Salam, eziz tomaşaçylar. Klagemauer-TV-de başga bir interwýu üçin hoş geldiňiz.
Şu gün biziň bilen gyzykly bir myhman bar, ol esasy metbugatda ýene-de gizlin saklanýan
has-da partlaýjy faktlary getirýän hünärmen.
Şonuň üçin, Dr Ute Krüger, siziň şu ýerde bolmagyňyza begenýäris. Salam. Çagyryş üçin köp sag boluň.
Haýyr, hiç zat däl. Siz sentýabrda biziň bilen bolup, "mRNA koronawirus sanjymy – keseliň we ölümleriň
sebäbi mi?" temasy boýunça ajaýyp interwýu berdiňiz.
We siz patologiya boýunça hünärmen we döş rakyny öwrenmäge köp ýyl sarp etdiniz.
Şu gün biz mRNA koronawirus sanjymlary – rak keseline itergi beriji we turbo rak keseli? temasyny ara alyp maslahatlaşýarys.
Emma ilki bilen, sizi heniz tanamaýan tomaşaçylar üçin, nireden gelýändigiňiz we näme bilen
meşgullanyp gelýändigiňiz barada bize biraz gürrüň beriň.
Men Berlin şäherinde hünär lukmançylyk barlagymy üstünlikli tamamlap, soňra çaltlyk bilen Şwesiýa göçüp, iki dürli klinika-da
kliniki patologiya boýunça baş lukman bolup işledim. Bu döwürde men döş raky boýunça hünärmen boldum we dört ýyl klinika-da
lukmançylyk direktory wezipesini eýeledim. Kliniki işimden başga-da, karýeramyň soňky sekiz ýylyny Lund
uniwersitetinde döş raky boýunça gözleg işlerine bagyşladym.
Patologlaryň näme iş edýändigini bilmeýän tomaşaçylar üçin: patologiya keselleri öwrenýän ylymdyr, häzirki wagtda
patologlar esasan keselleri kesgitlemek bilen meşgullanýarlar, awtopsialar bolsa doly ikinji derejeli iş häsiýetine öwrüldi.
Bu, patolog mikroskopda ýa-da soňky döwürde suratlaryň sanlaşdyrylandygy sebäpli ekranda oturyp, soňra geljekki
bejerginiň binýadyny düzýän diagnozlary goýýar diýmekdir.
Hawa, gowy. Indi, doktor Krüger, biz koronawirus pandemiyasyny az-da köp bolsa-da arkada goýduk.
Şol döwürde bu täze mRNA tehnologiýasy ýüze çykdy.
Ol adamlaryň köpüsine köp mukdarda sanjyldy, we biz media, syýasatçylar we derman senagaty tarapyndan onuň howpsuz, täsirli
we hiç hili ýany täsirleriň ýokdugyny hemişe aýdýardylar.
Patolog hökmünde işleriňiz dowamynda haýsy açyşlary etdiniz?
Men 18 ýyl döş raky boýunça hünärmen bolup işländigimi, şolaryň sekiz ýylyny gözleg işlerinde we sekiz ýylyny kliniki tejribede
geçirenimi gaýtadan aýdyp bilerin, şonuň üçin hassalarym arasynda keseliň paýlanyşy barada düýpli düşünjä eýe boldum.
Şeýlelik bilen hassalaryň ýaşy, barlag üçin alnan material, şişleriň ululygy, olar näderejede çalt
ösdi, başgaça aýdylanda näderejede agressiw ösdi.
2021-nji ýylyň tomsunda men 30-dan 50-e çenli ýaşdaky hassalardan has köp material alýandygymy we şişleriň has uludygyny duýdum.
Öňki döwürde dört santimetrlik şişler örän seýrek bolýardy. Häzirki wagtda şişler
dörtden on alty santimetr aralygynda ölçelýär.
Men gören iň uly şiş 16 santimetrdi. Onuň nähili ulydygyny düşünmek üçin ony ölçeg çyzgysynda seretmeli.
We şişler has agressiw ösüp, gaýtalanmalar, ýagny relapslar, has ýygy boldy.
Näsaglar 20 ýyl şişsiz bolup bilýärler, soňra koronawirusa garşy bu sanjymlary alandan
birnäçe aý soň şiş birden gaýdyp gelip biler.
Soňra şonça agressiwlik bilen, netijede hassalaryň ölmegi seýrek däldi.
Soňra men şol bir süýjde has ýygy duş gelýän, birnäçe şiş, ýagny köp ojakly şişleriň bardygyny we
şişleriň iki süýjde hem bir wagtda ýüze çykýandygyny gördüm.
