1
00:00:00,000 --> 00:00:00,285


2
00:00:00,285 --> 00:00:08,040
I-Chernobyl ayizange inikeze kuphela i-plutonium yamabhomu enuzi,
kodwa yona uqobo yayiyingxenye yesibhamu esikhulu kakhulu.

3
00:00:08,040 --> 00:00:12,896
"Sinesikhali esisha – ephothifoliyweni yezazi zethu, ngokuthi."

4
00:00:12,896 --> 00:00:20,160
Inamandla kangangokuthi, uma isetshenziswa
ngaphandle kwemikhawulo, izobhubhisa yonke impilo emhlabeni.

5
00:00:20,160 --> 00:00:23,208
"HAARP – Uhlelo lwezikhali oluthinta isimo sezulu"

6
00:00:23,208 --> 00:00:26,920
"ngalokho bashintsha isimo sezulu, babangele
ukuqhuma komhlaba, futhi bavula

7
00:00:26,920 --> 00:00:30,000
izintaba-mlilo ngokusebenzisa amagagasi kagesi-magnethi."

8
00:00:30,000 --> 00:00:33,706
"Isici sengcuphe ephezulu"

9
00:00:33,706 --> 00:00:37,966
Bashaya ngomlilo ngomhlaka 25 Ephreli 1986.

10
00:00:37,966 --> 00:00:47,194
Ngemva kwalokho, ngomhlaka 26 Ephreli 1986, izinhlelo
zokuphepha zagcina zingasebenzi. yadubula yaphuma

11
00:00:47,194 --> 00:00:52,960
esakhiweni sesiqukathi futhi yakhipha izinto ezinomsakazo.

12
00:00:52,960 --> 00:00:59,205
Ukungcola kwenuzi kwasabalala kulo lonke iYurophu.

13
00:00:59,205 --> 00:01:05,741
uWerner Altnickel, injiniyela omkhulu wethelevishini
osebenza ngokuzimela kusukela ngo-1974, ungumamukeli

14
00:01:05,741 --> 00:01:09,720
weMklomelo we-EUROSOLAR ka-1997 neminye imiklomelo yezemvelo.

15
00:01:09,720 --> 00:01:14,839
Ngo-2008, wanikeza inkulumo kubavakashi abangaphezu kuka-1 000
eNgqungqutheleni Yokulwa Nokuvinjelwa

16
00:01:14,839 --> 00:01:20,000
mayelana nezikhali zokuguqula isimo sezulu
ngamakhemikhali, ezaziwa ngokuthi ama-chemtrails.

17
00:01:20,000 --> 00:01:26,800
Waphinde waxoxa ngezindlela zokuphazamisa isimo
sezulu ngogesi ezisebenzisa izikhungo ze-HAARP.

18
00:01:26,800 --> 00:01:33,056
Njengomvikeli wemvelo, wayengilungu leGreen Party
futhi waba ngumkhankaseli weGreenpeace ngo-1987.

19
00:01:33,056 --> 00:01:41,060
U-Altnickel wabhekana kabanzi nengozi
yenuzi yaseChernobyl yango-26 Ephreli 1986.

20
00:01:41,060 --> 00:01:47,233
Ngokwemibiko esemthethweni, kwakuyingozi embi kakhulu
emlandweni wokusetshenziswa ngokuthula kwamandla enuzi.

21
00:01:47,233 --> 00:01:52,843
Kuthiwa ingozi yenzeke ngesikhathi sokuhlolwa
okwakuhloselwe ukulingisa ukuhluleka okuphelele

22
00:01:52,843 --> 00:01:56,960
kokunikezwa kukagesi kwangaphandle kwe-reactor yenuzi.

23
00:01:56,960 --> 00:02:00,733
Werner Altnickel akazange aneliseke ngalolu hlanjululo.

24
00:02:00,733 --> 00:02:07,150
Ngemva kokushicilela ucwaningo lwakhe
olunzulu ngengozi yenuzi yaseChernobyl, waxoshwa

25
00:02:07,150 --> 00:02:10,912
yiGreenpeace ngo-2005 ngencwadi yokuxoshwa.

26
00:02:10,912 --> 00:02:17,752
Kwathi imibhalo yakhe ngezihloko zeChernobyl,
ukulawulwa kwesimo sezulu kanye nezinhlelo zokulwa ngezikhali

27
00:02:17,752 --> 00:02:22,208
zesikali kwakungekho ezintshisekelweni zeGreenpeace.

28
00:02:22,208 --> 00:02:25,960
I-Kla.TV isakaza idokhumentari kaWerner Altnickel namuhla.

29
00:02:25,960 --> 00:02:32,583
Kuyo, ubonisa ngokukholisayo ukuthi ingozi
yaseChernobyl ayinakwenzeka ukuthi ibe 'ingozi' ngempela!

30
00:02:32,583 --> 00:02:38,845
Ngenxa yokungahambisani okuningi okubonakalayo, u-Altnickel
wacwaninga ngokujulile incwadi ethi "FER DE LANCE"

31
00:02:38,845 --> 00:02:46,016
eyashicilelwa ngo-2002 nguchwepheshe wamagagasi
e-scalar kanye noLieutenant Colonel wase-US uTom Bearden.

32
00:02:46,016 --> 00:02:54,139
Lokhu kwamenza wanquma ukuthi le nhlekelele empeleni
yabangelwa ukushintshana kwama-scalar kagesi-magnetiki

33
00:02:54,139 --> 00:02:58,910
okuhlaselayo phakathi kwe-KGB yaseSoviet Union ne-USA.

34
00:02:58,910 --> 00:03:02,816
Ngaleso sikhathi, isitshalo samandla enuzi
saseChernobyl sasisezweni leSoviet Union.

35
00:03:02,816 --> 00:03:07,627
Akekho umuntu, noma iRussia noma i-United
States, onentshisekelo yokuveza izimo zangempela

36
00:03:07,627 --> 00:03:10,944
ezizungeze lesi sigameko esithi senzeke ngengozi!

37
00:03:10,944 --> 00:03:14,740
Yingakho ucwaningo lukaWerner Altnickel luphikisanwa kakhulu!

38
00:03:14,740 --> 00:03:18,380
Lesi siqeshana esirekhodiwe asigcini nje ngokubuyekezwa komlando.

39
00:03:18,380 --> 00:03:26,040
Amasistimu ezikhali asetshenziswa ngaleso sikhathi abeka
insongo enkulu kithi esimweni somhlaba esishubile njengamanje.

40
00:03:26,040 --> 00:03:30,873
Sizobuyela kulesi sihloko ekupheleni kohlelo.

41
00:03:30,873 --> 00:03:36,364
I. Izitatimende eziphikisanayo zikaProfesa Dr. Edmund Lengfelder

42
00:03:36,364 --> 00:03:43,710
Ngesikhathi ecwaninga, uWerner Altnickel wathola indatshana
kaMartin Ebner ebhalwe ngomhla ka-31 Agasti 2003 mayelana nohambo

43
00:03:43,710 --> 00:03:49,588
nabalobi bezindaba endaweni evinjelweyo yesitshalo
samandla enuzi saseChernobyl noProfesa Dr. Edmund

44
00:03:49,588 --> 00:03:52,082
Lengfelder wase-Otto Hug Radiation Institute eMunich.

45
00:03:52,082 --> 00:03:56,029
Yena nethimba lakhe babehlala besiza abantu
abathintekile ngokungcoliswa kwezinto eziyingozi

46
00:03:56,029 --> 00:03:57,971
zomhlaba, kuhlanganisa nokunikeza usizo lwezokwelapha.

47
00:03:57,971 --> 00:04:02,454
UProfesa Dokotela Lengfelder wenze lezi zitatimende
eziphikisanayo ezilandelayo: Sithatha amazwi

48
00:04:02,454 --> 00:04:08,479
embikweni othi "Ukuhamba ezweni nge-Geiger counter"
kaMartin Ebner osukwe ngomhlaka 31 Agasti 2003:

49
00:04:08,479 --> 00:04:12,535
"Ngiyabona iChernobyl manje! I-sarcophagus nakho konke!"

50
00:04:12,535 --> 00:04:16,925
. Ngaseceleni kwesitshalo samandla enuzi kukhona
iPripyat, idolobha elimangalisayo ngobukhulu nelingahlali

51
00:04:16,925 --> 00:04:19,582
muntu, labasebenzi bangaphambilini besitshalo samandla.

52
00:04:19,582 --> 00:04:24,895
Futhi yini lezo zithumbe ezinkulu kakhulu
ezingabonakali kunoma yiziphi izithombe zaseChernobyl, kodwa

53
00:04:24,895 --> 00:04:27,965
manje sezibonakala ngamehlo ngqo ngaphezulu kwePripyat?

54
00:04:27,965 --> 00:04:30,653
Incazelo kaLengfelder:

55
00:04:30,653 --> 00:04:37,594
Lena impendulo engakagcwaliswa ehlangabezana nohlelo lwase-US
olubizwa ngokuthi "Star Wars", okuwukwakha izindonga ze-antenna

56
00:04:37,594 --> 00:04:41,049
eziphakeme ngamamitha angu-150 nezinde ngamamitha angu-600.

57
00:04:41,049 --> 00:04:47,419
Kweshumi kwalawa kwakumele zibekwe zenze
isiyingi esinobubanzi obungu-35 km ukuze

58
00:04:47,419 --> 00:04:51,481
kuthunyelwe imisebe enamaza aphezulu ku-ionosphere.

59
00:04:51,481 --> 00:04:59,060
Ngokubukisela lapho, bekungaba nokwenzeka ukufinyelela kunoma
iyiphi indawo emhlabeni ngemisebe enamandla kakhulu futhi,

60
00:04:59,060 --> 00:05:02,865
isibonelo, ukuvimba izinhlelo zokuxhumana zaseNtshonalanga.

61
00:05:02,865 --> 00:05:08,112
Isitshalo samandla enuzi eChernobyl
sasihloselwe ukuhlinzeka ngamandla amakhulu

62
00:05:08,112 --> 00:05:11,445
kakhulu, kwakuhlelwe amabhulokhi ayi-16 e-reactor.

