphandle kokuba sikwazise ngayo ngokubanzi.

49
00:05:08,429 --> 00:05:19,342
Mna noSonja Reitz sigqibe kwelokuba sibhale ileta ende kwiKomiti
yeePetishini, apho sichaza khona ukuba ipetishini

50
00:05:19,342 --> 00:05:31,485
yethu ayisekelwanga kukuqikelela nakwiingxelo nje, kodwa
yonke ingxoxo esiyenzayo inokungqinwa ngokupheleleyo.

51
00:05:31,485 --> 00:05:40,456
Into engaqhelekanga ngale meko yile nto yokuba kukho umda
ongqongqo wobude bezinto ezibhalwayo kwizizathu zesicelo – kanye,

52
00:05:40,456 --> 00:05:49,451
kusetyenziswa kuphela izinto ezibhalwayo eziyi-3,000 – kwaye
nokukhankanywa kweekhonkco ze-intanethi nakho akuvumelekanga.

53
00:05:49,451 --> 00:06:00,539
Kwaye oko kanye kusithintelile ekungeneni nzulu, ingakumbi kuba
lo mbandela uxhakaxhaka kangangokuba ukuba ufuna ukuyicacisa

54
00:06:00,539 --> 00:06:09,750
ngokupheleleyo, kufuneka kuqala uchaze
ngokufutshane imigaqo esebenzayo kwi-WHO ukuze abo banxulumeneyo

55
00:06:09,750 --> 00:06:14,910
bakwazi nokuqala ukuqonda ukubaluleka kwezi nguqu.

56
00:06:14,910 --> 00:06:18,483
Akunakwenzeka oko nge-3,000 lezonobumba, kucace gca.

57
00:06:18,483 --> 00:06:26,367
Kwaye ngoku siyingenisa le nto, kwaye eli Komiti leZicelo liza
kufumana ubuncinane amaphepha amahlanu e-A4 okanye nangaphezulu,

58
00:06:26,367 --> 00:06:33,407
kunye noluhlu olude lwezixhenxezo oluquka amakhonkco
e-intanethi, ukuze baqonde ukuba kutheni sifake esi sicelo.

59
00:06:33,407 --> 00:06:42,502
Kwaye kutheni kuluncedo kuluntu ukuba oku
kufakwe kwiwebhusayithi yeKomiti yeePetishini.

60
00:06:42,502 --> 00:06:52,152
Ucinga ukuba i-WHO ngokwayo sele ingqine ukuba ngumbutho
ongalawulekiyo, ongacacanga, ochazwa kukungquzulana

61
00:06:52,152 --> 00:07:02,112
kwezinto ezuxhasayo – owathi de nobeka isisongelo
esikhulu kwimpilo yabantu nakwiinkululeko zabo ezisisiseko.

62
00:07:02,112 --> 00:07:05,768
Ungazishwankathela kwakhona
ngokufutshane ezona ngongoma ziphambili?

63
00:07:05,768 --> 00:07:13,828
Kanye. Ngoko ke sinamacandelo amathathu aphambili
asele ebangela ingxaki enkulu ngaphakathi kwi-WHO.

64
00:07:13,828 --> 00:07:20,523
Sonke sesikhe safumana oku ngoku kwimeko yesi sicengo
esibizwa ngokuba yintlekele ye-coronavirus ukusukela ngo-2020.

65
00:07:20,523 --> 00:07:24,305
Oko kukuxhomekeka okukhulu kwe-WHO kwiminikelo.

66
00:07:24,305 --> 00:07:30,304
Oku kukwakhombisa ukungabikho
kokungafihli nto okucacileyo kwimigaqo ye-WHO.

67
00:07:30,304 --> 00:07:37,533
Kwaye okwesithathu, kukho amandla
angenakulinganiswa kaMlawuli-Jikelele we-WHO.

