WEBVTT

00:00.285 --> 00:08.040
Чернобыль атом бомбалары өчен плутоний гына
тәэмин итмәде, ә үзе дә зур коралның бер өлеше иде.

00:08.040 --> 00:12.896
"Бездә яңа корал бар – безнең
галимнәрнең портфелендә, әйтергә кирәк."

00:12.896 --> 00:20.160
Шундый көчле ки, чикләүсез кулланылса,
ул Җирдәге бөтен тереклекне юк итәр иде.

00:20.160 --> 00:23.208
"HAARP – климатка йогынты ясаучы корал системасы"

00:23.208 --> 00:30.000
"шуның белән алар климатны үзгәртәләр, җир тетрәүләр тудыралар
һәм вулканнарны электромагнит дулкыннары ярдәмендә ачалар."

00:30.000 --> 00:33.706
«Югары куркыныч факторы»

00:33.706 --> 00:37.966
Алар 1986 елның 25 апрелендә ут ачтылар.

00:37.966 --> 00:47.061
Аннары, 1986 елның 26 апрелендә, куркынычсызлык
системалары ахыр чиктә эшләми калды. контейнер

00:47.061 --> 00:52.960
корылмасыннан очып чыкты һәм радиоактив матдәләр чәчте.

00:52.960 --> 00:59.205
Атом төтеннәре бөтен Европа буйлап таралды.

00:59.205 --> 01:06.046
Вернер Альтникель, 1974 елдан бирле шәхси эшмәкәр
булып эшләүче телевидение остасы инженеры, 1997 елгы

01:06.046 --> 01:09.720
EUROSOLAR премиясе һәм башка экологик бүләкләр иясе.

01:09.720 --> 01:16.090
2008 елда ул «Цензурага каршы конференция»дә меңнән
артык кунакка хемтрейлс дип аталган химик һава

01:16.090 --> 01:20.000
торышын манипуляцияләү кораллары турында чыгыш ясады.

01:20.000 --> 01:26.800
Ул шулай ук HAARP корылмаларын кулланып электромагнит
«һава торышын манипуляцияләү ысуллары» турында да сөйләде.

01:26.800 --> 01:33.056
Экология яклы буларак, ул Яшел партия әгъзасы
иде һәм 1987 елда Greenpeace активисты булды.

01:33.056 --> 01:41.060
Альтницкель 1986 елның 26 апрелендәге
Чернобыль атом һәлакәте белән киң күләмдә шөгыльләнде.

01:41.060 --> 01:47.233
Рәсми хисапларга караганда, бу атом энергиясен тыныч
максатларда куллану тарихында иң җитди авария булды.

01:47.233 --> 01:53.164
Әйтелүенчә, бу һәлакәт атом реакторының тышкы
электр тәэминатының тулысынча өзелүен имитацияләү

01:53.164 --> 01:56.960
өчен үткәрелгән тәҗрибә вакытында килеп чыккан.

01:56.960 --> 02:00.733
Вернер Альтникель бу аңлатма белән беркайчан да канәгать булмады.

02:00.733 --> 02:07.161
Чернобыль атом һәлакәте буенча үзенең тирәнтен тикшеренүләрен
бастырганнан соң, аны 2005 елда Greenpeace оешмасы

02:07.161 --> 02:10.912
хезмәттән азат итү турындагы хат белән эштән чыгардылар.

02:10.912 --> 02:17.304
Анда аның Чернобыль, һава торышын манипуляцияләү һәм
скаляр корал системалары темаларына багышланган

02:17.304 --> 02:22.208
басмалары Greenpeace мәнфәгатьләренә туры килми дип әйтелә.

02:22.208 --> 02:25.960
Kla.TV бүген Вернер Альтникельның документаль фильмын күрсәтә.

02:25.960 --> 02:32.583
Анда ул ышандырырлык итеп күрсәтә,
Чернобыль һәлакәте чынлыкта «авария» була алмаган!

02:32.583 --> 02:38.442
Күпсанлы ачык каршылыклар аркасында Альтниккел 2002 елда масштаб
дулкыннары белгече һәм АКШ

02:38.442 --> 02:46.016
лейтенант-полковнигы Том Биарден тарафыннан басылып
чыккан «ФЕР ДЕ ЛАНС» китабын җентекләп өйрәнде.

02:46.016 --> 02:53.860
Бу аңа бу һәлакәтнең чынлыкта Советлар Союзы КГБсы белән
АКШ арасындагы сугышчан скаляр электромагнит ударлар

02:53.860 --> 02:58.910
алышу нәтиҗәсендә килеп чыккан дигән нәтиҗәгә килергә этәрде.

02:58.910 --> 03:02.816
Ул вакытта Чернобыль атом электр станциясе Совет
Социалистик Республикалар Союзы территориясендә урнашкан иде.

03:02.816 --> 03:10.944
Бу фараз ителгән һәлакәтнең чын шартларын ачыклауда
ни Русиянең, ни АКШның бернинди кызыксынуы да юк!

03:10.944 --> 03:14.740
Шуңа күрә Вернер Альтниккельның тикшеренүләре шулкадәр бәхәсле!

03:14.740 --> 03:18.380
Бу документаль фильм тарихи яңадан бәяләү турында гына түгел.

03:18.380 --> 03:26.040
Ул вакытта кулланылган корал системалары хәзерге драматик
дөнья вазгыятендә безгә тагын да зуррак куркыныч тудыра.

03:26.040 --> 03:30.873
Без бу темага программа ахырында кире кайтачакбыз.

03:30.873 --> 03:36.364
I. Проф. д-р Эдмунд Ленгфельдерның бәхәсле белдерүләре

03:36.364 --> 03:43.763
Тикшеренүләре вакытында Вернер Альтниккель 2003 елның 31
августында Мартин Эбнер язган, Мюнхендагы Отто Һуг радиация

03:43.763 --> 03:49.758
институты профессоры Др Эдмунд Ленгфельдер
белән берлектә журналистларны Чернобыль АЭСының тыю

03:49.758 --> 03:52.082
зонасына экскурсия турында мәкаләгә тап булды.

03:52.082 --> 03:56.167
Ул һәм аның командасы радиоактив пычранудан зыян
күргән кешеләргә, шул исәптән медицина ярдәме

03:56.167 --> 03:57.971
күрсәтүне дә үз эченә алган, даими ярдәм иттеләр.

03:57.971 --> 04:03.971
Проф. д-р Ленгфельдер түбәндәге бәхәсле белдерүләр ясады:
Без Мартин Эбнерның 2003 елның 31 августында язылган «Гейгер

04:03.971 --> 04:08.479
счетчигы белән ил буйлап сәяхәт» хисабыннан цитата китерәбез:

04:08.479 --> 04:12.535
"Мин хәзер Чернобыльне күрә алам! Саркофагны да, бөтенесен дә!"

04:12.535 --> 04:16.926
. Атом электр станциясе янында Припять
урнашкан — ул станциянең элекке хезмәткәрләре өчен

04:16.926 --> 04:19.582
гаҗәеп зур, ләкин хәзер инде буш калган шәһәр.

04:19.582 --> 04:25.049
Һәм Чернобыльның бернинди фотоларында да
күренми торган, әмма хәзер Припять өстендә күз белән

04:25.049 --> 04:27.965
күренерлек булган шул зур антенналар нәрсә ул?

04:27.965 --> 04:30.653
Ленгфельдернең аңлатмасы:

04:30.653 --> 04:36.985
Бу АКШның «Йолдызлар сугышы» программасына
әзерләнүнең тәмамланмаган җавабы – ике 150 метр

04:36.985 --> 04:41.049
биеклектәге һәм 600 метр озынлыктагы антенна диварлары.

04:41.049 --> 04:51.481
Шуларның уны 35 км диаметры булган түгәрәк рәвешендә урнаштырырга
тиеш иделәр, югары ешлыктагы нурларны ионосферага җибәрү өчен.

04:51.481 --> 04:58.968
Анда чагылдыру ярдәмендә Җирнең теләсә кайсы ноктасына
бик көчле нурлар җибәреп, мәсәлән, Көнбатышның элемтә

04:58.968 --> 05:02.865
системаларын паралич хәленә китерергә мөмкин булыр иде.

05:02.865 --> 05:11.445
Чернобыльдәге атом электр станциясе зур күләмдә энергия бирү
өчен каралган иде, анда 16 реактор блогы планлаштырылган иде.