63
00:05:11,445 --> 00:05:14,847
"Bekuzosebenza," uLengfelder uqinisekile:

64
00:05:14,847 --> 00:05:22,553
I-Chernobyl ayizange inikeze kuphela i-plutonium yamabhomu enuzi,
kodwa yona uqobo yayiyingxenye yesibhamu esikhulu kakhulu.

65
00:05:22,553 --> 00:05:29,490
Izitatimende zikaProfesa uDkt. Lengfelder
nazo ziqinisekiswa ngama-rekhodi angabonwa

66
00:05:29,490 --> 00:05:35,295
kuthokhumentari yeBavarian Broadcasting yango-2006:

67
00:05:35,295 --> 00:05:38,805
Imvelo ibuyisela umhlaba, isihlahla ngesihlahla.

68
00:05:38,805 --> 00:05:45,285
Isithiyo sendawo evinjiwe siyaphakanyiswa kuphela
ukuze kuvunyelwe ukudlula endaweni evinjiwe elandelayo.

69
00:05:50,736 --> 00:05:56,551
Ihlathi elikhula ngokushesha lingcolile, kanjalo
nangehlathi lamapayiloni kagesi, elingeke

70
00:05:56,551 --> 00:06:00,964
licwiliswe ngoba insimbi izohlala inobuthi bokuradiyo.

71
00:06:00,964 --> 00:06:06,389
Esikhathini esidlule, ugesi wawugeleza ezinsikeni zikagesi uya
emakhaya nasemikhakheni yezimboni, kodwa futhi

72
00:06:06,389 --> 00:06:11,607
nasesistimu yokuvikela imijovo ngamaza aphezulu
ababezifuna amaSoviet ukususa imijovo yase-US neNATO.

73
00:06:11,607 --> 00:06:15,520
Izinto zayo zikagesi zibhidlizwe yilesi senzo
senhlekelele; njengazo zonke ezinye izinto

74
00:06:15,520 --> 00:06:17,689
lapha, seyibandisiwe yaba itshe lesikhumbuzo.

75
00:06:17,689 --> 00:06:23,415
NgokukaProfesa uDkt. Lengfelder, inhloso enkulu yesitshalo
samandla enuzi saseChernobyl

76
00:06:23,415 --> 00:06:30,325
kwakuwukuhlinzeka ngamandla amakhulu kakhulu esikhali
samasosha esinamandla kakhulu esiseduze nePripyat!

77
00:06:30,325 --> 00:06:33,785
Esigabeni sokugcina, kwakufanele
kwakhiwe izitshalo zamandla enuzi eziyi-16.

78
00:06:33,785 --> 00:06:42,625
Lezi zazihloselwe ukuhlinzeka ngenani eliphelele lezikhali
ezinamandla kakhulu eziyishumi ezinamandla angacabangeki.

79
00:06:42,625 --> 00:06:48,503
Lolu hlelo ngempela aludlulanga ngaphandle
kokuqapheleka yizinsizakalo zobunhloli zase-US!

80
00:06:48,503 --> 00:06:55,178
II. Ukuthuthukiswa kwesikhali
esinamandla kakhulu sobutho eSoviet Union

81
00:06:55,178 --> 00:07:01,805
Njengoba amaSoviet engakwazanga ukufinyelela e-United States
ekuthuthukisweni kwamabhomu enuzi, basebenzisa ulwazi

82
00:07:01,805 --> 00:07:08,045
lwabunjiniyela baseJalimane abasebenza ngezamafrekhuwensi
aphezulu ababebethunyelwe eRussia ngemva kuka-1945.

83
00:07:08,045 --> 00:07:12,872
Babevele bathuthukise uhlobo olusha lweraida
yokuhlola ibanga elide futhi manje benza ucwaningo

84
00:07:12,872 --> 00:07:15,965
olwengeziwe eRussia ngama-antenna adlula umngcele wokubona.

85
00:07:15,965 --> 00:07:21,274
Lokhu kwaholela ekuthuthukisweni kwezithumela
zokuthola ama-radar wemisila

86
00:07:21,274 --> 00:07:25,085
kagesi-magnetiki esikali, eziphelele ngogesi oluhambisanayo!

87
00:07:25,085 --> 00:07:29,625
Ukuthuthuka kwangemva kwempi kwaholela
ekugcineni kwezobuchwepheshe ezinokusetshenziswa okubili:

88
00:07:29,625 --> 00:07:36,811
Ngaphezu kokusetshenziswa ngokuthula, lezi zikhali
ezithuthukisiwe zazisetshenziswa futhi ukuhlasela nokubhujisa

89
00:07:36,811 --> 00:07:42,585
amabutho, isb. ukudubula izindiza
ezibhubhisayo, ukubangela ukuvungama komhlaba, ukulawula

90
00:07:42,585 --> 00:07:46,329
isimo sezulu noma ngisho nokuthonya ingqondo, njll.

91
00:07:46,329 --> 00:07:50,185
Ubuchwepheshe obusha bamaRashiya baziwa ngokuthi "Woodpecker".

92
00:07:50,185 --> 00:07:55,191
Igama elithi "woodpecker" livela emsindo
wokuphazamiseka kwe-radio ofana nokushaya kwewudupekela,

93
00:07:55,191 --> 00:07:59,495
owatholakala okokuqala ngabasebenzisi be-radio abangochwepheshe.

94
00:07:59,495 --> 00:08:07,325
Iphephandaba laseMelika iMiami Herald nayo lisebenzise
leli gama endatshaneni yalo ethi "Impi neRussian Woodpecker".

95
00:08:07,325 --> 00:08:14,012
Lesi sikhali esinamandla kakhulu luhlobo lwesikhali
samagagasi esidinga inani elikhulu kakhulu lamandla.

96
00:08:14,012 --> 00:08:20,800
Ngo-1957, ucwaningo ngaleli bhombu elikhulu
lezempi elisebenzisa amaza e-scalar e-USSR

97
00:08:20,800 --> 00:08:24,445
yangaphambilini laholela enhlekeleleni enkulu.

98
00:08:24,445 --> 00:08:31,101
Eduze kweKyshtym, eduze kweMayak, kwakukhona
isikhungo socwaningo lwezempi senuzi esiyimfihlo.

99
00:08:31,101 --> 00:08:38,302
Lesi senzo senhlekelele sabangela amazinga e-radiation
esifundeni ayephindwe kashumi amakhulu kunalawo aseChernobyl!

100
00:08:38,302 --> 00:08:44,114
OwayenguLieutenant Colonel we-US Army
uTom Bearden wayengumhlaziyi ePentagon.

101
00:08:44,114 --> 00:08:48,601
Wayenguchwepheshe odumile wezobuchwepheshe
be-scalar futhi wakhulula incwadi ngesiJalimane ebizwa

102
00:08:48,601 --> 00:08:51,425
ngokuthi "Skalartechnolgie" (Ubuchwepheshe be-Scalar).

103
00:08:51,425 --> 00:09:02,245
Uchaza le nhlekelele kanje: "AmaSoviet akhiqize ukugeleza
kwamandla ngokweqile ekuhlulekeni kwabo kokuqala eKyshtym."

104
00:09:02,245 --> 00:09:08,245
Lokhu kubangele ukuqhuma kwenyukliya
esikhungweni sokugcina imfucuza yenyukliya esiseduze!

105
00:09:08,245 --> 00:09:13,748
Ukungcola okubangelwa izinto ezikhishwa ngemva kokuqhuma
kwezibhamu zenukliya kwangcolisa indawo ecishe ibe

106
00:09:13,748 --> 00:09:17,125
ngu-1,200 km², esahlala ingcolile kakhulu kuze kube namuhla.

107
00:09:17,125 --> 00:09:23,469
Bengingazi futhi ukuthi amaSoviet afake amadivayisi
okuphepha kuwo wonke ama-transmitter abo e-scalar ukuze avikele

108
00:09:23,469 --> 00:09:27,392
ezimeni eziphuthumayo ezifana naleyo eyenzeka eKyshtym kamuva.

109
00:09:27,392 --> 00:09:33,134
Lezi zinhlelo zokuphepha zakhelwe ukusabalalisa amandla
kancane nangokuphepha emhlabathini ngokuhamba

110
00:09:33,134 --> 00:09:37,593
kwesikhathi eside uma kwenzeka umjikelezo omfishane kumasakazi.

111
00:09:37,593 --> 00:09:41,643
Encwadini yakhe ethi "FER DE LANCE", uBearden uyaqhubeka echaza:

112
00:09:41,643 --> 00:09:47,777
Izikhali ezintsha ezinamandla kakhulu zathuthukiswa,
zakhiqizwa futhi zasetshenziswa ngaphansi kokuqondiswa kwe-KGB.

113
00:09:47,777 --> 00:09:54,464
Njengoba zaziyimfihlo ephezulu, azizange
zinikezwe ibutho laseRussia elijwayelekile!

114
00:09:54,464 --> 00:10:00,717
Ngo-1960, owayenguNdunankulu weSoviet Union,
uNikita Khrushchev, wenza lesi sitatimende elilandelayo

115
00:10:00,717 --> 00:10:04,263
kuPresidium mayelana nezikhali zesikali zekusasa:

116
00:10:04,263 --> 00:10:09,446
"Sinesikhali esisha – ephothifoliyeni
yezingcweti zethu zesayensi, ngokuthi."

117
00:10:09,446 --> 00:10:17,185
Inamandla kangangokuba, uma isetshenziswa
ngaphandle kwemikhawulo, izobhubhisa yonke impilo emhlabeni.

118
00:10:17,185 --> 00:10:22,465
Nokho, isikhali esisha esiphakeme se-scalar
asizange sisebenze kuze kube u-Ephreli 1963.

119
00:10:22,465 --> 00:10:30,125
Sekwephuzile kuKhrushchev ukuphikisa ukungqubuzana
ne-US engozini yezibhamu zaseCuba ngo-Okthoba 1962.

120
00:10:30,125 --> 00:10:36,351
Isikhali esinamandla kakhulu sasisetshenziswa okokuqala ngomhlaka
10 Ephreli 1963 ukubhubhisa umkhumbi wangaphansi kwamanzi

121
00:10:36,351 --> 00:10:41,261
wase-United States, i-U.S.S. TRESHER, ngaphansi
kwamanzi ogwini olusempumalanga lwe-United States

122
00:10:41,261 --> 00:10:44,121
ngesikhathi somkhankaso wokuzilolonga njengokubonisa amandla!