68
00:07:37,533 --> 00:07:46,204
Ngokumalunga nokuxhomekeka kwiminikelo, ngoku sikwindawo enyaka
wohlahlo-lwabiwo-mali ka-2022/2023 apho ngaphezulu kwe-85%

69
00:07:46,204 --> 00:07:50,182
yohlahlo-lwabiwo-mali ixhomekeke kwiminikelo yokuzithandela.

70
00:07:50,182 --> 00:07:57,770
Abaxhasi baquka oorhulumente, kodwa kwakhona nemibutho yabucala
ekuthiwa yeyobubele efana neGates Foundation okanye

71
00:07:57,770 --> 00:08:05,840
umanyano lwezitofu lweGAVI – zonke ezi, ewe, zinxulumene
ngokusondeleyo neshishini lamachiza. Siyayazi loo nto.

72
00:08:05,840 --> 00:08:14,283
Oku kubeka umngcipheko omkhulu wolawulo oluvela ngaphandle,
wokuba i-WHO ilawulwe kancinci ngenxa yeminqweno yenzuzo.

73
00:08:14,283 --> 00:08:24,958
Sineengxabano ezinkulu zomdla kwaye sinento eyaziwa ngokuba
'kukujikeleziswa kwabasebenzi', apho, umzekelo, abasebenzi be-WHO

74
00:08:24,958 --> 00:08:32,047
batshintshela okwethutyana kuGates, baze
emva koko baye kwi-GAVI, baphinde babuyele

75
00:08:32,047 --> 00:08:36,761
kwi-WHO. Oku kungqinisisiwe ziingcali kule nkalo.

76
00:08:36,761 --> 00:08:42,342
Sisandul' ukuba nenkomfa enkulu yabaxhasi, masithi, phantsi
kweliso likaMphathiswa wethu wezeMpilo

77
00:08:42,342 --> 00:08:48,242
ohloniphekileyo uLauterbach, apho wonke umntu
wavuyela wathi: Wowu, siyisombulule ngoku le ngxaki.

78
00:08:48,242 --> 00:08:52,160
Ngoku, isixa seeminikelo ze-WHO sonyuswe.

79
00:08:52,160 --> 00:09:01,701
Ingxaki, nangona kunjalo, kukuba ngoku sinokudibana okukhulu
kakhulu phakathi koorhulumente kunye neshishini lamachiza,

80
00:09:01,701 --> 00:09:10,921
umzekelo ngale "ntsebenziswano lukarhulumente neziko labucala",
apho oorhulumente, i-WHO kunye neshishini lamachiza

81
00:09:10,921 --> 00:09:19,232
badityaniswe ngokwasemthethweni ngenjongo yokuqhubela
phambili i-ajenda yamayeza, izitofu zokugonya, njl.

82
00:09:19,232 --> 00:09:26,773
Akwanelanga kuthi ukuthi nje: Ewe, ngoku
siza kwongeza kwakhona iminikelo karhulumente.

83
00:09:26,773 --> 00:09:36,849
Into ithathe ubomi bayo, kwaye izakuqhubeka isenza njalo
ngezi nguqu ze-IGV – ndizakuyicacisa le nto kwakhona kamva.

84
00:09:36,849 --> 00:09:43,040
Emva koko, kukho ukunqongophala okukhulu kokungafihli nto,
nto leyo ke eqinisa eli thuba lolawulo oluvela ngaphandle.

85
00:09:43,040 --> 00:09:51,260
Iingxabano zobunini ezichaphazela abasebenzi abaziingcali be-WHO
akunyanzelekanga ukuba zityhilwe kwaye zinokuhlala ziyimfihlo.

86
00:09:51,260 --> 00:10:02,304
Emva koko kukho izivumelwano zabaxhasi ezichaza injongo ekwenziwe
ngayo umnikelo – iimali ezibekelwe injongo ethile azityhilwa.

87
00:10:02,304 --> 00:10:07,180
Emva koko kukho izivumelwano phakathi
kwe-WHO kunye neshishini lokucela ngedijithali.

88
00:10:07,180 --> 00:10:14,260
Sikhumbula ucenshisho olukhulu olunxulumene,
umzekelo, nokugxekwa kwezitofu zokugonya ze-mRNA.

