WEBVTT

00:00.160 --> 00:06.331
Ho tloha hoo e ka bang ka 2019, WHO e ntse e phatlalatsa
keketseho ea mafu a bakoang ke seo ho thoeng ke boits'ireletso ba

00:06.331 --> 00:10.579
libaktheria khahlanong le liantibiotiki, kaha
liantibiotiki li ntse li se na matla a

00:10.579 --> 00:13.900
lekaneng khahlanong le libaktheria tse bakang mafu.

00:13.900 --> 00:19.010
Tumellano ea seoa sa lefats'e ea WHO e boetse e akaretsa
seo ho thoeng ke "lintho tse loantšang likokoana-hloko"

00:19.010 --> 00:22.203
le "boits'ireletso ba likokoana-hloko" meralong ea eona.

00:22.203 --> 00:27.193
Ka 2022, WHO e phatlalalitse hore ho se
mamelle ha likokoana-hloko ke e 'ngoe ea litšokelo

00:27.193 --> 00:31.763
tse tharo tse kholo ka ho fetisisa bophelong.

00:31.763 --> 00:34.798
Empa lipheo tsa 'nete mona ke life?

00:34.798 --> 00:37.530
Na ho lokela ho ba le tšabo ea baktheria?

00:37.530 --> 00:42.350
Mme ho thweng ka meriana e mecha e sa
tlwaelehang ya di-antibiotic, eo ha e le

00:42.350 --> 00:45.630
hantle e leng diphekolo tsa dijini tsa mRNA?

00:45.630 --> 00:53.840
Sheba puisano e latelang le Ngaka Heiko
Schöning le 'muelli oa molao Beate Bahner.

00:55.652 --> 01:03.957
E, ke le amohela mona videong ka lekgetlo la pele
mmoho le Ngaka Heiko Schöning, setsebi sa mafu a

01:03.957 --> 01:08.630
sewa, ditlhaselo le ditlhaselo tsa botlokotsebe.

01:08.630 --> 01:16.757
Likhoeli tse ngata tse fetileng, ke ile ka letsetsa
Heiko, ke thabile haholo, hobane ke ne ke le

01:16.757 --> 01:21.523
mothating oa ho qeta buka ea ka, "WHO Pandemic Treaty".

01:21.523 --> 01:30.583
Mme ka nna ka kopana le ntho e belaetsang,
e leng dintho tse bolayang dikokwanahloko.

01:30.583 --> 01:37.643
Mme ke tla bala dipolelo tse tharo kapa tse nne bukeng ya
ka, hobane sena ehlile se kene ka bukeng, ka kgaolong e nyane:

01:37.643 --> 01:44.130
WHO e lemosa ka mafu a bakoang ke ho se utloe likokoan-hloko.

01:44.130 --> 01:56.573
Leqepheng la 89 la buka ea ka, ho ngotsoe: "WHO e ile ea bolela
esale ka 2019 hore nako ea li-antibiotic, li-antiviral le meriana

01:56.573 --> 02:03.596
ea malaria e ne e ea fela hobane batho ba ne ba se ba e hanela."

02:03.596 --> 02:11.303
Mohlala, WHO e supa khanyetso ea meriana ea lefuba 'me e bolela
hore bakuli ba limilione tse 1.6 ho batho ba limilione tse

02:11.303 --> 02:15.796
10 ba tšoaelitsoeng baa hlokahala selemo se seng le se seng.

02:15.796 --> 02:25.867
Ka 2017, bakuli ba 600,000 ka selemo ba ne ba hanana le
rifampicin, e leng moriana o sebetsang ka ho fetisisa ho feta

02:25.867 --> 02:32.030
tsohle tsa TB, mme 82% ba ne ba hanana le meriana e meng ea TB.

02:32.030 --> 02:39.235
Ka lebaka leo, ho se utloe meriana e thibelang tshwaetso ho ile
ha phatlalatswa ke WHO ka 2019 e le e nngwe ya ditsokelo tse

02:39.235 --> 02:45.163
leshome tse kgolo ka ho fetisisa tsa bophelo bo
botle, mme ho tloha ka 2022, e le e nngwe ya ditsokelo tse

02:45.163 --> 02:48.603
tharo tse kgolo ka ho fetisisa tsa bophelo bo botle.

