WEBVTT 00:03.505 --> 00:12.459 Nan fen mwa septanm 2024, Siklòn Helene te frape eta sid Etazini yo, li te kite dèyè sèn destriksyon moun pa t ka imajine. 00:12.459 --> 00:20.547 Apre li te frape tè sou kòt nò Florid la ak vitès van ki te rive jiska 225 km/h, Helene te avanse anndan tè kòm yon tanpèt 00:20.547 --> 00:28.983 twopikal sou prèske 800 km, li te travèse kat eta epi li te rive nan Mòn Apalach yo anvan tanpèt la te fin kalme nèt. 00:28.983 --> 00:35.867 An konparezon, sa se apeprè distans ki genyen ant Kiel ak Minik – tankou si tout Almay te Vale Ahr la. 00:35.867 --> 00:42.592 Florida, Georgia, Karolin di Nò ak Karolin di Sid, Alabama ak Tennessee deklare yon eta ijans. 00:42.592 --> 00:48.718 Dè milye moun te kouri al nan abri ijans. Yo te rapòte plis pase 20 tornad. 00:48.718 --> 00:57.968 Nan kèk kote, dlo a te monte jiska senk mèt wotè. Nan North Carolina, jiska 750 lit lapli te tonbe pa mèt kare. 00:57.968 --> 01:04.160 Plis pase kat milyon kay te san elektrisite, e apre yon semèn te toujou gen omwen de milyon. 01:04.160 --> 01:11.494 Wout nan zòn mòn yo te lave ale, yo te efondre oswa yo te enpasab akoz pyebwa ki te tonbe. 01:11.494 --> 01:19.137 Kay yo te literalman lave ale, tout vilaj yo te detwi. Anpil nan kote sa yo pap janm rebati. 01:19.137 --> 01:24.441 Avèk plis pase 230 moun ki mouri ak plis pase 600 ki toujou disparèt, Helene rete 01:24.441 --> 01:28.544 youn nan siklòn ki pi mòtèl nan istwa Etazini. 01:28.544 --> 01:33.146 "Helene" se te katriyèm ouragan ki te frape Etazini an 2024. 01:33.146 --> 01:40.104 Sa a se kounye a uityèm ouragan kategori 4–5 nan 13 dènye mwa yo. 01:40.104 --> 01:47.957 Se konsa anpil te genyen nan 57 ane ki sot pase yo. Sa montre gen yon konsantrasyon patikilye isit la. 01:47.957 --> 01:57.066 Apre dezas sa a, vwa sou rezo sosyal yo ap poze kesyon sou dimansyon ak chemen "Helene". 01:57.066 --> 02:01.218 Li byen konnen ke siklòn yo febli dèske yo frape tè a. 02:01.218 --> 02:10.592 Milyon moun te obsève fenomèn sa a de semèn apre lè Siklòn Milton te frape Florid soti 9 pou rive 10 oktòb. 02:10.592 --> 02:16.940 Le pli vit ke Milton te frape Florid, li te febli soti nan yon tanpèt kategori 4 pou l vin yon tanpèt 02:16.940 --> 02:23.072 kategori 2 apre li te fè sèlman anviwon 50 km sou penisil Florid la, ki te sèvi kòm yon "fre". 02:23.072 --> 02:27.766 Sa soulve kesyon sou kijan "Helene" te ka vwayaje tèlman lwen anndan peyi a. 02:27.766 --> 02:33.084 Li ta dwe mansyone nan pwen sa a ke rejyon montay Appalachian an, ki se rejyon ki pi pòv 02:33.084 --> 02:36.608 Ozetazini, chita sou pi gwo depo lityòm nan peyi a. 02:36.608 --> 02:43.667 Yo itilize lityòm pou fabrike batri rechajab ak batri pou telefòn mobil, machin elektrik, elatriye. 02:43.667 --> 02:46.414 Nan kontèks sa a, li enpòtan pou konnen ke: 02:46.414 --> 02:55.089 Ete pase a, Prezidan Biden te siyen yon lòd egzekitif ki presize legalman ke 50 pousan nan tout nouvo machin ki 02:55.089 --> 03:00.531 vann apati 2030 dwe machin elektrik ki mache ak batri lityòm. 03:00.531 --> 03:09.563 Lwa sou Rediksyon Enflasyon an ki fèk siyen vize ankouraje chèn apwovizyonman lokal pou batri. 03:09.563 --> 03:17.594 Yo planifye rediksyon taks pou min ak kredi pou machin elektrik ak aplikasyon pou estokaj nan rezo a si yon 03:17.594 --> 03:23.505 sèten pousantaj nan batri yo fabrike oswa resikle Ozetazini. 03:23.505 --> 03:28.780 Jounalis ankèt Stew Peters di: 03:30.434 --> 03:39.816 Gouvènman Etazini ak konplis li yo nan sendika kriminèl bank santral yo vle fè milyon ak milya dola sou depo 03:39.816 --> 03:45.793 lityòm sa yo, ki sitiye anba vil, anba kay ak anba lekòl. 03:45.793 --> 03:53.756 Yo pa gen aksè ak sa yo sof si tè a konplètman netwaye epi disponib pou min. 03:53.756 --> 04:05.015 Pa gen pi bon fason pou fè sa pase lave moun k ap viv la ak tout sa yo posede, epi mete fòt la sou chanjman klimatik. 04:05.015 --> 04:12.497 Konpayi min yo kounye a ap vire atansyon yo ankò sou Kawolin di Nò nan Mòn Apalach yo pandan y ap chèche pwofite sou mache 04:12.497 --> 04:16.918 k ap boujonnen pou machin elektrik ak depo enèji renouvlab. 04:16.918 --> 04:22.475 Èske jeyoenjeneri, sètadi manipilasyon tan an, ta ka vrèman te enplike isit la? 04:22.475 --> 04:29.957 Youn bagay sèten: chak dezas atire reken pwofi ki ranpli pòch yo – pafwa sou yon echèl trè gwo. 04:29.957 --> 04:36.864 Kla.TV deja difize plizyè pwogram sou sijè sa a, tankou sa ki annapre a: "Èske tan an ap vin fou?" 04:36.864 --> 04:45.423 Plis enfòmasyon sou sijè sa a ka jwenn tou nan pwogram nou yo anba #GeoEngineering sou sitwèb Kla.TV nou an.