Nini esalemaki na pɔsɔ oyo? Toyebaki ete mangwele ya sika ya mRNA kowuta na Japon ezali koya na Mpoto.
Likambo ya kokamwa na oyo ezali ete, injection oyo ya sika ekoki mpe kokabolama na bato oyo batiami mangwele te,
oyo baboyi injection ya gène, soki tokoki koloba bongo.
Liboso, tokanisaki ete tokokaki kobima na likambo na koboya mpe na kozanga kosala elongo,
kasi likambo oyo ya sika ebongoli makambo ebele.
Yango wana, nazwaki mokano ya kozwa mwa ntango na suka ya pɔsɔ oyo, mosika na makambo ya
mokolo, mpo na kotala lisusu likambo yango.
Bansango oyo etondisaki biso mpenza na suka ya pɔsɔ, na ntango tozalaki kosala bolukiluki na biso
ya mozindo, esengeli tóbetela yango lisusu molɔngɔ.
Ata na mangwele ya liboso ya coronavirus, kobanda na mobu 2021, bonsomi ya bato ya komipona moko ekitanaki makasi.
Bebisi yango, ɛɛ, esengeli koloba yango, babebisi lotomo ya komipona mpo na nzoto na moto ye moko,
mpo na bonsomi ya nzoto na ye, ɛɛ, babebisi yango.
Bamemeli lolenge ya sika mpenza ya injection ya ARN messager, oyo babengi vaccin. Kasi soki tolobi polele, ezali vaccin
te, kasi ezali nde injection ya sika oyo esalemi na ba gènes.
Mpe yango na ndingisa ya na condition. Yango wana, eteni ya komeka malamu ezalaki te, mpe
balobaki ete ezalaki mpo na likambo ya lombangu.
Na yango, ndingisa oyo ya na nse ya likambo ezalaki ndingisa ya lombangu, mpamba te likambo ya lombangu, pandemi ya coronavirus
oyo ebomaka, ezalaki na likama ya kolongola bato nyonso.
Sikawa toyebi, na nzela ya bobimisi ya ba dosié ya RKI, ete esili kokomama kuna ete tozali na badoné moke mpe
tokoki naino te koloba eloko moko na ntina ya ba effets secondaires to liwa oyo ekoki kosalema.
Yango ezali mpo ete, ndenge ekomami polele na ba fichiers ya RKI, ba données yango esangisamaka sima ya kotia nkisi na zando.
Tokanisi mpe ba skandale misusu ya monganga, lokola Contergan, epai mpe mabe na yango emonanaki kaka sima ya koteka yango.
Mpe ezwaki bambula ebele, ebele, liboso ete bákanga mbeba oyo ya nkisi, mpe bambula
ebele mosusu liboso báfuta mwa mbongo ya libula.
Kasi sikoyo likambo ya sika ebimi: ezali na mRNA ya sika, epai wapi bokaboli na bato oyo bazwi mangwele te mpe ekoki kosalema.
Yango elingi koloba ete esengeli lisusu te yo moko omela mRNA oyo ya sika; ekoki soki mozalani,
moto mosusu to molongani na yo nde ameli yango.
Tokozongela yango sima. Ata bongo, ba SA-mRNA oyo ya sika, ndenge babengaka yango, emikolisaka yango moko.
Babengami ba machines ya kokopola mpo ete bakobaka kotonga biloko oyo ebongi na nzoto na yo.
Natángaki yango na mikanda ndenge na ndenge ya bato ya mayele; endimami na bato nyonso mpe
moto nyonso akoki komindimisa yango ye moko.
Maloba ya kozongisa: "Likambo ya ntina na mangwele ya sika, kasi, ezali ete elakisaka mpe nzoto ndenge nini
esengeli kobimisa ebele ya RNA ya spike mpo nzoto ekoba kobimisa protéine yango mpo na ntango molai.
Bato ya bolukiluki babengaka mRNA ya boye 'self-amplifying', elingi koloba ete
emikolisaka yango moko. Mokuse na yango ezali SA-RNA.
Mpo na yango, mangwele ezalaki mpe na malako mpo na kotonga enzyme moko babengi replicase, oyo esalaka lokola fotokopieuse.
Bongo, lisusu, na mokuse mpe na bosikisiki, esika mosusu.
Ba vaccins ya sika ya ARN bazali na photocopieuse na kati na bango, soki tokoki koloba bongo.
Ba copies ya spike oyo ebimaka epesaka nzela na système immunitaire ete esala mosala na yango.