02:48.603 --> 02:57.850
E, Heiko Schöning ea ratehang, lintho tse loantšang
likokoana-hloko kapa khanyetso – u li tseba kaofela.

02:57.850 --> 03:05.636
E ka fumaneha Selekaneng sa Sefuba sa Lefatše –
pele ho eona ho Karolo ea 4G, 'me hape joale

03:05.636 --> 03:10.570
mofutsong oa hajoale oa Hlakubele 2024 ho Karolo ea 3H.

03:10.570 --> 03:14.200
Ba ntse ba le moo ka hare. Heiko, taba ena e mabapi le eng?

03:14.200 --> 03:18.620
E, pele ho tsohle, ho monate ho u bona hape.

03:18.620 --> 03:26.850
Ka bokhutšoanyane, ke tlhaselo ea
libaktheria ho e-na le livaerase.

03:26.850 --> 03:34.470
Meriana e loantšang likokoana-hloko e sebetsana
le libaktheria le tšireletso khahlanong le tsona.

03:34.470 --> 03:40.230
Hangata sena ke ntho e ntle, hobane
libaktheria li baka mafu a tebileng haholo, ka hona

03:40.230 --> 03:44.163
re fana ka meriana e bitsoang li-antibiotic.

03:44.163 --> 03:48.103
Mme meriano ena le yona e ka nna ya se sebetse.

03:48.103 --> 03:53.823
Sena se bitsoa hore libaktheria li ba le
"boitshireletso" – tsena ke boitshireletso.

03:53.823 --> 04:01.049
Mme AMR, e leng boitshwarelo kgahlanong le
diokobatsi, e bolela diantibiotiki tse seng di sa sebetse.

04:01.049 --> 04:06.723
Mme ho arabela, Mokgatlo wa Lefatshe wa Bophelo o re: Ena
ke bothata bo boholo, re tlameha ho etsa ho hong ka bona.

04:06.723 --> 04:10.823
Bothata bo le bong feela ke hore taba ena
kaofela e na le mekhoa ea botlokotsebe.

04:10.823 --> 04:20.446
Ho ntse ho lokisetswa letshoso la baktheria, le
tshwanang le letshoso la vaerase le entsweng ka Covid-19.

04:20.446 --> 04:25.643
Mme re ka paka sena, mohato ka mohato,
jwalo ka ha re entse ka dibuka tsa rona.

04:25.643 --> 04:36.583
Mme jwale, hoo e ka bang selemo kamora hore dibuka tsa rona di
tsoe, re bona sena se bonahala ditokomaneng tsa semmuso tsa WHO.

04:36.583 --> 04:46.416
Mme ke yona ntlha: jwale, ka Mphalane
2024, ho lokollotswe ditokomane tse ntjha.

04:46.416 --> 04:49.763
E, ke ne ke sa tsoa beha seo mochaaneleng oa ka oa Telegram.

04:49.763 --> 04:53.613
U e bone, mme ke kamoo moqoqo ona o qalileng kateng.

04:53.613 --> 04:59.176
Hantle, ho babatseha. Mohlomong re ka mpa
ra phahamisa libuka tsa rona ho khamera.

04:59.176 --> 05:05.063
Ke buka eo e tsoileng kamora ea hau.
Buka ea hau e saletse morao, akere?

05:05.063 --> 05:10.376
E. Ikutloe u lokolohile ho e phahamisa kh'amereng bakeng
sa bohle ba e-so e be le eona le ba sa tsebeng ka eona.

05:10.376 --> 05:21.068
Hantle, ha e le hantle, ho na le se etsahalang, mme ka hodima
tsohle, ke se ke hlalositse bukeng ea ka ka nako eo, khaolong

05:21.068 --> 05:31.903
e nyane, joalo ka ha ke boletse, kamoo ka bohlaswa bobedi
WHO le EU ba buang leshano ka likotsi tseo ho thoeng li teng.