89
00:10:14,260 --> 00:10:15,360
Kumakhasi onxibelelwano?

90
00:10:15,360 --> 00:10:17,920
Kanye, inkulu kakhulu.

91
00:10:17,920 --> 00:10:23,080
Yintoni engasemva koku? Iikhontrakthi ezingaphezu kwama-40
phakathi kwe-WHO kunye neshishini le-Bitteck ledijithali.

92
00:10:23,080 --> 00:10:25,927
La makontraki nawo agcinwe ngokungqongqo.

93
00:10:25,927 --> 00:10:30,536
Emva koko kukho inkqubo yokubhaliswa kokusetyenziswa kwexeshana.

94
00:10:30,536 --> 00:10:34,660
– Ndicinga ukuba iya kuba ukusukela
ngo-2022 – kuya kufuneka ndiphinde ndijonge.

95
00:10:34,660 --> 00:10:41,999
Ngolu "ludweliso lokusetyenziswa kaxakeka", i-WHO,
engagunyaziswanga ngokwenene ukuvuma amayeza nezitofu zokugonya,

96
00:10:41,999 --> 00:10:48,126
izilungiselela kwangaphambili ithuba lokuba
iinkampani zamachiza zisenokufaka isicelo sokuvunywa

97
00:10:48,126 --> 00:10:52,146
ngokukhawuleza iimveliso zazo xa kukho imeko kaxakeka.

98
00:10:52,146 --> 00:10:57,960
Oku kuthetha ukuba sele bezifaka izicelo zabo kwi-WHO.

99
00:10:57,960 --> 00:11:07,557
Kuye kwalungiswa lukhulu kangangokuba, kwimeko kaxakeka, konke
okuseleyo kukugqibezela iinkcukacha phambi kokuba kunikezelwe

100
00:11:07,557 --> 00:11:15,916
izinto ezisayilwayo, nezingavavanywanga kangako,
kumaqumrhu alawulayo kwihlabathi jikelele, ukuze yonke into

101
00:11:15,916 --> 00:11:21,000
igqitywe ngokukhawuleza kangangoko kwaye ezi zinto zivunywe.

102
00:11:21,000 --> 00:11:26,766
Kwaye ngoku kuza umgibe, umgibe omkhulu kweli bali:

103
00:11:26,766 --> 00:11:32,380
Iingcali ziyabandakanywa kule "nkqubo
yokubhaliswa kokusetyenziswa kwexeshana likaxakeka".

104
00:11:32,380 --> 00:11:41,518
Noko ke, ngokwale nkqubo yokubhalisa, iziphumo zolu
vavanyo lobuchwepheshe ziphantsi kolawulo olupheleleyo lwe-WHO.

105
00:11:41,518 --> 00:11:50,824
Iyagqiba ukuba yenziwe ntoni ngayo. Kwaye iyagqiba nokuba
ipapashwe na iziphumo zeengcali, nto leyo ethetha ukuba –

106
00:11:50,824 --> 00:11:55,718
ngokwentelekelelo nje, ndicinga – iqela leengcali lingathi:

107
00:11:55,718 --> 00:12:00,440
Le mveliso iyingozi kakhulu; asiyicebisi ukuba isetyenziswe.

108
00:12:00,440 --> 00:12:09,610
Asicebisi ukuba abasemagunyeni abalawulayo
kwihlabathi jikelele – kwimeko yethu, i-EMA – bayivume.

109
00:12:09,610 --> 00:12:14,024
Kodwa i-WHO iyayifihla le nto kwaye
ithi: Ewe, sinokuyicebisa nangona kunjalo.

110
00:12:14,024 --> 00:12:17,918
Oku bububhanxa obupheleleyo ngenxa yokungabikho kolwazi.

111
00:12:17,918 --> 00:12:21,860
Kwaye leyo yinto yesithathu esele
siyifumene ngo-2020, ngolu hlobo lulandelayo:

112
00:12:21,860 --> 00:12:28,463
Ngumlawuli-Jikelele yedwa othathe isigqibo sokuba
makubhengezwe na ingxakeko yezempilo yamazwe ngamazwe.