05:11.445 --> 05:14.847
«Бу эшләр иде», – дип ышана Ленгфельдер:

05:14.847 --> 05:22.553
Чернобыль бомбалары өчен плутоний гына тәэмин
итмәде, ә үзе дә зур коралның бер өлеше иде.

05:22.553 --> 05:30.041
проф. д-р Ленгфельдерның белдерүләре шулай ук
2006 елда Бавария тапшыруларының документаль

05:30.041 --> 05:35.295
фильмында күренгән язмалар белән дә раслана:

05:35.295 --> 05:38.805
Табигать җирне агачтан-агачка кире кайтара.

05:38.805 --> 05:45.285
Чикләнгән зона киртәсе бары тик киләсе
чикләнгән зонага үтүне рөхсәт итү өчен генә күтәрелә.

05:50.736 --> 05:56.913
Тиз үсә торган урман пычранган, шулай ук
электр мачталары урманы да пычранган; аны эретеп

05:56.913 --> 06:00.964
булмый, чөнки корыч радиоактив булып калачак.

06:00.964 --> 06:06.485
Элек электр энергиясе мачталар аша өйләргә һәм сәнәгатькә генә
түгел, ә шулай ук советлар АКШ һәм НАТО

06:06.485 --> 06:11.607
ракеталарын юк итәргә теләгән югары ешлыктагы
ракетадан саклану системасына да агып торган.

06:11.607 --> 06:17.689
Аның электроникасы һәлакәт аркасында җимерелгән; мондагы
башка бар нәрсә кебек, ул да кабер ташына әйләнеп туңдырылган.

06:17.689 --> 06:26.023
Профессор доктор Ленгфельдер сүзләренә караганда, Чернобыль
атом электр станциясенең төп максаты Припять янында урнашкан зур

06:26.023 --> 06:30.325
хәрби суперкоралны зур күләмдә энергия белән тәэмин итү булган!

06:30.325 --> 06:33.785
Соңгы этапта 16 атом электр станциясе төзелергә тиеш иде.

06:33.785 --> 06:42.625
Бу ун шундый суперкоралны күз алдына да китереп булмый
торган зур энергия белән тәэмин итү өчен каралган иде.

06:42.625 --> 06:48.503
Бу план, әлбәттә, АКШ разведка
хезмәтләренең игътибарыннан читтә калмады!

06:48.503 --> 06:55.178
II. Совет Союзында хәрби суперкорал эшләү

06:55.178 --> 07:03.657
Советлар АКШның атом бомбаларын үстерүдә аңа җитешә
алмагач, 1945 елдан соң Германиядән югары ешлык инженерларын

07:03.657 --> 07:08.045
Русиягә депортацияләп, аларның белемнәреннән файдаландылар.

07:08.045 --> 07:13.260
Алар инде озак аралы күзәтү радарларының яңа төрен
эшләп чыгарганнар һәм хәзер Россиядә «горизонт арты

07:13.260 --> 07:15.965
антенналары» буенча өстәмә тикшеренүләр үткәрәләр.

07:15.965 --> 07:25.085
Бу исә тиешле электроника белән җиһазланган скаляр электромагнит
«радар ракеталарын ачыклау антенналары» эшләнүенә китерде!

07:25.085 --> 07:29.625
Сугыштан соңгы үсешләр аннары ике яклы
кулланылышлы технологияләрдә кульминацияләнде:

07:29.625 --> 07:37.877
Тыныч максатларда кулланудан тыш, бу үстерелгән кораллар хәрбиләр
тарафыннан һөҗүм һәм җимерү өчен дә кулланылган,

07:37.877 --> 07:46.329
мәсәлән, ракеталарны очыру, җир тетрәүләр китерү, һава
торышын үзгәртү яки хәтта психик йогынты ясау һ.б. өчен.

07:46.329 --> 07:50.185
Русларның яңа технологиясе «Дятел» дип аталды.

07:50.185 --> 07:55.342
«Woodpecker» термины аматор радиооператорлар
тарафыннан беренче тапкыр ачыкланган, дятел сугуын

07:55.342 --> 07:59.495
хәтерләткән радио тыгызлану тавышларыннан барлыкка килгән.

07:59.495 --> 08:07.325
АКШның «Майами Һеральд» газетасы да «Русия дятел
белән сугыш» мәкаләсендә бу терминны кулланган.

08:07.325 --> 08:14.012
Бу суперкорал — зур күләмдә энергия таләп итүче нур коралы төре.

08:14.012 --> 08:24.445
1957 елда элекке СССРда бу хәрби скаляр
суперкоралны өйрәнү зур фаҗигага китерде.

08:24.445 --> 08:31.101
Киштым янында, Маяк янында серле
атом «хәрби-тикшеренү үзәге» булган.

08:31.101 --> 08:38.302
Бу һәлакәт төбәктә Чернобыльгә караганда йөз
тапкыр югарырак радиация дәрәҗәсен тудырды!

08:38.302 --> 08:44.114
АКШ армиясенең элекке лейтенант-полковнигы
Том Бирден Пентагонда аналитик булып эшләгән.

08:44.114 --> 08:48.193
Ул данлыклы «скаляр технологиясе белгече»
иде һәм «Skalartechnolgie» (Скаляр

08:48.193 --> 08:51.425
технологиясе) исемле немец телендәге китапны бастырды.

08:51.425 --> 09:02.245
Ул бу һәлакәтне түбәндәгечә аңлата: "Советлар Киштюмның
иртә чорындагы авариясендә энергия артышын тудырганнар."

09:02.245 --> 09:08.245
Бу якындагы ядро калдыкларын саклау
объектында ядро шартлавына китерде!

09:08.245 --> 09:17.125
Радиоактив төшкән калдыклар якынча 1 200 км² мәйданны
пычратты, ул бүгенге көнгә кадәр бик нык пычрануда кала.

09:17.125 --> 09:23.672
Мин шулай ук белә идем, советлар барлык масштаблы
тапшыру җайланмаларына Киштәмдәге кебек гадәттән тыш хәлләрдән

09:23.672 --> 09:27.392
саклау өчен куркынычсызлык җайланмалары урнаштырганнар.

09:27.392 --> 09:33.391
Бу куркынычсызлык системалары тапшыру җайланмаларында
кыска тоташу килеп чыкса, озак вакыт дәвамында энергияне

09:33.391 --> 09:37.593
җиргә әкрен һәм куркынычсыз рәвештә тарату өчен проектланган.

09:37.593 --> 09:41.643
«Фер де Ланс» исемле китабында Бирден аңлата:

09:41.643 --> 09:47.777
Яңа суперкораллар КГБ җитәкчелегендә
эшләнде, җитештерелде һәм урнаштырылды.

09:47.777 --> 09:54.464
Алар иң югары дәрәҗәдә серле булганга, гади
Русия армиясенә беркайчан да тапшырылмаганнар!

09:54.464 --> 10:04.263
1960 елда Совет Союзы элекке хөкүмәт башлыгы Никита Хрущёв киләчәк
скаляр кораллар турында президиумга түбәндәге белдерүне ясады:

10:04.263 --> 10:09.446
"Бездә яңа корал бар – безнең галимнәр портфелендә, диярсең."

10:09.446 --> 10:17.185
Шундый көчле ки, чикләүсез кулланылса, ул
Җир йөзендәге бөтен тереклекне юк итәр иде.

10:17.185 --> 10:22.465
Ләкин яңа скаляр суперкорал 1963
елның апреленә кадәр эшләп тормады.

10:22.465 --> 10:30.125
1962 елның октябрендә Куба ракеталар кризисында АКШ
белән каршылыкка Хрущёв җавап бирү өчен инде соң иде.

10:30.125 --> 10:37.683
Супер корал беренче тапкыр 1963 елның 10 апрелендә, күнегүләр
вакытында АКШның көнчыгыш яр буена каршы су

10:37.683 --> 10:44.121
астында АКШ су асты көймәсе «U.S.S. TRESHER»ны
юк итү өчен көч күрсәтү максатында кулланылды!

10:44.121 --> 10:53.846
Ләкин рәсми тарих әле дә атом двигательле су асты
көймәсенең техник җитешсезлек аркасында батканлыгын дәгъва итә.