Likambo ete ba injections oyo emibakisaka mpe emikopaka yango moko epalangani na nzoto mobimba, ememi bobangi ya solosolo
epai ya bato mingi ya siansi, minganga mpe bato ya bolukiluki na Japon, mpo eyebani te ntango boni biloko wana ekowumela na nzoto.
Mpe yango wana nde bobangi ya monene ya kozwa bokono ezali.
Mpo soki moto azali na yango na makila na ye, na nzoto na ye, bongo bokamati ezali na likoki monene.
Tokokomona yango sima. Oyo ezali kaka likanisi ya bato moko te; na Japon, mouvement moko
monene ya koyebisa bato likambo oyo esili kobanda.
Mpe lisusu, na episode elandi, nakolakisa bandakisa mpe maloba ya ntina ya baprofesere oyo etali video.
Kasi, esengeli tóyeba ete ata tii sikoyo, mRNA etikali kaka te na esika ya kokɔta na lobɔkɔ ya likoló.
Wana ezalaki lokuta ya polele, lokola "ezali na ba effets secondaires te" – mpe oyebi
nini nalingi koloba – kasi mRNA mpe elekisamaki.
Na ndakisa, nalingi kokanisa maloba ya Prof. Dr. Sucharit Bhakdi, oyo kala te alobelaki na interview na Auf 1 ba résultats
ya kokamwa ya bolukiluki ya sika, kolanda maloba na ye, mama oyo azwi mangwele apesaka yango na mwana na ye na libumu.
"Ekipi na biso na MWGFD emoni eloko mosusu."
Mpe likambo oyo ya sika ekobima mpe na bapɔsɔ oyo ezali koya. Ekobima liboso mobu esila.
Emonani ete na ba placentas ya basi oyo bazwaki mangwele na tango ya zemi, produit ya gène yango ezalaka mpe epai ya mwana.
Yango elingi koloba ete mangwele elekisami uta na mama kino na mwana, mpe bombe oyo ezongelami lisusu na kati ya mwana.
Oyebi ete ba injections ya mRNA ebongisamaki kaka te mpo na ba vaccins ya Covid, kasi mosala makasi ezali mpe kosalema mpo na
kobimisa ba injections ya ba gènes mpo na kanser, malaria, tuberculose mpe biloko nyonso
mosusu oyo ekoki kozala na mikolo mizali koya.
Esengeli mpe koloba ete ba ARNm ya sika oyo, na esika ya kopalanganisama kaka na mopɛpɛ to na nzela ya internet, kasi, mpe
oyo nde likambo ya motuya, epalanganisamaka nde na nzela ya makila, miliki ya libele, mpe
mbala mosusu mpe na nzela ya mayi mosusu ya nzoto.
Kasi ata yango mpe ezali na mikakatano na yango. Kanisá kaka ba partenariats ebele.
Bato ebele bazwi mangwele, kasi basusu te.
Tókanisa ntango bakómaka na lopitalo mpe bazali na mposa ya makila ya moto oyo bayebi te, na nzela ya makabo ya makila.
Ndenge nini oyo ekosala na mikolo ekoya? Ndenge nini oyo ekosala na mikolo ekoya?
Ndenge nini moto akoki komindimisa ete akozwa te mangwele ya mRNA na mikolo mizali koya, ata soki bazwisi ye yango na seringi te?
Ndenge nini moto akoki komindimisa ete akozwa yango lisusu te?
Produit yango endimamaki na Japon na nzela ya boyokani kati na ba kompani mibale ya nkisi.
Kompani moko ya nkisi ebéngami Acturus mpe ewuti na Etats-Unis.
Mpe kompani mosusu ya nkisi oyo ezali na basali ebele na mokili mobimba ebéngami CSL. Ezali na Australie.
Mpo na nini kompani ya Australie mpe kompani ya Amerika, na kati ya biloko nyonso? Mpo na nini
bazali kobanda na Japon, na kati ya bisika nyonso?
Lokola mbala mingi, ezali esika ya komeka.
Tomonaki mbala na mbala na tango ya kala ete biloko mosusu oyo esengeli kobima na mokili mobimba ebandaka
liboso na laboratoire ya komeka, kaka na etuka moko boye.
Lokola ba Autrichiens, toyebi yango malamu koleka, mpo ete Autriche ezalaki esika ya komeka
mangwele ya makasi na tango ya pandemi ya coronavirus.
Australie na Allemagne bazalaki déjà kozela na mposa makasi mpo na komona nini ekosalema na Autriche.
Bokotia mangwele ya makasi?
Mpe soki mobeko ya mangwele ya makasi elongolamaki te na Autriche, tokoki kokanisa na bosolo
monene ete elingaki mpe kotiyama na Allemagne.