113
00:12:28,463 --> 00:12:35,020
IsiNgesi, esifinyezwe ngokungaqhelekanga saba yi-"PHEIC" –
"Ingxakeko yezeMpilo yoLuntu eXhalabisayo kuMazwe ngaMazwe".

114
00:12:35,020 --> 00:12:39,759
Ngokwamaphepha, kukho iindlela zokulinganisa
ekufanele ukuba zibekele imida iingxoxo, nto leyo eya

115
00:12:39,759 --> 00:12:42,357
kubaluleka kakhulu kuthi magqwetha, phakathi kwabanye.

116
00:12:42,357 --> 00:12:49,524
Ukuba ubhengeza ingxakeko yezempilo
ngoku, ingaba isekelwe kubungqina besayensi?

117
00:12:49,524 --> 00:12:58,438
Kwaye xa, kwinyathelo lesibini, enza iingcebiso
ngokusekelwe koku, ezi ngcebiso ke zidluliselwa

118
00:12:58,438 --> 00:13:04,186
kumazwe, zikhokelela kuthintelwano olukhulu kwinkululeko.

119
00:13:04,186 --> 00:13:11,803
Iimfuno ezinokubakho zokugonya kumazwe ngamazwe kufuneka
ziphenjelelwe zezi zindululo, ezithi emva koko

120
00:13:11,803 --> 00:13:19,587
zihlolisiswe ngenyameko ukuze kuqwalaselwe
ukusebenza kwazo kunye nengozi ezinokubangelwa.

121
00:13:19,587 --> 00:13:27,415
Kwaye akukho nanye kwezi nto inokuqinisekiswa
ngokuzimeleyo xa uMnu. Tedros esithi: Ndibhengeza i-PHEIC

122
00:13:27,415 --> 00:13:31,329
kwaye ndikhupha iingcebiso ezithintela inkululeko.

123
00:13:31,329 --> 00:13:38,100
Akukho gunya lokuyibeka esweni.
Iingcali zayo zinokucebisa kuphela.

124
00:13:38,100 --> 00:13:44,440
Iingcebiso zeengcali azinyanzelwanga, kwaye
ngaphandle koko akukho gunya lokongamela.

125
00:13:44,440 --> 00:13:51,821
Kwaye kuyamangalisa ngokupheleleyo ukuba
umntu omnye angalawula amandla anjalo.

126
00:13:51,821 --> 00:13:56,312
Amazwe anokuthi emva koko: Yima! Siza kuqala
sijonge oku kwakhona ukujonga ukuba

127
00:13:56,312 --> 00:13:59,829
kuyahambelana na nekhatalogu yethu yamalungelo asisiseko.

128
00:13:59,829 --> 00:14:02,589
Kodwa sonke siye safumana ukuba ayenzeki.

129
00:14:02,589 --> 00:14:15,127
Intembeko kwi-WHO isemagqabini, nangona iyigunya
elingenasiseko elithi ekugqibeleni livume nje amanyathelo

130
00:14:15,127 --> 00:14:22,012
anobungozi obukhulu kwaye enobutshaba kumalungelo oluntu.

131
00:14:22,012 --> 00:14:26,975
Ewe. Ngoko ke, yile meko ikhoyo ngoku, imeko
yesiqhelo ye-WHO, njengoko usandul' ukubonisa.

132
00:14:26,975 --> 00:14:32,483
Kwaye ngoku, uthe, oku kuza
kuqiniswa kwakhona ngotshintsho kwi-IGV.

133
00:14:32,483 --> 00:14:37,120
Kukho ntoni – yintoni enye eza phezu koko?

134
00:14:37,120 --> 00:14:41,078
Ewe, "phezulu" yindlela elungileyo yokuyibeka; kunjalo kanye.

135
00:14:41,078 --> 00:14:50,544
Ngoko ke sinamandla angummangaliso
kaMlawuli-Jikelele we-WHO okwabela 'i-PHEIC'.