10:53.846 --> 10:57.973
III. Хәрби суперкорал һава торышын үзгәртә ала!

10:57.973 --> 11:03.850
1962 елда ук элекке АКШ президенты Линдон
Б. Джонсон «Кем һава торышын контрольдә

11:03.850 --> 11:08.105
тотса, шул дөньяны контрольдә тотачак», — дигән.

11:08.105 --> 11:15.416
Бу яңа скаляр технология һава торышына йогынты
ясавы расланганлыктан, бу коралларны өйрәнүдәге

11:15.416 --> 11:20.006
һәрбер алга китеш зур сәяси һәм хәрби көч аңлата!

11:20.006 --> 11:25.353
1970нче елларда ук зур күләмле һава торышы
манипуляцияләре үткәрелде, башта советлар

11:25.353 --> 11:28.866
тарафыннан, ә соңрак башка хәрби көчләр тарафыннан да.

11:28.866 --> 11:35.670
Совет «Дятел» тапшыру җайланмалары
турында хәбәрләр АКШта да, Европада да чыккан.

11:35.670 --> 11:40.867
Бу, мәсәлән, 1974 елның 8 августындагы WELT
am SONNTAG санында һава торышын контрольдә

11:40.867 --> 11:44.100
тоту турында чыккан карикатурада күрсәтелә:

11:44.100 --> 11:50.518
Электромагнитлы җир тетрәүләрен контрольдә тоту, җылылык
дулкыннары һәм көчле корылыкны контрольдә тоту, шулай ук кар явуын

11:50.518 --> 11:54.093
барлыкка китерү монда гомуми халыкка аңлаешлы рәвештә каралды.

11:54.093 --> 12:02.874
Европа парламенты шулай ук 1999 елның 14 гыйнварына даталанган
«HAARP – климатка тәэсир итүче корал системасы» исемле

12:02.874 --> 12:08.970
хисабында мондый куркыныч һава коралларының булуын раслый!

12:08.970 --> 12:15.173
IV. Хәрби суперкоралны контрольдә тотарга омтылышлар

12:15.173 --> 12:22.621
1972 елның 16 июнендә Стокгольмда җимергеч кораллар һәм
башка системалар аркасында әйләнә-тирә мохиткә зыян килүне

12:22.621 --> 12:26.465
булдырмау буенча БМО конференциясе һәм резолюциясе узды!

12:26.465 --> 12:36.295
1975 елда советлар атом коралларын һәм скаляр электромагнит
коралларны чистерү буенча берничә тәкъдим керттеләр.

12:36.295 --> 12:39.985
Ләкин шул вакытта АКШ моны игътибарга алмады.

12:39.985 --> 12:47.981
1976/77 елларда БМОның ENMOD конвенциясе әйләнә-тирә мохиткә
корал системаларын куллануны булдырмау өчен кабул ителде.

12:47.981 --> 12:53.849
Ләкин алар бары тик өлешчә генә мәҗбүри
иде һәм 1997 елда яңадан йомшартылдылар.

12:53.849 --> 12:58.820
Менә ENMOD конвенциясенең 2-нче кушымтасыннан өзек:

12:58.820 --> 13:06.525
"Түбәндәге мисаллар тирә-якны манипуляцияләү ысулларын кулланып
барлыкка китерергә мөмкин булган мөмкинлекләрне күрсәтә:

13:06.525 --> 13:14.231
Җир тетрәүләре, цунами, төбәкнең экологик балансын бозылу, һава
торышы үрнәкләренең үзгәрүе (болытлар, яңгырлар,

13:14.231 --> 13:23.450
циклоннар һәм торнадолар), климат үрнәкләренең һәм океан
агымнарының үзгәрүе, озон катламы һәм ионосфера хәленең үзгәрүе.

13:23.450 --> 13:31.036
АКШның элеккеге саклану министры доктор Уильям Коэн 1997
елның 28 апрелендә Афинала узган «террорчылык

13:31.036 --> 13:36.966
конференциясендә» массакүләм юк итү коралларының булуын раслады:

13:36.966 --> 13:43.620
"Башкалар хәтта электромагнит дулкыннарын кулланып
климатны үзгәртү, җир тетрәүләре китерү һәм

13:43.620 --> 13:48.452
вулканнарны ачу кебек эко-террор гамәлләрендә дә катнаша."

13:48.452 --> 13:54.809
Бу чын, һәм шуңа күрә без
«террорчылыкка каршы көрәш»не көчәйтергә тиешбез!

13:54.809 --> 14:02.021
Коһен бу коралларның нигездә ядрәле дәүләтләр
тарафыннан дәүләт террорчылыгы формасында кулланылуын

14:02.021 --> 14:07.701
әйтмәде, ә аларны гомуми террорчылык маскасы астында яшерде.

14:07.701 --> 14:12.305
V. Чернобыль реакторы фаҗигасенең иң серле фоны

14:12.305 --> 14:21.783
Өстәмә тикшеренүләрдән соң Вернер Альтниккель скаляр дулкыннар
белгече һәм элекке АКШ лейтенант-подполковнигы Том Биарденның

14:21.783 --> 14:29.121
веб-сайтында ЧАЭС атом реакторы шартлавына китергән,
КГБ тарафыннан яшерелгән һәм аз билгеле чын

14:29.121 --> 14:34.305
вакыйгалар турында тагын да шартлаучанрак белдерүләр тапты.

14:34.305 --> 14:41.017
подполковник Бирден 2002 елда икенче тапкыр басылып чыккан
«Фер де Ланс» исемле китабында ул шул ук вакытта атом

14:41.017 --> 14:45.315
электр станциясенең һәлакәтенә турыдан-туры катнашканын язган!

14:45.315 --> 14:55.625
АКШ хәрби карашыннан ул бу китапта ядрәле һәлакәткә китергән
скаляр электромагнит сугыш технологиясен бик җентекләп тасвирлый.

14:55.625 --> 15:03.745
Без аның китабыннан 129-нчы биттән башлап өзекләр китерәбез,
бу скаляр суперкоралның, башка күп нәрсәләр кебек үк, җир

15:03.745 --> 15:08.906
тетрәүләрен дә китереп чыгарырга мөмкин булуын истә тотып:

15:08.906 --> 15:17.496
1986 елның апрелендә «КГБ интерферометр тапшыру җайланмалары»
электромагнит энергиясен туплауны башлады, ул

15:17.496 --> 15:26.483
көчле рәвештә Лос-Анджелес аша Сан-Францискога кадәр
сузылган «Сан-Андреас яры» якларына индукцияләнде.

15:26.483 --> 15:35.065
Алар Woodpecker нурларының «эчке өлешен» озынлык дулкыннары һәм
интерферометрия өчен «супер-автомагистральләр» итеп кулландылар.

15:35.065 --> 15:38.045
Советлар ике нур юлын кулланган.

15:38.045 --> 15:47.705
Берсе төньяктан Төньяк полюс төбәге һәм боз таулары аша максатка
төште – ә икенчесе көнчыгыштан әйләнеп максат мәйданына килде.

15:47.705 --> 15:55.543
Советлар бик зур җир тетрәү тудырдылар – чынлыкта, алар
Сан-Андреас яры буенда шундый тетрәүләрнең бөтен бер

15:55.543 --> 16:03.449
сериясен барлыкка китерделәр, төп тетрәү куркыныч
җимерелешләр китергәннән соң көчле кабат тетрәүләр белән.

16:03.449 --> 16:13.265
Кыскасы: алар озак вакыт көтеп һәм куркып
йөргән «бер зур җир тетрәүне» әзерләделәр.

16:13.265 --> 16:18.517
VI. АКШның «Рус дятел» һөҗүменә җавабы

16:18.517 --> 16:22.565
Без Том Бирденның китабыннан цитаталар китерүне дәвам итәбез:

16:22.565 --> 16:25.765
"Миңа шәхси төркем мөрәҗәгать итте."

16:25.765 --> 16:33.632
Алар әйттеләр, көчле, зур «фаза-конъюгат күчермә сигнал импульсы»
тудырып, аны турыдан-туры тапшыру җайланмасына

16:33.632 --> 16:40.685
кире юнәлтеп, аны катастрофик рәвештә яндырып
җибәреп, бер җайланманы сүндереп булачак, дип.

