Banda pene na mobu 2019, OMS ezali kokebisa na likambo ya bokoli ya bamaladi mpo na oyo balobi ezali bokangami ya ba
antibiotiques, lokola ba antibiotiques ezali kosala mosala malamu lisusu te mpo na koboma ba bactéries oyo epesaka bamaladi.
Boyokani ya WHO mpo na pandemi elobeli mpe, na ba brouillons na yango, oyo babengi "ba agents
antimicrobiens" mpe "résistance antimicrobienne".
Na mobu 2022, OMS elobaki ete botɛmɛli ya mikrobe ezali moko ya makama misato ya minene koleka mpo na bokolongono.
Kasi, mikano ya solo ezali nini awa?
Esengeli komitungisa mpo na ba bactéries?
Mpe bongo mpo na ba antibiotiques ya sika, oyo ezali ya momeseno te, oyo ezali solo ba thérapies géniques ya ARNm?
Tala interview oyo elandi na Dr Heiko Schöning mpe avoka Beate Bahner.
Iyo, nazali kosepela koyamba bino awa na video mpo na mbala ya liboso elongo na Monganga Heiko Schöning, moto ya
mayele na makambo ya ba pandɛ́mi, bitumba mpe bitumba ya mabe.
Sanza ebele eleki, nabengaki Heiko na esengo mwa moke, mpo nazalaki pene ya kosilisa buku na ngai, "WHO Pandemic Treaty".
Mpe na nsima nakutanaki na eloko moko ya kokamwa, elingi koloba biloko oyo ebomaka ba microbes.
Mpe nakotánga maloba misato to minei uta na buku na ngai, mpamba te likambo oyo ekɔtaki na kati ya buku, na mokapo moko moke:
OMS ekebisi na maladi oyo ewutaka na bokangami ya ba antibiotiques.
Na lokasa 89 ya buku na ngai, ekomami boye: "OMS elobaki banda na mobu 2019 ete ntango ya ba antibiotiques, ba
antiviraux mpe nkisi ya malaria ezalaki kokoma na suka mpo bato bakomaki na makasi liboso na yango."
Na ndakisa, OMS etangi ndenge bokono ya mbindo ezali kokoma makasi liboso ya nkisi na yango mpe elobi ete bato milio 1,6 bakufaka
mbula na mbula kati na bato milio 10 oyo bazwaka bokono yango.
Na mobu 2017, bato ya maladi 600 000 na mbula moko bazalaki na bokangami na nkisi rifampicin, oyo eleki nkisi nyonso
na nguya mpo na koboma tuberculose, mpe 82% na bango bazalaki na bokangami na nkisi mosusu ya tuberculose.
Na yango, na mobu 2019, OMS etalisi ete bokangami ya ba antibiotiques ezali moko ya makama zomi ya minene
koleka mpo na kolongono ya nzoto, mpe banda na mobu 2022, moko ya makama misato ya minene koleka.
Iyo, Heiko Schöning ya bolingo, nkisi ya koboma ba microbes to botɛmɛli na yango – oyebi yango malamu.
Ekomonana na kati ya Boyokani ya Pandemi – liboso na Article 4G, mpe sikoyo lisusu na version
ya sika ya sanza ya misato 2024 na Article 3H.
Bazali naino kuna na kati. Heiko, likambo oyo ezali nini?
Iyo, liboso ya nyonso, ezali malamu komona yo lisusu.
Na mokuse, ezali etumba ya ba bactéries kasi ya ba virus te.
Bankisi ya koboma mikrobe etali ba bactéries mpe lolenge ya komibatela na yango.
Mbala mingi, yango ezalaka likambo ya malamu, mpo ete ba microbes epesaka bokono ya makasi mpenza, mpe na
yango topesaka nkisi oyo ebengami ba antibiotiques.
Mpe nkisi oyo ekoki mpe kokoma kozanga nguya.
Yango nde babengaka ete bakiteri ekómi na "makasi ya kotɛlɛmɛla" – yango nde makasi ya kotɛlɛmɛla.
Mpe AMR, elingi koloba bokangami na nkisi ya ba microbes, elakisi ba antibiotiques oyo esalaka lisusu mosala te.
Mpe na eyano, Organisation Mondiale ya Santé elobi: Oyo ezali mokakatano monene, esengeli tosala likambo mpo na yango.
Mokakatano kaka ezali ete likambo yango mobimba ezali na bilembo ya mabe.
Bazali kobongisa panique ya ba bactéries, ndenge moko na panique ya ba virus oyo esalemaki na Covid-19.
Mpe tokoki komonisa yango, etape na etape, ndenge tosali yango na babuku na biso.
Mpe sikoyo, pene na mbula moko sima ya kobima ya babuku na biso, tokoki komona yango emonanaka na mikanda ya Leta ya OMS.
Mpe yango nde likambo: sikoyo, na sanza ya zomi 2024, mikanda ya sika ebimi.