Bu daşary ýurt sözü bir ýerde birnäçe şişleriň bardygyny aňladýar.
Dogry, bu köp fokallylyk, ýagny bir süýjde birnäçe şişleriň bardygyny aňladýar. Men bu köp fokallylygy
düşündirmek üçin käbir suratlary özüm bilen getirdim.
Bu 55 ýaşly hassada 130 millimetrlik duktal karsinoma in situ bar. Bu döşdäki sütunçalarda ösýän şiş diýmekdir.
Şonuň üçin diňe 13 santimetr hem örän uly. Bu ýerde ol 20 sany dürli, azyndan 20 sany inwaziv fokusy bardy. Bu
şişiň eýýäm sütunçalardan çykyp, dokuma girendigini aňladýar.
Şu suratta kanalardaky şişe eýe bolan gök zolagy görüp bilersiňiz. Bu gyzyl zolaklar bolsa
dokuma içine ösüp barýan inwaziv fokuslary görkezýär.
Şu bölümde diňe ýedi inwaziv ojak bar.
Surat häzir kesitmi?
Dogry, patologo mikroskop astynda materialy şonuň ýaly görýär. Bu süýji böleginiň kesimi.
Şeýlelikde, ahyrynda diagnoz patologiyada kesgitlenýär. Mundan başga-da, şişiň daşynda,
limfa damarlarynda hem aýdyň ösüş ýüze çykdy.
Ol eýýäm dört limfa düwünine metastaz eýe boldy. Şonuň üçin limfa düwünleri eýýäm
zeperlenipdi, bu hem gaty seýrek duş gelýän ýagdaýdyr.
Emma şiş gaty agressiw ösdi. Men gaýtalanma, ýagny relaps barada surat hem getirdim.
Bu 80 ýaşly aýal näsag, ýedi ýyl ozal döşü saklaýan bejergini aldy.
Bu, olaryň süýji beziň şiş bölegini aýyrandygyny, galan böleginiň bolsa henizem ýerinde galandygyny aňladýar.
COVID-19-a garşy diýlip atlandyrylýan bu sanalýan sanjymy alandan üç aý soň, ol operasiýa edilen süýjünde şiş tapdy.
Ol örän çalt ösdi. Hirurgiki nusgada onuň ululygy eýýäm 55 millimetrdi.
Onuň döşünde bir wagtyň özünde birnäçe deri metastazlary hem bar. Bu hem örän seýrek duş gelýän ýagdaýdyr:
hassanyň gaýtalanma bilen gelende, derisinde metastazlar eýýäm bolýar. Bu adatça has soň bolýar.
Bu ýerde häzirki hirurgiki nusgany görüp bilersiňiz. Ýaşyl zolag ýedi ýyl ozal geçirilen operasiýanyň izidir.
Onuň ýanyndaky bu gyzyl zolag bolsa şol ýerde ösýän şişdir.
Bu ýerde örän kiçijik, ýöne çapyk bilen göni baglanyşygyny görüp bilersiňiz. Şonuň üçin men şu kesigi saýladym.
Soňra men şişiň dürli ösüş nusgalaryny görkezýän başga bir bölüm hem goşdum. Bu, şişiň
dürli ösüş nusgalaryny görkezýändigini aňladýar.
Bu, birnäçe ýyl bäri lobuly döş raky bilen keselleýän, gaty haýal ösýän döş rakynyň bir görnüşine eýe bolan 70 ýaşly aýal.
Şonuň üçin onuň sidik pöpreginde, içegäniň mukozasynda, süňklerinde we jigarynda köp sanly metastazlar bardy.
Ol üç ýyldan bäri bu metastazlar bilen ýaşaýar. Bu onuň bedeniniň nisbi deňagramlylyk ýagdaýynda bolandygyny aňladýar.
Şu atlandyrylýan sanjymdan gysga wagt soň jigarda şişiň ösmegi çalt artýar we hassanyň ölümi bir aýyň içinde bolýar.
Meniň ýanyma bu jigar silindrini iberen klinikiýaçy, jigardan çykylan silindr görnüşindäki nusga tabşyrmak formasynda şunu
ýazdy: ol jigarda şişiň ösmeginiň partlap ösýändigini duýupdyr, ýöne beýleki metastaz ýerlerinde hiç zat görünmeýärdi.
Hawa. Bu ýerde sag tarapda adaty jigar dokumasyny, ortada bolsa bu lobulyýar şişi görüp bilersiňiz. Şişi hakykatdanam
gaty az görüp bilersiňiz. Kiçi gara nokatlary görüp bilersiňiz.
