Mbote, batalani na biso ya bolingo. Boyeyi bolamu na Klagemauer-TV mpo na interview mosusu.
Lelo tozali na mopaya moko ya kokamwa elongo na biso, moto ya mayele oyo amemeli biso makambo mosusu ya
kokamwa oyo bazali lisusu kobomba na ba media ya minene.
Mpe yango wana tozali na esengo ya kozala na yo awa, Dokotolo Ute Krüger. Mbote. Matondi mingi mpo na libyangi.
Ezali likambo te. Ozalaki na biso na sanza ya libwa mpe opesaki biso interview moko ya kitoko na likambo oyo:
Vaccin ya coronavirus ya mRNA – ntina ya bokono mpe liwa?
Mpe yo ozali monganga ya maladi mpe olekisi bambula ebele na bolukiluki na likambo ya kanser ya mabele.
Lelo tozali kosolola likambo oyo: Mangwele ya coronavirus ya mRNA – ebandisi kanser mpe kanser ya mbangu?
Kasi liboso, mpo na batalani oyo bayebi yo naino te, tosengi yo, yebisa biso mwa moke esika outi mpe nini ozalaki kosala.
Nalɔngaki na examen na ngai ya spécialisation na makambo ya monganga na Berlin mpe na sima nakendeki na Suède noki, epai
nasalaki lokola monganga-mokambi na clinique na biro ya pathologie na ba cliniques mibale ekeseni. Na eleko wana,
nazalaki spécialiste ya kanser ya mabɛlɛ mpe nazalaki mpe directeur médical na clinique moko na boumeli ya mibu minei.
Longola mosala na ngai ya clinique, na mibu mwambe ya suka ya mosala na ngai, nasalaki bolukiluki na
likambo ya kanser ya mabɛlɛ na Université ya Lund.
Mpe mpo na batalani oyo bayebi te mosala ya pathologiste: pathologie ezali boyekoli ya bamaladi, mpe na mikolo
oyo, pathologiste asalaka mingi mingi kaka mpo na koyeba bamaladi, mosala ya autopsie etikali na sima.
Yango elingi koloba ete pathologiste afandaka na mesa ya microscope to, na mikolo oyo, na liboso ya écran, mpo
bilili ekomaka numérique, mpe asalaka ba diagnostics oyo esalelamaka lokola moboko mpo na lisalisi oyo ekoya sima.
Iyo, malamu. Sikawa, Dokotolo Krüger, totii pene na nsima pandemi ya coronavirus. Ezalaki na
tango wana nde tekiniki oyo ya sika ya mRNA ebimaki.
Batyaki yango na bato ebele, mpe media, bato ya politiki mpe ba kompani ya nkisi bazalaki ntango nyonso
koyebisa biso ete ezalaki na likama te, ezalaki kosala malamu mpe ezalaki na ba effets secondaires te.
Boni, na mosala na yo ya pathologie, okutaki biloko ya sika nini?
Nakoki kozongela ete nasalaki lokola monganga ya kanser ya mabele na boumeli ya mibu 18, ezala na bolukiluki mibu mwambe mpe
na mosala ya bokono, mpe na yango nazalaki na boyebi ya mozindo ya ndenge bokono yango ekabolamaki epai ya bakoni na ngai.
Bongo, mbula boni bakoni bazalaki na yango, biloko nazwaki mpo na kotalela, bonene boni bitumba bizalaki na
yango, mbangu boni ezalaki kokola, na maloba mosusu, ndenge nini ezalaki kokola na makasi.
Mpe na automne ya 2021, namonaki lokola nazalaki kozwa bato ya maladi ya bilenge mingi, elingi koloba, baoyo bazali na
mibu kati ya 30 na 50, mpe ete bitumba ezalaki monene koleka.
Na kala, ba tumeur ya santimetele minei ezalaki komonana mingi te. Sikawa, ba tumeur ezali
komekama kati ya santimetele minei na zomi na motoba.