136
00:14:50,544 --> 00:14:58,691
Ngoku bavelise uhlobo olongezelelweyo
nolomelezweyo lwale 'PHEIC' kwi-IHR.

137
00:14:58,691 --> 00:15:02,115
Okungukuthi, le nto kuthiwa "yinkxwabalala yobhubhane".

138
00:15:02,115 --> 00:15:05,040
Kucacisiwe ngokucacileyo ukuba yifom eyomelezayo.

139
00:15:05,040 --> 00:15:10,580
Imalunga nokunwenwa okukhawuleza ngakumbi –
ngaphaya kwemida – kwezinye izifo ezosulelayo.

140
00:15:10,580 --> 00:15:15,840
Kumalunga nokuxinzelela kakhulu inkqubo yezempilo nokunye.

141
00:15:15,840 --> 00:15:21,338
Ingongoma ephambili, nangona kunjalo, kukuba
umngcipheko ophezulu wale ngozi uyonele. Oku

142
00:15:21,338 --> 00:15:24,975
kuthetha ukuba kusenokungabikho nto kwaphela.

143
00:15:24,975 --> 00:15:33,055
Kanti ke le meko kaxakeka yobhubhane, enxulumene negama
elithi pandemic, kwaye ke ngoko inxulumana nesivumelwano

144
00:15:33,055 --> 00:15:38,410
esinokwenzeka esingekho esikwazeni sobhubhane wexesha elizayo.

145
00:15:38,410 --> 00:15:45,354
Ibhalwe ngendlela ethi amazwe kufuneka
angenelele ngokukhawuleza nangakumbi, kufuneka enze

146
00:15:45,354 --> 00:15:49,541
izinto ngokukhawuleza nangakumbi, njalo njalo.

147
00:15:49,541 --> 00:15:53,987
Oku kuthetha ukuba ingxaki
yobhubhane isongeza uxinzelelo ngakumbi.

148
00:15:53,987 --> 00:16:03,107
Kwaye oko kuthetha umngcipheko omkhulu nangakumbi
wokuqhutywa kwamalungelo asisiseko, kwaye, masithi, ukukhululwa

149
00:16:03,107 --> 00:16:08,210
kweziyobisi ezisandul' ukulingwa ezingavavanywanga ebantwini.

150
00:16:08,210 --> 00:16:10,019
Leyo yingongoma yokuqala.

151
00:16:10,019 --> 00:16:16,038
Ingongoma yesibini ikwangqina ukuba kudala
sinobudlelwane obusondeleyo ne-WHO kunye

152
00:16:16,038 --> 00:16:19,900
neqela eliphembelelayo lamakhamphani eziyobisi.

153
00:16:19,900 --> 00:16:29,157
Ingongoma yesibini ngoku ithi iimveliso zempilo ezifanelekileyo –
kuquka izitofu zokugonya namayeza, phakathi

154
00:16:29,157 --> 00:16:36,400
kwezinye izinto – kufuneka zixhaswe
ngemali kwaye ziveliswe ngomlinganiselo omkhulu.

155
00:16:36,400 --> 00:16:42,747
Uphando nophuhliso lwezi mveliso kuza
kukhuthazwa ngakumbi phantsi kwesakhelo se-WHO, kodwa

156
00:16:42,747 --> 00:16:46,260
oko kuthetha ntoni ekugqibeleni kuthi njengabemi?

157
00:16:46,260 --> 00:16:57,135
Oku kuthetha ukuthi, umzekelo, xa sicinga ngeentlawulo, ezinokuthi
ke nazo zibe ngumxholo weengcebiso zoMlawuli-Jikelele.

158
00:16:57,135 --> 00:17:07,643
Ke ngoku, eyona modeli enkulu yeshishini yeyegonyo le-mRNA.

