Mai i te tau 2019 pea, kua whakatūpato te WHO mō te pikinga ake o ngā mate nā te mea e ai ki ngā kōrero, kua kaha ake te ātete a
ngā huakita ki ngā rongoā patu huakita, ā, kei te iti haere te whaihua o ēnei rongoā ki te
whawhai i ngā huakita e whakaputa ana i ngā mate.
Kei roto hoki i ngā tuhinga a te WHO mō te kirimana mate urutā ngā mea e kīia nei ko ngā
"matū ārai-huakita" me te "ārai-matū ārai-huakita".
I te tau 2022, i whakatauria e te WHO ko te ārai rongoā tētahi o ngā tino mōrearea e toru mō te hauora.
Engari he aha ngā whāinga tūturu i konei?
Me mataku rānei mō ngā huakita?
Ā, me pēhea rānei ngā rongoā paturopi hou, kāore i te tikanga tuku iho, e tūturu ana hei rongoā ira mRNA?
Tirohia te uiui e whai ake nei ki a Dr Heiko Schöning me te rōia Beate Bahner.
Āe, e mihi ana ahau ki a koutou ki konei ki tēnei ataata mō te wā tuatahi, me te Tākuta Heiko Schöning, te mātanga
mō ngā mate urutā, ngā whakaeke me ngā hara whakamataku.
I ngā marama maha ki muri, i waea atu au ki a Heiko, i tino hihiko au, nā te mea kei te tata au ki
te whakaoti i taku pukapuka, "WHO Pandemic Treaty".
Ā, kātahi ka kitea e au tētahi mea amuamu, arā, ngā matū paturopi.
Ā, ka pānui au i ngā rerenga toru, i ngā rerenga whā rānei i taku pukapuka, nā te mea kua uru
tēnei ki roto i te pukapuka, ki tētahi upoko iti:
Kei te whakatūpato a te WHO mō ngā mate e puta ana nā te ārai o ngā huaketo ki ngā rongoā.
I te whārangi 89 o taku pukapuka, e kī ana: "I mea te WHO i te tau 2019 tonu kua tata pau te wā mō ngā rongoā
antibiyotiki, antiviral me ngā rongoā mate malaria, nā te mea kua ārai ngā tāngata ki a rātou."
Hei tauira, e tohu ana te WHO i te aukatinga o ngā rongoā mō te mate pōtaka, ā, e kī ana ka mate ia tau 1.6
miriona o ngā 10 miriona tāngata e pāngia ana e te mate.
I te tau 2017, 600,000 ngā tūroro ia tau i ārai ki te rifampicin, te rongoā tino whaihua mō te mate pōtaka,
ā, 82% i ārai ki ētahi atu rongoā mō te mate pōtaka.
Nō reira, i whakatauria e te WHO i te tau 2019 ko te ārai mate huaketo tētahi o ngā tūraru hauora tekau nui rawa atu, ā, mai
i te tau 2022, ko tētahi o ngā tūraru hauora toru nui rawa atu.
Āe, e te rangatira Heiko Schöning, ngā matū paturopi me te ārai – kei te mōhio koe ki ngā mea katoa mō rātou.
Ka kitea i roto i te Tiriti Mate Urutā – i mua i roto i te Tuhinga 4G, ā, ināianei anō i roto i te putanga
o nāianei mai i Poutū-te-rangi 2024 i te Tuhinga 3H.
Kei reira tonu rātou. Heiko, he aha tēnei katoa?
Āe, tuatahi rawa, he pai kia kite anō i a koe.
Hei kī noa iho, he whakaeke nā ngā huakita, ehara i te mea nā ngā huaketo.
Ko ngā matū ārai-huakita e pā ana ki ngā huakita me te ārai i a rātou.
He mea pai tēnei i te nuinga o te wā, nā te mea ka puta mai i ngā huakita ngā mate tino kino, nō reira ka
hoatu e mātou he rongoā e kīia ana ko ngā ārai-huakita.
Ā, ka kore hoki ēnei rongoā e whai hua.
Ka kīia tēnei he "ārai" o ngā huakita – ko ēnei ngā ārai.
Ā, ko te AMR, arā, te ārai rongoā huaketo, e tohu ana ki ngā rongoā huaketo kāore e whai hua ana.
Ā, hei whakautu, e kī ana te Rōpū Hauora o te Ao: He raru nui tēnei, me mahi tātou hei whakatika i tēnei.
Ko te raru kotahi anake, he āhua hara kei roto i te katoa o tēnei.
Kei te whakaritea he panikī huakita, he rite ki te panikī huaketo i whakahaerehia mō Covid-19.
Ā, ka taea e mātou te whakaatu i tēnei, hipa i ia hipa, pērā i tā mātou i mahi ai i ā mātou pukapuka.
Āianei, tata ki te kotahi tau i muri i te whakaputanga o ā mātou pukapuka, ka kitea tēnei i roto i ngā tuhinga ā-ture a te WHO.
Koinei te take: ināianei, i te Oketopa 2024, kua tukuna ētahi tuhinga hou.