Tumeur ya monene koleka oyo naino namona ezalaki na bonene ya santimetele zomi na motoba. Esengeli otala
yango na rule mpo oyeba malamu ndenge nini ezali monene.
Mpe ba tumeur ezalaki kokola na makasi koleka, mpe ezalaki kozonga mbala na mbala, elingi koloba ba rechute.
Bato ya maladi bakokaki kozala na tumeur te na boumeli ya mibu 20, mpe na sima, basanza moke sima ya kozwa ba injections
oyo mpo na coronavirus, tumeur yango ezongaki na mbalakaka.
Mpe na nsima, na makasi monene boye ete ezalaki likambo ya komona mingi ete bakoni bakufaka mpo na yango.
Mpe na nsima namonaki ete ba tumeur oyo emonanaka mingi, ba tumeur ebele na libele moko, elingi koloba ba
tumeur ya bisika ebele, mpe lisusu ete ba tumeur ebimaka na mabele nyonso mibale na tango moko.
Liloba oyo ya bapaya elimboli ete ezali na bitumba ebele na esika moko.
Kaka bongo, multifocalité, elingi koloba ete ezali na ba tumeur ebele na libele moko. Mpe namemi
bilili mosusu mpo na kolakisa multifocalité oyo.
Oyo ezali moto ya maladi ya mibu 55 oyo azali na kanser ya ba conduits ya 130 millimètres. Yango elingi koloba ete
ezali libumu na mabele oyo ezali kokola na kati ya ba conduits.
Bongo, santimetele 13 kaka ezali déjà monene mingi. Mpe na esika oyo, azalaki na bisika 20 ekeseni, ata 20, ya bokono oyo ekotaki
na kati ya misuni. Yango elingi koloba ete tumeur esilaki déjà kokola libanda ya misala ya mabele mpe kokota na kati ya misuni.
Mpe awa na elilingi okoki komona eteni ya bule, oyo ezali na tumor na kati ya misopo. Mpe biteni oyo ya
motane emonisi bisika oyo ekoti na kati ya misuni, esika oyo ezali déjà kokola na kati na yango.
Bongo awa na eteni oyo, ezali kaka na bituka sambo ya bokɔti.
Boni, elilingi sikoyo ezali eteni ya kati?
Kaka bongo, boye nde pathologiste amonaka biloko na nse ya microscope. Oyo ezali eteni ya libele.
Na yango, na suka suka, diagnostic esalemaki na pathologie. Lisusu, bokoli ya monene emonanaki
mpe na misisa ya lymphe, mosika mpenza na libumu.
Mpe azalaki déjà na ba métastases minei na ba ganglions lymphatiques. Yango wana, ba ganglions lymphatiques
esilaki kozwa bokono, likambo oyo mpe emonanaka mingi te.
Kasi tumeur ekolaki na lombangu mpenza. Namemi mpe elilingi moko oyo etali kozonga ya bokono, elingi koloba relapse.
Oyo ezali mwasi mobɛli ya mibu 80 oyo azwaki lisalisi ya kobatela mabɛlɛ na ye eleki sikoyo mibu nsambo.
Yango elingi koloba ete balongolaki esika ya libumu na libele, mpe libele mobimba etikalaki.
Mpe sanza misato sima ya kozwa oyo babengi mangwele ya COVID-19, amonaki libumu na libele oyo babimisaki ye yango na lipaso.
Mpe ekolaki na lombangu mpenza. Na eteni oyo bakataki mpo na lipaso, ezalaki déjà na bonene ya milimɛtrɛ 55.
Mpe lisusu, azali na ba métastases ya loposo ebele na libele na ye na tango moko. Oyo mpe ezali likambo oyo emonanaka mingi te,
ete moto ya maladi azonga na bokono oyo ebandi lisusu mpe azala déjà na ba métastases ya loposo
na tango wana. Yango esalemaka nde sima mingi.