We iň çepde, bu örän gara sebit täze goşulan şiş bolup, gara özegi we çalt ösýän şişdir.
Hawa. Ahyrynda men ortaça bu şertli aýdylýan sanjymlardan üç aý soňra şişleriň ýüze çykýandygynyň aragatnaşygyny gördüm.
Oňaýly, hawa. Şonuň üçin ýyllar boýy şony synlap gelýärsiňiz. Siz bu ugurda ýöriteleşýärsiňiz.
Häzir yzygiderli gaýtalanýan termin 'turbo rak' diýilýär. Bu termin hakykatdanam bu açyş bilen baglanyşykly
döredildi mi? Onuňy nähili göz öňüne getirsek bolar?
Bu termin näme many aňladýar? We ony adaty rak keserinden nähili tapawutlandyrmak bolýar?
Aýdşym ýaly, men 2021-nji ýylyň tomsunda bu ýerde bir zadyň üýtgändigini duýdum. Soňra men bu termini takmynan
oýlap tapdym, sebäbi onuň gabat gelýändigini pikir etdim.
Bu ylmy termin däl. Ol diňe örän çalt şiş ösmegine degişlidir. Bu islendik agzada bolup biler. Şonuň
üçin ol diňe döşde däl, islendik ýerde bolup biler.
Mikroskop astynda görýäniňiz şudur: şiş öýjükleri has ulydyr. Size şu ýerde başga bir suraty görkezip bilerin.
Mysal üçin, şu ýerde gowy differensirlenen bir şişim bar.
Şonuň üçin, deňeşdirmek üçin aýtsam, bu haýal ösýän şiş.
Bu ýerde reňk taýdan has garaňky bu kiçi bezleri görüp bilersiňiz. Soňra fon boýunça gülgüne reňkli, gaty uly
mukdardaky şiş stromasy (stroma = şişiň birikdiriji dokumasy) bar. Bu döşdäki gowy differensiýalaşan şişiň görnüşi.
Soňra bu ýerde şiş bar; şiş öýjükleriniň has dygyjyk ýerleşendigini we biraz uly bolandygyny görüp
bilersiňiz. Stroma bolsa deňeşdirme taýdan az görünýär.
Eger ýörite boýag Ki67-e seredeniňizde, ol immunohistokimyýa boýagy bolup, şiş öýjükleriniň näçe
sanynyň bölünýändigini görkezmek üçin ulanylyp bilner.
Bu ýerde bu gowy differensiallaşan şişi görüp bilersiňiz, şişiň takmynan 10%-i bölünýär.
Bu adaty ösüş, diýdi. Dogry, şişiň nähili çalt ösýändigi. Eger şişiň öýjükleriniň diňe 10%-i
bölünýän bolsa, onda ol deňi-taňsyz haýal ösýär.
Koronawirus pandemiyasyndan öň şeýle bolýardy. Hawa, dürli görnüşleri bardy, şeýle hem gowşak differensiallaşan şişler hem
bardy. Emma men size diňe gowy differensiallaşan şiş bilen bu atlandyrylýan turbo
rakyň arasyndaky tapawudy görkezmek isleýärin.
Bu ýerde şiş öýjükleriniň dörtden üç böleginiň bölünýändigini görüp bilersiňiz. Mikroskop astynda men şony gördüm.
Şeýle hem hakykatdanam uly şiş öýjükleri bolan beýleki şişler hem bardy. Bu ýerde şiş öýjükleri henizem
deňeşdirme taýdan kiçidir. Gaty uly şiş öýjükleri hem bardy. Bu hem şu turbo rak bilen gabat gelýär.
Hawa, bu gynandyryjy habar, we häzirki ýagdaýyň nähili bolandygyny görkezýän suratlar geň galdyryjy.
Men hem ýakynda okadym, şu ýylyň awgust aýynda öňki gezek bolan ýaly, dem alyş ýollarynyň rak keseline garşy
ilkinji mRNA sanjymy adamlara sanjyldy, ýagny şübheli sanjym.
Şeýle hem adam has-da köp, has köp "mRNA" diýlip atlandyrylýan sanalýan sanjymlary bazara çykarmak isleýändigini
göz öňüne getirýär – HIV-e, gerdese, grippiň we dürli görnüşli rak keselleriniň öňüni almak üçin.
Bu täze tehnologiýa hakykatdanam uly gyzyklanma bilen garşylanýar. Adamlar munuň örän ajaýyp zatdygyny aýdýarlar.
Ol esasy akymda öwgülenýär we oňa uly möçberde pul akýar.
Hakykatdanam, aýtmaly – häzir muny görende we hünärmen hökmünde aýdan we syn eden zatlaryňyza
seredeniňde – lukmançylyk adamlary has-da kesellendirýär.