16:40.685 --> 16:46.534
Чынлыкта, бөтен «Андреас Грабен зонасы»
артык энергияне урнаштыру юлы белән бөтен

16:46.534 --> 16:50.745
озынлыгы буйлап стимуллаштырылачак кебек күренде.

16:50.745 --> 17:01.177
Бу очракта билгеләнгән Калифорния җир тетрәвен индукцияләү
әле генә башланган иде һәм ул чагыштыргысыз зурлыкта булды.

17:01.177 --> 17:10.606
Әгәр бу вакыйга яки бу вакыйгалар булса, Америка
кеше гомерләре һәм милке зур югалту кичерәчәк.

17:10.606 --> 17:13.246
"Югары куркыныч факторы"

17:13.246 --> 17:19.525
Миңа төркем биргән сорау бик авыр карар кабул итүне таләп итте.

17:19.525 --> 17:24.874
Мондый зур Совет интерферометр нурлары, бер
тапкыр урнаштырылгач, озынлык буйлап

17:24.874 --> 17:29.465
электромагнит дулкын энергиясенең зур күләмен үз эченә ала.

17:29.465 --> 17:37.663
Әгәр дә Совет тапшыру җайланмасы атом корылмалары янында урнашкан
булса һәм эри башлау сәбәпле шунда ук кыска ялганышка эләксә,

17:37.663 --> 17:42.520
барлык «потенциаль энергия» турыдан-туры җиргә агып китәр иде.

17:42.520 --> 17:49.375
Әгәр дә мондый фаҗигале тапшыру җайланмасы
ватылса, бик көчле «озынлык дулкын импульсы»

17:49.375 --> 17:53.458
Җир тирәли барлык юнәлешләргә таралыр иде.

17:53.458 --> 18:00.153
Импульс бәреп җиткән беренче ядрәле матдә
кинәт һәм бик көчле рәвештә таркалыр иде.

18:00.153 --> 18:07.483
Әгәр тапшыру җайланмасы бер яки берничә «интерконтиненталь ракета
базасыннан» берничә чакрым гына ераклыкта

18:07.483 --> 18:14.946
урнашкан булса, тулы шартлау якынча 30–40
мегатонналык атом бомбаларына тиң нәтиҗә бирергә мөмкин.

18:14.946 --> 18:23.326
Чүпрәк тә пычрак... Нәтиҗәдәге радиоактив төшкән калдыклар
һәм пычрану зур күләмдә булачак, бөтен дөньяга таралып,

18:23.326 --> 18:28.804
киләсе елларда миллионлаган кешенең үлеменә китерергә мөмкин.

18:28.804 --> 18:32.398
Ядро реакторлары да шундый ук куркыныч астында булыр иде.

18:32.398 --> 18:41.795
Шуларның берсендәге бөтен бүленә торган материалның кичекмәстән
бүленеп китүе зур атом шартлауын китереп чыгарыр иде.

18:41.795 --> 18:44.606
Бу яңа прецедент куячак.

18:44.606 --> 18:49.505
Бу «югары куркыныч факторы» иде.

18:49.505 --> 18:52.766
«Түбән куркыныч факторы»

18:52.766 --> 18:59.295
«Түбән куркыныч факторы» шунда ки, бу хәлнең аз
гына яки бөтенләй булмавы мөмкин, һәм ул

18:59.295 --> 19:03.734
якындагы разлом зонасында җир тетрәүне кузгата ала һ.б.

19:03.734 --> 19:11.276
Мин белә идем, аларның иртә «Кыштым тапшыру җайланмасының
ватылуы»ннан соң советлар күпкә кечерәк күләмдә «ЭМП

19:11.276 --> 19:19.593
ялкыны» тудырганнар, һәм бу ялкын якындагы радиоактив
калдыклар саклау объектында атом шартлавына китергән.

19:19.593 --> 19:25.757
Мин шулай ук белә идем, ки Советлар Киштәмдә мондый
бозылулар очрагында барлык скаляр «интерферометр тапшыру

19:25.757 --> 19:30.360
җайланмалары» өчен куркынычсызлык системаларын урнаштырганнар.

19:30.360 --> 19:36.902
Әгәр тапшыру җайланмасында кинәт кыска ялганыш килеп чыкса һәм
куркынычсызлык җайланмалары тотса, алар «озынлык буенча

19:36.902 --> 19:42.891
электромагнит дулкын нурларын» һәм потенциалларны
җитәрлек озак саклап, энергияне җиргә озак вакыт дәвамында

19:42.891 --> 19:46.261
әкрен һәм имин рәвештә таратырга мөмкинлек бирер иде.

19:46.261 --> 19:51.075
Бу «түбән куркыныч факторы» иде.

19:51.075 --> 19:56.833
VII. Чернобыль һәлакәтенең чын сәбәбе

19:56.833 --> 20:03.240
Китабында Бирден реактор һәлакәтенең чыннан
да ничек кузгатылганын җентекләп тасвирлый:

20:03.240 --> 20:09.513
Төркем миңа рәхмәт әйтте, алар ут
ачачакларын әйттеләр һәм телефонны өзеп куйдылар.

20:09.513 --> 20:19.096
1986 елның 25 апрелендә, вәгъдә иткәннәречә, алар ут ачтылар һәм
бер КГБ тапшыру җайланмасын юк иттеләр – күрәсең, ул Чернобыль

20:19.096 --> 20:23.737
атом реакторларыннан берничә чакрым ераклыкта урнашкан булган.

20:23.737 --> 20:32.189
Трансмиттерга бәрелү һәм җимерелү мизгелендә кырда магнит кыры
детекторлары белән «Вудпекер» нурларын үлчәп

20:32.189 --> 20:41.182
йөргән инженер Билл Байз көнчыгыштан Җир тирәли килеп
җиткән «Вудпекер» нурының кинәт өзелүен күзәтте.

20:41.182 --> 20:47.400
Аның хәзер үлчәве ерактагы интерферометр
тапшыру җайланмасының уңышлы юк ителүе иде.

20:47.400 --> 20:55.220
Ул аңламыйча бик куркыныч сугышта зур
контрһөҗүмнең нәтиҗәсен билгеләгән иде.

20:55.220 --> 21:03.480
Транспортлау корылмасы җимерелгәндә, куркынычсызлык җайланмалары
эшкә керде, югары радиация потенциалын үзләштерде һәм аны

21:03.480 --> 21:12.082
якынча 24 сәгать дәвамында тотты, шул вакыт эчендә көчле
радиация энергиясен җиргә әкренләп һәм акрынлап бүлеп чыгарды.

21:12.082 --> 21:20.953
Чернобыль реакторлары турында өметсез хәбәр атом электр
станциясенең контроль персоналын куркытты һәм аларны шунда ук

21:20.953 --> 21:25.305
кадмий контроль таякларын төшереп сүндерергә мәҗбүр итте.

21:25.305 --> 21:29.752
Ләкин, әлбәттә, ягулык таякларындагы уран әле дә шунда иде.

21:29.752 --> 21:37.753
Чорнобыль аннары иминлек чаралары
тотармы-юкмы икәнен белергә сулышын тыеп көтте.

21:37.753 --> 21:45.689
Аннары, 1986 елның 26 апрелендә, куркынычсызлык системалары
ниһаять эшләми калды, һәм куркынычсызлык

21:45.689 --> 21:53.913
системалары булмаса элек булачактан күпкә зәгыйфрәк
«озынлык буенча дулкын аударылуы» килеп чыкты.

21:53.913 --> 22:04.451
Җирдә таралган озынлык дулкыннары Чернобыльдәге реакторның
озынлык дулкыннарына иң якын урнашкан төп өлешенә бәрелде,

22:04.451 --> 22:10.446
һәм озынлык дулкыннары җиткәч, җирдә тетрәнү барлыкка килде.

22:10.446 --> 22:20.657
Реактор ядросындагы уранның бер өлеше шунда ук таркалып, контейнер
корылмасыннан очып чыкты һәм радиоактив матдәләр чәчте.

22:20.657 --> 22:26.177
Атом төтеннәре диярлек бөтен Европа буйлап таралды.

22:26.177 --> 22:31.605
Биарден хисабына өстәп, доктор Питер Бетерның
тагын бер бик тулыландыра торган хисабы бар.

22:31.605 --> 22:38.300
Аны элек Президент Дж. Ф. Кеннеди АКШ Тышкы
сәүдә банкының җитәкчесе итеп билгеләгән иде.