Mpe awa bokoki komona eteni ya nzoto oyo babimisaki na lipaso ya sikoyo. Eteni ya langi ya mobesu ezali libuma ya
lipaso ya mibu nsambo eleki. Mpe eteni oyo ya motane pembeni na yango ezali tumeur oyo ezali kokola kuna.
Awa ezali moke mingi, kasi okoki komona boyokani ya mbala moko na elembo. Yango wana naponaki eteni oyo.
Mpe na sima, namemaki lisusu eteni mosusu na likambo etali bokeseni ya tumeur. Yango elingi koloba ete
tumeur ekoki komonana na ndenge ya kokola ya bokeseni.
Oyo ezali mwasi ya mibu 70 oyo azalaki na kanser ya mabele ya lobulaire banda mibu ebele,
lolenge moko ya kanser ya mabele oyo ekolaka malembe.
Na yango, azalaki na ba métastases ebele na vessie na ye, na kati ya misopo na ye, na mikuwa na ye, mpe na libale na ye.
Mpe esali sikoyo mbula misato azali na ba métastases oyo. Yango elingi koloba ete nzoto na ye ezalaki na bokatikati ya malamu.
Mwa moke sima ya vaccination oyo babengi bongo, tumeur na libale ekoli makasi mpenza mpe moto abuki na kati ya sanza moko.
Mpe monganga oyo atindaki ngai silindre oyo ya libale, oyo ezali silindre oyo babuki na libale, akomaki na lokasa ya botindi
ete amonaki ete bokoli ya tumeur epanzanaki makasi na libale, kasi eloko moko te emonanaki na bisika mosusu ya ba métastases.
Iyo. Mpe awa okoki komona misuni ya libale ya normal na ngambo ya loboko ya mobali mpe tumor oyo ya lobulaire na
katikati. Yango wana, okoki mpenza komona tumor malamu te. Okoki komona mwa matɔnɔ ya moindo.
Mpe na ngambo ya mwasi mpenza, esika oyo ya moindo makasi, yango nde tumeur oyo ebakisami sika, na kati
na yango ya moindo makasi mpe oyo ezali kokola mbangu.
Iyo. Na suka, namonaki boyokani ete, na katikati, bitumba ebimaki sanza misato sima ya ba vaccinations oyo babengi boye.
Malamu, ɛɛ. Yango wana nde eloko omonaki na boumeli ya bambula. Yo oyebi makambo oyo malamu koleka.
Liloba oyo ezali kobima mingi sikoyo ezali 'kanser ya turbo'. Ezali solo ete liloba oyo ebimisamaki mpo na
likambo oyo bamonaki? Mpe ndenge nini tokoki kokanisa yango?
Bongo liloba yango elingi koloba nini? Mpe ndenge nini bakoki kokesenisa yango na kanser ya ordinaire?
Ndenge nalobaki, namonaki na automne ya 2021 ete eloko moko ebongwanaki awa. Mpe na nsima, pene pene ngai
moko nde nabimisaki liloba oyo mpo namonaki ete ebongi.
Ezali liloba ya siansi te. Elakisi kaka bokoli ya lombango mingi ya tumeur. Mpe yango ekoki kosalema na organe nyonso. Yango
wana, ezali kaka na mabele te, kasi ekoki kosalema bisika nyonso.
Mpe oyo omoni na nse ya microscope ezali ete ba cellules ya tumeur ezali minene. Nakoki kolakisa yo elilingi mosusu
awa. Awa, na ndakisa, nazali na tumeur oyo ekabwani malamu.
Bongo ezali tumeur oyo ekolaka malembe, mpo na kopesa yo ndakisa.
Awa okoki komona ba glandes oyo ya mike, oyo langi na yango ezali moindo mwa moke. Mpe lisusu, ezali na stroma ya
tumeur ebele , oyo ezali na langi ya rose na nsima. Boye nde tumeur oyo ekabwani malamu na libele emonanaka.
Mpe sikoyo tozali na tumeur awa, esika okoki komona ba cellules ya tumeur oyo ezali koyangana makasi
mpe mwa minene. Mpe okoki mpenza komona stroma moke.