123
00:10:44,121 --> 00:10:49,648
Nokho, umlando osemthethweni usathi isikebhe
esingaphansi kolwandle esisebenzisa amandla enuzi

124
00:10:49,648 --> 00:10:53,846
sagcwala amanzi ngenxa yokwehluleka kobuchwepheshe.

125
00:10:53,846 --> 00:10:57,973
III. Isikhali esinamandla kakhulu
sezempi singalawula isimo sezulu!

126
00:10:57,973 --> 00:11:08,105
Kusukela ngo-1962, owayenguMongameli wase-US uLyndon B. Johnson
wathi, "Noma ubani olawula isimo sezulu uzolawula umhlaba."

127
00:11:08,105 --> 00:11:13,705
Njengoba lobu buchwepheshe obusha be-scalar sebufakazelwe ukuthi
buhlonza isimo sezulu, noma yiluphi

128
00:11:13,705 --> 00:11:20,006
ukuqhubekela phambili ocwaningweni ngalezi zikhali
kusho amandla amakhulu kwezombusazwe nakwezempi!

129
00:11:20,006 --> 00:11:25,721
Kusukela ngeminyaka yama-1970, ukulawulwa kwesimo sezulu
ngosizo lobuchwepheshe ngobukhulu kwenziwa ngamaSoviet,

130
00:11:25,721 --> 00:11:28,866
phakathi kwabanye, kwathi kamuva nakwezinye izibutho zempi.

131
00:11:28,866 --> 00:11:35,670
Kubikiwe ngama-transmita e-Woodpecker
aseSoviet e-United States naseYurophu.

132
00:11:35,670 --> 00:11:40,317
Lokhu kuboniswa, isibonelo, ngumdwebo
ohlekisayo mayelana nokulawulwa kwesimo sezulu

133
00:11:40,317 --> 00:11:44,100
ekushicilelweni kwango-8 Agasti 1974 kwe-WELT am SONNTAG:

134
00:11:44,100 --> 00:11:50,640
Ukulawulwa kokuzamazama komhlaba ngogesi-magnethi, ukulawulwa
kwamagagasi okushisa kanye nokoma okukhulu, kanye nokukhiqizwa

135
00:11:50,640 --> 00:11:54,093
kweqhwa kuxoxwe lapha ngendlela efinyeleleka kubantu bonke.

136
00:11:54,093 --> 00:12:01,057
IPhalamende laseYurophu liphinde liqinisekise ukuba khona kwalezi
zikhali zezulu eziyingozi embikweni

137
00:12:01,057 --> 00:12:08,970
oshicilelwe ngomhlaka 14 Januwari 1999 othi "HAARP
– Uhlelo lwezikhali oluthinta isimo sezulu"!

138
00:12:08,970 --> 00:12:15,173
IV. Imizamo yokulawula isikhali esinamandla kakhulu sezempi

139
00:12:15,173 --> 00:12:22,425
Ngo-16 Juni 1972, kwabanjwa eStockholm iNgqungquthela
Yezizwe Ezihlangene kanye nesinqumo sokuvimbela umonakalo

140
00:12:22,425 --> 00:12:26,465
wemvelo obangelwa izikhali ezibhubhisayo nezinye izinhlelo!

141
00:12:26,465 --> 00:12:32,616
Ngo-1975, amaSoviet athumela iziphakamiso
eziningana zokunciphisa izikhali zenukliya

142
00:12:32,616 --> 00:12:36,295
nokunciphisa izikhali zikagesi ezingalingani.

143
00:12:36,295 --> 00:12:39,985
Nokho, lezi zinto zazihoywa yi-USA ngaleso sikhathi.

144
00:12:39,985 --> 00:12:47,981
Ngo-1976/77, kwamukelwa iSivumelwano se-UN-ENMOD
ukuvimbela ukusetshenziswa kwezinhlelo zokulwa ezemvelo.

145
00:12:47,981 --> 00:12:53,849
Nokho, lezi zazibophezela kuphela
ngokwengxenye futhi zavunyelwa kabusha ngo-1997.

146
00:12:53,849 --> 00:12:58,820
Nansi ingcaphuno evela eSivumelwaneni se-ENMOD, Isihlomelo 2:

147
00:12:58,820 --> 00:13:06,525
"Izibonelo ezilandelayo ziveza amathuba
angadalwa ngokusebenzisa amasu wokulawula imvelo:"

148
00:13:06,525 --> 00:13:14,639
Ukuqhuma komhlaba, ama-tsunami, ukuphazamiseka kwesimo semvelo
sendawo, izinguquko ezindleleni zezulu (amafu, imvula, iziphepho

149
00:13:14,639 --> 00:13:23,450
namatornado), izinguquko ezindleleni zezimo zezulu nezigele
zezilwandle, izinguquko esimweni segwebu le-ozoni ne-ionosphere.

150
00:13:23,450 --> 00:13:29,913
OwayenguNgqongqoshe Wezokuvikela wase-US, uDkt William Cohen,
waqinisekisa ukuba khona kwalezi zikhali

151
00:13:29,913 --> 00:13:36,966
zokubhubhisa ngobuningi ngomhlaka 28 Ephreli
1997 emhlanganweni wokulwa nobuphekula e-Athene:

152
00:13:36,966 --> 00:13:43,942
"Abanye ngisho benza uhlobo lokuhlasela kwemvelo,
buguqula isimo sezulu, bedala ukuqhuma komhlaba, bevula

153
00:13:43,942 --> 00:13:48,452
izintaba-mlilo ngokusebenzisa amagagasi kagesi-magnethi."

154
00:13:48,452 --> 00:13:54,809
Kuyiqiniso, yingakho kumele siqinise
imizamo yethu yokulwa nobuphekula!

155
00:13:54,809 --> 00:14:00,694
Cohen akazange akhulume ukuthi lezi zikhali zisetshenziswa
kakhulu njengendlela yobuphekula bukahulumeni

156
00:14:00,694 --> 00:14:07,701
ngamandla enuzi, kodwa wazifihla lezi zono
zikahulumeni ngaphansi kwegama elijwayelekile lobuphekula.

157
00:14:07,701 --> 00:14:12,305
V. Umlando oyimfihlo kakhulu ngengozi ye-reactor yaseChernobyl

158
00:14:12,305 --> 00:14:20,292
Ngemva kocwaningo olwengeziwe, uWerner Altnickel wathola
izitatimende ezidlulele kuwebhusayithi yochwepheshe wamagagasi

159
00:14:20,292 --> 00:14:27,071
e-scalar nowayenguLieutenant Colonel wase-US uTom Bearden
mayelana nezigameko zangempela, ezazigcinwe

160
00:14:27,071 --> 00:14:34,305
ziyimfihlo yi-KGB futhi ezingaziwa kabanzi,
ezaholela ekuqhumeni kwe-reactor yenuzi yaseChernobyl.

161
00:14:34,305 --> 00:14:39,548
uLieutenant Colonel Bearden wabhala encwadini yakhe ethi "FER DE
LANCE", eyashicilelwa ngokushicilelwa kwayo

162
00:14:39,548 --> 00:14:45,315
kwesibili ngo-2002, ukuthi wayebambe iqhaza ngqo
enhlekeleleni yesitshalo samandla enuzi ngasikhathi sinye!

163
00:14:45,315 --> 00:14:51,720
Ngokombono wempi wase-US, uchaza ngokuningiliziwe
kakhulu kule ncwadi ubuchwepheshe bokulwa kagesi

164
00:14:51,720 --> 00:14:55,625
obungashintshi ubukhulu obabangele ingozi yenyukliya.

165
00:14:55,625 --> 00:15:02,279
Sithatha izingcaphuno ezisuka encwadini yakhe ekuqaleni ekhasini
129, sikhumbula ukuthi lesi sikhali esinamandla

166
00:15:02,279 --> 00:15:08,906
esiphakeme singasetshenziswa ngisho
nokubangela ukuqhuma komhlaba, phakathi kwezinye izinto:

167
00:15:08,906 --> 00:15:17,294
Ngo-Ephreli 1986, abathumeli be-interferometer be-KGB baqala
ukuqoqa amandla kagesi kanye nezindunduma,

168
00:15:17,294 --> 00:15:26,483
awangeniswa ngamandla emaceleni eSan Andreas Fault,
edlula eLos Angeles futhi ifinyelela eSan Francisco.

169
00:15:26,483 --> 00:15:35,065
Basebenzisa ingaphakathi lamabhimu e-Woodpecker njengemigwaqo
emikhulu kakhulu yamaza abo obude kanye ne-interferometry.

170
00:15:35,065 --> 00:15:38,045
Kwasetshenziswa izindlela zomisa ezimbili ngamaSoviet.

171
00:15:38,045 --> 00:15:44,221
Omunye wehla evela enyakatho edlula esifundeni sePole
Yenyakatho nasezintabeni zomkhowe wamanzi waya endaweni

172
00:15:44,221 --> 00:15:47,705
eqondiwe – omunye wavela empumalanga waya endaweni eqondiwe.

173
00:15:47,705 --> 00:15:55,512
AmaSoviet adale ukuzamazama komhlaba okukhulu kakhulu – empeleni,
bakhiqiza uchungechunge lonke lokuzamazama okunjalo kuwo wonke

174
00:15:55,512 --> 00:16:03,449
umugqa weSan Andreas Fault, kunezizamazama eziqinile ezalandela
ngemva kokuba ukuzamazama okuyinhloko kudale ukonakala okukhulu.

175
00:16:03,449 --> 00:16:13,265
Ngamafuphi: balungiselele "ukuzamazama komhlaba okukhulu okukodwa"
abantu bonke abebekulindele futhi bekwesaba isikhathi eside.

176
00:16:13,265 --> 00:16:18,517
VI. Impendulo yase-US ekuhlaselweni yi-Russian Woodpecker

177
00:16:18,517 --> 00:16:22,565
Siyaqhubeka nokucaphuna encwadini kaTom Bearden:

178
00:16:22,565 --> 00:16:25,765
Iqembu elizimele lingixhumane.

