1 00:00:00,000 --> 00:00:03,505 2 00:00:03,505 --> 00:00:12,459 Nan fen mwa septanm 2024, Siklòn Helene te frape eta sid Etazini yo, li te kite dèyè sèn destriksyon moun pa t ka imajine. 3 00:00:12,459 --> 00:00:20,547 Apre li te frape tè sou kòt nò Florid la ak vitès van ki te rive jiska 225 km/h, Helene te avanse anndan tè kòm yon tanpèt 4 00:00:20,547 --> 00:00:28,983 twopikal sou prèske 800 km, li te travèse kat eta epi li te rive nan Mòn Apalach yo anvan tanpèt la te fin kalme nèt. 5 00:00:28,983 --> 00:00:35,867 An konparezon, sa se apeprè distans ki genyen ant Kiel ak Minik – tankou si tout Almay te Vale Ahr la. 6 00:00:35,867 --> 00:00:42,592 Florida, Georgia, Karolin di Nò ak Karolin di Sid, Alabama ak Tennessee deklare yon eta ijans. 7 00:00:42,592 --> 00:00:48,718 Dè milye moun te kouri al nan abri ijans. Yo te rapòte plis pase 20 tornad. 8 00:00:48,718 --> 00:00:57,968 Nan kèk kote, dlo a te monte jiska senk mèt wotè. Nan North Carolina, jiska 750 lit lapli te tonbe pa mèt kare. 9 00:00:57,968 --> 00:01:04,160 Plis pase kat milyon kay te san elektrisite, e apre yon semèn te toujou gen omwen de milyon. 10 00:01:04,160 --> 00:01:11,494 Wout nan zòn mòn yo te lave ale, yo te efondre oswa yo te enpasab akoz pyebwa ki te tonbe. 11 00:01:11,494 --> 00:01:19,137 Kay yo te literalman lave ale, tout vilaj yo te detwi. Anpil nan kote sa yo pap janm rebati. 12 00:01:19,137 --> 00:01:24,441 Avèk plis pase 230 moun ki mouri ak plis pase 600 ki toujou disparèt, Helene rete 13 00:01:24,441 --> 00:01:28,544 youn nan siklòn ki pi mòtèl nan istwa Etazini. 14 00:01:28,544 --> 00:01:33,146 "Helene" se te katriyèm ouragan ki te frape Etazini an 2024. 15 00:01:33,146 --> 00:01:40,104 Sa a se kounye a uityèm ouragan kategori 4–5 nan 13 dènye mwa yo. 16 00:01:40,104 --> 00:01:47,957 Se konsa anpil te genyen nan 57 ane ki sot pase yo. Sa montre gen yon konsantrasyon patikilye isit la. 17 00:01:47,957 --> 00:01:57,066 Apre dezas sa a, vwa sou rezo sosyal yo ap poze kesyon sou dimansyon ak chemen "Helene". 18 00:01:57,066 --> 00:02:01,218 Li byen konnen ke siklòn yo febli dèske yo frape tè a. 19 00:02:01,218 --> 00:02:10,592 Milyon moun te obsève fenomèn sa a de semèn apre lè Siklòn Milton te frape Florid soti 9 pou rive 10 oktòb. 20 00:02:10,592 --> 00:02:16,940 Le pli vit ke Milton te frape Florid, li te febli soti nan yon tanpèt kategori 4 pou l vin yon tanpèt 21 00:02:16,940 --> 00:02:23,072 kategori 2 apre li te fè sèlman anviwon 50 km sou penisil Florid la, ki te sèvi kòm yon "fre". 22 00:02:23,072 --> 00:02:27,766 Sa soulve kesyon sou kijan "Helene" te ka vwayaje tèlman lwen anndan peyi a. 23 00:02:27,766 --> 00:02:33,084 Li ta dwe mansyone nan pwen sa a ke rejyon montay Appalachian an, ki se rejyon ki pi pòv 24 00:02:33,084 --> 00:02:36,608 Ozetazini, chita sou pi gwo depo lityòm nan peyi a. 25 00:02:36,608 --> 00:02:43,667 Yo itilize lityòm pou fabrike batri rechajab ak batri pou telefòn mobil, machin elektrik, elatriye. 26 00:02:43,667 --> 00:02:46,414 Nan kontèks sa a, li enpòtan pou konnen ke: 27 00:02:46,414 --> 00:02:55,089 Ete pase a, Prezidan Biden te siyen yon lòd egzekitif ki presize legalman ke 50 pousan nan tout nouvo machin ki 28 00:02:55,089 --> 00:03:00,531 vann apati 2030 dwe machin elektrik ki mache ak batri lityòm. 29 00:03:00,531 --> 00:03:09,563 Lwa sou Rediksyon Enflasyon an ki fèk siyen vize ankouraje chèn apwovizyonman lokal pou batri. 30 00:03:09,563 --> 00:03:17,594 Yo planifye rediksyon taks pou min ak kredi pou machin elektrik ak aplikasyon pou estokaj nan rezo a si yon 31 00:03:17,594 --> 00:03:23,505 sèten pousantaj nan batri yo fabrike oswa resikle Ozetazini. 32 00:03:23,505 --> 00:03:28,780 Jounalis ankèt Stew Peters di: 33 00:03:30,434 --> 00:03:39,816 Gouvènman Etazini ak konplis li yo nan sendika kriminèl bank santral yo vle fè milyon ak milya dola sou depo 34 00:03:39,816 --> 00:03:45,793 lityòm sa yo, ki sitiye anba vil, anba kay ak anba lekòl. 35 00:03:45,793 --> 00:03:53,756 Yo pa gen aksè ak sa yo sof si tè a konplètman netwaye epi disponib pou min. 36 00:03:53,756 --> 00:04:05,015 Pa gen pi bon fason pou fè sa pase lave moun k ap viv la ak tout sa yo posede, epi mete fòt la sou chanjman klimatik. 37 00:04:05,015 --> 00:04:12,497 Konpayi min yo kounye a ap vire atansyon yo ankò sou Kawolin di Nò nan Mòn Apalach yo pandan y ap chèche pwofite sou mache 38 00:04:12,497 --> 00:04:16,918 k ap boujonnen pou machin elektrik ak depo enèji renouvlab. 39 00:04:16,918 --> 00:04:22,475 Èske jeyoenjeneri, sètadi manipilasyon tan an, ta ka vrèman te enplike isit la? 40 00:04:22,475 --> 00:04:29,957 Youn bagay sèten: chak dezas atire reken pwofi ki ranpli pòch yo – pafwa sou yon echèl trè gwo. 41 00:04:29,957 --> 00:04:36,864 Kla.TV deja difize plizyè pwogram sou sijè sa a, tankou sa ki annapre a: "Èske tan an ap vin fou?" 42 00:04:36,864 --> 00:04:45,423 Plis enfòmasyon sou sijè sa a ka jwenn tou nan pwogram nou yo anba #GeoEngineering sou sitwèb Kla.TV nou an.