05:31.903 --> 05:37.943
Kahoo, Khomishene ea EU e ngola tse latelang:

05:37.943 --> 05:46.003
Ha ho shejoa hore palo ea mafu a selemo le selemo a bakoang ke
AMR, ke hore, khanyetso ea likokoana-hloko, e ka nyoloha ho fihla

05:46.003 --> 05:53.747
ho limilione tse 10 lefatšeng ka bophara ka selemo sa 2015
haeba re tsoela pele ho shebella re sa etse letho, ho ba hlakile

05:53.747 --> 05:57.676
hore na ke hobane'ng ha taba ena e le khubu ea tlhahiso ena.

05:57.676 --> 06:05.514
Mme ba bolela hore pakeng tsa 2016 le 2020, palo ya
ditshwaetso tse bakilweng ke kganetso ya dikemikimi

06:05.514 --> 06:10.203
tse thibelang dikokwanahloko ho EU e nyolohile haholo.

06:10.203 --> 06:15.356
Li ikarabella bakeng sa mafu a 35,000 ho
pholletsa le EU selemo se seng le se seng.

06:15.356 --> 06:18.635
Ho tlatselletsa ho sena, ho na le litšenyehelo tse
phahameng, tse fihlang ho €1.5 bilione ka selemo

06:18.635 --> 06:20.690
bakeng sa litsamaiso tsa rona tsa bophelo bo botle feela.

06:20.690 --> 06:26.070
Ke seo EU e se buang. Portal ea sepetlele krankenhaus.de e reng?

06:26.070 --> 06:39.200
Ho latela Setsi sa Robert Koch, ho ile ha tlalehwa feela
diketsahalo tse 2,424 tse mpe tsa MRSA Jeremane ka 2018.

06:39.200 --> 06:47.650
Ha ho bapisoa le lilemo tse fetileng, sena
se bontša phokotseho ea tšoaetso ea MRSA.

06:47.650 --> 06:53.278
Mme ho ya ka Setsi sa Robert Koch,
phokotseho ena ha e bonahale feela ho phatlalla le

06:53.278 --> 06:56.556
Jeremane, empa le ho phatlalla le EU kaofela.

06:56.556 --> 07:06.123
Mme EU e reng ka boiketsiso? Pakeng tsa 2016 le
2020, palo ea tšoaetso le mafu e nyolohile haholo.

07:06.123 --> 07:09.623
Hoo ke... – re thetswa le ho qhekellwa!

07:09.623 --> 07:14.283
Heiko, nka marapo! O reng? Hoo ke bomenemene!

07:14.283 --> 07:28.270
Hore ho hlake: se etsahalang mona ha e le hantle ke Corona 2.0.
Feela lekhetlong lena ka libaktheria eseng ka pale ea vaerase.

07:28.270 --> 07:37.184
Mme ba batla ho re tshosa hape, ba re ho na le dibaktheria tse
mpe haholo tse ntseng di namela, tse seng di sa mamele meriana

07:37.184 --> 07:42.276
e mengata e metle eo re ntseng re e sebedisa ho fihlela jwale.

07:42.276 --> 07:47.003
Mme ke sa tswa ho lokisa mona hape.

07:47.003 --> 07:58.826
Ka la 26 Loetse 2024, hlooho ea WHO, Ngaka Tedros Ghebreyesus, le
eena o ile a beha molaetsa ho who.int a re Seboka se Akaretsang

07:58.826 --> 08:07.671
sa Machaba a Kopaneng se New York se entse qeto ka 2024 ea ho nka
khato e matla khahlanong le AMR –

08:07.671 --> 08:17.664
boits'ireletso ba likokoana-hloko – ka mantsoe a mang, ho
nka khato e matla khahlanong le libaktheria.

08:17.664 --> 08:25.583
Hona joale, mafu a ka bang milione ka
selemo lefatšeng ka bophara a amahanngoa le AMR.

08:25.583 --> 08:30.309
Hantle, ke sona hantle seo ke se
hlalositseng bukeng ea ka selemong se fetileng.