179
00:16:25,765 --> 00:16:33,375
Bathi bangakwazi ukuvala omunye wama-transmitter ngokudala
i-pulse enamandla, enkulu kakhulu ye-signal

180
00:16:33,375 --> 00:16:40,685
ephindwe ngokuhambisana nesigaba, ezobuya
ngqo ku-transmitter bese iyitshisa ngokuphelele.

181
00:16:40,685 --> 00:16:46,834
Eqinisweni, kwabonakala sengathi yonke
i-"Andreas Graben Zone" yayizovuselelwa ngokuphelele

182
00:16:46,834 --> 00:16:50,745
kubude bayo bonke ngokubekwa kwamandla adlulele.

183
00:16:50,745 --> 00:16:56,999
Kulesi simo, ukuqaliswa kokuzamazama komhlaba
okwabekwa eCalifornia kwakusanda kuqala

184
00:16:56,999 --> 00:17:01,177
futhi kwakukhulu ngokungakaze kubonwe okufanayo.

185
00:17:01,177 --> 00:17:10,606
Uma lo mcimbi noma le micimbi ingenzeka, ukulahlekelwa
kwempilo yamaMelika nezimpahla zabo bekungaba mkhulu kakhulu.

186
00:17:10,606 --> 00:17:13,246
"Isici sengcuphe esiphezulu"

187
00:17:13,246 --> 00:17:19,525
Umbuzo owabekwa kimi yiqembu
wangibeka esinqumweni esinzima kakhulu.

188
00:17:19,525 --> 00:17:25,593
Lezo zimisebe ezinkulu ze-interferometer
zaseSoviet, uma sezimiswe, ziqukethe amandla amakhulu

189
00:17:25,593 --> 00:17:29,465
kakhulu emaza kagesi kanye nezindunduma ngokubude.

190
00:17:29,465 --> 00:17:38,086
Uma isithumeli saseSoviet sasingasezindaweni eziseduze nezikhungo
zenuzi futhi sashutshwa ngokushesha ngenxa yokuncibilika,

191
00:17:38,086 --> 00:17:42,520
wonke amandla angaba khona ayeza ngqo emhlabathini.

192
00:17:42,520 --> 00:17:49,349
Uma kwenzeka ukuhluleka okukhulu kangaka komsakazi,
i-pulusi yegagasi elide enamandla amakhulu kakhulu

193
00:17:49,349 --> 00:17:53,458
izosabalala kuzo zonke iziqondiso emhlabeni wonke.

194
00:17:53,458 --> 00:18:00,153
Impahla yenuzi yokuqala ethintwe umgijimi
izohlukana ngokuzumayo nangodlame olukhulu.

195
00:18:00,153 --> 00:18:07,411
Uma umthumeli ubekwe amakhilomitha ambalwa kuphela ukusuka kwenye
noma ezingaphezulu kwezindawo zokudubula izibhamu ezidlulela

196
00:18:07,411 --> 00:18:14,946
phakathi kwamazwekazi, kungaholela ekuqhumeni okuphelele
kwama-warhead enuzi angu-30 noma angu-40 anamandla e-megaton.

197
00:18:14,946 --> 00:18:21,696
Ngcolile futhi ngcolile kakhulu... Imiphumela yokuwa kanye
nokungcoliswa ngemisebe kuyoba mkhulu

198
00:18:21,696 --> 00:18:28,804
kakhulu, kusabalala emhlabeni wonke futhi
kungabulala izigidi zabantu eminyakeni ezayo.

199
00:18:28,804 --> 00:18:32,398
Ama-reactor enuzi angaba sengozini efanayo.

200
00:18:32,398 --> 00:18:41,795
Ukuqhekeka okusheshayo kwazo zonke izinto eziqhekekayo
kweyodwa kuzodala ukuqhuma okukhulu kakhulu kwenyukliya.

201
00:18:41,795 --> 00:18:44,606
Lokhu kuzobeka isibonelo esisha.

202
00:18:44,606 --> 00:18:49,505
Lokho kwakuyingozi enkulu.

203
00:18:49,505 --> 00:18:52,766
I- "low-risk factor"

204
00:18:52,766 --> 00:18:59,707
"Izinga lobungozi obuphansi" kungaba ukuthi kancane
noma akwenzeki nhlobo lokhu, okungenzeka kubangele

205
00:18:59,707 --> 00:19:03,734
ukuzamazama komhlaba endaweni yokuphuka eseduze, njll.

206
00:19:03,734 --> 00:19:10,948
Bengazi ukuthi ngemva kokwehluleka kwabo kokuqala kwe-Kyshtym
transmitter, amaSoviet akhiqize ukukhanya kwe-EMP

207
00:19:10,948 --> 00:19:19,593
ngosayizi omncane kakhulu, futhi lokhu kwabangela ukuqhuma
kwenyukliya endaweni yokugcina imfucuza yenyukliya eseduze.

208
00:19:19,593 --> 00:19:26,100
Ngiphinde ngazi ukuthi amaSoviet afake izinhlelo zokuphepha
eKyshtym ukuze bavikele uma kwenzeka ukuhluleka okunjalo

209
00:19:26,100 --> 00:19:30,360
kuzo zonke izidluliseli zabo ze-interferometer ze-scalar.

210
00:19:30,360 --> 00:19:36,991
Uma amadivayisi okuphepha emi esimweni sokushintshashintsha
kwemigqa emfushane okungazelelwe kumthumeli, angakwazi ukugcina

211
00:19:36,991 --> 00:19:42,759
"imigqa yamaza kagesi eziqondile" namandla kagesi
isikhathi eside ngokwanele ukuze adlulise amandla kancane

212
00:19:42,759 --> 00:19:46,261
kancane futhi ngokuphepha emhlabathini esikhathini eside.

213
00:19:46,261 --> 00:19:51,075
Lokho kwakuyisici sengcuphe ephansi.

214
00:19:51,075 --> 00:19:56,833
VII. Isizathu sangempela senhlekelele yaseChernobyl

215
00:19:56,833 --> 00:20:03,240
Encwadini yakhe, uBearden uchaza ngokuningiliziwe
ukuthi ingozi ye-reactor yaqaliswa kanjani ngempela:

216
00:20:03,240 --> 00:20:09,513
Iqembu langibonga, lathi bazongidubula, base bevala ucingo.

217
00:20:09,513 --> 00:20:17,116
Badubula ngomhlaka 25 Ephreli 1986, njengoba bebethembise, futhi
babhubhisa esinye sezidluliseli ze-KGB –

218
00:20:17,116 --> 00:20:23,737
okubonakala ukuthi sasikude ngamakhilomitha
ambalwa ukusuka kuma-reactor enuzi aseChernobyl.

219
00:20:23,737 --> 00:20:32,129
Ngesikhathi umthumeli ushaywa wabhidlizwa, unjiniyela uBill Bise,
owayekhona ngaphandle ensimini elinganisa imisebe yeWoodpecker

220
00:20:32,129 --> 00:20:41,182
ngamadetector ensimu kazibuthe, wabona ukuhluleka okungazelelwe
komsebe weWoodpecker owawuzungeza umhlaba usuka empumalanga.

221
00:20:41,182 --> 00:20:47,400
Okwakukhombisiwe njengamanje kwakuwukubhujiswa
okuphumelelayo komthumeli we-interferometer okude.

222
00:20:47,400 --> 00:20:55,220
Engazi, wayesevele enze isinqumo ngomphumela
wokuhlasela kabusha okukhulu empini eyingozi kakhulu.

223
00:20:55,220 --> 00:21:03,144
Lapho isikhungo sokudlulisa sichithwa, amadivayisi okuphepha
asebenza, abamba amandla aphezulu okukhipha imisebe futhi

224
00:21:03,144 --> 00:21:12,082
awagcina cishe amahora angu-24 ngokukhulula kancane kancane
amandla amakhulu emisebe emhlabathini – kulo lonke leso sikhathi.

225
00:21:12,082 --> 00:21:19,087
Umyalezo wokwesaba mayelana nama-reactor aseChernobyl wethuse
abasebenzi bokulawula isitshalo samandla

226
00:21:19,087 --> 00:21:25,305
enuzi, wabenza bavale la ma-reactor ngokushesha
(ngokwehlisa izinduku zokulawula zekhadmiyamu).

227
00:21:25,305 --> 00:21:29,752
Kodwa i-uranium emalodini kawoyela wokushisa yayisakhona, vele.

228
00:21:29,752 --> 00:21:37,753
I-Chernobyl yabe isilindile ngokuthula
ukubona ukuthi izinyathelo zokuphepha zazizomelana.

229
00:21:37,753 --> 00:21:45,552
Ngemva kwalokho, mhla ziyi-26 ku-Ephreli 1986, izinhlelo
zokuphepha zagcina zingasebenzi kahle futhi kwenzeka ukujikeleza

230
00:21:45,552 --> 00:21:53,913
okubangelwa igagasi elide okubuthakathaka kakhulu kunalokho
okwakungenzeka ngaphambilini ngaphandle kwezinhlelo zokuphepha.

231
00:21:53,913 --> 00:22:01,995
Amagagasi adlula ngokubheka ngobude emhlabeni afinyelela
enhliziyweni ye-reactor eChernobyl asondele kakhulu kunezinguquko

232
00:22:01,995 --> 00:22:10,446
zomhlaba ezazidalwa yile magagasi ngemizuzwana ngaphambi
kokuba kuqhamuke ukuzamazama komhlaba lapho la magagasi efika.

233
00:22:10,446 --> 00:22:16,848
Ingxenye ye-uranium eyashaywa enkabeni ye-reactor
yahlukana ngokushesha, yaphuma ngaphandle kwesakhiwo

234
00:22:16,848 --> 00:22:20,657
sesiqukathi futhi yachitha izinto ezinobuthi bokukhanya.

235
00:22:20,657 --> 00:22:26,177
Ukungcola kwenyukliya kwasabalala
cishe kuwo wonke umhlaba waseYurophu.

236
00:22:26,177 --> 00:22:31,605
Ngaphezu kombiko kaBearden, kukhona omunye
umbiko ohlangene kakhulu kaDkt. Peter Beter.

237
00:22:31,605 --> 00:22:38,300
Wayebekwe ngaphambilini nguMongameli J. F. Kennedy njengomqondisi
weBhange Lokuhweba Lwangaphandle lase-United States.