Mpe soki otali langi ya sikisiki, Ki67, oyo ezali langi ya immunohistochimie oyo basalelaka mpo na
komonisa mbala boni ba cellules ya tumeur ezali kokabwana.
Mpe awa okoki komona tumeur oyo ekabwani malamu, bongo pene na 10% ya ba cellules ya tumeur bazali kokabwana.
Yango ezali bokoli ya normal, alobaki. Ya solo, ndenge tumeur ekolaka mbangu. Mpe soki kaka 10% ya ba
cellules ya tumeur nde ezali kokabwana, bongo ekolaka malembe.
Ndenge wana nde ezalaki liboso ya pandemi ya coronavirus. Iyo, ezalaki na mitindo ekeseni, mpe ezalaki mpe na ba tume oyo
ekeseni malamu te. Kasi nalingi kaka nalakisa bino bokeseni kati na tume oyo ekeseni malamu mpe oyo babengi turbo cancer.
Mpe awa okoki komona ete biteni misato kati na minei ya ba cellules ya tumeur bazali
kokabwana. Yango nde namonaki na nse ya microscope.
Mpe ezalaki mpe na ba tume mosusu na ba selile ya tume ya minene mpenza. Awa, ba selile ya tume ezali naino ya
mike. Ezalaki na ba selile ya tume ya minene koleka. Yango mpe ekokani na kanser oyo ya turbo.
Iyo, ezali sango ya mawa, mpe bilili ezali ya kokamwa, ndenge makambo nyonso ezali kokoma boye.
Nauti mpe kotanga ete na sanza ya mwambe ya mobu oyo, bakɔtisaki mpo na mbala ya liboso na nzoto ya bato mangwele ya mRNA mpo
na kanser ya mimpululu, elingi koloba, mangwele oyo balobaka.
Mpe lisusu, moto akoki kokanisa ete balingi kobimisa na zando ata mingi koleka, ata mangwele oyo babengi mRNA mingi koleka, mpo na
kobundisa VIH, herpes, grippe, kanser, mitindo nyonso ya kanser.
Mpe technologie oyo ya sika bazali kolobela yango mingi mpenza. Bato balobi ezali eloko moko ya kitoko mpenza.
Mpe bakumisaka yango na bato mingi, mpe mbongo ebele ekɔtaka na kati na yango.
Mpe ya solo, esengeli koloba – ntango omoni likambo oyo sikoyo, mpe lisusu oyo yo lokola moto ya mayele olobi mpe omoni
– ete monganga ezali nde kokómisa bato maladi makasi koleka.
Mpe bongo nakoloba ete na moboko, ezali na likambo moko ya mabe na nkisi oyo mpe na industrie ya nkisi.
Mpe soki ba vaccins ya mRNA mosusu ebimi na zando, okanisi nini ekosalema? Okanisi mpe ete ba cas ya turbo cancer ekomata?
Bon, esengeli koloba ete technologie oyo ya mRNA emekami naino malamu te.
Mbala mingi, mangwele ezwaka mbula sambo to mwambe mpo na kokoma na zando sima ya komekama.
Mpe technologie oyo ya mRNA ebimi na zando nanu mbula moko te. Yango wana, emekami malamu te.
Mpe ekoki koboyama te ete kanser ya turbo ekoki mpe kobima sima ya ba vaccins oyo babengi boye.
Iyo. Malamu. Mpe nini mpenza esalemaka kuna? Okoki koloba? To oyebi?
Mpo na nini kanser oyo ya turbo ezali? Nini mpenza esalemaka na nzoto?
Ntina ya kanser ezali ebele.
Mpe nazali expert te. Nazali immunologiste te. Kasi nayebi moninga na ngai ya mosala uta Canada, Monganga
William Makis. Azali immunologiste, oncologue mpe radiologue.
