Sa katapusan sa Setyembre 2024, milabay ang Bagyong Helene sa mga habagatang estado sa Estados Unidos, nga
nagbilin og dili masukod nga mga talan-awon sa kadaut.
Pagkahuman nga nakaabot sa yuta sa amihanan nga baybayon sa Florida uban sa kusog sa hangin nga miabot sa 225 km/h, milusot
si Helene paingon sa sulod isip usa ka tropikal nga bagyo sulod sa hapit 800 km, mitabok sa upat ka estado ug nakaabot sa
Appalachian Mountains sa wala pa kini hingpit nga mihunong.
Kung ikumpara, hapit kana ang gilay-on gikan sa Kiel paingon sa Munich – mura'g ang tibuok Alemanya mao ang Walog sa Ahr.
Ang Florida, Georgia, North Carolina, South Carolina, Alabama, ug Tennessee nagpahayag og estado sa emerhensya.
Liboan ka mga tawo ang milayas ngadto sa mga emergency shelter. Labaw sa 20 ka buhawi ang na-report.
Sa pipila ka mga lugar, ang tubig misaka hangtod sa lima ka metro ang gitas-on. Sa North Carolina, misulod ang
hangtod sa 750 ka litro nga ulan matag metro kuwadrado.
Kapin sa upat ka milyon ka panimalay ang walay kuryente, ug pagkahuman sa usa ka semana
aduna gihapon labing menos duha ka milyon.
Ang mga dalan sa kabukiran gilunod sa baha, nahugno, o dili matabokan tungod sa nahulog nga mga kahoy.
Ang mga balay literal nga gilunod sa tubig, ang tibuok mga baryo nawala na. Daghan niini
nga mga lugar dili na gayud matukod pag-usab.
Sa kapin sa 230 ka patay ug kapin sa 600 nga nagkawala pa, nagpabilin si Helene nga usa sa labing
makamatay nga bagyo sa kasaysayan sa Estados Unidos.
"Helene" mao ang ika-upat nga bagyo nga mitama sa Estados Unidos niadtong 2024.
Kini na karon ang ikawalong bagyo nga kategorya 4–5 sa miaging 13 ka bulan.
Mao kana kadaghan ang naa sa miaging 57 ka tuig. Nagpakita kini nga adunay piho nga konsentrasyon dinhi.
Pagkahuman sa kalamidad, ang mga tingog sa social media nagpangutana sa gilapdon ug agianan ni "Helene".
Ilado nga ang mga bagyo mohuyang sa diha-diha nga moigo sila sa yuta.
Gidaghanan sa milyon ka mga tawo ang nakamatikod niini nga panghitabo duha ka semana pagkahuman sa dihang gilaglag ni Bagyong
Milton ang Florida gikan sa ika-9 hangtod ika-10 sa Oktubre.
Sa diha nga miabot si Milton sa Florida, mikunhod kini gikan sa kategorya 4 nga bagyo ngadto sa kategorya 2
human lang sa mga 50 ka kilometro ibabaw sa peninsula sa Florida, nga nagsilbi nga "preno".
Nagpataas kini og pangutana kung giunsa ni "Helene" nakabiyahe og ingon ana kalayo paingon sa sulod sa yuta.
Ang kabundukang rehiyon sa Appalachian, ang pinakakabusog nga rehiyon sa Estados Unidos,
nahimutang sa pinakadako nga deposito sa lithium sa nasud.
Ang lithium gigamit sa paghimo sa mga rechargeable nga baterya ug sa mga baterya para sa mga
selpon, mga de-kuryenteng sakyanan, ug uban pa.
Sa kini nga konteksto, importante nga mahibal-an nga:
Niaging ting-init, gipirmahan ni Presidente Biden ang usa ka executive order nga legal nga nagmando nga 50 porsyento sa tanang
bag-ong sakyanan nga ibaligya pagsapit sa 2030 kinahanglan nga mga de-kuryenteng sakyanan nga gipadagan sa mga bateryang lithium.
Ang bag-ohay lang gipirmahang Inflation Reduction Act nagtumong sa pagdasig sa lokal nga mga kadena sa suplay sa baterya.
Giplanong hatagan og bawas sa buhis ang mga minahan ug kredito ang mga elektrikal nga sakyanan ug mga aplikasyon sa
pagtipig sa grid kung ang usa ka piho nga porsyento sa mga baterya gihimo o gi-recycle sa Estados Unidos.
Ang imbestigatibong mamamahayag nga si Stew Peters miingon:
Ang gobyerno sa Estados Unidos ug ang mga kauban niini sa kriminal nga sindikato sa mga sentral nga bangko gusto
makaginansya og milyon-milyon ug bilyon-bilyon ka dolyar gikan niining mga deposito sa lithium, nga nahimutang ilawom sa
mga siyudad, ilawom sa mga balay, ug ilawom sa mga eskwelahan.
Wala silay access niini gawas kon hingpit nga limpyohan ang yuta ug himuon nga magamit para sa pagmina.
Walay mas maayong paagi aron buhaton kini kaysa hugasan ang mga tawo nga nagpuyo didto ug tanan
nilang butang ug pasanginlan kini sa pagbag-o sa klima.
Ang mga kompanya sa pagmimina karon mibalik ang ilang pagtagad sa North Carolina sa Appalachian Mountains samtang naningkamot
sila nga makapahimulos sa nag-uswag nga merkado sa mga de-kuryenteng sakyanan ug pagtipig sa nabag-ong enerhiya.
Posible ba nga ang geoengineering, o pagmaniobra sa panahon, tinuod nga nalambigit dinhi?
Usa ka butang ang sigurado: ang matag katalagman makadani og mga pating sa ganansya nga nagpunô
sa ilang mga bulsa – usahay sa dako kaayong sukod.
Kla.TV nakapasalida na og daghang mga programa bahin niini nga hilisgutan, sama sa mosunod: "Nagkabuang ba ang panahon?"
Makaplagan usab ang dugang kasayuran bahin niini nga hilisgutan sa among mga programa ubos
sa #GeoEngineering sa among website nga Kla.TV.