22:38.300 --> 22:46.938
Ул аңлатты, бу скаляр каршы һөҗүм өчен АКШның мотивлары чиста
сакләнүче булмавын, АКШның Русиянең хәзерге

22:46.938 --> 22:57.026
технологик өстенлегенә түзәргә теләмәвен һәм шуңа күрә
Русиянең скаляр кораллар корылмасын юк итүен раслады.

22:57.026 --> 23:03.305
VIII. Русия галимнәре рәсми Чернобыль хикәясен кире кага!

23:03.305 --> 23:08.841
38 елдан артык вакыт узуга карамастан, «төп» дип
аталган массакүләм мәгълүмат чаралары Чернобыль

23:08.841 --> 23:12.112
фаҗигасенең чынлыгын ачыклауга бик аз өлеш кертте.

23:12.112 --> 23:17.496
Аның урынына алар диярлек бары тик
хөкүмәтләрнең рәсми белдерүләрен генә таратып килделәр.

23:17.496 --> 23:23.685
Бу бик оят түгелме, бигрәк тә аларны хөкүмәтләр дә финансласа?

23:23.685 --> 23:29.470
Ләкин хәтта төп агым матбугаты дип саналган матбугат чаралары
да вакыт-вакыт өлешчә хакыйкатьләрне ачарга мәҗбүр була.

23:29.470 --> 23:38.681
Мондый мисалларның берсе – 1998 елда NDR-ARTE тарафыннан
төшерелгән «Чернобыльнең чын сәбәбе?» исемле документаль фильм.

23:38.681 --> 23:43.715
Бу документация «US Bearden Report»тагы пазлның югалган кисәге.

23:43.715 --> 23:50.607
Русия карашыннан караганда, русия галимнәре
Русия хөкүмәтенең рәсми белдерүләрен кире кагалар.

23:50.607 --> 23:58.748
КГБ куйган серлелек аркасында Русия галимнәре атом электр
станциясенә уранга турыдан-туры электромагнит энергиясе

23:58.748 --> 24:07.171
керүе турында хәбәрдар булмаганлыктан, шул вакытта
барлыкка килгән кайбер физик процессларны аңлата алмадылар.

24:07.171 --> 24:13.792
Бу документаль фильмдә Чернобыльдагы җимереклекләрнең кыйммәтле
оригиналь кадрлары бар, алар хакыйкатьне

24:13.792 --> 24:19.466
ачуга мөһим өлеш кертә ала, шуңа күрә хәзер без
бу документаль фильмнан өзекләр күрсәтәчәкбез.

24:19.466 --> 24:30.096
Вернер Альтниккель биргән фон тикшеренү мәгълүматы
Чернобыльдәге чын вакыйгаларны бик ышанычлы итеп аңлата:

24:34.346 --> 24:41.805
ARTE алып баручысы: 1986 елның июль аенда, Чернобыль атом
электр станциясендәге куркыныч һәлакәттән ике ай узгач,

24:41.805 --> 24:47.332
КГБ иң югары дәрәҗәдә серле күрсәтмәләр исемлеген чыгарды.

24:47.332 --> 24:54.692
Исемлекнең иң өстендә болай дип язылган иде: «Иң
начар очракның чын сәбәбе беркайчан да ачылмаска тиеш.»

24:54.692 --> 24:58.052
Ләкин бер кеше барыбер хакыйкатьне белергә теләде.

24:58.052 --> 25:01.604
Ядер физигы Константин Павлович Чечеров.

25:01.604 --> 25:09.985
Шуңа күрә ул хәзер җимерелгән 4-нче реакторны
уратып алган саркофаг астына да керүдән туктамады.

25:09.985 --> 25:19.176
Шулай эшләгәндә ул авариянең гаҗәеп эзләрен тапты, алар
шул вакытта дөньяга бирелгән аңлатмаларга туры килмәде.

25:21.669 --> 25:27.801
Чечеров, атом физигы, Мәскәү: Без реактор шахтасына
мендек һәм реактор өстендәге контроль бүлмәсенә,

25:27.801 --> 25:31.112
хәтта реактор астындагы бүлмәләргә дә үрмәләп кердек.

25:31.112 --> 25:40.883
Без фотолар һәм видеолар төшердек, йөзләгән үрнәк
җыйдык һәм, дияр идем, меңләгән үлчәү үткәрдек.

25:40.883 --> 25:47.018
Шуннан соң гына без әкренләп 4-нче блок
белән чыннан да нәрсә булганын аңлый башладык.

25:47.018 --> 25:56.937
Һәм кинәт безгә аңлашылды: 1986 елдан килгән рәсми аңлатмалар
без каршыбызда күргәннәр белән бөтенләй туры килми иде.

25:56.937 --> 26:02.784
ARTE алып баручысы: Шул ук вакытта, 1986 елның
июлендә, КГБ югары дәрәҗәле сәясәтчеләргә һәм дәүләт

26:02.784 --> 26:08.592
хезмәткәрләренә ачык күрсәтмәләр белән серле исемлек тапшырды.

26:08.592 --> 26:15.812
Чечеров: Бу исемлек чынлыкта шактый үзенчәлекле ысул белән,
бик гади генә итеп, разведка хезмәте – КГБ тарафыннан төзелгән.

26:15.812 --> 26:19.174
Бу гадәти хәл түгел иде. Сәяси карар иде.

26:19.174 --> 26:25.713
Исемлек бастырылды һәм барлык идарә
персоналы да аңа буйсынырга тиеш булды.

26:25.713 --> 26:27.653
Исемлектәге 1-нче пункт:

26:27.653 --> 26:33.126
Реактор һәлакәтенең чын сәбәпләрен ачып
күрсәткән барлык мәгълүмат катгый сер булып санала.

26:33.126 --> 26:39.109
Шулай итеп, барлык рәсми белдерүләр дә ялган
булып чыкты, чөнки алар серле түгел иде. Бик гаҗәп.

26:39.109 --> 26:45.598
ARTE алып баручысы: Рәсми белдерүгә караганда, төнге реактор
авариясе кеше хатасы аркасында, кинәт турбина

26:45.598 --> 26:52.241
тукталу очрагында нишләргә кирәклеген ачыкларга
тырышкан җавапсыз гамәл нәтиҗәсендә килеп чыккан.

26:52.241 --> 26:54.731
Алар ашыгыч сүндергечкә кул сузганчы, инде соң иде.

26:54.731 --> 27:01.817
1:23дә 59 секунд узгач, зур
шартлау реактор залының түбәсен очырды.

27:01.817 --> 27:06.727
Ялтырап торган графит калдыклары күрше
биналарга яуды, ә радиоактив кисәкчәләр болыты

27:06.727 --> 27:09.897
төнге күккә километрлар биеклеккә күтәрелде.

27:09.897 --> 27:14.105
Тикшеренү Европа Берлеге тарафыннан финансланды.

27:14.105 --> 27:17.847
Allianz төркеме хисабы 1995 елда тәмамланды.

27:17.847 --> 27:22.455
Әйтелүенчә, ул элек җыелганнан да күбрәк материалны үз эченә ала.

27:22.455 --> 27:29.559
Ләкин хисапның үз тикшеренүләренә караганда хакимият
органнарының рәсми саннарына күбрәк нигезләнүенә ишарәләр бар.

27:29.559 --> 27:38.599
Реакторда берничә йөз мең куб метр радиоактив материал
калган дип фаразлана, шул исәптән 200 тонна ядрә ягулыгы

27:38.599 --> 27:44.068
белән буталган 40 000 куб метр югары радиоактив калдык.

27:44.068 --> 27:50.415
Ләкин әгәр дә хәл шулай булса, саркофагны
радиоактив матдә белән тутырырга туры килер иде.

27:50.415 --> 27:57.404
Чечеров һәм аның кешеләре анда түбәндә әйләнеп менә алмаслар
иде, ким дигәндә катлаулы махсус саклау чаралары булмаганда.

27:57.404 --> 28:01.442
Алар шунда ук җитди радиация зыяны кичерәчәкләр.

28:01.442 --> 28:06.314
Чечеров: Чернобыль турында киң таралган
күпчелек фикерләр чынбарлыкка бик аз кагыла.

28:06.314 --> 28:10.374
Чорнобыльдә эшләүче кешеләр, әлбәттә, хакыйкатьне беләләр.