238
00:22:38,300 --> 00:22:46,396
Wachaza ukuthi inhloso yase-US yokwenza lo mkhankaso wokuphendula
we-scalar yayingeyona ngokuphelele yokuzivikela, eqinisekisa

239
00:22:46,396 --> 00:22:52,435
ukuthi i-US yayingasayikwazi ukubekezelela inzuzo
yobuchwepheshe eseleyo yaseRussia, ngakho-ke

240
00:22:52,435 --> 00:22:57,026
yabhubhisa isikhungo sezikhali ze-scalar zaseRussia.

241
00:22:57,026 --> 00:23:03,305
VIII. Ososayensi baseRussia
bayaphikisa indaba esemthethweni yeChernobyl!

242
00:23:03,305 --> 00:23:08,517
Ngisho nangemva kweminyaka engaphezu
kwengu-38, abezindaba abajwayelekile abanikele

243
00:23:08,517 --> 00:23:12,112
kancane ekudaluleni iqiniso ngengozi yaseChernobyl.

244
00:23:12,112 --> 00:23:17,496
Esikhundleni salokho, cishe bahlanganyele kuphela
ekusabalaliseni izitatimende ezisemthethweni zikahulumeni.

245
00:23:17,496 --> 00:23:23,685
Akuyona yini le nto ehlazisayo kakhulu,
ikakhulukazi njengoba nabo bethola uxhaso lukahulumeni?

246
00:23:23,685 --> 00:23:29,470
Nokho, ngisho nezindaba ezijwayelekile zinyanzeleka
ukuthi ziveze amaqiniso angaphelele ngezikhathi ezithile.

247
00:23:29,470 --> 00:23:38,681
Esinye isibonelo esinjalo yidokhumentari ye-NDR-ARTE
yango-1998 enesihloko esithi: "Isizathu sangempela seChernobyl?"

248
00:23:38,681 --> 00:23:43,715
Lemibhalo iyisici esilahlekileyo sepuzzle ku "US Bearden Report".

249
00:23:43,715 --> 00:23:50,607
Ngokombono wamaRashiya, ososayensi baseRashiya bayaphikisa
izitatimende ezisemthethweni zikahulumeni waseRashiya.

250
00:23:50,607 --> 00:23:58,838
Njengoba ososayensi baseRussia babengazi ngokusobala ngokufakwa
ngqo kwamandla kagesi kwe-electromagnetic ku-uranium yesitshalo

251
00:23:58,838 --> 00:24:07,171
samandla enuzi ngenxa yemfihlo ebekwe yi-KGB, abakwazanga
ukuchaza ezinye zezinqubo zomzimba ezenzekile ngaleso sikhathi.

252
00:24:07,171 --> 00:24:15,920
Njengoba le dokhumentari iqukethe amavidiyo wokuqala ayigugu
ezinsalela zaseChernobyl, angaba nomnikelo obalulekile ekuvezeni

253
00:24:15,920 --> 00:24:19,466
iqiniso, manje sizobonisa izingxenye zale dokhumentari.

254
00:24:19,466 --> 00:24:24,944
Ulwazi locwaningo lwesizinda olunikezwe
nguWerner Altnickel luchaza izenzakalo

255
00:24:24,944 --> 00:24:30,096
zangempela eChernobyl ngendlela ekholisayo kakhulu:

256
00:24:34,346 --> 00:24:40,465
umethuli we-ARTE: NgoJulayi 1986, ezinyangeni ezimbili emva
kwenhlekelele embi kakhulu esiteshini

257
00:24:40,465 --> 00:24:47,332
samandla enuzi saseChernobyl, i-KGB
yakhulula uhlu lwemiyalelo eyimfihlo ephezulu.

258
00:24:47,332 --> 00:24:54,692
Phezulu ohlwini kwakuyi: "Isizathu sangempela
sesimo esibi kakhulu akufanele sivezwane nhlobo."

259
00:24:54,692 --> 00:24:58,052
Kodwa indoda eyodwa yayifuna ukuthola iqiniso noma kunjalo.

260
00:24:58,052 --> 00:25:01,604
Ufisikisi wenyukliya uKonstantin Pavlovich Checherov.

261
00:25:01,604 --> 00:25:09,985
Yingakho eqhubeka nokukhuphuka ezinsalela, ngisho nangaphansi
kwe-sarcophagus esezungeze i-reactor No. 4 ebhidliziwe.

262
00:25:09,985 --> 00:25:14,612
Ngokwenza kanjalo, wathola izimpawu
ezingajwayelekile zengozi ezingahambisani

263
00:25:14,612 --> 00:25:19,176
nezincazelo ezaziphethwe umhlaba ngaleso sikhathi.

264
00:25:21,669 --> 00:25:26,553
Checherov, isazi se-fiziksi yenuzi, eMoscow: Sakhuphuka sangena
eshaftini ye-reactor, sahamba ngokuhogela

265
00:25:26,553 --> 00:25:31,112
sangena egumbini lokulawula eliphezulu le-reactor,
ngisho nasezigumbini ezingaphansi kwe-reactor.

266
00:25:31,112 --> 00:25:40,883
Sathatha izithombe namavidiyo, saqoqa amakhulu amasampula,
futhi ngingathi senza izinkulungwane zemilinganiselo.

267
00:25:40,883 --> 00:25:47,018
Kwathi-ke kuphela lapho saqala kancane kancane
ukuqaphela ukuthi empeleni kwenzekeni eBlock 4.

268
00:25:47,018 --> 00:25:52,447
Futhi ngokuzumayo kwacaca kithi ukuthi
izincazelo ezisemthethweni zango-1986

269
00:25:52,447 --> 00:25:56,937
azihambisani nhlobo nalokho esasiwubona phambi kwethu.

270
00:25:56,937 --> 00:26:03,118
Umethuli we-ARTE: Ngasikhathi sinye, ngoJulayi 1986,
i-KGB yanikeza abezepolitiki abaphezulu nabasebenzi

271
00:26:03,118 --> 00:26:08,592
bakahulumeni uhlu oluyimfihlo olunezimiyalelo ezicacile.

272
00:26:08,592 --> 00:26:15,812
Checherov: Lolu hlu lwadalwa ngempela ngendlela
engaqondakali, kalula nje yi-sevisi eyimfihlo, i-KGB.

273
00:26:15,812 --> 00:26:19,174
Lokho kwakungajwayelekile. Isinqumo sezepolitiki.

274
00:26:19,174 --> 00:26:25,713
Uhlu lwashicilelwa futhi bonke
abasebenzi bezokuphatha kwadingeka balulandele.

275
00:26:25,713 --> 00:26:27,653
Into 1 ohlwini:

276
00:26:27,653 --> 00:26:33,126
Yonke imininingwane eveza izimbangela
zangempela zenhlekelele yeriyaktha iyimfihlo eqinile.

277
00:26:33,126 --> 00:26:39,109
Ngakho-ke zonke izitatimende ezisemthethweni zazingenqiniso
ekugcineni, ngoba zazingenasimfihlo. Kuyamangaza kakhulu.

278
00:26:39,109 --> 00:26:45,439
Umethuli we-ARTE: Ngokusho kwesitatimende esisemthethweni, ingozi
eyenzeka e-reactor ebusuku yabangelwa iphutha

279
00:26:45,439 --> 00:26:52,241
lomuntu, ngomzamo ongenakhathalelo wokucacisa ukuthi
kufanele kwenziwe ini uma i-turbine ivala ngokuzumayo.

280
00:26:52,241 --> 00:26:54,731
Ngesikhathi befika eshintshini
lokuphuthuma, kwakusele sekwephuzile.

281
00:26:54,731 --> 00:27:01,817
Ngo-1:23 ekuseni nemizuzwana engu-59, ukuqhuma
okukhulu kwasusa uphahla lwegumbi le-reactor.

282
00:27:01,817 --> 00:27:06,719
Izinsalela zegrafayithi ezikhanyayo zehla njengemvula
ezakhiweni eziseduze, kanti ifu lezinhlayiya ezinobuthi

283
00:27:06,719 --> 00:27:09,897
lenyukela amakhilomitha phezulu esibhakabhakeni sobusuku.

284
00:27:09,897 --> 00:27:14,105
Ucwaningo lwaxhaswa yiMphakathi YaseYurophu.

285
00:27:14,105 --> 00:27:17,847
Umbiko we-Allianz Group waqedwa ngo-1995.

286
00:27:17,847 --> 00:27:22,455
Kuthiwa iqukethe okuningi
kunalokho okwakuke kwaqoqwa ngaphambilini.

287
00:27:22,455 --> 00:27:26,797
Nokho, kunezimpawu zokuthi umbiko ususelwe
kakhulu ezibalo ezisemthethweni ezivela

288
00:27:26,797 --> 00:27:29,559
eziphathimandla kunokuba ucwaningweni lwawo.

289
00:27:29,559 --> 00:27:35,658
Kulinganiselwa ukuthi kusele amakhulu ezinkulungwane
wamamitha-cubhu ezinto ezinomsakazo ku-reactor,

290
00:27:35,658 --> 00:27:44,068
okuhlanganisa amamitha-cubhu angu-40 000 wemfucuza enomsakazo
omkhulu exutshwe namathani angu-200 kawoyela wamandla enuzi.

291
00:27:44,068 --> 00:27:50,415
Nokho, uma bekunjalo, i-sarcophagus
bekuzodingeka igcwaliswe ngokuphelele ngezinto ezinomsakazo.

292
00:27:50,415 --> 00:27:54,640
Futhi uChecherov nabantu bakhe babengakwazi
kahle ukukhwela phansi lapho, okungenani hhayi

293
00:27:54,640 --> 00:27:57,404
ngaphandle kokuvikelwa okukhethekile okuningiliziwe.

294
00:27:57,404 --> 00:28:01,442
Nakanjani bazohlupheka ukulimala okukhulu
ngenxa yokuchayeka emisebeni ngqo lapho.

295
00:28:01,442 --> 00:28:06,314
Checherov: Iningi lezinkolelo ezivamile
mayelana neChernobyl alihlangene kakhulu neqiniso.

296
00:28:06,314 --> 00:28:10,374
Abantu abasebenza eChernobyl bayazi iqiniso, impela.

297
00:28:10,374 --> 00:28:15,054
Kodwa bahlambalaza imizamo yokwazisa
abantu futhi bagcine iqiniso kubo bodwa.