159
00:17:07,643 --> 00:17:18,057
Uphando lwezitofu zokugonya ze-mRNA lubandakanya ukuguqulwa
ngobuchwepheshe kweentsholongwane ezinokubangela izifo

160
00:17:18,057 --> 00:17:29,279
elebhu, zisenziwa zibe yingozi ngakumbi ukuze isitofu
sokugonya sifumaneke ngokulula sokulwa nale ntsholongwane kanye.

161
00:17:29,279 --> 00:17:38,104
Olu tshintsho lwenziweyo elebhu lwaziwa njenge "gain-of-function
research" kwaye, ngokomgaqo, luyalelwe njengophando lwezixhobo

162
00:17:38,104 --> 00:17:42,836
zemfazwe eziphilayo, kodwa ngoku luxhaswa ngokupheleleyo yi-WHO.

163
00:17:42,836 --> 00:17:50,139
Kukwakho nesicwangciso esihambelanayo esibala
yonke into, kuquka noluhlu lweentsholongwane

164
00:17:50,139 --> 00:17:55,390
ezinokubangela iintlanga ezibhubhanayo kwixesha elizayo.

165
00:17:55,390 --> 00:17:57,720
Uphando luyakhuthazwa, kunokwenzeka ntoni?

166
00:17:57,720 --> 00:18:04,712
Kunokwenzeka nangaliphi na ixesha ukuba intsholongwane enobungozi
obunjalo – eyenzelwe ngobuchwepheshe ukuba

167
00:18:04,712 --> 00:18:10,661
ibe yingozi – iphume elebhu ize iqalise
ubhubhane i-WHO ethi iyalulwa. Ingongoma yokuqala.

168
00:18:10,661 --> 00:18:18,256
Kwaye ingongoma yesibini – njengoko sendikucacisile – kukuba
ukukhuthaza ezi mveliso zempilo zifanelekileyo kucacisa

169
00:18:18,256 --> 00:18:26,203
ukuba kunomngcipheko wokuba izinto ezingavavanywanga zikhutshwe
kubantu njengezitofu zokugonya zise kwisigaba sovavanyo.

170
00:18:26,203 --> 00:18:30,964
Ewe, kwaye ngenxa yoko, uluntu ekugqibeleni nalo
luya kunyanzeliswa ukuba lube phantsi kolu vavanyo,

171
00:18:30,964 --> 00:18:33,760
kunye neengozi ezinkulu kubomi nakumalungu omzimba.

172
00:18:33,760 --> 00:18:37,880
Kwaye ke sinalo ingongoma
yesithathu, ngoku efakwe kwiinguqulelo ze-IGV.

173
00:18:37,880 --> 00:18:43,602
Ngoko ke kuyoyikisa ngakumbi kuthi
njengamagqwetha xa sinomdla kwamalungelo oluntu.

174
00:18:43,602 --> 00:18:50,080
Umba wolwazi oluyingozi
nolulahlekisayo ngoku ujongwe ngokucacileyo.

175
00:18:50,080 --> 00:18:57,391
Ukuchasa le nto kuthiwa yinkcazelo engachanekanga neyokulahlekisa,
apho kungacaci kwaphela ukuba ngubani oyichazayo.

176
00:18:57,391 --> 00:19:02,920
Ekugqibeleni, yi-WHO kuphela enokuchaza ukuba
yintoni inyaniso nokuba yintoni ubuxoki,

177
00:19:02,920 --> 00:19:06,160
ngaloo ndlela ithatha intshukumo phezu kweyaniso.

178
00:19:06,160 --> 00:19:10,804
Ngenxa yoko, sinokulindela ucensha
olungqongqo nangakumbi kwixesha elizayo.

179
00:19:10,804 --> 00:19:20,518
Ngenxa yoko, inkululeko yezimvo, yolwazi nesayensi,
kunye namajelo eendaba, zingaphantsi koxinzelelo

180
00:19:20,518 --> 00:19:26,566
olukhulu kwaye zisesichengeni sokutshitshiswa ngokupheleleyo.

181
00:19:26,566 --> 00:19:32,367
Kwaye ngaloo nto, siye sayichitha
isiseko esingundoqo somgaqo-siseko wethu.