28:10.374 --> 28:15.054
Ләкин алар аң-белемне күтәрү омтылышларын кире
кагалар һәм хакыйкатьне үзләрендә генә саклыйлар.

28:15.054 --> 28:25.014
ARTE алып баручысы: ...Чернобыль атом электр станциясе гомумән
геологик яктан тотрыклы дип саналган төбәктә төзелгән иде.

28:25.014 --> 28:31.140
Феликс Аптекаев, сейсмолог, Украина: Җир тетрәү теориясенә каршы
торучылар бу урында җир тетрәүләре була алмый, чөнки бу

28:31.140 --> 28:36.562
төбәктә табылган шундый борынгы геологик плита
структурасы җир тетрәүләренә мөмкинлек бирми, дип белдерделәр.

28:36.562 --> 28:41.167
ARTE алып баручысы: Сейсмологик станция чынлыкта
бары тик зәгыйфь, җирле селкенүне генә теркәде.

28:41.167 --> 28:45.054
Шулай итеп, Чернобыльдә мондый җир
тетрәве булган булырга мөмкинме?

28:45.054 --> 28:48.926
Моның турында шаһитлар хисаплары нәрсә сөйли?

28:48.926 --> 28:52.718
Чечеров: Каза килеп чыкканда, төнге сменада
эшләүче барлык хезмәткәрләр дә табигый рәвештә бу

28:52.718 --> 28:56.094
вакыйгада нинди дә булса рәвештә катнаштылар.

28:59.918 --> 29:06.068
Контроль бүлмәсендәме, турбина залындамы —
вахтада булуларына карамастан, һәркем авария буласы

29:06.068 --> 29:10.774
якынлашканда ниндидер рәвештә сизүен хәбәр итте.

29:14.891 --> 29:19.354
Күпчелек кешеләр монотон гөрелтүне
хәтерли; шуннан барысы да башланды.

29:19.354 --> 29:26.803
Түбән ешлыктагы шау-шу ишетелде, идән селкенде,
диварлар чайкалды, түшәмнән штукатурка

29:26.803 --> 29:32.138
тамчы-томчы булып агып төште. Барысы да моны хәтерли.

29:32.138 --> 29:36.134
Җир алар астында ачылып киткәндәй тоелды.

29:38.974 --> 29:43.483
Кайберәүләр хәтта моны аларга җир
тетрәү кебек тоелды дип әйттеләр.

29:43.483 --> 29:49.458
ARTE алып баручысы: 1990: Киевтан алынган
документта шул төнне дежурда торган электр

29:49.458 --> 29:52.872
станциясе хезмәткәрләренең 20 шаһит хисабы бар.

29:52.872 --> 29:57.471
Алар шаһитлык иттеләр: «Афәт килеп җиткәнче җир селкенде.»

29:57.471 --> 30:04.293
Зәмин тибрәнүе 2 дәрәҗәдәге, сейсмологлар
тарафыннан ачыкланган һәм күпсанлы шаһитләр тарафыннан

30:04.293 --> 30:07.729
расланган, фаҗигага берничә секунд кала булган.

30:07.729 --> 30:12.861
NDR-ARTE документаль фильмы бу җир
тетрәүгә канәгатьләнерлек җавап бирми.

30:12.861 --> 30:18.075
Ләкин подполковник Бирденның
аңлатмалары хәзер төгәл аңлатма бирә.

30:18.075 --> 30:24.610
Геологик шартлар аркасында бу табигый җир тетрәве
була алмый, ә ул югарыда тасвирланган яшерен

30:24.610 --> 30:28.524
электромагнит кораллар куллану нәтиҗәсендә барлыкка килгән!

30:28.524 --> 30:35.257
Иминлек чаралары эшләми калган мизгелдә ул эшкә
кушылды, нәтиҗәдә зур күләмдәге калдык энергия

30:35.257 --> 30:39.044
кинәт һәм контрольсез рәвештә җиргә чыгарылды.

30:39.044 --> 30:44.558
Берничә секунд үткәч, атом электр станциясендә шартлау булды.

30:44.558 --> 30:51.844
Ләкин Arte документаль фильмында җир тетрәве бәла-казаны
кузгата алган дигән тәэсир тудыруы дәлилләп ялган булып чыга.

30:51.844 --> 30:59.638
Германия галимнәре BIBLIS-B атом электр станциясе
өйрәнүендә фәнни дәлилләр китерделәр: атом

30:59.638 --> 31:04.594
ураниумы эреп чыгуы өчен якынча 30 минут вакыт кирәк.

31:04.594 --> 31:13.121
Шуңа күрә «Артэ» документаль фильмын ахыр чиктә бары тик Том
Бирденның Советлар Союзы КГБсы белән АКШ арасында булган сугышчан

31:13.121 --> 31:22.870
скаляр электромагнит удар алышу нәтиҗәсендә Чернобыль атом
һәлакәте килеп чыккан дигән белдерүләре белән генә аңлатып була.

31:22.870 --> 31:28.060
ARTE: Тапшыручы: Ләкин бу кызыклы
белдерүләргә беркайчан да игътибар ителмәде:

31:28.060 --> 31:31.249
Чечеров: Мин яшен тавышын ишеттем; түшәмнән плита төшеп китте.

31:31.249 --> 31:37.728
Идән селкенде, утлар сүнде, һәм ашыгыч яктырту кабынды.

31:37.728 --> 31:45.965
30–40 секунд үткәч, без өстебездән ягыннан килгән
үткен кычкырышлар ишеттек. B рәтендә түбә җимерелде.

31:45.965 --> 31:49.585
Беренче рекорд төште, аннары бер-бер артлы рекордлар төште.

31:49.585 --> 31:56.581
Аннары утлар сүнде. Башта селкенүләр,
тибрәнүләр һәм селкетүләр, аннары утлар сүнә.

31:56.581 --> 32:00.401
Яктылык кире кайтканнан соң,
реакторны сүндерү карары кабул ителә.

32:00.401 --> 32:07.061
Нәкъ шулай булды. Башта тибрәнүләр һәм
сугулар, аннары реакторны сүндерү карары.

32:07.061 --> 32:10.461
Бу иң мөһим нокта.

32:12.916 --> 32:17.081
Түшәмдәге тишек аша мин ялкын түгел,
ә бүтән нәрсә – бер ялтыравык күрдем.

32:17.081 --> 32:21.677
Идарә бүлмәсендәге диварлар селкенә
башлады, түшәм һәм идән дә шулай ук селкенде.

32:21.677 --> 32:24.487
Берничә секундтан соң икенче шартлау.

32:24.487 --> 32:27.981
Бераз зәгыйфрәк иде, ләкин барысының
да ничек таркалып бетүе гаҗәп булды.

32:27.981 --> 32:34.241
Йөз метр биеклеккә кадәр күтәрелгән төсле балкыш.

32:35.741 --> 32:40.421
ARTE алып баручысы: Күзәтүчеләр хисаплары һәм
Чечеров нәтиҗәләре бер нәрсәне ачык күрсәтә:

32:40.421 --> 32:47.600
1986 елда Совет хакимияте бастырган аңлатма дөрес түгел иде.

32:47.600 --> 32:52.321
Кат-кат бөтенләй гаҗәпләнерлек күзәтүләр ясала.

32:55.241 --> 33:00.916
Чечеров: Кешеләр графит кабыгы һәм реактор ядросы
сау-сәламәт калачак дип өметләнделәр, ләкин мондый

33:00.916 --> 33:05.473
хәл булмады; анда бары тик зур тишек кенә бар иде.

33:05.473 --> 33:12.112
Реактор тирәсендәге боҗра формасындагы биологик
куркынычсызлык контейнеры җимерелгән яки ким дигәндә җитди зыян

33:12.112 --> 33:15.701
күргән дип фараз ителгән иде – ләкин бу да дөрес булмады.

33:15.701 --> 33:19.701
Ул диярлек сау-сәламәт иде, бары тик аз гына зыян күргән иде.

33:22.907 --> 33:32.022
Аның өслегенең күп өлеше, бигрәк тә эчке
ягы, хәтта әле дә буявы сакланган иде.

33:32.022 --> 33:40.070
Вернер Альтникель: Барысы да секундлар эчендә булды. EMP
энергиясе кинәт уранны активлаштырды һәм аны этеп чыгарды.

