2024 թվականի սեպտեմբերի վերջին Հելեն փոթորիկը հարվածեց Միացյալ Նահանգների հարավային նահանգներին և
թողեց ոչ պատկերացնելի ավերածությունների տեսարաններ։
Ֆլորիդայի հյուսիսային ափին ժամանելուց հետո՝ քամու արագությամբ մինչև 225 կմ/ժ, Հելենը որպես տրոպիկական փոթորիկ ներթափանցեց
դեպի ներքին շրջաններ մոտ 800 կմ, անցավ չորս նահանգներով և հասավ Ապալաչյան լեռներ , մինչև փոթորիկը ամբողջությամբ հանդարտվեց։
Համեմատության համար՝ դա մոտավորապես Կիլից Մյունխենի հեռավորությունն է՝ ասես ամբողջ Գերմանիան Ահր գետի հովիտը լիներ։
Ֆլորիդան, Ջորջիան, Հյուսիսային և Հարավային Կարոլինաները, Ալաբաման և Թենեսին հայտարարել են արտակարգ դրություն։
Հազարավոր մարդիկ փախան արտակարգ ապաստարաններ։ Զեկուցվել է ավելի քան 20 տորնադո։
Որոշ վայրերում ջուրը հասել էր մինչև հինգ մետր բարձրության։ Հյուսիսային Կարոլինայում մեկ
քառակուսի մետրի վրա տեղացել է մինչև 750 լիտր անձրև։
Ավելի քան չորս միլիոն տնային տնտեսություն մնացել էր առանց էլեկտրաէներգիայի, և մեկ շաբաթ անց դեռ առնվազն երկու միլիոն էին։
Լեռնային շրջաններում ճանապարհները ջրահեղեղվել, փլվել կամ ծառերի վայր ընկնելու պատճառով անհնարին էին անցնել։
Տները բառացիորեն լվացվել են ջրերի հոսքով, ամբողջ գյուղերը ոչնչացվել են։ Շատ տեղեր երբեք չեն վերակառուցվի։
Ավելի քան 230 զոհ և ավելի քան 600 անհետացած՝ Հելենը մնում է ԱՄՆ պատմության ամենասպանական փոթորիկներից մեկը։
«Հելենը» 2024 թվականին Միացյալ Նահանգներ հարվածած չորրորդ փոթորիկն էր։
Սա վերջին 13 ամիսների ընթացքում 4–5 կարգի ութերորդ փոթորիկն է։
Նախորդ 57 տարիների ընթացքում դրանց թիվը այդքան էր։ Պարզ է, որ այստեղ առանձնահատուկ կուտակում կա։
Այս աղետից հետո սոցիալական ցանցերում ձայները հարցնում են «Հելենե»-ի չափն ու ուղին։
Լավ հայտնի է, որ փոթորիկները թուլանում են, երբ շուտով դուրս են գալիս ցամաք։
Երկու շաբաթ անց միլիոնավոր մարդիկ դիտեցին այս երևույթը, երբ Հարիկեն Միլթոնը հոկտեմբերի 9-ից 10-ը հարվածեց Ֆլորիդային։
Միլթոնը, երբ հասավ Ֆլորիդա, ընդամենը մոտ 50 կմ անցնելուց հետո Ֆլորիդայի թերակղզում, որը ծառայեց որպես «բրեյք»,
թուլացավ 4-րդ կարգի փոթորիկից մինչև 2-րդ կարգի փոթորիկ։
Սա առաջ է բերում հարց, թե ինչպես «Հելենը» կարող էր այդքան հեռու ներքին տարածք ճանապարհորդել։
Այս պահին պետք է նշել, որ լեռնային Ապալաչյան տարածաշրջանը, որը Միացյալ Նահանգների ամենաաղքատ տարածաշրջանն
է, գտնվում է երկրի ամենամեծ լիթիումային հանքավայրի վրա։
Լիթիումը օգտագործվում է վերալիցքավորվող մարտկոցների և բջջային հեռախոսների, էլեկտրական
մեքենաների և այլնի մարտկոցների արտադրության համար։
Այս համատեքստում կարևոր է իմանալ, որ:
Անցյալ ամռանը նախագահ Բայդենը ստորագրեց գործադիր հրաման, որը օրինականորեն պարտավորեցնում է, որ մինչև 2030
թվականը վաճառվող բոլոր նոր ավտոմեքենաների 50 տոկոսը լինի լիթիումային մարտկոցներով աշխատող էլեկտրական։
Վերջերս ստորագրված «Ինֆլյացիայի նվազեցման մասին» օրենքը նպատակ ունի խթանել տեղական մարտկոցների մատակարարման շղթաները։
Հանքերի համար հարկային արտոնություններ և էլեկտրական ավտոմեքենաների ու ցանցային պահեստավորման կիրառությունների
համար վարկային արտոնություններ են նախատեսվում, եթե մարտկոցների որոշակի տոկոսը արտադրվի կամ վերամշակվի Միացյալ Նահանգներում։
Հետաքննող լրագրող Սթյու Փիթերսը ասում է:
Միացյալ Նահանգների կառավարությունն ու նրա գործընկերները՝ կենտրոնական բանկերի հանցավոր սինդիկատներում, ցանկանում են
միլիոնավոր ու միլիարդավոր դոլարներ շահել այս լիթիումային ավանդներից, որոնք գտնվում են քաղաքների, տների և դպրոցների տակ։
Նրանք դրանց հասանելիություն չունեն, եթե հողը որևէ կերպ ամբողջությամբ չմաքրվի և հանքարդյունահանման համար չտրամադրվի։
Այս գործը անելու համար չկա ավելի լավ միջոց, քան այնտեղ ապրող մարդկանց և նրանց ունեցվածքը ջրհեղեղի միջոցով
ոչնչացնելն ու դրա մեղքը կլիմայի փոփոխության վրա գցելը։
Հանքարդյունաբերական ընկերությունները այժմ կրկին իրենց ուշադրությունն են սևեռում Հյուսիսային Կարոլինայի Ապալաչյան
լեռներին՝ փորձելով շահարկել էլեկտրական տրանսպորտային միջոցների և վերականգնվող էներգիայի պահեստավորման բուռն աճող շուկան։
Արդյո՞ք գեոինժեներիան, այսինքն՝ եղանակի մանիպուլյացիան, իսկապես կարող էր ներգրավված լինել այստեղ?
Մեկ բան հստակ է՝ յուրաքանչյուր աղետ գրավում է շահախնդիր շերտակներին, որոնք լցնում են
իրենց գրպանները՝ երբեմն շատ մեծ մասշտաբով։
Kla.TV-ն արդեն հեռարձակել է մի քանի ծրագիր այս թեմայով, օրինակ՝ «Արդյո՞ք եղանակը խելագարվում է?»
Այս թեմայի վերաբերյալ հավելյալ տեղեկություններ կարելի է գտնել նաև մեր Kla.TV կայքի #GeoEngineering բաժնում՝ մեր ծրագրերում։