Mpe ɛɛ, nawutaki kaka kotia yango na chaîne na ngai ya Telegram.
Omónaki yango, mpe na yango nde lisolo oyo ebandaki.
Ya solo, kitoko mingi. Mbala mosusu tokoki kaka kotombola babuku na biso liboso ya kamera.
Wana nde buku oyo ebimaki sima ya oyo ya yo. Buku na yo esili, boye te?
Iyo. Okoki kotombola yango liboso ya kamera mpo na bato nyonso oyo bazali na yango naino te mpe bayebi yango malamu te.
Bon, na bosolo, likambo moko ezali kosalema, mpe likolo ya nyonso, nalimbolaki yango kala na buku na ngai, na mokapo
moko moke, ndenge nalobaki, ndenge nini WHO na UE bazali kokosa na bilongi pamba mpo na makama oyo balobi ezali.
Bongo, Komisyo ya Lisanga ya Mpoto ekomi makambo oyo elandi:
Soki totali ete motango ya liwa ya bato mbula na mbula mpo na AMR, elingi koloba bokangami ya ba mikrobe na nkisi, ekokaki
komata kino na bamilio zomi na mokili mobimba kino na mobu 2015 soki tolandaki kaka kotala kozanga kosala eloko, ekomi
polele mpo na nini likambo oyo ezali na motema ya likanisi oyo.
Mpe balobi ete kati na 2016 mpe 2020, motango ya bokono oyo ewutaki na botɛmɛli ya mikrobe
na nkisi na Union Européenne emataki makasi.
Bazali ntina ya liwa ya bato 35 000 na kati ya Union Européenne mobu na mobu.
Bakisa na yango misolo ya likolo, oyo ekokani na miliyare 1,5 ya ba euro mbula na mbula
kaka mpo na ba systèmes na biso ya bokolongono.
Yango nde EU elobi. Portal ya lopitalo krankenhaus.de elobi nini?
Kolanda Institut Robert Koch, kaka ba cas 2 424 ya makasi ya MRSA nde bapesaki sango na Allemagne na mobu 2018.
Soki tokokanisi na bambula eleki, oyo emonisi bokitisi ya bokono ya MRSA.
Mpe kolanda Institut Robert Koch, bokitisi oyo emonani kaka na Allemagne te, kasi na Union Européenne mobimba.
Mpe Lisanga ya Mpoto elobi na nko nini? Kati na 2016 mpe 2020, motango ya bato oyo bazwaki bokono mpe ya bakufi emataki makasi.
Yango... – bazali kokosa biso mpe kokosa biso!
Heiko, zwa esika! Olobi nini na yango? Yango ezali likambo ya nsɔni!
Mpo na koloba polele: likambo oyo ezali kosalema awa ezali mpenza Corona 2.0. Kaka mbala
oyo na ba bactéries mpe te na lisolo ya virus.
Mpe balingi lisusu kobangisa biso mpe koloba ete ezali na ba bactéries mabe mpenza, mabe mpenza, oyo ezali
kopalangana mpe ekomi komona nkisi ya antibiotique ya malamu oyo tozalaki na yango tii lelo te.
Mpe nawumeli kobongisa yango awa mpe.
Na mokolo ya 26 Sɛtɛmbɛ 2024, mokonzi ya OMS, Dr Tedros Ghebreyesus, atindaki mpe sango na site who.int, kolobaka ete
Lisanga Linene ya ONU na New York ezwaki mokano na mobu 2024 ya kosala makasi mpenza mpo na kobundisa AMR –
elingi koloba, bokangami ya ba mikrobe na nkisi – na maloba mosusu, kobundisa ba mikrobe mpenza.
Sikawa, bakufi pene na milio moko na mbula na mokili mobimba bazali kokangama na AMR.
Bon, yango nde mpenza eloko nalimbolaki na buku na ngai mbula moko eleki.
OMS ekomonisa mpenza AMR lokola batɛrɔristɛ ya sika.
Iyo, bon, lokola, tóloba, Bin Laden, sikoyo ezali AMR, ba mikrobe oyo.
Mpe solo mpenza bazali na... – bon, lolenge na ye ya koloba mpe ezali bongo, lokola ya basoda.
Dr Tedros Ghebreyesus alobi ete banda na Gaza kino na Soudan mpe na Ukraine, bokono ya kolala (AMR)
ekomi mpasi mingi mpo na kobundisa na tango ya bitumba.
Na Gaza, AMR emataki na pɔsɔ́ 300 kaka na boumeli ya botɛmɛli ya 2018 na 2019.
Elingi koloba, alobi, ata ba démonstrations ezali na likama, na 300 pour cent koleka, mbala
misato koleka ya botɛmɛli na ba antimicrobiens.
Bongo, yango elingi koloba ete balingi kobimisa nkisi ya sika.