182
00:19:32,367 --> 00:19:40,702
Kakade ke, kusoloko kunjalo ukuba iJamani
ingagqiba ekubeni ingathathi nxaxheba kuko konke oku.

183
00:19:40,702 --> 00:19:46,971
Kodwa ingxaki kanye sesi sixhobo solawulo, i-WHO,
apho phantse zonke iindawo zehlabathi ziyilungu layo.

184
00:19:46,971 --> 00:19:51,720
Kubonakala ngathi inomtsalane
onjalo kumazwe amaninzi angamalungu.

185
00:19:51,720 --> 00:19:58,748
Kucacile ukuba iJamani idlala indima
ebaluleke kakhulu ekuxhaseni izicwangciso ze-WHO.

186
00:19:58,748 --> 00:20:03,619
Yiyo loo nto singenakulindela ilizwe elifana
neJamani ukuba lithi, "Misa, oko eneneni kuyaphula

187
00:20:03,619 --> 00:20:06,720
iSihloko 5 soMthetho oSisiseko ukuba singawusebenzisa nje."

188
00:20:06,720 --> 00:20:07,660
Kule meko kaxakeka

189
00:20:07,660 --> 00:20:09,906
Ngaphakathi? Kanye, kule meko kaxakeka.

190
00:20:09,906 --> 00:20:15,274
Kodwa kananjalo nangaphandle kweemeko
ezingxamisekileyo. Ngoko ke ngoku yinto enokwenzeka nje.

191
00:20:15,274 --> 00:20:18,800
I-WHO namazwe angamalungu ayo agqiba
ukuba yintoni eyiyo nentoni engalunganga.

192
00:20:18,800 --> 00:20:27,111
Kwaye, ngokudana kwam okukhulu, ngoku sikwabonile
inkundla yaseJamani igweba isithi ityala lokucenzwa

193
00:20:27,111 --> 00:20:32,580
kwe-intanethi lalisifanele, kuba lihambelana nezikhokelo ze-WHO.

194
00:20:32,580 --> 00:20:39,628
Ngokokwazi kwam, into ethile egxeka ukugonya
yacinywa kwi-LinkedIn, kwaye inkundla yagweba nje yathi:

195
00:20:39,628 --> 00:20:47,568
Ewe, kodwa oko bekungokwemigaqo ye-WHO, kwaye
ngokubonakalayo bathembeke kakhulu kangangokuba asiyibazi.

196
00:20:47,568 --> 00:20:51,448
Yiyo leyo isaci esitsha – asisavumelekanga ukubuza imibuzo.

197
00:20:51,448 --> 00:21:00,119
Kwaye ngenqaku lesine, ezi zilungiso ze-IHR
zikwajongene nokudityaniswa kolawulo lwezi zibophelelo

198
00:21:00,119 --> 00:21:04,922
ze-WHO kunye nokuphunyezwa kwazo kumazwe angamalungu.

199
00:21:04,922 --> 00:21:12,609
Iilizwe kufuneka zomeleze amandla azo angundoqo kwinqanaba
lolawulo ukuze iimbopheleleko ze-WHO zikwazi ukuphunyezwa

200
00:21:12,609 --> 00:21:20,628
ngokukhawuleza nangempumelelo ngakumbi; kwaye, ngaphezu kwako
konke, ilizwe ngalinye ngoku kufuneka liseke igunya lesizwe

201
00:21:20,628 --> 00:21:25,863
le-IHR elinoxanduva lokuqinisekisa ukuba
amazwe ziyaziphumeza ngokufanelekileyo

202
00:21:25,863 --> 00:21:29,334
iimbopheleleko zazo phantsi kwe-IHR elungisiweyo.

203
00:21:29,334 --> 00:21:36,962
Kakade ke, kukwakho nomngcipheko wokuba la magunya esizwe e-IHR
azakufumana imiyalelo ngqo kwi-WHO, imiyalelo

204
00:21:36,962 --> 00:21:44,100
leyo ilizwe elinokuyichitha ngokusesikweni,
kodwa asazi ukuba kuza kwenzeka ntoni na eneneni.