Mpe alimbolaki yango malamu mpenza. Kasi wana nyonso ezali kaka makanisi. Tozali mpenza
koyeba te na bosolo nyonso ndenge nini esalaka.
Kasi oyo ezali komonana sikoyo ezali nde ba résultats oyo elandi ba vaccinations wana babengi bongo.
Mpe na sanza ya zomi ya mobu 2023, bolukiluki moko ya Royaume-Uni eyebanaki, epai wapi batalaki liwa ya bato ya mibu 15 kino
44, elingi koloba bato ya bilenge mpenza. Bakufaki na kanser.
Mpe awa tomoni ete liwa emati na kati ya pɔsɔ 12 kino 120. Oyo ezali mituya ya kokamwa.
Mpe soki nakoki kopesa bino mwa mituya: mpo na kanser ya mabele, bokoli ezalaki 28%. Yango ezalaki mpo na mobu 2022.
Mpe mpo na kanser ya colon, motango ezalaki likolo na 55% epai ya mibali.
Bongo, emataki na motango wana na kati ya mobu 2022?
Kaka bongo, mituya oyo ewutaki kuna. Yango wana, bazwamaki.
Mpe na likambo ya kanser ya pancreas, bomati epai ya basi ezali 80%. Mpe tozali kolobela awa bato ya
mibu 15 kino 44. Yango elingi koloba, mpenza bilenge.
Likambo mosusu ya kotungisa ezali kanser ya mabe ya lomposo, to mpe melanoma ya moindo.
Bomati epai ya mibali ezalaki 120%. Wow, ɛɛ.
Mpe na nsima, tozali na ba tumeurs ya bɔɔngɔ, oyo mbala mingi – ba tumeurs ya bɔɔngɔ ya mabe etungisaka mingi bato ya mikolo.
Mpe awa tomoni bokóli kino na 35% epai ya mibali. Wow. Mitángo ya kokamwa. Iyo.
Mpe awa esengeli koyeba ete vaccination, oyo babengi vaccination, ebandaki na 2021. Ebandaki,
ɛɛ. Ɛɛ. Mpe yango ezalaki na mobu oyo elandaki.
Mpe toyebi naino te ndenge likambo ekozala na 2023 mpe 2024. Toyebi naino te, ɛɛ. Te.
Bongo esengeli mpenza tózongela yango lisusu.
Bongo, mobu 2021 nde ezalaki mpenza tango eleko monene ya vaccination ebandaki. Na tango wana nde bato bazwaki
mangwele na nzela ya technologie oyo ya sika. Mpe na 2022, mwa moke sima na yango, bomati wana ya makasi emonanaki. Iyo.
Sikawa toyebi mpe – tosalaki déjà ba programmes na likambo oyo na Kla.TV – ete mangwele oyo ya coronavirus, to
oyo balobi ete ezali mangwele, epesaka mpe bamaladi mosusu.
Mpe okomaki mpe buku na ntina na yango. Nakotombola yango liboso ya kamera. Titre na yango ezali: Vaccinated and
Dead. Nini mosusu okoki koyebisa biso na ntina na yango?
Na kati ya buku, nasangisi biloko oyo Prof. Arne Burkhardt amonaki na institut na ye.
Asalaki botali ya mibale ya bato oyo bakufaki, oyo mabota na bango bakanisaki ete liwa na bango
ekokaki kozala na boyokani na mangwele wana. Iyo.
Mpe buku oyo emonisi mpasi oyo ekweeli bato. Iyo. Mpe ezali te kaka ete bato bakómaki na bokono,
kasi bato bakufaki mpenza sima ya kozwa mangwele oyo.
Mpe oyo tomonaki ezalaki ete, ntango ba injections ezalaki kotiyama mingi, ndenge
moko mpe nzoto ezalaki kobeba makasi koleka.
Mpe okoki komona makambo mingi koleka na ntina na likambo oyo na interview. Malamu, ɛɛ.
Bongo, nazali komituna sik'oyo nini basaleli yo. Ozalaki kuna na kati ya monganga ya bato mingi.