08:30.309 --> 08:35.923
WHO e tla qetella e tshwantsha AMR jwaloka batšhoasi ba batjha.

08:35.923 --> 08:40.870
Ee, hantle, joalo ka, re re, Bin
Laden, joale ke AMR, libaktheria tsena.

08:40.870 --> 08:47.410
Mme kannete ba na le... – hantle, puo ya hae le
yona e jwalo, e batla e tshwana le ya sesole.

08:47.410 --> 08:53.793
Dr Tedros Ghebreyesus o re ho tloha Gaza
ho ya Sudan ho isa Ukraine, AMR jwale e

08:53.793 --> 08:57.643
thata haholo ho e lwantsha dinakong tsa ntwa.

08:57.643 --> 09:08.050
Gaza, AMR e nyolohile ka liphesente tse 300
nakong ea boipelaetso ba 2018 le 2019 feela.

09:08.050 --> 09:18.743
Ke hore, o re, esita le lipontšo li kotsi, ka karolo ea 300 ho
feta, ka makhetlo a mararo ho feta khanyetso ea likokoana-hloko.

09:18.743 --> 09:25.270
Kahoo, seo se bolela hore ba batla
ho ntshetsa pele meriana e metjha.

09:25.270 --> 09:32.403
E, 'me se makatsang ke hore joale ba phatlalalitse pampiri ea
maqephe a 170, e leng morero oo ho oona ba reng morero o

09:32.403 --> 09:40.090
mocha ke hore ha ba sa tla sebelisa li-antibiotic ho
loantša libaktheria, empa ho e-na le hoo ba tla sebelisa ente.

09:40.090 --> 09:42.530
E, ak'u nahane feela ka seo.

09:42.530 --> 09:48.940
Jwale ba batla ho re entela kgahlanong le
mefuta yohle ya dibaktheria, sebakeng sa ho re

09:48.940 --> 09:52.623
phekola ka di-antibiotic tse pholosang bophelo.

09:52.623 --> 09:54.396
Empa Heiko, u ngaka.

09:54.396 --> 09:59.720
Na ente e ne e ke ke ya thusa? Kapa na ke bosaoana feela?

09:59.720 --> 10:08.996
E, mohopolo oohle o belaetsa haholo, kapa
hantle-ntle, ha ho sebetse ka tsela eo, ehlile.

10:08.996 --> 10:15.434
Mme ka boikaketsi ba ho batla ho qoba diphetoho tsena tsa
dibaktheria, ke hore, kganetso ena, jwale ba batla ho

10:15.434 --> 10:19.103
enta kgahlanong le ntho e nngwe le e nngwe e ka kgonehang.

10:19.103 --> 10:28.234
Mme pampiri ena ya maqephe a 170, eo ke e
hokahantseng leqepheng la ka la Telegram, e se

10:28.234 --> 10:32.503
e na le mefuta e ka bang 50 ya dibaktheria.

10:32.503 --> 10:37.363
Mme ya pele ke lefu la sekwahelo. Mme leona le kotsi haholo-holo.

10:37.363 --> 10:46.203
Ka lebaka la seo o sa tsoa se bua, papali ena ka
lipalo... ba beile lefu la TB, e leng sefuba, sehlohlolong sa

10:46.203 --> 10:51.123
lenane la bona la lintho tseo ba batlang ho li loantša.

10:51.123 --> 11:01.018
Mme dipalo tsa semmuso jwale di bontsha hore
diketsahalo tsa lefuba di theohile haholo dilemong tsa

11:01.018 --> 11:06.376
moraorao hobane kaofela di patilwe tlasa Covid-19.

11:06.376 --> 11:11.084
Kahoo seo se bolela hore ba neng ba tloaetse ho
shoa ke lefu la matšoafo, joale ba se ba nkoa

11:11.084 --> 11:13.943
feela e le batho ba tšoaelitsoeng ke COVID-19.

11:13.943 --> 11:20.209
Empa seo se bolela hore ha o ka tlosa dinyeoe tsena tsa
COVID-19, dipalopalo tsena, jwale ka tshohanyetso re

11:20.209 --> 11:23.916
iphumana re na le keketseho e habeli ya dinyeoe tsa lefuba.