33:40.070 --> 33:47.321
Гадәти эретеп-яну вакытында бу күпкә акрынрак булыр
иде, һәм савыттагы буяу һичшиксез янган булыр иде.

33:47.321 --> 33:53.721
Бу шулкадәр тиз булды ки, биологик
куркынычсызлык контейнерының термик инерциясе, мөгаен,

33:53.721 --> 33:57.421
эчке ягындагы буяуны да янып китүдән саклаган.

33:57.421 --> 34:06.509
Чечеров: Алар реактор шахтасында шартлау бөтен нәрсәне
тар-мар итәр дип көткәннәр иде – ләкин берни дә тар-мар булмады.

34:06.509 --> 34:15.117
Шуның өчен графит капканы тотрыклыландыру өчен
кулланылган күп кенә терәкләр гади генә эреп, янганнар.

34:15.117 --> 34:24.493
Һәм сез бу эрегән өлешләргә җентекләп карагач, монда
бик үзенчәлекле җылылык тәэсире эшләвен аңладыгыз.

34:24.493 --> 34:30.421
Трубаларны яндырып үткән эретеп ябыштыру факелыннан кебек.

34:30.421 --> 34:38.581
Әйе, торбалар ниндидер эретеп ябу машинасы
яки плазма факелы белән киселгән кебек күренә.

34:41.788 --> 34:49.958
Вернер Альтникель Плазма факелы белән җимерелгән кебек күренгән
торбаларны бары тик барлыкка килгән плазма һәм иминлек

34:49.958 --> 34:58.452
җирләү системалары эшләми калганнан соң тоткарланмаган зур
масштаблы электромагнит энергиясе белән генә аңлатып була.

34:58.452 --> 35:05.741
ARTE алып баручысы: Авариягә якынча сәгать ярым кала, төн
уртасында балыкчылар сүнкелдәп яңгыраган гөрелтүне ишетәләр.

35:07.441 --> 35:14.225
Төнге 1:10: Үзәк залга керү ишегендәге
каравылчы белән бәйле бик гадәттән тыш хәл.

35:14.225 --> 35:19.461
Якынлашып килүче җир тетрәүнең эпицентры
нәкъ менә бу урын астында урнашкан дип әйтелә.

35:19.461 --> 35:27.441
Төнге 1:21: Тикшерү вакытында компьютер
үзәге башлыгы үзәк залда зәңгәрсу балкыш сизә.

35:27.441 --> 35:35.740
1:23:35: Җир тетрәве башлана. Көчле
шау-шу ишетелә һәм 4-нче блок селкенә.

35:35.740 --> 35:42.593
1:23:40: Вахтада торучы хезмәткәр
тетрәнүне сизә һәм ашыгыч хәл өчен ачкычны баса.

35:42.593 --> 35:45.331
Тибрәнүләр арта.

35:45.331 --> 35:49.673
Беренче көчле бәрүдә вертикаль терәкләр алга-артка тибрәнә.

35:49.673 --> 35:52.521
Түшәм плиткалары коела. Тагын яктылык ялтыравы.

35:52.521 --> 36:01.341
Машиналар залында тәрәзәләр шартлады.
Көчле селкенү булды һәм реактор шартлады.

36:03.149 --> 36:09.241
Унҗиде минут узгач, контроль
бүлмәсендәге хезмәттәш тагын бер шартлауны терки.

36:12.490 --> 36:13.941
Җир тетрәве тәмамланды.

36:13.941 --> 36:18.860
Сейсмограф икенче шартлауны теркәмәде.

36:18.860 --> 36:22.721
Чечеров: Югары бүлмәләрдәге җимереклекне күрү безне уйландырды.

36:22.721 --> 36:27.521
Анда ниндидер шок дулкыннары ярсыган булырга
тиеш; бәлки алар нәкъ шунда ук барлыкка килгәндер.

36:27.521 --> 36:34.969
Анда без башта аңлата алмаган бик күп каршылыклар бар иде.

36:34.969 --> 36:42.305
Вернер Альтниккель: Радиациядән саклану
җәмгыятеннән доктор Себастиан Пфлюгбайл, Strahlentelex №

36:42.305 --> 36:46.741
3623632002-дән цитаталар, IPPNW сайтында карарга мөмкин.

36:46.741 --> 36:52.941
Пфлугбейл әйтә: Чечеров реактор шахтасында өч
тапкыр булган, анда гадәттә ягулык элементлары урнашкан.

36:52.941 --> 36:59.394
Ләкин аның видеоязмалары ачык
күрсәтә ки, чынлыкта анда ядрә ягулыгы юк.

36:59.394 --> 37:03.909
Ул кайда китте? Аның бераз өлеше эреп бетте, ләкин бик аз гына.

37:03.909 --> 37:11.646
Чечеров фаразы: реакторның бөтен үзәге — Швейцария сыры кебек күп
тишекле зур графит блогы, эченә ягулык элементлары

37:11.646 --> 37:18.475
һәм контроль таякчыклар урнаштырылган торбалар
тыгылган — реактор шахтасыннан ракета кебек өскә очты.

37:18.475 --> 37:24.401
Шушы процесс вакытында реактор валы
өстендәге 2500 тонналык каплау очып төште.

37:24.401 --> 37:33.020
Реактор ядрасы якынча 40–50 метр биеклектә аның
яныннан очып узды һәм юл буена өлешчә парланды.

37:33.020 --> 37:40.029
Аннары атом шартлавы барысын да җимерде һәм
диярлек бөтен ядрә ягулыгын тирә-як мохиткә сипте.

37:40.029 --> 37:48.415
Авыр капкач янә ауды да хәзер
реактор шахтасы өстендә почмак ясап тора.

37:48.415 --> 37:50.763
Владимир Страхов, Геофизика
институты, Мәскәү: Ләкин бер киртә бар:

37:50.763 --> 37:59.546
Чечеров версиясе буенча, реактордагы хәл 15–20 секунд
эчендә шартлау дәрәҗәсенә кадәр кискенләшергә тиеш булачак.

37:59.546 --> 38:01.834
Чечеров: 4-нче блок түбәндәге рәсемне күрсәтә:

38:01.834 --> 38:09.258
Эретелгән металл идән буйлап агып, киртәгә бәрелеп,
югарыга сикереп, йөзем шишәсе кебек формада катып калды.

38:09.258 --> 38:14.845
Сез моны бүген дә күрә аласыз, һәм әлбәттә без аны төшердек.

38:14.845 --> 38:21.623
Эретелгән металл якынча 5 м/с
тизлектә агып киткән дип фараз итәргә була.

38:21.623 --> 38:23.521
Шулай итеп, әкрен дә, куе да түгел.

38:23.521 --> 38:26.481
Секүнд саен биш метр, бу бик тиз.

38:26.481 --> 38:31.762
Эретелгән металл реактордан максимум 50 метр ара үтте.

38:31.762 --> 38:37.481
Металл якынча ун секунд агып торды. Аннары ул катты.

38:37.481 --> 38:41.787
Күп очракта вертикаль хәлдә, ягъни ул агып төшкәндә.

38:41.787 --> 38:47.181
Шуңа күрә ул идән өстенә агып төшеп,
анда катып калырга да вакыт җитмәде.

38:52.619 --> 38:57.741
W. Strachow: Моннан тыш, кешеләр
җимерелгән реактор эчендә менә-менә йөргәннәр.

38:57.741 --> 39:03.913
Әлбәттә, анда радиация интенсивлыгы бик зур
булырга тиеш дип уйладылар, чөнки радиоактив

39:03.913 --> 39:09.701
матдә реактордан килеп, шунда агып чыккан иде.

39:09.701 --> 39:14.901
Хәзер анда радиация чынлыкта шулкадәр көчле түгеллеге ачыклана.

39:14.901 --> 39:20.421
Әлбәттә, кешеләр реактор калдыкларына
экспедициягә чыгу өчен саклагыч костюмнар кигәннәр.

39:20.421 --> 39:25.003
Ләкин аларның берсенең дә үлмәве һаман да бик гаҗәп.

39:25.003 --> 39:29.421
Күрәсең, беркем дә җитди авырып китмәгән.

39:32.615 --> 39:34.765
Бу кызыклы.

39:34.765 --> 39:41.158
Күрәсең, реактордан бинага радиоактив матдәләр диярлек эләкмәгән.