Sikawa nalingi kolakisa bino profesere moko ya Japon. Nakolakisa bino eteni moko ya interview.
Elingi koloba, Monganga Yasufumi Murakami. Mpe moto oyo azali moto pamba te.
Alingi koloba, azali lokola profesere Bhakdi wa Japon mpo na biso, mpamba te auti na domaine ya biotechnologie.
Ayebi malamu oyo azali koloba. Abimisi mikanda koleka nkama moko.
Mpe sikoyo akoti na botemeli mpo na kotɛmɛla mangwɛlɛ oyo ya sika ya mRNA.
Ndenge nalobaki, azali profesere ya biotechnologie na Université ya Science ya Tokyo.
Azali mpe molandi ya mokambi ya Centre ya bolukiluki mpo na siansi ya ARN kuna.
Asalaka mpe bolukiluki na bioloji ya ba molékilé mpe na ba génome ya bato.
Tótala naino makambo alobi na lisolo na ye elongo na mokomi ya Amerika Mike Adams.
mRNA oyo batíyá na nzoto ekopiama na lolenge ya sika. Oyo ezali na ntina mingi.
Ya solo mpenza, kasi oyo ozali komonisa polele, likambo oyo balobelaka mingi te, ezali ete
kopi oyo eleki molongo ya protéine ya spike.
Na tango ya réplication, ba machin ya réplication mpe répliqué.
Molongo mobimba ekopié.
ARNm mobimba, ba ARNm mobimba bakopíami na bato oyo batíami.
Yango elingi koloba ete eteni ya kozongisa mpe ekoki kozongisama.
Iyo, ezali solo.
Na maloba mosusu, sikoyo tozali kolobela production exponentielle ya protéine ya spike.
Iyo, ezali solo. Ozali na raison mpenza.
Mpe bino bamonisaki mitungisi na bino soki likambo oyo ekoki komema ete biloko oyo ezali
komikopola ekoma na moto moko mpe ekende na moto mosusu.
Iyo, nakanisi yango ekoki mpenza kosalema. Nakanisi esengeli kobwaka makanisi oyo liboso ya kosenga ndingisa...
Olobi ete, na oyo etali libateli, ezali na ntina mingi tómonisa ete ezali bongo te mpo ekomonana ete ezali
na likama te, mpe ete bimoniseli wana epesami naino te.
Ezali solo, kaka bongo.
Malamu. Boye, likoki ezali naino ete ekoki kopalanganaka kati na bato.
Iyo, ezali solo.
Soki ezali bongo, lokola olobaki na exposé na yo, eloko moko te ekoki kopekisa yango.
Ezali te — liloba nini osalelaki?
Kotɛlɛma te, ɛɛ.
Bongo soki ezali kokoma na lolenge oyo obangi, ekoki kopanzana kati na bato mpe ekoki kokangama lisusu te.
Ezali solo.
Mpe na nsima tozali kolobela makambo oyo ekoki koyebana te na bato.
Iyo, ezali solo. Ozali na raison mpenza.
Mpe toyebi déjà ete protéine ya spike yango moko ebundisaka système nerveux, misuni ya motema mpe misuni ya misisa ya makila.
Iyo. Ba protéine ya pwazɔ makasi.
Bongo, ekoki kosalema ete na mikolo mizali koya, bato nyonso bakutanaka na mbonge ya ba protéines ya nsɔngɛ
oyo ezali kobima na nzoto ya bato nyonso oyo bazali kotambola naino te mpe bakufi na yango te?
Iyo. Nalingi te kokanisa likambo yango, kasi ekoki kosalisa.
Ezali na ntina ete botiyi ya mangwele ya sika ya mRNA ebanda na sanza ya zomi na Japon mpo na bato ebele.
Yango ezali mpenza mokakatano.
Iyo, mpe alobi bongo. Esengeli kolongola likama ya transmission liboso bápesa ndingisa.
Kasi ezali kaka wana te. Sango ezali te.
Natindi mituna na ba kompani mibale ya nkisi, kasi bazongiseli ngai naino eyano te.
Nakozongela bino eyano.
Nalingaki koyeba soki bokebi ete transmission ezali te.
Professeur mpe minganga mosusu ebele na bato ya siansi na Japon balobi te.
Ekoki kozanga te. Ya solo, esalemi mpo ekoka kosalema.
Ete mbala mosusu ata ebongisami.
Yango wana mouvement ya botɛmɛli coronavirus na Japon ezali kobenga génération ya sika oyo ya ba injections ya mRNA
bombe atomique ya misato, nsima ya Hiroshima na Nagasaki.