Āe, kua tukuna noa e au tērā ki taku hongere Telegram.
I kite koe i a ia, ā, nō reira i puta ai tēnei kōrero.
Tika rawa, he tino rawe. Tērā pea ka taea e tātou te tū ki mua i te kāmera, ā, ka whakaarahia ā tātou pukapuka.
Ko tērā te pukapuka i puta i muri i tō pukapuka. Kua waiho tō pukapuka ki muri i a koe, nē rā?
Āe. Kaua e whakamā ki te whakaatu ki te kāmera mō te hunga kāore anō kia whai, kāore hoki e mōhio ki a ia.
Āe rā, kei te tupu tētahi mea, ā, i runga ake i ngā mea katoa, kua whakamārama kē au i taku pukapuka i taua wā, i
tētahi upoko poto, pēnei i taku kī, me pēhea te māia o te WHO me te EU e teka ana mō ngā mōrearea e kīia ana.
Nō reira, e tuhi ana te Komihana o te Uniana o Europi i ngā mea e whai ake nei:
Ki te whakaaro ka piki pea te maha o ngā mate ā-tau nā te AMR, arā, te ārai rongoā huaketo, ki te tekau miriona puta
noa i te ao ā te tau 2015 mēnā ka tū noa tātou, ka mārama he aha i tino aro ai tēnei take i roto i te tono.
Ā, e ai ki a rātou, i waenga i te tau 2016 me te tau 2020, i piki nui te maha o ngā mate i puta mai i te
ātete ki ngā rongoā paturopi i roto i te Uniana o Europi.
Ko rātou te kawenga mō ngā mate 35,000 puta noa i te Uniana o Europi ia tau.
Hei tāpiri atu ki tēnei, he nui ngā utu, e eke ana ki te €1.5 piriona ia tau mō ā mātou pūnaha hauora anake.
Ko tērā tā te EU e kī ana. He aha tā te tomokanga hōhipera krankenhaus.de e kī ana?
E ai ki te Robert Koch Institute, i ripoatahia anake e 2,424 ngā take tino kino o MRSA i Tiamana i te tau 2018.
Ki ērā tau o mua, e tohu ana tēnei i te hekenga o ngā mate MRSA.
Ā, e ai ki te Robert Koch Institute, ehara tēnei hekenga i te mea e kitea ana i Tiamana
anake, engari puta noa i te Uniana o Europi katoa.
Ā, he aha tā te EU e kī mārie ana? I waenga i te tau 2016 me te tau 2020, i piki nui te maha o ngā pāhekeheke me ngā mate.
Tērā... – kei te teka mai rātou ki a mātou, ā, kei te tinihanga mai rātou ki a mātou!
Heiko, koe te kaiwhakahaere! He aha tāu e kī ana mō tērā? He tino whakamāharahara tēnei!
Kia mārama: ko te mea e tupu nei i konei he tino Corona 2.0. Engari i tēnei wā me ngā
huakita, ehara i te pūrākau mō te huaketo.
Ā, e hiahia ana rātou ki te whakamataku anō i a tātou, ā, e kī ana he huakita tino kino rawa e huri haere ana,
ā, kua tino aukati kē rātou ki ngā rongoā huakita pai kua whakamahia e tātou tae noa ki tēnei wā.
Ā, kua whakarite hoki e au i konei.
I te 26 o Mahuru 2024, i tukuna e te tumuaki o te WHO, a Dr Tedros Ghebreyesus, he karere ki who.int e kī ana i whakatau te
Hui Whānui o te Kotahitanga o ngā Motu i Niu Ioka i te tau 2024 kia whakahaere i ngā mahi tino kaha ki te AMR
– te ātete ki ngā rongoā paturopi – arā, kia whakahaere i ngā mahi tino kaha ki ngā huakita.
E tata ana ki te kotahi miriona ngā mate ia tau puta noa i te ao kua honoa ki te AMR.
Āe, koinei tonu tāku i whakamārama ai i taku pukapuka i tērā tau.
Ka whakaatu te WHO i te AMR hei kaiwhakatumatuma hou.
Āe, pērā, me kī, ko Bin Laden; ināianei ko AMR, ko ēnei huakita.
Ā, kei a rātou tūturu... – āe, he rite hoki tāna reo, he reo hōia tata.
E ai ki a Dr Tedros Ghebreyesus, mai i Gaza ki Sudan ki Ukaraina, kua tino uaua te whawhai ki te AMR i ngā wā pakanga.
I Gaza, i piki te AMR e 300 ōrau i ngā whakahe i ngā tau 2018 me 2019 anake.
Arā, e ai ki a ia, he tino mōrearea ngā whakaaturanga, he 300 ōrau atu, he toru ngā wā atu o te ārai rongoā huaketo.
Nō reira, e hiahia ana rātou ki te whakawhanake i ngā rongoā hou.