298
00:28:15,054 --> 00:28:19,529
Umethuli we-ARTE: ...isitshalo samandla
enuzi saseChernobyl sakhiwa endaweni

299
00:28:19,529 --> 00:28:25,014
eyayivame ukubhekwa njengezinzile ngokwezomhlaba.

300
00:28:25,014 --> 00:28:30,867
Feliks Aptekajew, isazi sezizithuthwane, e-Ukraine: Abaphikisi
bomqondo wokuthi kwenzeka izizithuthwane bathi izizithuthwane

301
00:28:30,867 --> 00:28:36,562
ngeke zenzeke lapha ngoba, ngenxa yesakhiwo samaphaneli womhlaba
esidala kangaka kule ndawo, izizithuthwane azikaze zenzeke.

302
00:28:36,562 --> 00:28:41,167
Umethuli we-ARTE: Isiteshi se-seismology empeleni
siregistra kuphela ukuzamazama okubuthakathaka, okwendawo.

303
00:28:41,167 --> 00:28:45,054
Ingabe bekungaba nokuzamazama komhlaba okunjalo eChernobyl?

304
00:28:45,054 --> 00:28:48,926
Izitatimende zabafakazi bamehlo zithi ini ngalokhu?

305
00:28:48,926 --> 00:28:52,632
Checherov: Lapho kwenzeka ingozi, bonke
abasebenzi beshifthi ebusuku babebandakanyeka

306
00:28:52,632 --> 00:28:56,094
ngokwemvelo kulesi sigameko ngandlela thile.

307
00:28:59,918 --> 00:29:06,020
Kungakhathaliseki ukuthi babe semsebenzini egumbini
lokulawula noma ehholo leturbine, bonke babike ukuthi

308
00:29:06,020 --> 00:29:10,774
ngandlela thile bazizwa sengathi ingozi yayizokwenzeka.

309
00:29:14,891 --> 00:29:19,354
Abantu abaningi bakhumbula umsindo
odlidlizayo ongacacile; yilokho okwabangela konke.

310
00:29:19,354 --> 00:29:32,138
Umsindo ophansi wavunguza phansi, odonga lwaye lwaye, iplasita
yageleza phansi isuka ophahleni. Wonke umuntu uyakhumbula lokho.

311
00:29:32,138 --> 00:29:36,134
Umhlaba wawubonakala uvuleka ngaphansi kwabo.

312
00:29:38,974 --> 00:29:43,483
Abanye baze bathi kwakuzwakala kubo
sengathi kuwukuzamazama komhlaba.

313
00:29:43,483 --> 00:29:49,393
Umethuli we-ARTE: 1990: Idokhumenti evela eKiev iqukethe
izitatimende zabafakazi abangama-20, imibiko evela

314
00:29:49,393 --> 00:29:52,872
kubasebenzi besiteshi samandla ababemsebenzini ngalobo busuku.

315
00:29:52,872 --> 00:29:57,471
Bafakazela bathi: "Umhlaba
wawuzamazama ngaphambi kokuba ingozi yenzeke."

316
00:29:57,471 --> 00:30:04,103
Ukuqhuma komhlaba ngobukhulu obungu-2, okutholwe
ngabacwaningi bezinyikima futhi kwaqinisekiswa abafakazi

317
00:30:04,103 --> 00:30:07,729
abaningi, kwenzeka imizuzwana nje ngaphambi kwentlekele.

318
00:30:07,729 --> 00:30:12,861
Idokhumentari ye-NDR-ARTE ayiniki
impendulo eyanelisayo kulesi sithuthwane somhlaba.

319
00:30:12,861 --> 00:30:18,075
Nokho, izincazelo zikaLieutenant Colonel
Bearden manje zinikeza incazelo eqinisekile.

320
00:30:18,075 --> 00:30:25,453
Ngenxa yezimo zegiyoloji, lokhu akwenzeki ukuthi kube
ukuzamazama komhlaba kwemvelo, kodwa kwabangelwa ukusetshenziswa

321
00:30:25,453 --> 00:30:28,524
kwezikhali zikagesi eziyimfihlo ezichazwe ngenhla!

322
00:30:28,524 --> 00:30:35,191
Yashukumiselwa ngesikhathi izinyathelo zokuphepha
zihluleka, kwabangela ukuthi amandla amakhulu asele

323
00:30:35,191 --> 00:30:39,044
akhululwe ngokuzumayo nangokungalawuleki emhlabeni.

324
00:30:39,044 --> 00:30:44,558
Emizuzwini nje embalwa kamuva,
kwavuka ukuqhuma esitsheni samandla enuzi.

325
00:30:44,558 --> 00:30:48,980
Nokho, umbono odalwe yidokhumentari ye-Arte
wokuthi ukuqhuma komhlaba kungase kube yimbangela

326
00:30:48,980 --> 00:30:51,844
yalesi senzo sobi, ngokufakazekayo awuyona iqiniso.

327
00:30:51,844 --> 00:30:58,607
Ososayensi baseJalimane banikeze ubufakazi besayensi ocwaningweni
lwesitshalo samandla enuzi i-BIBLIS-B bokuthi

328
00:30:58,607 --> 00:31:04,594
kuthatha okungenani cishe imizuzu engama-30
ukuze kwenzeke ukuncibilika kwenuzi ye-uranium.

329
00:31:04,594 --> 00:31:13,123
Yingakho-ke idokhumentari ye-Arte ekugcineni ingachazwa kuphela
ngamazwi kaTom Bearden athi ingozi yenyukliya yaseChernobyl

330
00:31:13,123 --> 00:31:22,870
yabangelwa ukushintshana kwemishayo yamandla kagesi ye-scalar
enobundlobongela phakathi kwe-KGB yaseSoviet Union ne-USA.

331
00:31:22,870 --> 00:31:28,060
ARTE: Umethuli: Kodwa lezi zitatimende
ezithakazelisayo azizange zicatshangelwe nhlobo:

332
00:31:28,060 --> 00:31:31,249
Checherov: Ngizwe umsindo
omkhulu; itshe le-slab liwile ophahleni.

333
00:31:31,249 --> 00:31:37,728
Phansi kwashukuma, izibani
zacima, kwavuleka izibani zokuphuthuma.

334
00:31:37,728 --> 00:31:42,552
Emva kwemizuzwana engu-30 kuya kwengu-40, sazwa
imisindo ecijile ngaphezulu kwethu evela

335
00:31:42,552 --> 00:31:45,965
ngakolunye uhlangothi lwe. Uphahla lwaqhekeka emugqeni B.

336
00:31:45,965 --> 00:31:49,585
Irekhodi lokuqala lawa phansi,
kwabe sekulandelwa elinye ngalinye.

337
00:31:49,585 --> 00:31:56,581
Kwabe sekuphuma izibani. Okokuqala ukuzamazama,
ukuqhuzuka nokudlidliza, kwabe sekuphuma izibani.

338
00:31:56,581 --> 00:32:00,401
Lapho izibani zivutha futhi, kunqunywa ukuvala i-reactor.

339
00:32:00,401 --> 00:32:07,061
Kwakunjalo ngempela. Okokuqala kwaba ukushaqeka
nokushaywa, kwabe sekuba isinqumo sokuvala i-reactor.

340
00:32:07,061 --> 00:32:10,461
Lena yindawo ebalulekile.

341
00:32:12,916 --> 00:32:17,081
Ngombobo ophahleni ngangibona ukukhanya
okuncane, hhayi umlilo, okuthile okuhlukile.

342
00:32:17,081 --> 00:32:21,677
Odonga egumbini lokulawula zaqala ukuzamazama,
kanti nophahla nomhlabathi nazo zaqala ukuzamazama.

343
00:32:21,677 --> 00:32:24,487
Emva kwemizuzwana embalwa, kwavuka ukuqhuma kwesibili.

344
00:32:24,487 --> 00:32:27,981
Kwaba buthakathaka kancane, kodwa
kwakumangaza ukuthi konke kwahlakazeka kanjani.

345
00:32:27,981 --> 00:32:34,241
Ukukhanya okunemibala okwakhuphuka phezulu
kufika ebude obuyizinkulungwane eziyikhulu zemitha.

346
00:32:35,741 --> 00:32:40,421
Umethuli we-ARTE: Izitatimende zabafakazi ngeso kanye
nokutholakele kukaChecherov kwenza into eyodwa icace:

347
00:32:40,421 --> 00:32:47,600
Incazelo eyashicilelwa
iziphathimandla zaseSoviet ngo-1986 yayingalungile.

348
00:32:47,600 --> 00:32:52,321
Kuphindaphindwa, kwenziwa izibonelo ezimangazayo ngokuphelele.

349
00:32:55,241 --> 00:32:59,683
Checherov: Ngakho-ke, isibonelo, bekulindelwe ukuthi ingubo
ye-graphite kanye nesisekelo se-reactor

350
00:32:59,683 --> 00:33:05,473
kuhlale kungaphazamiseki – kodwa akwenzekanga
lutho olunjalo, kwakukhona nje imbobo enkulu.

351
00:33:05,473 --> 00:33:12,082
Kwakucatshangwa ukuthi isiqukathi sokuphepha kwezinto eziphilayo
esiyindilinga esizungeze i-reactor sasibhidliziwe noma

352
00:33:12,082 --> 00:33:15,701
okungenani sisonakele kakhulu – kodwa nalokho kwakungalungile.

353
00:33:15,701 --> 00:33:19,701
Kwakuseduze nokuba kugcwele, kwakunokulimala okuncane kuphela.

354
00:33:22,907 --> 00:33:32,022
Ingxenye enkulu yomphezulu waso, ikakhulukazi
ngaphakathi, yayisagcina upende wayo ungonakali.

355
00:33:32,022 --> 00:33:36,948
Werner Altnickel: Konke kwenzeka kungakapheli
imizuzwana. Lapho ukufakwa kwamandla e-EMP

356
00:33:36,948 --> 00:33:40,070
kwavusa ngequbuliso i-uranium kwaze kwayikhupha.

357
00:33:40,070 --> 00:33:47,321
Ekushiseni okuvamile, bekuzoba kancane kakhulu futhi
upende ongaphakathi kwesitsha ngempela ubungashiswa.