Sima ya Etumba ya Mibale ya Mokili Mobimba – oyebi – bombe atomique ya misato. Mpe sikoyo ezali koya na UE.
Sikawa asengeli koya na Eropa. Na Allemagne. Na Suisse. Na Autriche.
Ba Suisses bazwi yango na maboko na bango te, ndenge tomonaki na likambo ya Corona. Bakolanda kaka likambo yango.
Esɛngɔ ezalaki. Esɛngɔ ewutaki na bakompanyi mibale oyo ya nkisi mpo na Agence Européenne ya nkisi (EMA).
Mpe yango esalemaki koleka mbula moko eleki. Na sanza ya libwa 2023.
Mpe na mokolo ya 9 sanza ya zomi na mibale 2023, nzela ya kondima ebandaki na ndenge ya Leta.
Nzela ya kondima ebandi na ndenge ya solo.
Mpe bapanzi sango, na ndenge oyo balobelaki yango ata moke, bakumisaki yango lokola etamboli moko ya monene liboso.
Apothekerzeitung, zulunalo ya ba pharmaciens ya Allemagne, emonisaki elikya ete likambo ya malamu ekoki kobima na yango.
Ba mongongo ya botɛmɔli ezalaki mpenza te. Ba mongongo ya botɛmɔli ezalaki te.
Kasi likolo ya nyonso, likebi mingi epesamaki te na bosengi oyo epai ya EMA.
Nini elekaki makambo oyo nyonso? Nini elekaki makambo oyo nyonso ezalaki ete bamekaki yango liboso na ba mpuku.
Na sima, bamekaki yango likolo ya bato 16 000 ya Vietnam.
Ezalaki na etuluku ya bokɛngɛli na Vietnam. Bato nkóto zomi na motoba.
Sima na yango mbala moko, Japon ebandaki kotiya mangwele na bato nyonso. Mpe banda mokolo ya yambo ya
sanza ya zomi, kotiya mangwele ezali kosalema na Japon.
Sikawa ekoya na Eropa. Mpe bakonzi ya ba kompani ya nkisi, bakonzi ya ba kompani ya nkisi,
bazali na esengo mingi. Bazali na esengo mpenza.
Na ndakisa, mpe nazali kozongela maloba na ye, bakambi moko ya CSL Group alobaki ete, na ndingisa ya EMA,
mangwele ya sika mpenza ya mRNA ekokomama pene na Eropa.
Maloba: "Kondima ya EMA mpo na bosengi ya koteka Act 154 (ndenge babengaka mangwele oyo) ezali eteni mosusu ya monene na
bokoli ya tekiniki oyo ya sika mpenza ya mangwele ya mRNA," elobi Joseph Payne, Mokonzi mpe Mokambi Monene ya Acturus.
Mpe Joseph Payne, Mokonzi Monene ya Acturus, amonisi polele ete injection na ye ya sika ya ba gènes ekozala
na ntina, maloba na ye: "soki ba variants ya sika ya kotungisa ebimi". Ekomonani polele?
Ba variants ya sika ya kotungisa. Soki oyo ebimi, lolenge oyo ya sika mpenza ya vaccination ekozala na ntina mingi koleka.
Mpe toyebi oyo ekoya lisusu.
Soki balobi déjà ete, ɛɛ, bato balingi yango lisusu te, bazali lisusu kolanda lisano te, ɛɛ, bobangi ya sika ezali
lisusu kotombolama, lolenge ya sika ya bokono ekobima esika moko na Azia to na Afrika to na esika mosusu.
Ndenge alimboli yango, ezali lolenge ya sika ya bokono oyo ezali kotungisa.
Mpe lolenge ya sika ya virus oyo ezali kotungisa ezali lisusu kobimisa nsomo, na lisungi ya bato ya politiki mpe ba media.
Mpe na sima, injection ya sika eyaka.
Okanisi mpenza ete moto moko te akondima mangwele oyo?
Ondimi yango mpenza? Talá kaka zingazinga na yo na balabala.
Mpe sikoyo nyonso ezali na ntina.
Eza na ntina mpo na nini boyangeli ya coronavirus ekobaki na nzela na yango na motema makasi, atako ezalaki
polele mpenza ete bakokaki te kokoba na yango libela.
Kasi bafandi kaka, basalaka eloko te.
Mpe yango wana bazali kotia certificat ya vaccination ya elektroniki, e-certificat, bisika nyonso.
Yango wana misala mpe koningana na biso ya mokolo na mokolo ezali kokangama na numérisation bisika nyonso.