Mpe na sima, okutaki likambo oyo. Omonaki te ndenge makambo oyo ya kokamwa ezalaki kosalema.
Ndenge nini yango etungisaki yo mpe nini esalemaki sima?
Bon, likambo oyo ekamwisaki ngai mpenza ezalaki ete politiki ezwaki esika ya siansi. Na maloba mosusu,
politiki nde ezalaki kokamba système ya bokolongono.
Mpe sikoyo okoki kotanga yango polele na mikanda ya RKI oyo ebimisami.
Mpe yango ekoki kondimama na ngai te. Nakokaki lisusu kosala na kati ya système oyo te mpe nakokaki te kotelema
pembeni mpe kotala yango ezali kosalema. Nalobaki, "Nalingi lisusu kozala na likambo na yango te."
Mpe mpo na ngai, ezalaki mpe mpamba mpenza kotala soki ezali na mikuwa na mabele oyo ekokaki kouta
na moninga mosusu ya mosala oyo asalelaki seringue.
Mpe yango wana natikaki mosala na mbula eleki. Namonaki déjà ete nakokaki lisusu te kosala na domaine oyo ya monganga.
Bongo, na mibu oyo euti koleka, nasalaki mateya mingi ya kobakisa.
Mpe na ebandeli ya mobu oyo, nafungolaki cabinet na ngai moko ya bokolongono ya nzoto
mobimba mpe natyaki makanisi na kopekisa bokono.
Iyo, yango ezali na ntina mingi koleka kotuba bato na nkisi mpe bongo na bongo, boye te?
Iyo. Malamu, bongo tózongela makambo na mokuse:
Ezali bongo te, ndenge bato ya politiki, bapanzi sango mpe bakompanyi ya nkisi bazalaki koyebisa biso ete mangwele oyo ya
mRNA ezali ya likama te, esalaka malamu mpe ezalaka na ba effets secondaires mingi te – wana nde
likambo oyo bazalaki koyebisa biso ntango nyonso.
Te, kasi tokoki komona ete motango ya bato ya kanser ezali komata makasi mpenza, mpe bamaladi mosusu mpe ezali komata makasi.
Mpe likambo oyo esalemaki mbala moko sima ya kopesama ya mangwele oyo na mokili mobimba.
Kasi, likambo ya solo ezali ete tozali kokoba na makasi nyonso na nzela oyo.
Toyoki ete ba vaccins ya sika ekobima na zando, nyonso na kosaleláká technologie oyo ya mRNA. Balobi ezali oyo
eleki malamu koleka – ndenge wana nde ezalaki koyokana.
Na yango, tosengeli mpenza kosenga na bato, bakisa mpe bino, batalani na biso ya bolingo, botika kokɔta na likambo oyo.
Ya solo, yango nde toli nakopesa na bato básala ntango bayoki likambo oyo. Mpe matondi, Dokotolo Krüger, mpo na interview
mpe mpo na kozongisa lisusu likambo oyo na mesa ya masolo.
Matondi mpe mpo na mpiko na yo ya komipesa na likambo oyo, mpo na mpiko ya kotika système mpe ya kotonga eloko ya
yo moko. Tozali na mposa ya bato lokola yo. Matondi mingi.
Oza na maloba ya suka mpo na batalani?
Iyo, mpenza. Kobanga te, salá bolukiluki mpe, likolo ya nyonso, tyelá système immunitaire na yo motema. Ezali kitoko mingi.
Kitoko mingi. Sikawa, bino batalani ya bolingo, tosengi bino bosalisa na kopanza sango oyo. Mpo ete, ndenge toyokaki,
ba media ya minene bazali koloba mpenza likambo mosusu.
Mpe likama oyo, oyo euti na industrie pharmaceutique, nkisi, politique mpe media, esengeli etɛlɛmisama.
Mpe bino bokoki kosunga biso, bato, mpo na kosala yango. Matondi mingi.