358
00:33:47,321 --> 00:33:53,879
Kwenzeka ngokushesha kangaka ukuthi i-inertia yokushisa
yendlela yokugcina ukuphepha kwezinto eziphilayo mhlawumbe

359
00:33:53,879 --> 00:33:57,421
yavikela ngisho nepende ngaphakathi kwayo ekutshisweni.

360
00:33:57,421 --> 00:34:06,509
Checherov: Babe belindele ukuthi ukuqhuma emgudwini we-reactor
kuzobhidliza yonke into – kodwa akukho okwabhidlizeka.

361
00:34:06,509 --> 00:34:15,117
Ngale njongo, izisekelo eziningi ezazisetshenziselwa ukuzinza
ikhava ye-graphite zazincibilikile futhi zashiswa zanyamalala.

362
00:34:15,117 --> 00:34:20,360
Futhi lapho ubheka ngokucophelela lezi ziqephu
ezinyibilikisiwe, kwacaca ukuthi bekukhona

363
00:34:20,360 --> 00:34:24,493
umphumela wokushisa ongajwayelekile osebenzayo lapha.

364
00:34:24,493 --> 00:34:30,421
Njengokuba kungathi kusuka
etotshini lokushisela eyayishise amapayipi.

365
00:34:30,421 --> 00:34:38,581
Yebo, amapayipi abukeka sengathi asikiwe
ngumshini wokushisela othile noma ithoshi yeplasma.

366
00:34:41,788 --> 00:34:49,820
Werner Altnickel Amapayipi, abonakala sengathi abhubhile ngenxa
yomlilo weplasma, angachazwa ngokuqinisekile kuphela

367
00:34:49,820 --> 00:34:58,452
yi-plasma eyakhiwe, ngamandla amakhulu kakhulu kagesi we-scalar
awasavinjwa izinhlelo zokuphepha zomhlaba ezihlulekile.

368
00:34:58,452 --> 00:35:05,741
Umethuli we-ARTE: Sekuyihlobo ebusuku, cishe ihora nelingxenye
ngaphambi kwengozi, lapho abalobi bezwa umsindo ophansi wokuduma.

369
00:35:07,441 --> 00:35:14,225
Ngo-1:10 ekuseni: Kwenzeka okungajwayelekile kakhulu
okuhlangene nomgadi emnyango wokungena egumbini eliphakathi.

370
00:35:14,225 --> 00:35:19,461
Kuthiwa indawo eyinhloko yokuqhuma
komhlaba okuzayo yayingaphansi kule ndawo ngqo.

371
00:35:19,461 --> 00:35:27,441
1:21 ekuseni: Ngesikhathi ehamba ejikeleza, inhloko yesikhungo
sekhompyutha ibona ukukhanya okubhlowu egumbini eliphakathi.

372
00:35:27,441 --> 00:35:35,740
1:23:35: Ukuqhuma komhlaba kuqala. Kune-msindo
omkhulu wokuduma futhi ibhulokhi yesine iyashukuma.

373
00:35:35,740 --> 00:35:42,593
1:23:40: Isisebenzi esiphethe siyabona
ukuzamazama bese sicindezela iswishi yezimo eziphuthumayo.

374
00:35:42,593 --> 00:35:45,331
Ukuzamazama kuyanda.

375
00:35:45,331 --> 00:35:49,673
Ushaywa wokuqala onamandla ubangela ukuthi
izisekelo eziqondile zishukume zibuyele phambili nangemuva.

376
00:35:49,673 --> 00:35:52,521
Amatayili ophahleni awehla
phansi. Futhi, ukukhazimula kokukhanya.

377
00:35:52,521 --> 00:36:01,341
Amawindi aqhuma egumbini lemishini.
Ukuzamazama okukhulu futhi i-reactor idubula.

378
00:36:03,149 --> 00:36:09,241
Emva kwemizuzu eyishumi nesikhombisa,
umlingani ekamelweni lokulawula ubika enye ukuqhuma.

379
00:36:12,490 --> 00:36:13,941
Ukuqhuma komhlaba sekuphelile.

380
00:36:13,941 --> 00:36:18,860
I-seismograph ayizange ibhale ukuqhuma kwesibili.

381
00:36:18,860 --> 00:36:22,721
Checherov: Ukubona ukonakala
kwamakamelo aphezulu kwasenza sacabanga.

382
00:36:22,721 --> 00:36:27,521
Kumele kube khona izinhlobo ezithile zamagagasi okushaqeka
ezidlidlizile lapho phezulu; mhlawumbe ngisho zaqaliswa lapho.

383
00:36:27,521 --> 00:36:34,969
Kwakukhona izingxabano eziningi kakhulu lapho phezulu
kithi, izimbangela zazo esasingakwazi ukuzichaza ekuqaleni.

384
00:36:34,969 --> 00:36:42,851
uWerner Altnickel: uDkt. Sebastian Pflugbeil ovela eSosayethini
Lokuvikelwa Ekukhanyeni Kwezima-rayo, izicaphuno ezivela

385
00:36:42,851 --> 00:36:46,741
kuStrahlentelex, inombolo 3623632002, etholakala e-IPPNW.

386
00:36:46,741 --> 00:36:50,756
uPflugbeil uthi: uChecherov wayekhona
emgudwini we-reactor izikhathi ezintathu, lapho

387
00:36:50,756 --> 00:36:52,941
ngokuvamile kube nezingxenye zikaphethiloli.

388
00:36:52,941 --> 00:36:59,394
Nokho, amarekhodi akhe wevidiyo abonisa ngokusobala
ukuthi empeleni akukho uphethiloli wenyukliya okhona lapho.

389
00:36:59,394 --> 00:37:03,909
Iye yaphi? Enye yayo seyincibilikile, kodwa kancane nje.

390
00:37:03,909 --> 00:37:09,599
Umbono kaChecherov: yonke ingqimba eyinhloko ye-reactor,
ibhulokhi enkulu yegrafayithi efana nesinkwa saseSwitzerland

391
00:37:09,599 --> 00:37:15,483
esinezinqwaba zezimbobo, lapho amathubhu aqukethe izingxenye
zikaphethiloli nezinduku zokulawula efakwa khona, yadutshuka

392
00:37:15,483 --> 00:37:18,475
yaqhuma phezulu njenge-rokhethi isuka emgudwini we-reactor.

393
00:37:18,475 --> 00:37:24,401
Phakathi nenqubo, kwaphahlazeka isembozo
esinamathani angu-2 500 eshaxhini le-reactor.

394
00:37:24,401 --> 00:37:29,484
Ingqimba eyinhloko ye-reactor yadlula phezu
kwayo ebude obungaba ngamamitha angama-40 kuya

395
00:37:29,484 --> 00:37:33,020
kwangu-50 futhi yanyamalala ingxenye yayo endleleni.

396
00:37:33,020 --> 00:37:40,029
Kwabe sekuphuka kwenyukliya kwahlukanisa yonke into
futhi kwaphahlaza cishe wonke uwoyela wenyukliya emvelweni.

397
00:37:40,029 --> 00:37:48,415
Isivalo esisindayo siwile phansi futhi manje
simi ngokuthambekele ngaphezulu komgodi we-reactor.

398
00:37:48,415 --> 00:37:50,763
uVladimir Strachov, i-Institute of
Geophysics, eMoscow: Kodwa kunesithiyo esisodwa:

399
00:37:50,763 --> 00:37:56,087
Ngokwehlelo likaChecherov, isimo ku-reactor bekumele
sibe sibi kakhulu kungakapheli imizuzwana engu-15

400
00:37:56,087 --> 00:37:59,546
kuya kwengu-20 ukuze kufinyelele ezingeni lokuqhuma.

401
00:37:59,546 --> 00:38:01,834
Checherov: Ibhulokhi 4 ikhombisa isithombe esilandelayo:

402
00:38:01,834 --> 00:38:09,258
Insimbi eyanyibilikayo yageleza phansi, yathintana
nesithiyo, yaphakama yaze yaba yisimo esifana negilebhisi.

403
00:38:09,258 --> 00:38:14,845
Ungakusabona namuhla, futhi vele sayiqopha.

404
00:38:14,845 --> 00:38:21,623
Kungenzeka ukuthi insimbi eyanyibilikayo
yageleza ngesivinini cishe sama-5 m/s.

405
00:38:21,623 --> 00:38:23,521
Ngakho-ke hhayi kancane noma kudezela.

406
00:38:23,521 --> 00:38:26,481
Amamitha amahlanu ngomzuzwana, lokho kushesha kakhulu.

407
00:38:26,481 --> 00:38:31,762
Insimbi eyanyibilikayo yahamba ibanga
elingafika kumamitha angama-50 ukusuka ku-reactor.

408
00:38:31,762 --> 00:38:37,481
Insimbi yageleza cishe imizuzwana eyishumi. Bese yaba qinile.

409
00:38:37,481 --> 00:38:41,787
Kaningi bekusendaweni evundlile,
okungukuthi ngenkathi kwakugeleza phansi.

410
00:38:41,787 --> 00:38:47,181
Ngakho bekungekho ngisho nesikhathi esanele
sokuba kugeleze phansi futhi kuqine lapho.

411
00:38:52,619 --> 00:38:57,741
W. Strachow: Ngaphezu kwalokho, abantu
babegibela bejikeleza ku-reactor ebhidliziwe.

412
00:38:57,741 --> 00:39:03,547
Impela kwakucatshangwa ukuthi amandla ekhaza
khona kumele abe makhulu kakhulu, ngoba

413
00:39:03,547 --> 00:39:09,701
impahla enekhaza yaphuma kwi-reactor yageleza khona.

414
00:39:09,701 --> 00:39:14,901
Manje sekubonakala ukuthi imisebe khona ayinamandla kangako.

415
00:39:14,901 --> 00:39:20,421
Impela, abantu bagqoke izingubo zokuzivikela
ukuze bangenele uhambo lokuya ezinsalela zereaktori.

416
00:39:20,421 --> 00:39:25,003
Kodwa kuyamangaza kakhulu ukuthi akekho kulabo ofile.

417
00:39:25,003 --> 00:39:29,421
Kubonakala sengathi akekho noyedwa owake wagula kakhulu.

418
00:39:32,615 --> 00:39:34,765
Kuyathakazelisa.