Āe, ā, ko te mea whakamīharo, kua whakaputaina e rātou he pepa 170-whārangi, he mahere e kī ana rātou ko te mahere hou kia kaua
e whakamahi i ngā rongoā paturopi hei whawhai ki ngā huakita, engari kia whakamahi i te whakamarumaru mā te werohanga.
Āe, whakaarohia noa tērā.
Ināianei e hiahia ana rātou ki te werohia mātou ki ngā werohanga hei ārai i ngā momo huakita katoa, kaua ki te rongoā i a
mātou ki ngā rongoā ārai mate huakita e whakaora ana i te ora.
Engari, e Heiko, he tākuta koe.
Ehara rānei i te mea ka āwhina tētahi werohanga? He kōrero pōrangi noa iho rānei?
Āe, he tino ruarua te ariā katoa, arā, kāore e mahi pēnei, āe rā.
Ā, i raro i te āhua o te hiahia ki te karo i ēnei panonitanga huakita, arā, ēnei ārai, e hiahia ana rātou
ināianei ki te whakawhēkau i ngā mea katoa e taea ana.
Ā, kei roto i tēnei pepa 170-whārangi, kua honoa e au ki taku hongere Telegram, e 50 pea ngā momo huakita.
Ko te tuatahi ko te mate pōtaka. He tino, tino mōrearea tērā.
Nā ngā mea i kōrero ake nei e pā ana ki tēnei tākaro ki ngā tatauranga, kua whakanoho rātou i te mate pōtaka (TB) ki te tihi
o tā rātou rārangi o ngā mea e hiahia ana rātou ki te whawhai.
Ā, e ai ki ngā tatauranga ā-ture, kua tino heke ngā take matepōrewarewa i ngā tau tata nei, nā
te mea kei te huna katoa i raro i te Covid-19.
Nō reira, ko te tikanga, ko te hunga i mua e mate ana i te mate pōtaka, kua whakarōpūhia anō hei take COVID-19.
Engari, mā tērā, mēnā ka tango koe i ēnei take COVID-19, arā ēnei tatauranga, ka piki ohorere ngā take matepuku ki te rua ngā wā.
Ā, ka puta he mataku nui.
Ko tā rātou e whakarite nei, ko te hiahia kia whakawhāngai rongoā ki a mātou ināianei. Mā ngā rongoā ira mRNA, kia tika ai.
Nō reira, ehara i ngā huaketo tuku iho, engari mā ēnei, ā koinei te kupu matua, 'ngā huaketo kore-tuku iho' – ehara rawa ēnei i
ngā huaketo – mā ngā rongoā ira mRNA, e kīia ana he werohanga.
Heiko, i tika tāua e rua – kua roa koe e whai ana i te ara hara rongoā.
I tūtaki ohorere ahau ki a ia i te mutunga o tērā tau.
E te rangatira Heiko, Ko tērā, pēnei i tā mātou i whakaaro ai, he kai tīmatanga tuatahi mō te kaupapa AMR – ngā matū
ārai-huaketo, te ātete – me te mataku e hono ana, ka horapa anō.
Kua whakamōhio noa mātou ki tēnei mā tētahi uiui tuatahi.
Ka tirohia e mātou te tuhinga 170-whārangi a te WHO mō tēnei kaupapa. Ā, e tūtohu ana ahau i ngā mea e whai ake nei.
Ka noho mātou ki runga tonu i tēnei, ā, ka haere tonu mātou ki te whakamōhio i ā mātou kaiuru hiahia me ngā kaiwhakarongo.
E whakaae ana koe?
Āe, tūturu.
Ā, ka taea e au anake te tono ki ngā kaiwhakarongo me ngā kaitirotiro kia hora i te kōrero, kia ako hoki
i ēnei pukapuka e tiakina ana i te whakamātau kōrero.
Nō te mea kei te whakarewahia tēnei mahere. Kei te tino tupu tēnei, ā, e whakapau ana i ngā piriona pauna ki runga i tēnei.
Kei te haere tonu rātou me te māia koretake. He tino taumaha tēnei! Kei te whanake haere.
Nō reira, kaua e noho whakamuri, kaua e ngaro tō aro ki Gaza, ki Ukaraina me ērā atu mea
katoa; engari me whakakoi tūturu i tēnei kōrero!
Ā, ka tae mai. Kaua e tuku kia ohorere noa koe; pānuitia i mua!
Kāo, ā, kei reira hoki ngā kamupene rongoā e puta noa ana, tae atu ki Tiamana – tae atu ki Brandenburg me ērā atu, tae atu
ki Rhineland-Palatinate – he umanga rongoā hou, ā, kei te hanga ēnei whare hou i konei me te ao whānui mō te nui o te moni.
Ā, anō anō, i ngā rā ruarua kua pahure i Berlin, i whakaae a Tiamana ki te tuku tata ki te piriona ki te WHO.
Kua tautoko a Tiamana, ā, ka whakatinanahia a Covid 2.0, ā, ka ngana mātou ki te aukati i tērā.
E te Heiko, ngā mihi nui mō tō wā!
Ka ū tonu mātou! Ka hoki mai mātou!