Soňra men aýdardym, bu derman we bu farmasewtika senagatynda esasan bir zat nädogry.
Eger bazara has-da köp mRNA sanjymlary çyksa, näme boljakdygyny pikir edýärsiňiz? Siz hem turbo rak
keselleriniň has-da köp ýüze çykjakdygyny garaşýarsyňyzmy?
Şeýle diýmek gerek, bu mRNA tehnologiýasy ýeterlik synagdan geçirilmändir.
Adatça, synaglardan soň sanjymlar bazara çykmak üçin ýedi-segiň ýyl alýar.
Bu mRNA tehnologiýasy bazarda bir ýyldan az wagt bäri bar. Şonuň üçin olar ýeterlik synagdan geçirilmändir.
Şeýle hem, bu atlandyrylýan sanjymlardan soň turbo rakynyň hem ýüze çykmagy mümkindigini inkär edip bolmaz.
Hawa. Gowy. Şonda takyk näme bolýar? Aýdyp bilersiňizmi? Ýa bilýärsiňizmi?
Bu turbo rak näme üçin bar? Bedenimizde takyk näme bolýar?
Rak keseline köp sebäpler bar.
Men hünärmen däl. Men immunolog däl. Emma men Kanadadan bir kärdeşim bar, doktor
William Makis. Ol immunolog, onkolog we radiolog.
Ol muny örän gowy düşündirdi. Emma bularyň ählisi diňe nazariýalardyr. Biz hakykatda onuň
nähili işleýändigini ýüz göterim bilmeýäris.
Emma häzir masada goýlan zat, şol atlandyrylýan sanjymlardan soň alnan netijeler.
2023-nji ýylyň oktýabrynda Birleşen Patyşalygyň geçiren bir barlagy mälim boldy; onda 15–44 ýaş aralygyndaky,
ýagny örän ýaş hassalar ölüm derejesi boýunça barlanyldy. Olar rak keseline duçar bolup aradan çykdylar.
Bu ýerde biz ölümleriň 12 göterimden 120 göterime çenli artandygyny görýäris. Bu ynanmajak sanlar.
Eger size käbir sanlary berip bilsem: döş raky üçin artyş 28% boldy. Bu 2022-nji ýyl üçin boldy.
We kolon raky üçin bu görkeziji erkeklerde 55% ýokary boldy.
Şonuň üçin olar 2022-nji ýylyň dowamynda şonça ýokarlandymy?
Dogry, şol ýerden bu sanlar alyndy. Şonuň üçin olar tapyldy.
Pankreas raky ýagdaýynda aýallarda artma 80%. Bu ýerde biz 15–44 ýaş aralygyndaky adamlar barada
gürleşýäris. Şonuň üçin olar hakykatdanam örän ýaş adamlardyr.
Başga bir aladalandyryjy ösüş malign melanoma, ýagny gara deri raky. Erkeklerde artyş 120% boldy. Wow, hawa.
Soňra bolsa beýni şişleri bar, olar adatça – ýaman beýni şişleri köplenç garry adamlary tutýar.
Bu ýerde erkeklerde 35%-e çenli ýokarlanma görýäris. Wow. Gaty täsin sanlar. Hawa.
Bu ýerde bellemeli zat, şol aýdylýan sanjym 2021-nji ýylda girizildi. Girizildi, ha. Ha. Soňra bolsa ol indiki ýylda boldy.
We biz 2023 we 2024-nji ýyllarda ýagdaýyň nähili boljakdygyny henizem bilmeýäris. Biz henizem bilmeýäris, hawa.
Ýok. Şonuň üçin muny hakykatdanam gaýtadan gaýtalamaly.
Şonuň üçin 2021-nji ýyl hakykatdanam esasy sanjym döwrüniň başlanan wagty boldy. Şol wagt adamlara bu täze
tehnologiýa bilen sanjym edildi. 2022-nji ýylda, gysga wagt soň, bu örän uly artyşlar boldy. Hawa.
Indi biz hem bilýäris – Kla.TV-de munuň üstünde eýýäm programmalar geçirdik – bu koronawirus sanly sanjym,
bu çak edilýän sanjym, başga keselleri hem döredýär.
Sen munuň barada kitap hem ýazdyň. Ony kameranyň öňünde göterip görkezjek. Onuň ady: "Waksinalanan we
Ölen". Munuň barada bize başga näme gürrüň berip bilersiň?
Kitapda men professory Arne Burkhardt tarapyndan öz institutynda anyklanan netijeleri jemledim.