419
00:39:34,765 --> 00:39:41,158
Kubonakala sengathi cishe akukho noma yiziphi izinto
ezinomsakazo ezivela ku-reactor ezingene ngaphakathi kwesakhiwo.

420
00:39:41,158 --> 00:39:43,821
Ngisho nase kuweni okungenamkhawulo phansi.

421
00:39:43,821 --> 00:39:46,583
Konke kwenzeka ngokushesha kakhulu.

422
00:39:46,583 --> 00:39:54,336
Inothi elivela kuWerner Altnickel: Ukugeleza okusheshayo,
okungahlali isikhathi eside nokuqina ngokuzumayo kokuncibilika

423
00:39:54,336 --> 00:40:01,056
okuchazwe ngenhla kunengqondo uma umuntu eqaphela ukuthi
ukufakwa kwamandla e-EMP angaphandle ku-uranium

424
00:40:01,056 --> 00:40:05,057
kwakunamandla kakhulu futhi kwahlala imizuzwana embalwa kuphela.

425
00:40:05,057 --> 00:40:13,228
Lokhu kusho: ukuvuselelwa ngokudlulele nangokushesha
kwezinhliziyo zamathomu e-uranium, nokuncibilika okushisayo

426
00:40:13,228 --> 00:40:21,227
okuncane okuhamba ngesivinini esikhulu, nokuqina ngokushesha
phakathi kohambo lapho amandla e-EMP adalwe ephuka khona

427
00:40:21,227 --> 00:40:25,901
futhi umlilo kagesi-magnethi ogcwele ngaphandle ucishiwe.

428
00:40:25,901 --> 00:40:31,876
Ngokwezinhlu ezisemthethweni ze-KGB,
kuthiwa kuphela u-4% kokuqukethwe kwe-reactor

429
00:40:31,876 --> 00:40:35,601
okwaphunyuka, kanti u-96% kusasele ezinsalela.

430
00:40:35,601 --> 00:40:37,461
Eqinisweni, kungenzeka ukuthi kunjalo ngokuphambene.

431
00:40:37,461 --> 00:40:41,973
Cishe konke kuphume futhi i-reactor isiphansi cishe.

432
00:40:41,973 --> 00:40:44,373
Lokhu futhi kuqinisekisiwe ngososayensi.

433
00:40:44,373 --> 00:40:53,144
Impahla eyanyibilika eyaphuma yaba shisa kakhulu isikhashana
ngaphansi kwesitsha se-reactor kumele ukuthi yayingukusetshenziswa

434
00:40:53,144 --> 00:40:57,421
kensimbi yokumboza, isibonelo i-zirconium ye-uranium.

435
00:40:57,421 --> 00:41:05,798
I-uranium, evuselelwe ngamandla angaphandle,
yadutshulwa phezulu emoyeni ovulekile njengomkhovu wekanoni.

436
00:41:05,798 --> 00:41:11,959
Ngenxa yokuthi cishe akukho i-uranium esebenzayo
eyaphuma phansi futhi cishe akukho mwarha

437
00:41:11,959 --> 00:41:15,901
eyayilinganiseka, abantu bakwazi ukwehla phansi bengafi.

438
00:41:15,901 --> 00:41:23,532
Lapho amaSoviet eqaphela ukuthi isikhungo sabo
sasihloselwe – ngamaMelika – bakwazi ukuguqula

439
00:41:23,532 --> 00:41:27,941
leyo mandla eyayibuyiselwa phansi amahora angama-24.

440
00:41:27,941 --> 00:41:32,828
Kodwa ngemva kwamahora angama-24, lezi
zinhlelo eziqinisa umhlaba ezinezindawo zokugcina

441
00:41:32,828 --> 00:41:35,881
zihlulekile ukubamba le miganga emikhulu yamandla.

442
00:41:35,881 --> 00:41:42,957
Futhi uma ucabanga ukuthi kwaphuma kuphela okusele, nakuba
babezivele bayiguqule imizila yayo amahora angama-24, bakwazi

443
00:41:42,957 --> 00:41:50,150
ukudubula isitshalo samandla enuzi, ungacabanga ukuthi bekungaba
kanjani uma, isibonelo, bengenaso leso simiso sokubamba –

444
00:41:50,150 --> 00:41:58,089
okusho ukuthi, uhlelo lokuguqula imizila phansi ukuze kugcinwe
wonke amandla, oluthi kamuva lubuye. Bese bonke babezodutshuka.

445
00:41:58,089 --> 00:42:06,124
IX. Ukubaluleka kokudalulwa kweChernobyl
ngokubheka isimo somhlaba esishaqisayo samanje

446
00:42:06,124 --> 00:42:11,732
Ucwaningo lukaWerner Altnickel lubangela ukuthi
izitatimende ezisemthethweni zikahulumeni kanye nazo zonke

447
00:42:11,732 --> 00:42:15,743
iziteshi zezindaba ezijwayelekile ziwe njengendlu yamakhadi.

448
00:42:15,743 --> 00:42:20,862
Izikhali ezinkulu ze-scalar ezichazwe ngenhla sezithuthukiswe
kakhulu amasosha nezinsizakalo eziyimfihlo

449
00:42:20,862 --> 00:42:26,684
kusukela enhlekelweni yaseChernobyl cishe iminyaka
engu-40 edlule, ngakho-ke manje seziyingozi kakhulu.

450
00:42:26,684 --> 00:42:33,815
I-USA ikakhulukazi isebenzise ngokusobala lobu buchwepheshe
obuyimfihlo ukukhuthaza 'ukuguqulwa kwesimo sezulu nezimo zezulu',

451
00:42:33,815 --> 00:42:40,937
phakathi kwezinye izinto, ngokusebenzisa isikhungo esikhulu
sama-antenna e-HAARP e-Alaska kanye nobuchwepheshe obulandelayo.

452
00:42:40,937 --> 00:42:45,640
Lokhu okuvezwe eChernobyl ngaleyo ndlela
kuvusa imibuzo eminingi ebucayi, ikakhulukazi

453
00:42:45,640 --> 00:42:49,120
ngenxa yesimo somhlaba esishaqisayo samanje:

454
00:42:49,120 --> 00:42:58,253
1. Ingabe izinguquko zesimo sezulu zamanje nezimo zezulu ezifana
nokoma okukhulu, izikhukhula, izivunguvungu ngisho nokuzamazama

455
00:42:58,253 --> 00:43:04,674
komhlaba, njll., njengoba kuqinisekisiwe
eSivumelwaneni se-UN ENMOD, zihlobene ngqo nalezi

456
00:43:04,674 --> 00:43:09,308
zinhlelo zamasistimu ezikhali ezinkulu ezimfihlo zempi?

457
00:43:09,308 --> 00:43:17,852
2. Ingabe ukwesaba okwamanje nge-CO2 kuwuhlelo nje
lokudonsa ukunaka oluhlelwe umhlaba wonke ukuze lezi zinhlelo

458
00:43:17,852 --> 00:43:23,513
zezikhali zezulu ziqhubeke zisetshenziswa zingabonwa yiluntu?

459
00:43:23,513 --> 00:43:29,551
3. Ingabe iziteshi zamandla enuzi ziyibhomu
elibala isikhathi ngoba zingahlaselwa noma

460
00:43:29,551 --> 00:43:33,740
kunini yilezi zinhlelo zezikhali eziyimfihlo?

461
00:43:33,740 --> 00:43:41,856
4. Njengoba izindawo eziyingozi zokungazinzi zikhula
emhlabeni wonke, ngabe lezi zobuchwepheshe zezikhali eziyimfihlo

462
00:43:41,856 --> 00:43:46,441
zibeka insongo enkulu kakhulu kunaleyo yezikhali zenuzi?

463
00:43:46,441 --> 00:43:53,379
Babukeli abathandekayo, Eminyakeni engamashumi ambalwa edlule
iveze ukuthi akekho, hhayi i-USA nabalingani bayo noma iRussia

464
00:43:53,379 --> 00:44:01,154
namazwe amaKhomanisi, onentshisekelo yokuphenya lezi zinhlelo
zokulwa ze-scalar, ezibeka isisongelo sokuphela kobuntu bonke.

465
00:44:01,154 --> 00:44:06,069
Imidiya yomphakathi ihlulekile ngokuphelele
emsebenzini wayo futhi iphinde yahlukumeza abavusa udaba

466
00:44:06,069 --> 00:44:09,453
ngobuqotho njengabantu abakholelwa emibonweni yobuqili.

467
00:44:09,453 --> 00:44:15,399
Lolu bhuku olubalulekile luhloselwe ukunikela
ekugcineni ekubeni nengxoxo yomphakathi ngalezi

468
00:44:15,399 --> 00:44:19,293
zinhlelo zezikhali ezisongela ukuba khona kobuntu.

469
00:44:19,293 --> 00:44:24,953
Ingozi yaseChernobyl yango-26 Ephreli 1986,
esingakachazwa kuze kube namuhla,

470
00:44:24,953 --> 00:44:29,573
isifundisa ukuthi lokhu kungafezeka kuphela ngabantu.

471
00:44:29,573 --> 00:44:33,472
Isikhathi sokukhanyiselwa ngabantu abathanda iqiniso sesifikile!

472
00:44:33,472 --> 00:44:38,240
Ngakho-ke, sicela usize ukwenza lolu hlelo
lwemibhalo lwaziwe nganoma iyiphi indlela engaba khona.

473
00:44:38,240 --> 00:44:43,604
Yabelana ngale vidiyo ekhuthaza ukucabanga
ezinkundleni zokuxhumana ezifana ne-Facebook, TikTok,

474
00:44:43,604 --> 00:44:47,281
Twitter, Telegram, Instagram noma ngisho nge-imeyili.

475
00:44:47,281 --> 00:44:56,018
Siphinde sinikeze izingcaphuno ezimfushane zohlelo ongazilanda
ebhokisini lethu lolwazi oluhlaza okwesibhakabhaka ku-www.kla.tv.

476
00:44:56,018 --> 00:45:01,541
Kuphela ngokusabalalisa kwenu okusebenzayo
lapho izigebengu ezisazisebenzisa lezi zikhali

477
00:45:01,541 --> 00:45:04,674
ngokuyimfihlo nangaphandle kokubonwa zingavinjelwa!