Yango wana ba dossiers mosusu ezali kobima sikoyo. Yango wana ba dossiers ya RKI ekoki kobima pɛtɛɛ to
mpe bakoki kosɛnga ete ebima na nzela ya tribinale.
Motuna ezalaki: ndenge nini likambo oyo ekoki kosalema ata moke, nzokande ezali sekre ya likolo boye?
Ezali na mikanda – oyebi mpo na makambo ndenge na ndenge ya koboma bato, mpe mpo na
makambo ndenge na ndenge oyo esalemaki na lisapo.
Batiemi na kati ya kanga-kanga mpo na mbula nkama, yango wana okoki te kofunda bango mpo na
eloko moko. Mpo na nini esimbaki na ba fisyé ya RKI?
Mpo ete etali bango te. Mpo ete batie yango na motema te.
Mpo bayebaki banda kala ete eloko moko ezoya oyo ekobongola lisano mobimba lisusu.
Oyebi mpe ete bakobanda lisusu bopekisi ya makasi.
Soki ozalaki komona ba contenus ndenge na ndenge na Facebook, YouTube to na ba chaines
oyo na basanza oyo euti koleka, yango ekosila.
Bapanzi sango na ntina na injection oyo ya sika bakokanga yango makasi mpenza.
Bakopekisa kolobela yango.
Liyebisi na ngai ya pɔsɔ oyo ete tokolobela mangwɛlɛ ya sika ya mRNA, ememaki na kolongolama ya video oyo na TikTok, na ndakisa.
Mpe nini ezali kozela biso liboso? Nini ezali kozela biso liboso?
Tozali komona bokabwani na kati ya bato na lolenge oyo emonanaki naino te.
Oyebi ete mwango ya ba mondialistes ezalaka ntango nyonso kokabola mpo na koyangela.
Tozali na likambo ya bapaya, tozali na babola mpo na bakolo, tozali na likolo mpo na nse.
Tozali, libosoliboso, na baoyo batiami mangwele mpe baoyo batiami yango te.
Tika mboka mobimba etia yo mosapi, mpe bongo na bongo. Oyebi ndenge esalemaka.
Kanisá ndenge ezalaki.
Kasi likambo ekomi mabe koleka soki totali Japon, esika bango bapesaki bato injection
oyo ya sika ya gene kaka pona pɔsɔ mibale.
Na Japon, sikoyo ezali na bamagazini oyo etie bapanɔ ya minene oyo elobi ete bato oyo bazwi mangwele ya sika ya mRNA bakoki
lisusu kokɔta na magazini te, to ete bakopesa lisusu misala te na bato oyo bamemi mangwele, mpo ete
bato oyo bamemi yango te balingi te kosolola na bango.
Oyo ezali bokaboli ya kokoka koleka, ya lokuta mpe ya mabe oyo moto akoki kokanisa.
Bongo tosala nini? Tozali kosala nini?
Mbala oyo toyebi na ntango malamu.
Mpe toyebi ete kelasi mpe botɛmɛli ekoki kosala ete ata mibeko oyo etongami makasi ebebisama.
Toyebi ete boyebi ezali nguya. Oyebi yango mpo otalaka ba programmes lokola oyo.
Biso, lokola media ya bokeseni, tososoli likambo oyo.
Mpe lingomba ya botɛmɛli mpe ya bonsomi, oyo ebimaki na balabala na botɛmɛli ya monene, esosolaki mpe ete boyebi ezali nguya.
Mpe tosengeli komemela boyebi oyo epai ya bato oyo bakangaki lisusu makanisi.
Biso ebele mpe tokendeki kopema mpo na komizongisa makasi.
Kasi mbala mosusu mpenza mpo na ntango oyo sikoyo, na basanza oyo ezali koya.
Mpo esengeli tókómisa sango epai ya bato.
Mpe oyebi ete sango ya ntina mingi na ntango ya ntina mingi ekoki kobikisa bomoi.
Lokuta ya coronavirus esengeli ekwea, mpo lisolo oyo elobaka ete coronavirus ezali bokono ya mondele oyo
ebomaka ezali moboko ya makambo nyonso bazali kosala lelo, ata soki bamemeli biso mangwele ya sika.
Likanisi ya moboko ezali ntango nyonso ete coronavirus ezali bokono ya mondele oyo ebomaka, mpe
moto nyonso akoyeba moto moko oyo akufaki na yango.
Yango ezali lokuta. Kasi bamonisaki yango ata mokolo moko te lokola lokuta na ba media.
Yango wana mosala oyo etikali na biso, na media mosusu, na mouvement ya mateya, na ba militants, na
minganga, na ba avocats, na bato ya mpiko na mboka oyo.