Ol garyndaşlary olaryň ölüminiň bu sanjymlar bilen baglanyşykly bolup biljekdigine ynanan aradan
çykan adamlaryň ikinji barlagyny geçirdi. Hawa.
Bu kitap adamlara gelen azap-mukaplary görkezýär. Hawa. Diňe adamlar kesellänok, eýsem bu
sanjymlary alanlaryndan soň hakykatdanam ölipdirler.
Biz tapdyk: näçe köp sanjym berilse, bedene ýetirilen zyýan şonça-da uly bolýar.
Bu mowzuk barada interwýuda has köp maglumat alyp bilersiňiz. Gowy, hawa.
Şonuň üçin men häzir olar saňa näme edendigini oýlanýaryn. Sen şol esasy lukmançylykda boldyň.
Soňra sen bu tapyndygy tapdyň. Bu geň galdyryjy ösüşleriň bolup geçýändigini görmändiň.
Bu size nähili täsir etdi we soňra näme boldy?
Meni düýbünden geň galdyran zat syýasatyň ylymy kesgitlemegi boldy. Başgaça aýdylanda,
syýasat saglygy goraýyş ulgamyny dolandyrdy.
We indi munuň barada çap edilen RKI makalalarynda aýdyň okaýyp bilersiňiz.
Bu meniň üçin gülkünç. Men bu ulgamyň içinde işläp bilmeýärin we munuň bolup geçmegine synlap durup bilmeýärin. Men: "Men
munuň bilen indi hiç hili işim bolmagyny islemeýärin" diýdim.
Meniň üçin hem şpritsi ulanan başga bir kärdeşiň döredip biljek süýji bezi şişlerini kesgitlemek düýbünden manysyzdy.
Şonuň üçin geçen ýyl işden çekildim. Men bu lukmançylyk ugurynda işläp biljekdigime indi göz ýetirdim.
Şonuň üçin soňky ýyllarda men köp goşmaça taýýarlyk geçirdim.
Bu ýylyň başynda men öz holistik praktikamy açdym we keselleriň öňüni almaga, ýagny keselleriň öňüni almaga ünsi jemledim.
Hawa, bu adamlara ineksiýa etmek we ş.m. zatlardan has manyly, dälmi? Hawa. Gowy, gelin gaýtadan jemläliň:
Syýasatçylar, metbugat we derman senagaty bize aýdýan ýaly, bu mRNA sanjymlarynyň howpsuz, täsirli we ýany
täsirleri örän az diýlip gelinmegi hakykatdanam şeýle däldi – bize hemişe şeýle aýdylýardy.
Ýok, ýöne biz rak keselleriniň derejesiniň gaty çalt ýokarlanýandygyny we beýleki
keselleriň hem gaty çalt köpelýändigini görýäris.
Bu sanjymlar dünýäniň dört bir künjeginde berleninden derrew soň boldy.
Şeýle-de bolsa, hakykat şunda: biz bu ugurda doly tizlik bilen ilerlemäge dowam edýäris.
Biziň eşidendigimize görä, bazara täze sanjymlar çykarylar, hemmesi-de bu mRNA tehnologiýasyny
ulanýar. Olar munuň iň gowusy diýýärler – şeýdip eşidildi.
Şonuň üçin biz hakykatdan hem adamlara, şol sanda sizden haýyş edýäris, eziz
tomaşaçylar, munuň içinde gatnaşmagy bes etmegiňizi.
Hakykatdanam, adamlar muny eşidenlerinde şony etmegini maslahat bererdim. We sag boluň, doktor Krüger,
interwýu üçin we bu temany täzeden masaga getirendigiňiz üçin.
Şeýle hem bu işe bagyşlanmakdaky gaýratyňyz, sistemany terk edip özüňize degişli bir zat gurmakdaky gaýratyňyz üçin
sag boluň. Size meňzeş adamlara mätäç. Çuňňur sag boluň.
Tomusy tomaşaçylara aýdjak soňky sözleriňiz barmy?
Hawa, örän şeýle. Gorkmaň, özüňizi habarly ediň we her zatdan öň immun ulgamyňyza ynanyň. Ol ajaýyp.
Ajayyp. Indi, eziz tomaşaçylar, bu maglumaty ýaýratmaga kömek ediň. Sebäbi, eşidenimiz ýaly, esasy
metbugat serişdeleri düýbünden tersini habar berýär.
Derman senagatyndan, lukmançylykdan, syýasatdan we metbugatdan gelip çykýan bu betbagtçylyk togtadylmalydyr.
We siz bu işi amala aşyrmak üçin bize, halkyň kömegini etmäge kömek edip bilersiňiz. Çuňňur sag boluň.