11:23.916 --> 11:26.570
Mme seo se ka baka letshoso le leholo haholo.

11:26.570 --> 11:35.896
Mme seo ba se lokisetsang ke hore jwale ba batla ho re
enta. Ka mekento ya dijini tsa mRNA, ho bua ka nepo.

11:35.896 --> 11:41.806
Kahoo eseng ka li-antibiotic tsa setso, empa ka, 'me lena ke
lentswe la bohlokwa, "li-antibiotic tse seng tsa setso" –

11:41.806 --> 11:50.136
tseo ha e le hantle e seng li-antibiotic ho hang – ka liphekolo
tsa liphatsa tsa lefutso tsa mRNA, tseo ba di bitsang liente.

11:50.136 --> 11:59.130
Heiko, ka bobedi re ne re nepile – esale o le morao-rao
oa botlokotsebe ba meriana ka lilemo tse ngata joale.

11:59.130 --> 12:02.456
Ke ile ka kopana le yona qetellong ya selemo se fetileng.

12:02.456 --> 12:12.337
Heiko ea ratehang, seo e bile, joalokaha re ne re nahana,
selelekela sa pele tabeng ea AMR – lintho tse

12:12.337 --> 12:22.563
loantšang likokoana-hloko, le kganetso – hammoho le
tšabo e amanang le eona e lokelang ho hasoa hape.

12:22.563 --> 12:27.230
Re sa tswa fela ho hlahisa taba ena ka puisano ya pele.

12:27.230 --> 12:33.663
Re tla sheba tokomane ea maqephe a 170 ea WHO
mabapi le taba ena. Mme ke hlahisa tse latelang.

12:33.663 --> 12:40.503
Re tla nne re be le leihlo hodima taba ena mme re tswelle pele ho
tsebisa bankakarolo le bamamedi ba rona ba nang le thahasello.

12:40.503 --> 12:42.179
Na ua lumela?

12:42.179 --> 12:43.252
E, kannete.

12:43.252 --> 12:50.641
Mme nka kopa feela bamamedi le bashebelli bohle ho
phatlalatsa lentswe lena le ho ithuta ka dibuka tsena,

12:50.641 --> 12:54.336
tse sireleditsweng kgahlanong le thibelo ya ditaba.

12:54.336 --> 12:59.616
Hobane morero ona o ntse o phatlalatswa. Ehlile e
etsahala, mme ho sebediswa di-bilione tsa diponto ho ona.

12:59.616 --> 13:03.670
Ba ntse ba tswela pele ka bohlaswa.
Ke taba e tebileng! E ntse e hola.

13:03.670 --> 13:13.490
Kahoo le se ke la phomola le ho sitiswa ke Gaza,
Ukraine le tsohle tse ling, empa le bebole kannete pale ena!

13:13.490 --> 13:18.696
Mme e a tla. Mme o se ke wa makala
feela, ithute ka yona esale pele!

13:18.696 --> 13:28.181
Che, hape ho na le lik'hamphani tsa meriana tse fumanehang hohle,
ho kenyeletsa le Jeremane – le Brandenburg le tse ling, le

13:28.181 --> 13:34.759
Rhineland-Palatinate – indasteri e ncha ea
meriana, le meaho e mecha e ntseng e hahuoa

13:34.759 --> 13:38.923
mona le lefatšeng ka bophara ka chelete e ngata.

13:38.923 --> 13:45.403
Mme hapehape, matsatsinyana a fetileng Berlin,
Jeremane e tshepisitse hoo e ka bang bilione ho WHO.

13:45.403 --> 13:52.083
Jeremane e se e keneletse, mme Covid 2.0 e tla
kenngwa tshebetsong, mme re tla leka ho e thibela.

13:52.083 --> 13:55.043
Heiko ea ratehang, kea leboha haholo ka nako ea hau!

13:55.043 --> 13:56.783
Re tla tswelapele! Re tla kgutla!