205
00:21:44,100 --> 00:21:55,149
Ngoko ke ngoku sijongene nengozi yolawulo lwempilo lwehlabathi
olunobuphezukonke nobuzwilakhe obunzulu oluqinisa izimvo zalo,

206
00:21:55,149 --> 00:22:06,110
oludala uxinzelelo olungapheliyo, umzekelo kumgaqo-siseko wethu –
mandithi njani – okanye oluvelisa uxinzelelo olungapheliyo

207
00:22:06,110 --> 00:22:16,099
kumgaqo-siseko nakweminye imigaqo-siseko ekhululekileyo;
Ngamanye amazwi, sijongene nengozi yokunyhashwa okukhulu

208
00:22:16,099 --> 00:22:21,786
kwamalungelo oluntu, okwenza mandundu ziinguqu kwi-IGT.

209
00:22:21,786 --> 00:22:26,890
Ewe, enkosi ngokuthetha oko, ngokusisondezela kuthi.

210
00:22:26,890 --> 00:22:34,686
Singenza ntoni ngoku ukukuxhasa kule petishoni?
Ababukeli be-Kla.TV banganokwenza ntoni apho?

211
00:22:34,686 --> 00:22:43,033
Ngoko ke, kulo mxholo, kuqala, enkosi kakhulu ngokusinika
eli thuba lokwazisa ngale petishoni kwakhona, ndikwamela

212
00:22:43,033 --> 00:22:47,785
noGqr Sonja Reitz weHippocratic Oath Medical Association.

213
00:22:47,785 --> 00:22:55,983
Sele uvumile ukudibanisa isicelo esingaphantsi kwale vidiyo,
kwaye, ukuba kunokwenzeka, ukudibanisa noluhlu lwezayino

214
00:22:55,983 --> 00:23:04,040
olungaphantsi kwaso. Kungakuhle kakhulu ukuba ababukeli bakwazi
ukuprinta nje olu luhlu lwezayino, kungakuhle ukuba

215
00:23:04,040 --> 00:23:12,040
ibe yiphepha elipheleleyo, njengoko ndikholelwa ukuba
izayino ezilishumi zinokuqokelelwa kwiphepha ngalinye.

216
00:23:12,040 --> 00:23:15,000
Emva koko uthumele umntu ngamnye kwi "Sifungo sikaHippocrates".

217
00:23:15,000 --> 00:23:26,086
Idilesi ikwabonelelwe apho, nokuba iskenelwe nge-imeyile okanye
nge-feksi, kwaye ke siza kugqiba ngaxa lithile xa siqokelele

218
00:23:26,086 --> 00:23:36,635
iisayini ezaneleyo size singenise yonke into kwakhona
ngaxeshanye, ngethemba lokuba iKomiti yeePetishini ingathi ngoku

219
00:23:36,635 --> 00:23:42,560
iyakucengwa sithi ukuba ibonelele yonke into kwi-intanethi nayo.

220
00:23:42,560 --> 00:23:46,572
Ukuba kunjalo, ngokuqinisekileyo singakwazisa.

221
00:23:46,572 --> 00:23:55,817
Into enokuba ngcono nangakumbi, ewe, kukuba ababukeli
baqhagamshelane namaLungu ePalamente abo kwizithili zabo baze

222
00:23:55,817 --> 00:24:00,660
baxoxe ngalo mba nabo buqu. Ingaba yinto emangalisayo leyo.

223
00:24:00,660 --> 00:24:06,362
Kodwa ngeli xesha, singathanda ukuvakalisa
umbulelo wethu onzulu kwi-Klagemauer TV ngenkxaso yabo.

224
00:24:06,362 --> 00:24:11,232
Ewe, enkosi kakhulu ngomsebenzi
wenu wokuqala kule petishoni, enkosi.

225
00:24:11,232 --> 00:24:12,059
Nguwe enkosi.