39:41.158 --> 39:43.821
Хәтта аска таба ирекле төшүдә дә түгел.

39:43.821 --> 39:46.583
Барысы да бик тиз булды.

39:46.583 --> 39:56.069
Вернер Альтникельдан искәрмә: Югарыда тасвирланган эрикәннең тиз,
кыска вакытлы агышы һәм кинәт катып калуы уранга тыштан

39:56.069 --> 40:05.057
тәэсир иткән көчле электромагнит импульс энергиясенең
нибары берничә секунд гына дәвам итүен исәпкә алганда аңлашыла.

40:05.057 --> 40:14.533
Бу болай дигән сүз: индуцирланган электромагнит дулкын энергиясе
өзелеп калганда һәм тыштан тукландырылган электромагнит янгыны

40:14.533 --> 40:21.450
сүнгәндә уран атом ядрәләре көчле һәм тиз
активлаша, эссе, нечкә эри торган масса тиз агым тизлеге

40:21.450 --> 40:25.901
белән хәрәкәтләнә һәм агым уртасында тиз катып кала.

40:25.901 --> 40:35.601
Рәсми КГБ исемлекләренә караганда, реактор эчтәлегенең бары
тик 4%ы гына агып чыккан, ә 96%ы әле дә җимерекләрдә кала.

40:35.601 --> 40:37.461
Чынлыкта, мөгаен, киресенчә.

40:37.461 --> 40:41.973
Диярлек барысы да очып чыкты, һәм реактор диярлек буш.

40:41.973 --> 40:44.373
Бу да галимнәр тарафыннан расланган.

40:44.373 --> 40:52.127
Реактор савыты астында агып чыккан һәм кыска вакыт
эчендә бик кызу булган эретелгән матдә, мөгаен,

40:52.127 --> 40:57.421
нигездә уран өчен цирконий кебек каплау металлыннан торган.

40:57.421 --> 41:05.798
Тышкы энергия кертү нәтиҗәсендә активлашкан
уран артиллерия ядрәсе кебек ачык һавага очты.

41:05.798 --> 41:12.530
Чөнки төбәктә бик аз гына активлаштырылган уран
агып чыккан һәм радиация дәрәҗәсе дә үлчәнерлек

41:12.530 --> 41:15.901
булмаганга, кешеләр анда үлмичә төшә алганнар.

41:15.901 --> 41:27.941
Советлар үз корылмаларына Америка ягыннан ут ачылганын аңлагач та,
алар 24 сәгатькә энергияне җиргә кире юнәлтеп җибәрә алдылар.

41:27.941 --> 41:35.881
Ләкин 24 сәгать узгач, саклау корылмалары булган бу бик
нык җирләү системалары бу зур энергияләрне үзләштерә алмады.

41:35.881 --> 41:43.761
Һәм калган калдыкны гына исәпкә алсаң, аны инде 24 сәгатькә
юнәлткән булсалар да, алар атом электр станциясен шартлатырга

41:43.761 --> 41:50.860
өлгерделәр; әгәр, мәсәлән, аларда мондый тоткарлау системасы –
тулы энергияләрне җиргә юнәлтү һәм аннары кире

41:50.860 --> 41:58.089
кайту системасы – булмаса, нәрсә булачагын күз алдына
китерә аласың. Аннары алар барысы да шартлар иде.

41:58.089 --> 42:06.124
IX. Хәзерге драматик дөнья вазгыяте
шартларында Чернобыль ачылышының әһәмияте

42:06.124 --> 42:11.693
Вернер Альтниккельның тикшеренүләре хөкүмәтләрнең һәм
барлык «төп агым» дип аталган массакүләм мәгълүмат

42:11.693 --> 42:15.743
чараларының рәсми белдерүләрен картлар йорты кебек җимерелә.

42:15.743 --> 42:20.447
Тасвирланган скаляр суперкораллар 40 ел чамасы элек булган
Чернобыль һәлакәтеннән соң хәрби көчләр һәм

42:20.447 --> 42:26.684
разведка-контрразведка органнары тарафыннан тагын да үстерелде
һәм шуңа күрә бүген алар һичшиксез тагын да куркынычрак.

42:26.684 --> 42:34.099
Аерым алганда, АКШ бу яшерен технологияне, мәсәлән, Аляскадагы
зур HAARP антенна комплексы һәм аның алмашчы

42:34.099 --> 42:40.937
технологияләре аша «климат һәм һава торышы
манипуляциясе»н алга сөрү өчен ачык рәвештә кулланган.

42:40.937 --> 42:49.120
Шуңа күрә бу Чернобыль ачышлары күп кенә җитди сораулар тудыра,
бигрәк тә хәзерге драматик глобаль вазгыятьне исәпкә алганда:

42:49.120 --> 42:58.195
1. БМОның ENMOD конвенциясендә расланган хәзерге климат
үзгәрешләре һәм һава торышы күренешләре, мәсәлән, көчле

42:58.195 --> 43:09.308
корылык, су басулар, торнадолар һәм хәтта җир тетрәүләре һ.б.,
турыдан-туры бу серле хәрби суперкорал системалары белән бәйлеме?

43:09.308 --> 43:15.974
2. Хәзерге CO2 куркыту кампаниясе дөнья күләмендә оештырылган
игътибарны читкә юнәлтү тактикасы гына булып, һава

43:15.974 --> 43:23.513
торышы кораллары системаларының җәмәгатьчелек
игътибарыннан читтә кулланылуын дәвам иттерү өчен оештырылганмы?

43:23.513 --> 43:29.488
3. Ядро электр станцияләре тик торган вакытта
шартлауга әзер бомба кебекме, чөнки аларны бу яшерен

43:29.488 --> 43:33.740
корал системалары теләсә кайсы вакытта һөҗүм итә ала?

43:33.740 --> 43:40.672
4. Дөнья буйлап хәзерге кризис очракларының
кискенләшүен исәпкә алып, бу яшерен корал

43:40.672 --> 43:46.441
технологияләре атом коралларыннан да зуррак куркыныч тудырамы?

43:46.441 --> 43:53.434
Хөрмәтле тамашачылар, Соңгы берничә дистә ел күрсәткәнчә, АКШ һәм
аның союздашлары да, Россия һәм коммунистик дәүләтләр дә бөтен

43:53.434 --> 44:01.154
кешелек өчен яшәү-юкка китерү куркынычы тудыра торган бу скаляр
корал системаларын тикшерүгә бернинди кызыксыну да белдермәде.

44:01.154 --> 44:09.453
Массакүләм мәгълүмат чаралары үз бурычын тулысынча үтәмәде
һәм ихлас хәбәр бирүчеләрне конспирологлар дип эзәрлекләде.

44:09.453 --> 44:15.355
Бу мөһим документ кешелекнең барлыгын куркыныч
астына куйган әлеге корал системалары турында ниһаять

44:15.355 --> 44:19.293
җәмәгать бәхәсе ачуга өлеш кертү максатыннан әзерләнде.

44:19.293 --> 44:25.602
1986 елның 26 апрелендәге Чернобыль һәлакәте,
бүгенге көнгә кадәр аңлатылмаган, безгә моңа бары

44:25.602 --> 44:29.573
тик халык ярдәмендә генә ирешеп булачагын өйрәтә.

44:29.573 --> 44:33.472
Чынлыкны яратучы кешеләрнең аңлану вакыты җитте!

44:33.472 --> 44:38.240
Шуңа күрә, зинһар, бу документация турында мөмкин
булган барлык юллар белән хәбәр таратырга ярдәм итегез.

44:38.240 --> 44:43.398
Бу уйландыра торган видеоны Facebook, TikTok,
Twitter, Telegram, Instagram кебек социаль

44:43.398 --> 44:47.281
челтәрләрдә яки хәтта электрон почта аша уртаклашыгыз.

44:47.281 --> 44:56.018
Без шулай ук www.kla.tv сайтындагы зәңгәр мәгълүмат тартмасында
программадан кыска өзекләрне йөкләп алу өчен тәкъдим итәбез.

44:56.018 --> 45:01.591
Бары тик сезнең актив таратуыгыз аша гына әле
дә бу коралларны яшерен һәм ачыкланмыйча

45:01.591 --> 45:04.674
куллана торган җинаятьчеләрне туктатырга мөмкин!