Iyo, mpe likambo ya kokamwa ezali ete sikoyo babimisi mokanda ya nkasa 170, mwango moko oyo balobi ete mwango ya sika
ezali ya kosalela lisusu ba antibiotiques te mpo na kobundisa ba bactéries, kasi nde kosalela mangwele.
Iyo, kanisá kaka yango.
Sikawa balingi kotiya biso mangwele mpo na kobundisa mitindo nyonso ya ba microbes, na esika ya
kosalisa biso na ba antibiotiques oyo ebikisaka bomoi.
Kasi Heiko, yo ozali monganga.
Boni, mangwele ekoki kosalisa te? To ezali kaka masapo mpamba?
Iyo, likanisi mobimba ezali ya kotia ntembe makasi, to mpe, na bosolo, esalemaka bongo te.
Mpe na nse ya lokuta ya kolinga kopekisa mbongwana wana ya ba bactéries, elingi koloba, bokangami na yango, sikoyo
balingi kotuba mangwele mpo na biloko nyonso oyo ekoki kozala.
Mpe mokanda oyo ya nkasa 170, oyo nalakisi lien na yango na chaîne na ngai ya Telegram,
ezali déjà na pene ya mitindo 50 ya ba bactéries.
Mpe ya yambo ezali tuberculose. Mpe yango ezali likama mingi mpenza.
Mpo na makambo oyo olobi sika, na lisano wana na mituya... batiye maladi ya pɛtɛɛ, TB, na motó ya
liste na bango ya makambo oyo balingi kobundisa.
Mpe mitango ya Leta elobi sikoyo ete bato ya maladi ya pema (tuberculose) bakomi moke mingi na bambula oyo euti
koleka, mpo babombaka yango nyonso na nse ya Covid-19.
Yango elingi koloba ete bato oyo bazalaki kokufa na maladi ya pɔtɔpɔtɔ, sikoyo bakomisami kaka lokola bato ya COVID-19.
Kasi yango elingi koloba ete soki sikoyo balongoli ba cas oyo ya COVID-19, ba statistiques oyo, wana na mbala moko tokomona
ete motango ya ba cas ya tuberculose emati mbala mibale.
Mpe yango ekoki kobimisa panique monene.
Mpe oyo bazali kobongisa ezali ete sikoyo balingi kotiya biso mangwele. Na thérapie génique ya ARNm, mpo na koloba polele.
Bongo, kasi na ba antibiotiques ya momeseno te, kasi na, mpe oyo nde liloba ya ntina, "ba antibiotiques oyo ezali ya
momeseno te" – oyo ezali ba antibiotiques ata moke te – na ba thérapies géniques ya ARNm, oyo babengaka mangwele.
Heiko, biso mibale tozalaki na raison – esali sikoyo bambula ebele ozali kolanda nzela ya crime ya nkisi.
Nakutanaki na yango na suka ya mobu moleki.
Cher Heiko, yango ezalaki, ndenge tokanisaki, ebandeli moke na likambo ya AMR – biloko oyo ebomaka ba microbes,
botɛmɛli – elongo na nsɔmɔ oyo esengeli kopalangana lisusu.
Tozali sikoyo kaka kobenda likebi na likambo oyo na interview ya liboso.
Tokotalela mokanda ya OMS ya nkasa 170 na likambo oyo. Mpe napesi likanisi oyo elandi.
Tokolanda likambo oyo penepene mpe tokokoba koyebisa bato na biso oyo basepeli mpe bayoki na biso.
Ondimi?
Iyo, solo mpenza.
Mpe nakoki kaka kosenga na bayoki mpe batalisi nyonso ete bapanza sango mpe bamiyebisa na
kati ya babuku oyo, oyo ebatelami na bokangami.
Mpo ete mwango oyo ezali kosalema. Ezali mpenza kosalema, mpe ezali kosɛnga ba milliards.
Bazali kokoba na polele. Ezali likambo ya makasi! Ezali kokola.
Yango wana, bófuwa te mpe bótika te ete makanisi na bino epalangana na makambo ya Gaza, Ukraine mpe biloko
mosusu nyonso, kasi bókómisa lisolo oyo polele mpenza!
Mpe na suka, ekoya. Mpe komitika te ete ekamwisa yo, tanga makambo na yango liboso!
Te, mpe ezali lisusu na ba kompani ya nkisi oyo ezali bisika nyonso, ata na Allemagne – ata na Brandenburg mpe na bisika
mosusu, ata na Rhineland-Palatinate – industrie ya sika ya nkisi, mpe bandako ya sika oyo bazali
kotonga awa mpe na mokili mobimba na mbongo ebele.
Mpe lisusu, kaka mikolo moke eleki na Berlin, Allemagne elakaki pene na miliard moko na OMS.
Allemagne andimi, mpe Covid 2.0 ekotiyama na mosala, mpe biso tokomeka kopekisa yango.
Heiko ya bolingo, matondi mingi mpo na ntango na yo!
Tokokoba! Tokozonga!